Przejdź do treści

„Panie doktorze, łykam już tylko 70 tabletek”. O lekomanii w Polsce mówi Bohdan T. Woronowicz

kobieta z tabletką na języku
„Panie doktorze, łykam już tylko 70 tabletek”. O lekomanii w Polsce mówi Bohdan T. Woronowicz Dimitri Otis/Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Z rakiem da się normalnie żyć. Rozmowa z psychoonkolog Mileną Dzienisiewicz
Ćwiczenia ogólnorozwojowe – co powinnyśmy o nich wiedzieć?
Gotowanie i jedzenie łożyska po porodzie
Gotowanie i jedzenie łożyska po porodzie? Położna Kasia o kontrowersyjnym trendzie
kobieta w ciąży
Wykonanie testu na koronawirusa to wymóg niezbędny do odbycia porodu rodzinnego? Jest stanowisko NFZ
Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi
Kelly Preston nie żyje. Żona Johna Travolty zmarła na raka piersi

„Facet, jak ma chęć się wyluzować, to bierze flaszkę i cześć. A kobieta, kiedy ma różnego rodzaju problemy – łącznie z tym pijącym mężem – żeby być spokojniejsza, bierze leki”. O lekomanii w polskim wydaniu opowiada dr n. med. Bohdan T. Woronowicz, psychiatra i specjalista psychoterapii uzależnień z Centrum Konsultacyjnego AKMED.

Anna Jastrzębska: Podobno w Polsce tylko ryby nie biorą leków. 

Bohdan T. Woronowicz: Niestety to prawda, bo według Narodowego Instytutu Leków Polska znajduje się w ścisłej czołówce europejskich państw, w których spożywa się najwięcej leków i suplementów diety. Z badań wynika, że ludzie w 90 proc. przypadków sami wybierają sobie leki, sami ustalają dawki, coraz więcej osób bierze tabletki na własną rękę. I nie chodzi tylko o agresywnie reklamowane suplementy, znacznie poważniejszym problemem są te leki, które mają działanie psychotropowe.

Od nich można uzależnić się najłatwiej?

Najłatwiej uzależniają takie leki, które działają uspokajająco, przeciwlękowo. To są leki z grupy benzodiazepin. Drugą grupę – i to już jest praktycznie epidemia – stanowią tabletki nasenne, przede wszystkim z tzw. grupy Z. Są one dostępne od ok. 30 lat i kiedyś nam, lekarzom, były reklamowane jako zupełnie bezpieczne. Niestety z czasem okazało się, że są bardzo uzależniające. A trzecia grupa to leki przeciwbólowe, szczególnie opiatowe. Substancje psychoaktywne wchodzą w skład dużej grupy leków przeciwbólowych, więc tu łatwo o uzależnienia. W Stanach to jest już praktycznie epidemia.

rozsypane leki

Ale to nie są proszki, które można kupić na stacji benzynowej. Przepisują je lekarze.

Zgadza się. U większości osób, które do mnie trafiły, podawanie tych leków zaczynali lekarze. Często nie byli to specjaliści psychiatrzy, tylko lekarze podstawowej opieki zdrowotnej. Na przykład ktoś skarżył się swojemu lekarzowi na problemy ze spaniem i lekarz przepisywał taki lek, nie zastanawiając się często, co może być przyczyną bezsenności, skąd takie stany niepokoju czy lęku, które powinny być diagnozowane przez specjalistów. Być może większość tych osób powinna poddać się psychoterapii, a jeżeli już stosować leki, to doraźnie. W ten sposób ludzie uzależniali się latami – jedni od dużych dawek, gdy małe przestały wystarczać; inni od maleńkich, które ciężko odstawić. Bo trzeba wiedzieć, że tych leków uspokajających, które są przepisywane najczęściej, czyli benzodiazepin, nie powinno się podawać dłużej niż 2-4 tygodnie.

Bohdan T. Woronowicz

Bohdan T. Woronowicz/ archiwum prywatne

Tylko jak to skontrolować, skoro może je przepisać i internista, i kardiolog.

Tak, i to jest problem. Praktycznie wszyscy, którzy do mnie z przychodzą z uzależnieniem, zaczynali przyjmować te leki zgodnie z sugestią lekarza – jak już powiedziałem, najczęściej lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Na jakim etapie uzależnienia do pana trafiają?

