Przejdź do treści

Hormony nadnerczy – na co wpływają? Jakie badania wykonać?

kuracja hormonalna
Fot. bnorbert3/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Przeklinanie ma swoje korzyści. Nie wierzysz? Sprawdź
Czego nie robić podczas infekcji intymnej?
rozstanie
„Nie bez kozery etapy rozstania porównuje się do tych, które są charakterystyczne dla przeżywania żałoby”. Psycholożka o rozstaniach, które bolą
cydr
Jedz jabłka, a pij… cydr! Ma niewiele kalorii, za to sporo antyoksydantów
Czasem lepiej jest odpuścić, niż żyć w ciągłym stresie i poczuciu winy. Psychoterapeutka podpowiada, jak się tego nauczyć

Hormony nadnerczy pełnią w organizmie człowieka szereg różnorodnych funkcji: regulują odporność, metabolizm, ciśnienie tętnicze krwi oraz gospodarkę wodno-elektrolitową. Zaburzenia ich poziomów powodują szereg problemów zdrowotnych, w tym tycie. Badanie hormonów nadnerczy to analiza krwi lub moczu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Nadnercza to niewielki, parzysty gruczoł, umiejscowiony na górnym biegunie nerki. Składa się z rdzenia i kory, które różnią się między sobą pod względem budowy i czynności. Głównym zadaniem nadnerczy jest wydzielanie do krwi hormonów. Kora nadnerczy produkuje glikokortykosteroidy, a w rdzeniu wytwarzane są katecholaminy, czyli adrenalina i noradrenalina. Do najczęstszych chorób wywołanych nieprawidłowym poziomem hormonów nadnerczy należą zespół Cushinga i choroba Addisona.

Rola hormonów nadnerczy

Hormony nadnerczy mają wpływ na kilka układów w organizmie człowieka. Za najważniejsze funkcje uznaje się: regulację metabolizmu, gospodarki wodno-elektrolitowej i ciśnienia tętniczego krwi, rozwój niektórych cech płciowych oraz odporność i reakcje na stres. Do hormonów wydzielanych przez korę nadnerczy należą:

  • Mineralokortykoidy
    – głównie aldosteron, który odpowiada za gospodarkę wodno-elektrolitową (resorpcja sodu, wydalanie potasu i wtórne zatrzymanie wody w organizmie), a wraz z reniną i angiotensyną reguluje ciśnienie tętnicze krwi.
  • Glikokortykosteroidy
    – należą do nich: kortyzol, kortyzon i kortykosteron. Wszystkie wpływają na procesy odpornościowe organizmu i zmieniają czynność narządów. Biorą udział w metabolizmie białek, glukozy i lipidów, w charakterystyczny sposób przebudowują tkankę tłuszczową, nasilają wydalanie wapnia, zapobiegają rozwojowi autoagresji ze strony układu immunologicznego. Są wykorzystywane w celach leczniczych jako leki przeciwzapalne.
  • Androgeny
    – przyspieszają wzrost organizmu i kształtowanie się drugorzędowych męskich cech płciowych.

Rdzeń nadnerczy jest odpowiedzialny za wydzielanie katecholamin, czyli adrenaliny i noradrenaliny. Odgrywają one decydującą rolę w sytuacjach stresowych i natychmiast przygotowują organizm do ucieczki podczas zagrożenia: zwiększają ciśnienie tętnicze krwi, przyspieszają tętno, rozszerzają źrenice, zwiększają dopływ krwi do mięśni, ułatwiają koncentrację i pamięć.

tabletki podłużne i okrągłe

Hormony nadnerczy – jakie badania wykonać?

Badania hormonów nadnerczy pozwalają na monitorowanie ich stężenia. Są cennym narzędziem diagnostycznym umożliwiającym potwierdzenie lub wykluczenie przyczyny niektórych specyficznych objawów, za które może odpowiadać nadczynność lub niedoczynność kory nadnerczy. Analizę przeprowadza się w laboratorium. Polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły łokciowej. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić badanie moczu. Należy je wykonać rano, na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku) i po krótkim odpoczynku. Badania hormonów nadnerczy, które mają największe znaczenie diagnostyczne, to:

  • Badanie kortyzolu
    – można je wykonać z krwi lub w dobowej zbiórce moczu. Stężenie tego hormonu jest zależne od pory dnia (najwyższe rano, najniższe późnym wieczorem i w nocy), dlatego zwykle pobiera się kilka próbek krwi o różnych godzinach.
  • Badanie aldosteronu
    – jego stężenie można zbadać w surowicy krwi lub w moczu. Pozycja pobrania materiału ma znaczenie, dlatego wykonuje się je w pozycji pionowej (po minimum 2 godzinach stania lub siedzenia) lub w pozycji leżącej, zaraz po przebudzeniu.
  • Badanie androgenów
    – czyli badanie stężenia testosteronu i dehydroepiandrosteronu (DHEA), wykonuje się je z niewielkiej ilości krwi pobranej z żyły. Zwykle przeprowadza się je w godzinach porannych, z jednoczesnym oznaczeniem innych hormonów płciowych.

Hormony nadnerczy a tycie

Tycie wywołane hormonami nadnerczy jest spowodowane przez nadczynność kory, która prowadzi do wzmożonego wydzielania glikokortykosteroidów. Poza nadmiernym przybieraniem na wadze bardzo charakterystyczne jest rozmieszczenie tkanki tłuszczowej: na karku, barkach, twarzy i brzuchu, podczas gdy reszta ciała, a zwłaszcza kończyny, pozostają szczupłe (tzw. otyłość Cushinga). Przyczyną może być choroba (zespół Cushinga), gruczolak lub rak nadnerczy. Za wzmożone wydzielanie hormonów może odpowiadać także zaburzenie pracy przysadki mózgowej, która jest odpowiedzialna za sterowanie pracą nadnerczy.

Zobacz także

Hormony nadnerczy – objawy, które wymagają diagnostyki

Kiedy praca nadnerczy jest zaburzona, stężenie hormonów nadnerczy we krwi spada lub wzrasta, co istotnie zaburza pracę organizmu. Zwykle pojawiają się wtedy objawy, pochodzące z różnych układów:

  • osłabienie siły mięśni,
  • skłonność do zasłabnięć,
  • utrata lub wzrost wagi,
  • zaburzenia nastroju i chwiejność emocjonalna,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • wzmożone pragnienie lub ciągłe uczucie głodu,
  • drętwienie kończyn,
  • bolesne skurcze mięśni,
  • bóle i zawroty głowy,
  • osłabienie odporności,
  • bóle kości.

Jeżeli wystąpił któryś z powyższych objawów, a żadna inna przyczyna nie została stwierdzona, warto wykonać badania hormonów nadnerczy. Powodem nieprawidłowości w ich stężeniu mogą być: choroba Addisona, zespół Cushinga, choroba Cushinga, hiperaldosteronizm oraz guzy nadnerczy lub przysadki mózgowej.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

istockphoto.com

Tabletki antykoncepcyjne – kiedy tracą moc?

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

istockphoto.com

7 objawów alarmujących, że powinnaś zbadać hormony

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Za ciepło, za zimno… Skąd kłopoty z temperaturą ciała?

Rozpal swoje zmysły naturalnym afrodyzjakiem. Damiana spełni się w tej roli idealnie

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?