Przejdź do treści

Hormony nadnerczy – na co wpływają? Jakie badania wykonać?

kuracja hormonalna
Fot. bnorbert3/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobiety z pomalowaną górną częścią ciała
„Żyję pełną piersią. Nie dam się rakowi”. Bodypaintingowa kampania społeczna, zobacz niesamowite malunki
Monika Krzywkowska na jesiennej ramówce TVN
Monika Krzywkowska o walce z rakiem: czerniak jest czymś okropnym, ale można przez to przejść, a można go też nie przeżyć
Mikołaj Roznerski wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi
Mikołaj Roznerski wspiera Krótką Instrukcję Obsługi Raka Piersi
Mołek, Rozenek, Młynarska i Jabłczyńska znikają z Instagrama. Znane Polki biorą "Dzień na U"
Mołek, Rozenek, Młynarska i Jabłczyńska znikają z Instagrama. Znane Polki biorą „Dzień na U”, ty też weź!
Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?
Badania piersi – w jakim dniu cyklu je robić?

Hormony nadnerczy pełnią w organizmie człowieka szereg różnorodnych funkcji: regulują odporność, metabolizm, ciśnienie tętnicze krwi oraz gospodarkę wodno-elektrolitową. Zaburzenia ich poziomów powodują szereg problemów zdrowotnych, w tym tycie. Badanie hormonów nadnerczy to analiza krwi lub moczu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Nadnercza to niewielki, parzysty gruczoł, umiejscowiony na górnym biegunie nerki. Składa się z rdzenia i kory, które różnią się między sobą pod względem budowy i czynności. Głównym zadaniem nadnerczy jest wydzielanie do krwi hormonów. Kora nadnerczy produkuje glikokortykosteroidy, a w rdzeniu wytwarzane są katecholaminy, czyli adrenalina i noradrenalina. Do najczęstszych chorób wywołanych nieprawidłowym poziomem hormonów nadnerczy należą zespół Cushinga i choroba Addisona.

Rola hormonów nadnerczy

Hormony nadnerczy mają wpływ na kilka układów w organizmie człowieka. Za najważniejsze funkcje uznaje się: regulację metabolizmu, gospodarki wodno-elektrolitowej i ciśnienia tętniczego krwi, rozwój niektórych cech płciowych oraz odporność i reakcje na stres. Do hormonów wydzielanych przez korę nadnerczy należą:

  • Mineralokortykoidy
    – głównie aldosteron, który odpowiada za gospodarkę wodno-elektrolitową (resorpcja sodu, wydalanie potasu i wtórne zatrzymanie wody w organizmie), a wraz z reniną i angiotensyną reguluje ciśnienie tętnicze krwi.
  • Glikokortykosteroidy
    – należą do nich: kortyzol, kortyzon i kortykosteron. Wszystkie wpływają na procesy odpornościowe organizmu i zmieniają czynność narządów. Biorą udział w metabolizmie białek, glukozy i lipidów, w charakterystyczny sposób przebudowują tkankę tłuszczową, nasilają wydalanie wapnia, zapobiegają rozwojowi autoagresji ze strony układu immunologicznego. Są wykorzystywane w celach leczniczych jako leki przeciwzapalne.
  • Androgeny
    – przyspieszają wzrost organizmu i kształtowanie się drugorzędowych męskich cech płciowych.

Rdzeń nadnerczy jest odpowiedzialny za wydzielanie katecholamin, czyli adrenaliny i noradrenaliny. Odgrywają one decydującą rolę w sytuacjach stresowych i natychmiast przygotowują organizm do ucieczki podczas zagrożenia: zwiększają ciśnienie tętnicze krwi, przyspieszają tętno, rozszerzają źrenice, zwiększają dopływ krwi do mięśni, ułatwiają koncentrację i pamięć.

tabletki podłużne i okrągłe

Hormony nadnerczy – jakie badania wykonać?

Badania hormonów nadnerczy pozwalają na monitorowanie ich stężenia. Są cennym narzędziem diagnostycznym umożliwiającym potwierdzenie lub wykluczenie przyczyny niektórych specyficznych objawów, za które może odpowiadać nadczynność lub niedoczynność kory nadnerczy. Analizę przeprowadza się w laboratorium. Polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły łokciowej. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić badanie moczu. Należy je wykonać rano, na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku) i po krótkim odpoczynku. Badania hormonów nadnerczy, które mają największe znaczenie diagnostyczne, to:

  • Badanie kortyzolu
    – można je wykonać z krwi lub w dobowej zbiórce moczu. Stężenie tego hormonu jest zależne od pory dnia (najwyższe rano, najniższe późnym wieczorem i w nocy), dlatego zwykle pobiera się kilka próbek krwi o różnych godzinach.
  • Badanie aldosteronu
    – jego stężenie można zbadać w surowicy krwi lub w moczu. Pozycja pobrania materiału ma znaczenie, dlatego wykonuje się je w pozycji pionowej (po minimum 2 godzinach stania lub siedzenia) lub w pozycji leżącej, zaraz po przebudzeniu.
  • Badanie androgenów
    – czyli badanie stężenia testosteronu i dehydroepiandrosteronu (DHEA), wykonuje się je z niewielkiej ilości krwi pobranej z żyły. Zwykle przeprowadza się je w godzinach porannych, z jednoczesnym oznaczeniem innych hormonów płciowych.

Hormony nadnerczy a tycie

Tycie wywołane hormonami nadnerczy jest spowodowane przez nadczynność kory, która prowadzi do wzmożonego wydzielania glikokortykosteroidów. Poza nadmiernym przybieraniem na wadze bardzo charakterystyczne jest rozmieszczenie tkanki tłuszczowej: na karku, barkach, twarzy i brzuchu, podczas gdy reszta ciała, a zwłaszcza kończyny, pozostają szczupłe (tzw. otyłość Cushinga). Przyczyną może być choroba (zespół Cushinga), gruczolak lub rak nadnerczy. Za wzmożone wydzielanie hormonów może odpowiadać także zaburzenie pracy przysadki mózgowej, która jest odpowiedzialna za sterowanie pracą nadnerczy.

Zobacz także

Hormony nadnerczy – objawy, które wymagają diagnostyki

Kiedy praca nadnerczy jest zaburzona, stężenie hormonów nadnerczy we krwi spada lub wzrasta, co istotnie zaburza pracę organizmu. Zwykle pojawiają się wtedy objawy, pochodzące z różnych układów:

  • osłabienie siły mięśni,
  • skłonność do zasłabnięć,
  • utrata lub wzrost wagi,
  • zaburzenia nastroju i chwiejność emocjonalna,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • wzmożone pragnienie lub ciągłe uczucie głodu,
  • drętwienie kończyn,
  • bolesne skurcze mięśni,
  • bóle i zawroty głowy,
  • osłabienie odporności,
  • bóle kości.

Jeżeli wystąpił któryś z powyższych objawów, a żadna inna przyczyna nie została stwierdzona, warto wykonać badania hormonów nadnerczy. Powodem nieprawidłowości w ich stężeniu mogą być: choroba Addisona, zespół Cushinga, choroba Cushinga, hiperaldosteronizm oraz guzy nadnerczy lub przysadki mózgowej.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Kim jest wysoko wrażliwa osobowość?

„Osoby wysoko wrażliwe (WWO) wchłaniają nastroje ludzi dookoła, silniej przeżywają stres, mają żywsze sny, bogatszą wyobraźnię i błyskotliwe poczucie humoru” – mówi dr psychologii Monika Baryła-Matejczuk

Bergamotka jest skarbnicą witaminy A i C

„Bergamotka jest prawdziwą skarbnicą witaminy A i C, pomaga przy przeziębieniach, ma pozytywny wpływ na psychikę, pomaga w stresie, ułatwia zasypianie oraz pogłębia sen” – mówi dr Grażyna Pająk

Joga powięziowa

„Na zajęciach jogi powięziowej masz czas, żeby zastanowić się, co się dzieje w twoim ciele, a ciało jest nośnikiem tego, co w głowie i w sercu” – mówi Patrycja Adaszewska, trenerka jogi powięziowej.

„Udowodniono, że kawa wykazuje szereg prozdrowotnych działań na pracę organizmu, dlatego znalazła się piramidzie prawidłowego żywienia”- mówi dr Agnieszka Jarosz

Zainteresują cię również:

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

5 konsekwencji chodzenia do pracy z grypą

Jan Szyszko zmarł prawdopodobnie na zatorowość płucną

Jan Szyszko nie żyje. Przyczyną śmierci była prawdopodobnie zatorowość płucna. Jak wyglądają objawy i leczenie zatorowości płucnej?

5 zdrowotnych „prawd”, które trzeba wysłać na emeryturę

kaszel

Przyczyny i sposoby radzenia sobie z kaszlem w czasie ciąży

przeziębienie

Skąd się bierze i jak bezpiecznie leczyć katar w ciąży? Leki i domowe sposoby

Kobieta w ciąży, z gorączką

Gorączka w ciąży – jak zbić temperaturę nie szkodząc dziecku?

Przeziębiona kobieta w ciąży

Przeziębienie w ciąży. Jak je leczyć bezpiecznie?

Sterydy - działanie i skutki uboczne

Sterydy – działanie i skutki uboczne

Melatonina

Melatonina a sen – skutki niedoboru i przedawkowania

zator płucny - kobieta trzyma się za klatkę piersiową

Zator płucny. Jak wyglądają objawy i leczenie zatorowości płucnej?

Ginekomastia (źródło - unsplash.com)

Ginekomastia – czym jest i kogo dotyczy?

istockphoto.com

Tabletki antykoncepcyjne – kiedy tracą moc?

kobieta przed komputerem

„Im bardziej napinasz szyję, tym mocniej „ciągniesz” również za nerwy, które przechodzą przez nadgarstek”. Fizjoterapeuta o syndromie biurowego nadgarstka

istockphoto.com

5 codziennych zagrożeń dla kręgosłupa

istockphoto.com

7 objawów alarmujących, że powinnaś zbadać hormony

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Za ciepło, za zimno… Skąd kłopoty z temperaturą ciała?

Rozpal swoje zmysły naturalnym afrodyzjakiem. Damiana spełni się w tej roli idealnie

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

https://www.istockphoto.com

To, co wydalamy, wiele mówi o stanie naszego zdrowia. Sprawdź, co trzeba wiedzieć o… kupie

dłonie

Drętwienie palców u rąk – skąd się bierze i co oznacza?

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Chora trzustka – gdzie boli? Przyczyny i objawy chorób trzustki

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?