Przejdź do treści

Niedoczynność nadnerczy – choroba powstała na skutek niedoborów kortyzolu i ACTH. Jakie są objawy tego schorzenia?

nerki w 3D
Fot. Crystal light / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł
Czy oddawanie szpiku boli? Wyjaśnia Chirurg Paweł
Olejek
Jakich kosmetyków ze sobą nie łączyć, by nie podrażnić skóry? Wyjaśnia dermatolożka z Dermatolook
Kobieta u dentysty
Dlaczego ząb po leczeniu kanałowym boli? Wyjaśnia stomatolożka
8 sposobów, by czuć się lepiej psychicznie każdego dnia
Wątpliwości dotyczące szczepionki AstraZeneca. Pojawił się błąd w testowaniu
Wątpliwości dotyczące szczepionki AstraZeneca. Pojawił się błąd w testowaniu

Niedoczynność nadnerczy jest chorobą układu wewnątrzwydzielniczego powstałą w wyniku niedoborów kortyzolu – hormonu odpowiedzialnego za stres, ciśnienie krwi i poziom glukozy. W zależności od przyczyny może mieć postać pierwotną lub wtórną. Leczenie tej choroby opiera się głównie na farmakoterapii.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Objawy niedoczynności kory nadnerczy są bardzo charakterystyczne. Choremu spada ciśnienie, a jego skóra ciemnieje na poszczególnych obszarach ciała. Może się skarżyć na bóle mięśni i stawów. Symptomy nasilają się w sytuacjach stresowych. Podstawą do rozpoznania niedoczynności nadnerczy są badania hormonalne. Szybko wdrożona terapia pozwoli uniknąć powikłań w postaci przełomu nadnerczowego.

kuracja hormonalna

Czym jest niedoczynność kory nadnerczy?

Niedoczynność nadnerczy wynika z niedoboru kortyzolu. Produkowany przez korę, jest nazywany hormonem stresu, ponieważ ma swój udział w reakcji organizmu na stres fizyczny i psychiczny. Jest też odpowiedzialny za regulację ciśnienia i poziom glukozy we krwi człowieka. Niedobór tego hormonu w organizmie skutkuje szeregiem nieprzyjemnych dolegliwości, których chory nie powinien lekceważyć. Nieleczona niedoczynność prowadzi do przełomu nadnerczowego stanowiącego zagrożenie życia.

Przyczyny powstawania niedoczynności nadnerczy są uwarunkowane typem choroby. Za rozwój pierwotnej postaci odpowiedzialny jest niedobór hormonów spowodowany uszkodzeniem gruczołów, przy wtórnej zaś winę ponosi niedobór hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) stymulującego nadnercza.

Pierwotna niedoczynność kory nadnerczy

Pierwotny niedobór hormonów nadnerczowych spowodowany uszkodzeniem gruczołów nazywa się fachowo chorobą Addisona. Przyczyną jej powstania jest szereg czynników, w tym:

  • procesy autoimmunologiczne;
  • rozległe i groźne dla zdrowia stany zapalne;
  • nowotwory;
  • zaburzenia metaboliczne;
  • wady rozwojowe;
  • długotrwałe przyjmowanie niektórych leków.

Przy pierwotnej niedoczynności nadnerczy objawem charakterystycznym jest tendencja do zasłabnięć, spowodowana skrajnie niskim ciśnieniem tętniczym. Chory boryka się z nietolerancją wysiłku fizycznego i utratą masy ciała, skarży się także na bóle mięśni i stawów. Typowe dla tej postaci niedoczynności nadnerczy objawy skórne, takie jak zaciemnienie skóry w bruzdach rąk, zgięć stawów i okolicach brodawek sutkowych, nasilają się pod wpływem sytuacji stresowych.

Rozpoznanie choroby Addisona opiera się na badaniach hormonalnych. Chory musi oznaczyć podstawowy poziom stężenia kortyzolu i ACTH oraz przeprowadzić test stymulacji syntetycznym hormonem adrenokortykotropowym. W ten sposób różnicuje się postać pierwotną i wtórną niedoczynności. Żeby wykluczyć nowotwór, wykonuje się tomografię komputerową.

W przypadku tej postaci niedoczynności nadnerczy leczenie polega jedynie na uzupełnieniu niedoborów hormonalnych. Dawkowanie leków musi być dobrane stosownie do płci, wagi i potrzeb pacjenta. Na ogół podaje się hydrokortyzon, fludrokortyzon i dehydroepiandrosteron.

Zobacz także

Wtórna niedoczynność kory nadnerczy

Przyczyną powstania wtórnej postaci niedoczynności jest niedobór hormonu ACTH. Jego niedostateczna produkcja może się wiązać z uszkodzeniem lub zablokowaniem przysadki mózgowej albo toczącym się procesem autoimmunologicznym. Przy wtórnej niedoczynności kory nadnerczy objawy są praktycznie takie same jak w typie pierwotnym, ale mają o wiele mniejsze nasilenie. Ponadto różnica pomiędzy postacią pierwotną a wtórną jest zauważalna w barwie skóry, która pod wpływem niedoboru ACTH jest bardzo blada i pozbawiona kolorytu. Poza tym rzadziej dochodzi do zaburzeń elektrolitowych, co także pozwala na różnicowanie.

W przypadku wtórnej niedoczynności kory nadnerczy leczenie i diagnostyka są niemal takie same jak w chorobie Addisona, choć chory wymaga mniejszych dawek leków i musi zmienić nawyki żywieniowe. Dieta powinna być bogata w słone produkty.

Niedoczynność kory nadnerczy – powikłania

Zaniedbanie leczenia niedoczynności kory nadnerczy może prowadzić do powikłań, których skutkiem będzie nawet zgon pacjenta. Taką komplikacją jest np. przełom nadnerczowy, czyli ostra niewydolność kory nadnerczy prowadząca do szeregu zaburzeń, w tym: elektrolitowych, zaburzeń świadomości ze śpiączką włącznie oraz do spadku poziomu glukozy i ciśnienia krwi. W efekcie pojawiają się biegunka i wymioty, których skutkiem jest skrajne odwodnienie. Przełom nadnerczowy można opanować po podaniu dożylnym hydrokortyzonu i zwiększeniu podaży płynów. Jeśli to konieczne, chorego zatrzymuje się w szpitalu celem podtrzymania czynności życiowych.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Szczeklik A., Choroby wewnętrzne, Tom I. Medycyna Praktyczna, Kraków 2005, s. 1104–1107.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Mocznik we krwi i moczu – badanie, normy, interpretacja

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny

Mioglobina w moczu i we krwi – co to jest? Badanie, normy

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg opowiada, jak wygląda procedura przeszczepiania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

Lipoza iniekcyjna - zabieg

Lipoza iniekcyjna – co to, efekty, przeciwwskazania

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – wskazania, przygotowanie, cena. Mammografia czy USG?

nogi

Zakrzepica żył głębokich i powierzchownych – objawy, leczenie

kobieta podczas badania oczu

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku