Przejdź do treści

Hormony nadnerczy – na co wpływają? Jakie badania wykonać?

kuracja hormonalna
Fot. bnorbert3/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ćwicz kręgosłup - to proste!
Oto 7 ćwiczeń, za które twój kręgosłup ci podziękuje. Wystarczy niewiele, by poczuć znaczną różnicę
„Hashimoto nie jest wskazaniem do stosowania diety bezglutenowej”. O zależności pomiędzy hashimoto a dietą eliminacyjną, rozmawiamy z endokrynolożką i dietetyczką
Wiosenna pizza na zielonym spodzie
kobieta nurkująca w wodzie
Freediving – podwodna medytacja
lekarka Małgorzata Ponikowska
„Selen to czarny koń wśród suplementów w chorobie Hashimoto”. Lekarka Małgorzata Ponikowska o wspomaganiu chorób tarczycy selenem

Hormony nadnerczy pełnią w organizmie człowieka szereg różnorodnych funkcji: regulują odporność, metabolizm, ciśnienie tętnicze krwi oraz gospodarkę wodno-elektrolitową. Zaburzenia ich poziomów powodują szereg problemów zdrowotnych, w tym tycie. Badanie hormonów nadnerczy to analiza krwi lub moczu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Nadnercza to niewielki, parzysty gruczoł, umiejscowiony na górnym biegunie nerki. Składa się z rdzenia i kory, które różnią się między sobą pod względem budowy i czynności. Głównym zadaniem nadnerczy jest wydzielanie do krwi hormonów. Kora nadnerczy produkuje glikokortykosteroidy, a w rdzeniu wytwarzane są katecholaminy, czyli adrenalina i noradrenalina. Do najczęstszych chorób wywołanych nieprawidłowym poziomem hormonów nadnerczy należą zespół Cushinga i choroba Addisona.

Rola hormonów nadnerczy

Hormony nadnerczy mają wpływ na kilka układów w organizmie człowieka. Za najważniejsze funkcje uznaje się: regulację metabolizmu, gospodarki wodno-elektrolitowej i ciśnienia tętniczego krwi, rozwój niektórych cech płciowych oraz odporność i reakcje na stres. Do hormonów wydzielanych przez korę nadnerczy należą:

  • Mineralokortykoidy
    – głównie aldosteron, który odpowiada za gospodarkę wodno-elektrolitową (resorpcja sodu, wydalanie potasu i wtórne zatrzymanie wody w organizmie), a wraz z reniną i angiotensyną reguluje ciśnienie tętnicze krwi.
  • Glikokortykosteroidy
    – należą do nich: kortyzol, kortyzon i kortykosteron. Wszystkie wpływają na procesy odpornościowe organizmu i zmieniają czynność narządów. Biorą udział w metabolizmie białek, glukozy i lipidów, w charakterystyczny sposób przebudowują tkankę tłuszczową, nasilają wydalanie wapnia, zapobiegają rozwojowi autoagresji ze strony układu immunologicznego. Są wykorzystywane w celach leczniczych jako leki przeciwzapalne.
  • Androgeny
    – przyspieszają wzrost organizmu i kształtowanie się drugorzędowych męskich cech płciowych.

Rdzeń nadnerczy jest odpowiedzialny za wydzielanie katecholamin, czyli adrenaliny i noradrenaliny. Odgrywają one decydującą rolę w sytuacjach stresowych i natychmiast przygotowują organizm do ucieczki podczas zagrożenia: zwiększają ciśnienie tętnicze krwi, przyspieszają tętno, rozszerzają źrenice, zwiększają dopływ krwi do mięśni, ułatwiają koncentrację i pamięć.

tabletki podłużne i okrągłe

Hormony nadnerczy – jakie badania wykonać?

Badania hormonów nadnerczy pozwalają na monitorowanie ich stężenia. Są cennym narzędziem diagnostycznym umożliwiającym potwierdzenie lub wykluczenie przyczyny niektórych specyficznych objawów, za które może odpowiadać nadczynność lub niedoczynność kory nadnerczy. Analizę przeprowadza się w laboratorium. Polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły łokciowej. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić badanie moczu. Należy je wykonać rano, na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku) i po krótkim odpoczynku. Badania hormonów nadnerczy, które mają największe znaczenie diagnostyczne, to:

  • Badanie kortyzolu
    – można je wykonać z krwi lub w dobowej zbiórce moczu. Stężenie tego hormonu jest zależne od pory dnia (najwyższe rano, najniższe późnym wieczorem i w nocy), dlatego zwykle pobiera się kilka próbek krwi o różnych godzinach.
  • Badanie aldosteronu
    – jego stężenie można zbadać w surowicy krwi lub w moczu. Pozycja pobrania materiału ma znaczenie, dlatego wykonuje się je w pozycji pionowej (po minimum 2 godzinach stania lub siedzenia) lub w pozycji leżącej, zaraz po przebudzeniu.
  • Badanie androgenów
    – czyli badanie stężenia testosteronu i dehydroepiandrosteronu (DHEA), wykonuje się je z niewielkiej ilości krwi pobranej z żyły. Zwykle przeprowadza się je w godzinach porannych, z jednoczesnym oznaczeniem innych hormonów płciowych.

Hormony nadnerczy a tycie

Tycie wywołane hormonami nadnerczy jest spowodowane przez nadczynność kory, która prowadzi do wzmożonego wydzielania glikokortykosteroidów. Poza nadmiernym przybieraniem na wadze bardzo charakterystyczne jest rozmieszczenie tkanki tłuszczowej: na karku, barkach, twarzy i brzuchu, podczas gdy reszta ciała, a zwłaszcza kończyny, pozostają szczupłe (tzw. otyłość Cushinga). Przyczyną może być choroba (zespół Cushinga), gruczolak lub rak nadnerczy. Za wzmożone wydzielanie hormonów może odpowiadać także zaburzenie pracy przysadki mózgowej, która jest odpowiedzialna za sterowanie pracą nadnerczy.

Zobacz także

Hormony nadnerczy – objawy, które wymagają diagnostyki

Kiedy praca nadnerczy jest zaburzona, stężenie hormonów nadnerczy we krwi spada lub wzrasta, co istotnie zaburza pracę organizmu. Zwykle pojawiają się wtedy objawy, pochodzące z różnych układów:

  • osłabienie siły mięśni,
  • skłonność do zasłabnięć,
  • utrata lub wzrost wagi,
  • zaburzenia nastroju i chwiejność emocjonalna,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • wzmożone pragnienie lub ciągłe uczucie głodu,
  • drętwienie kończyn,
  • bolesne skurcze mięśni,
  • bóle i zawroty głowy,
  • osłabienie odporności,
  • bóle kości.

Jeżeli wystąpił któryś z powyższych objawów, a żadna inna przyczyna nie została stwierdzona, warto wykonać badania hormonów nadnerczy. Powodem nieprawidłowości w ich stężeniu mogą być: choroba Addisona, zespół Cushinga, choroba Cushinga, hiperaldosteronizm oraz guzy nadnerczy lub przysadki mózgowej.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Jędrne piersi to zdrowe piersi! Zobacz, jak je zbadać, by uniknąć błędów

Jestem ciągle zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

kobieta w ciasnym pomieszczeniu

Klaustrofobia – na czym polega schorzenie i jak sobie z nim radzić?

Chorzy od pracy

5 negatywnych syndromów chorób, które mogą pojawić się podczas pracy

znudzone dziecko

ADHD – czym się objawia i kogo dotyka najczęściej?

kobieta trzymająca się za bolący prawy bark

Ból stawów barkowych, czyli objaw o charakterze miejscowym i rzutowanym – domowe sposoby walki z dolegliwością

Kobieta siedzi po turecku na biurku i medytuje. Przed nią stoi na biurku laptop, za nią regał z książkami, fotel i okno

5 biurowych trików, które ratują kręgosłup

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na obsesję korzysta z telefonu komórkowego

Obsesja – jak może się objawiać? Czy leczenie może pomóc pozbyć się obsesji?

kobieta siedząca na łóżku trzymająca się za lędźwie

Co może oznaczać ból w kościach? Przyczyny, charakter, sposoby łagodzenia dolegliwości

alergolog

Lekarz alergolog – kim jest, czym się zajmuje i jak wygląda wizyta?

Osoba cierpiąca na osteomalację

Czym jest osteomalacja? Poznaj objawy choroby i dowiedz się, jakie leczenie można zastosować

Kobieta na wizycie u lekarza na badaniu profilaktycznym

Badania profilaktyczne – jak często je wykonywać? Najlepszy sposób na kontrolę stanu zdrowia

Zaburzony skład krwi czyli małopłytkowość

Małopłytkowość – jakie są przyczyny małopłytkowości i skuteczne sposoby leczenia?

Kobieta po zabiegu wymazu z pochwy

Rodzaje, wskazania i interpretacja wyników wymazów z pochwy

Kobieta cierpiąca na kifozę piersiową na masażu

Kifoza piersiowa – kiedy fizjologiczny łuk kręgosłupa ewoluuje do patologicznej postaci?

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Jak zbadać objaw Goldflama i o czym on świadczy? Jak interpretować wynik badania?

Kobieta cierpiąca z powodu protruzji

Protruzja – przyczyny, objawy i leczenie schorzenia krążków kręgosłupa

Pacjent na wizycie u torakochirurga

Torakochirurgia – co to jest i czym zajmuje się ta dziedzina medycyny? Jakie choroby leczy?

Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jak wygląda mózgowe porażenie dziecięce i na czym polega rehabilitacja schorzenia?

Lekarze chirurdzy podczas wykonywania przeszczepu serca

Czym jest przeszczep serca? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do operacji? Jak wygląda życie po transplantacji?

Lekarz przeprowadzający zabieg angiografii

Angiografia – badanie naczyń krwionośnych. Jak się do niego przygotować?

Kobieta trzymająca się za brzuch z powodu zapalenia cewki moczowej

Zapalenie cewki moczowej – sposoby na złagodzenie nieprzyjemnych dolegliwości