Przejdź do treści

Hormony nadnerczy – na co wpływają? Jakie badania wykonać?

kuracja hormonalna
Fot. bnorbert3/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Źródło: Gettyimages.com
Jak prawidłowo przewozić noworodki i niemowlęta w foteliku samochodowym? Odpowiadają Położne dla Ciebie
Fot.: Gettyimages.com
Jak powstaje mleko UHT i czy jest mniej zdrowe od mleka pasteryzowanego? Dietetyczka wyjaśnia
jęczenie w seksie
Jęczysz w trakcie seksu, bo „tak trzeba”? Psycholożka odradza
kobieta z twarzą w cieniu
Pielęgnacja skóry atopowej jesienią. Wiemy, co zrobić, by AZS nie było tak uciążliwe
„Mam ochotę uciec na koniec świata”. Dlaczego przed okresem czujemy się czas tak beznadziejnie?

Hormony nadnerczy pełnią w organizmie człowieka szereg różnorodnych funkcji: regulują odporność, metabolizm, ciśnienie tętnicze krwi oraz gospodarkę wodno-elektrolitową. Zaburzenia ich poziomów powodują szereg problemów zdrowotnych, w tym tycie. Badanie hormonów nadnerczy to analiza krwi lub moczu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Nadnercza to niewielki, parzysty gruczoł, umiejscowiony na górnym biegunie nerki. Składa się z rdzenia i kory, które różnią się między sobą pod względem budowy i czynności. Głównym zadaniem nadnerczy jest wydzielanie do krwi hormonów. Kora nadnerczy produkuje glikokortykosteroidy, a w rdzeniu wytwarzane są katecholaminy, czyli adrenalina i noradrenalina. Do najczęstszych chorób wywołanych nieprawidłowym poziomem hormonów nadnerczy należą zespół Cushinga i choroba Addisona.

Rola hormonów nadnerczy

Hormony nadnerczy mają wpływ na kilka układów w organizmie człowieka. Za najważniejsze funkcje uznaje się: regulację metabolizmu, gospodarki wodno-elektrolitowej i ciśnienia tętniczego krwi, rozwój niektórych cech płciowych oraz odporność i reakcje na stres. Do hormonów wydzielanych przez korę nadnerczy należą:

  • Mineralokortykoidy
    – głównie aldosteron, który odpowiada za gospodarkę wodno-elektrolitową (resorpcja sodu, wydalanie potasu i wtórne zatrzymanie wody w organizmie), a wraz z reniną i angiotensyną reguluje ciśnienie tętnicze krwi.
  • Glikokortykosteroidy
    – należą do nich: kortyzol, kortyzon i kortykosteron. Wszystkie wpływają na procesy odpornościowe organizmu i zmieniają czynność narządów. Biorą udział w metabolizmie białek, glukozy i lipidów, w charakterystyczny sposób przebudowują tkankę tłuszczową, nasilają wydalanie wapnia, zapobiegają rozwojowi autoagresji ze strony układu immunologicznego. Są wykorzystywane w celach leczniczych jako leki przeciwzapalne.
  • Androgeny
    – przyspieszają wzrost organizmu i kształtowanie się drugorzędowych męskich cech płciowych.

Rdzeń nadnerczy jest odpowiedzialny za wydzielanie katecholamin, czyli adrenaliny i noradrenaliny. Odgrywają one decydującą rolę w sytuacjach stresowych i natychmiast przygotowują organizm do ucieczki podczas zagrożenia: zwiększają ciśnienie tętnicze krwi, przyspieszają tętno, rozszerzają źrenice, zwiększają dopływ krwi do mięśni, ułatwiają koncentrację i pamięć.

tabletki podłużne i okrągłe

Hormony nadnerczy – jakie badania wykonać?

Badania hormonów nadnerczy pozwalają na monitorowanie ich stężenia. Są cennym narzędziem diagnostycznym umożliwiającym potwierdzenie lub wykluczenie przyczyny niektórych specyficznych objawów, za które może odpowiadać nadczynność lub niedoczynność kory nadnerczy. Analizę przeprowadza się w laboratorium. Polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi z żyły łokciowej. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić badanie moczu. Należy je wykonać rano, na czczo (minimum 8 godzin po ostatnim posiłku) i po krótkim odpoczynku. Badania hormonów nadnerczy, które mają największe znaczenie diagnostyczne, to:

  • Badanie kortyzolu
    – można je wykonać z krwi lub w dobowej zbiórce moczu. Stężenie tego hormonu jest zależne od pory dnia (najwyższe rano, najniższe późnym wieczorem i w nocy), dlatego zwykle pobiera się kilka próbek krwi o różnych godzinach.
  • Badanie aldosteronu
    – jego stężenie można zbadać w surowicy krwi lub w moczu. Pozycja pobrania materiału ma znaczenie, dlatego wykonuje się je w pozycji pionowej (po minimum 2 godzinach stania lub siedzenia) lub w pozycji leżącej, zaraz po przebudzeniu.
  • Badanie androgenów
    – czyli badanie stężenia testosteronu i dehydroepiandrosteronu (DHEA), wykonuje się je z niewielkiej ilości krwi pobranej z żyły. Zwykle przeprowadza się je w godzinach porannych, z jednoczesnym oznaczeniem innych hormonów płciowych.

Hormony nadnerczy a tycie

Tycie wywołane hormonami nadnerczy jest spowodowane przez nadczynność kory, która prowadzi do wzmożonego wydzielania glikokortykosteroidów. Poza nadmiernym przybieraniem na wadze bardzo charakterystyczne jest rozmieszczenie tkanki tłuszczowej: na karku, barkach, twarzy i brzuchu, podczas gdy reszta ciała, a zwłaszcza kończyny, pozostają szczupłe (tzw. otyłość Cushinga). Przyczyną może być choroba (zespół Cushinga), gruczolak lub rak nadnerczy. Za wzmożone wydzielanie hormonów może odpowiadać także zaburzenie pracy przysadki mózgowej, która jest odpowiedzialna za sterowanie pracą nadnerczy.

Zobacz także

Hormony nadnerczy – objawy, które wymagają diagnostyki

Kiedy praca nadnerczy jest zaburzona, stężenie hormonów nadnerczy we krwi spada lub wzrasta, co istotnie zaburza pracę organizmu. Zwykle pojawiają się wtedy objawy, pochodzące z różnych układów:

  • osłabienie siły mięśni,
  • skłonność do zasłabnięć,
  • utrata lub wzrost wagi,
  • zaburzenia nastroju i chwiejność emocjonalna,
  • wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
  • wzmożone pragnienie lub ciągłe uczucie głodu,
  • drętwienie kończyn,
  • bolesne skurcze mięśni,
  • bóle i zawroty głowy,
  • osłabienie odporności,
  • bóle kości.

Jeżeli wystąpił któryś z powyższych objawów, a żadna inna przyczyna nie została stwierdzona, warto wykonać badania hormonów nadnerczy. Powodem nieprawidłowości w ich stężeniu mogą być: choroba Addisona, zespół Cushinga, choroba Cushinga, hiperaldosteronizm oraz guzy nadnerczy lub przysadki mózgowej.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

Dlaczego wypadają ci włosy i jak temu zaradzić? Wyjaśnia trycholożka Marta Klowan

para zakochanych, romantyczny wieczór

8 sposobów na podniesienie libido

Twarz kobiety i ręce ze strzykawkami

Mezoterapia igłowa – wskazania, przebieg, efekty, przeciwwskazania

fenyloketonuria - kobieta bawi się z małym dzieckiem

Fenyloketonuria – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Dziecko płaczące z powodu gorączki przy ząbkowaniu

Gorączka u dziecka – przyczyny. Jak zbić gorączkę?

kobieta pod drenażu limfatycznego

Czym jest drenaż limfatyczny? Efekty, przeciwwskazania

Hormony żeńskie i ich rola

kobieta ma przeprowadzany zabieg kriolipolizy na brzuchu

Czym jest kriolipoliza? Efekty, przeciwwskazania

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

kobieta, nakładająca maść na problemy skórne twarzy

Ropień – przyczyny, objawy, leczenie. Rodzaje ropni

Kobieta cierpi na ból brzucha

Nerwica żołądka – objawy, leczenie, przyczyny

Konsultacja objawów rzeżączki u lekarza

Rzeżączka – objawy u kobiet i mężczyzn, leczenie

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

„Po sesji muzyki wibracyjnej czujesz się zdecydowanie zrelaksowany i wypoczęty”. O tym, co w ich duszach gra, opowiadają Asia Orłowska i Alek Sabuda

Osoba pilnowana przez lekarza podczas wykonywania rezonansu magnetycznego

Rezonans magnetyczny – co to? Cena, gdzie go wykonać?

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Kobieta w czerwonej bluzce jest u alergologa, który nakłuwa jej rękę i robi badanie

Testy alergiczne z krwi i skórne – wskazania i przebieg

Skutki uboczne stresu o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

Skutki uboczne stresu, o których warto wiedzieć. Jak reaguje twoje ciało?

lekarz wstrzykuje kobiecie płyn pod skórę w okolicy oczu

Karboksyterapia – ile potrzeba zabiegów i jakie są efekty?

Twoje włosy zaczęły wypadać? Zobacz, co może być przyczyną

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta leży na łóżku

Seks analny to czysta przyjemność! Jak wzbogacić swój erotyczny repertuar?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?