Trafiają do mnie pacjenci, którzy podejrzewają, że coś jest nie w porządku, przychodzą zapytać, czy to ich branie leków lub picie alkoholu jest już problemem. Przy czym z alkoholem łatwiej sobie poradzić, bo odstawienie przebiega szybciej. Natomiast w przypadku tabletek, jeśli jest to problem zaawansowany, nie ma mowy o nagłym odstawieniu, ono trwa wiele miesięcy. Podam taki przykład. Niedawno miałem pacjentkę, która przyjmowała leki nasenne. Przyszła do mojego gabinetu i niewyraźnym, zamazanym głosem powiedziała: „co godzinę biorę 10 tabletek”.

kobieta

Chryste.

Niech pani posłucha, co dalej. Pytam ją, co bierze. A ona na to: „10 stilnoxów i 10 klonazepamów” (ten pierwszy to lek z grupy imidazopirydyn stosowany do krótkotrwałego leczenia bezsenności, drugi to lek psychotropowy z grupy benzodiazepin o silnym i długotrwałym działaniu przeciwdrgawkowym i przeciwlękowym – przyp. red.). Wytłumaczyłem jej, że w warunkach ambulatoryjnych jej nie pomogę, bo to wymaga dłuższego odstawiania leków – i to w warunkach szpitalnych. Na tym nasze spotkanie się skończyło. Ale za jakieś 2 tygodnie otwierają się drzwi do gabinetu, wchodzi jakaś znajoma osoba, siada i znów tym zamazanym głosem mówi: „panie doktorze, łykam już tylko 70 tabletek”. Pytam ją, czy była w szpitalu. Na co ona: „nie, ja nie pójdę szpitala”. No więc znów tłumaczę jej, że nie podejmę się leczenia, bo na to potrzeba warunków szpitalnych…

Bohdan T. Woronowicz
Jeśli po wypiciu alkoholu nie przyjdziesz do pracy, bo od razu będzie wiadomo, że piłeś, to po leku - trzeba dużego doświadczenia i dobrego oka, żeby wyłapać, że ktoś coś zażył.

Kiedyś osoba uzależniona musiała chodzić od lekarza do lekarza z różnymi „dolegliwościami”, żeby zdobyć receptę. Dziś może po prostu włączyć komputer i wszystko, czego potrzebuje, kupić w sieci?

Ludzie uzależnieni, którzy już nie chcą chodzić po recepty do lekarzy – bo może lekarze już się na nich poznali – dziś bez większego trudu mogą zdobyć w internecie niemal każdy specyfik. To jest coś, co mnie bardzo zastanawia. Mamy służby, które zajmują się różnymi dziwnymi sprawami, a nie potrafią rozpracować handlarzy lekami w internecie. Podejrzewam, że nie interesują się tematem, który nie zagraża władzy. A przecież wiadomo, że takie ilości leków mogą być zdobywane tylko nielegalnie, dodatkowo handel nimi to jest przestępstwo. Inna sprawa, że ogromne ilości tych leków z internetu to podróbki, które nie działają tak jak powinny…

Lekoman czasem kupi coś na czarnym rynku, ale nie włóczy się po melinach, zwykle jest dobrze ubrany i nie zawala pracy. Dlatego mówi się, że lekomania to „ekskluzywny nałóg”?

Nie powiedziałbym, że ekskluzywny, natomiast trudniejszy do zauważenia, bo nie poznasz po zapachu. W przypadku człowieka, który się przewraca, jest odurzony alkoholem – łatwo rozpoznać problem. Poza tym często jest tak, że osoby uzależnione od alkoholu, które nie leczą się, przeskakują na leki. Jeśli po wypiciu alkoholu nie przyjdziesz do pracy, bo od razu będzie wiadomo, że piłeś, to po leku – trzeba dużego doświadczenia i dobrego oka, żeby wyłapać, że ktoś coś zażył. A jeśli to są małe dawki, to już w ogóle ciężko coś zauważyć.

Portret matki borykającej się z uzależnieniem. Projekt "Letter to My Mother"

Kobiety lepiej ukrywają swój problem? Wśród osób uzależnionych od środków farmakologicznych większy jest odsetek kobiet niż mężczyzn.

Na pewno kobiety bardzo dobrze ukrywają swoje uzależnienie i dlatego późno trafiają do specjalisty, późno zgłaszają się po pomoc. Ale jest jeszcze jedna kwestia. Facet, jak ma chęć się wyluzować, to bierze flaszkę i cześć. A kobieta, kiedy ma różnego rodzaju problemy – łącznie z tym , że jej mąż za dużo pije – żeby być spokojniejsza, żeby móc spać, bierze różne leki. Idzie do lekarza, mówi, że źle sypia, odczuwa niepokój. Lekarz ma mało czasu, nie pyta, z czego się to bierze, przepisuje relanium, xanax, nasen czy inną zarazę. I tym sposobem facet nadal pije, a kobieta łyka tabletki i często uzależnia się od nich. Dużym problemem są kobiety w ciąży, które biorą leki na własną rękę. Do specjalistów trafiają one bardzo rzadko, ale – podobnie jak z alkoholem w ciąży – to zjawisko jest obecne.

Bohdan T. Woronowicz
Kobiety bardzo dobrze ukrywają swoje uzależnienie i dlatego późno trafiają do specjalisty, późno zgłaszają się po pomoc. Dużym problemem są kobiety w ciąży, które biorą leki na własną rękę. Do specjalistów trafiają one bardzo rzadko, ale – podobnie jak z alkoholem w ciąży – to zjawisko jest obecne.

Do pana gabinetu zgłasza się coraz więcej osób z uzależnieniem od leków?

Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Myślę, że przypadków lekomanii jest więcej, natomiast trzeba wiedzieć, że w tej chwili jest znacznie większa dostępność pomocy. Jest więcej miejsc, które z tego typu uzależnieniami radzą sobie w profesjonalny sposób. Kiedyś były głównie tzw. poradnie odwykowe, dziś mamy wiele poradni terapii uzależnień – trafiają do nich ci, którzy nie radzą sobie z alkoholem, lekami, ale też pracoholicy czy osoby uzależnione od hazardu. Poziom świadczeń i liczba placówek, w których można uzyskać profesjonalną, kwalifikowaną pomoc, jest duża. Mamy tysiące certyfikowanych specjalistów, setki ośrodków, do tego dochodzą grupy samopomocowe. Nasze lecznictwo w zakresie uzależnień stoi na naprawdę wysokim poziomie i powiedziałbym, że jest lepsze niż w wielu krajach starej Europy.

 

Dr n. med. Bohdan Tadeusz Woronowicz w 1975 r. współtworzył pierwszy w Polsce (i w Europie Środkowo-Wschodniej) psychoterapeutyczny oddział odwykowy dla osób uzależnionych od alkoholu. W latach 1980 – 2014 kierował początkowo oddziałem odwykowym, a następnie stworzył i kierował Ośrodkiem Terapii Uzależnień w Instytucie Psychiatrii i Neurologii. Autor ponad 200 artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz książek ( m.in . „Dasz radę. O pokonywaniu uzależnień”, Prószyński 2014). Odznaczony został przez Prezydenta RP Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski „za wybitne
zasługi i zaangażowanie w działalności na rzecz ludzi uzależnionych”. Jest także laureatem Nagrody miasta stołecznego Warszawy „w uznaniu zasług dla Stolicy Rzeczypospolitej Polskiej”. Obecnie kieruje Centrum Konsultacyjnym AKMED.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Probówki w laboratorium

Ile będzie kosztować remdesivir – lek na COVID-19? Za kurację trzeba będzie zapłacić prawie 10 tysięcy złotych

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Lek na COVID-19? Krajowa Organizacja Weryfikacji Autentyczności Leków przestrzega: uważaj na fałszywe produkty

Polekowe wypadanie włosów / unsplash

Czy leki mogą powodować łysienie? Ekspert Kosmetyczny wyjaśnia

6 błędów, które popełniamy, przyjmując lekarstwa. Zobacz, które nawyki lepiej zmienić

WHO ogłosiło przełom w poszukiwaniu leku na COVID-19. "To pierwsze sprawdzone leczenie, które zmniejsza śmiertelność u pacjentów z COVID-19"

WHO ogłosiło przełom w walce z COVID-19. Jest pierwszy lek, którego skuteczność została potwierdzona klinicznie

kobieta z dzieckiem w aptece

W aptekach zabraknie leków? Przedstawiciele branży farmaceutycznej ostrzegają

Kobieta popijająca winko

„Alkoholiczka, która pije wino albo piwo, twierdzi, że nie ma problemu”. Kobiecy alkoholizm

kobieta lekarz trzyma w rękach zdjęcie rentgenowskie płuc

Płuca palacza – jak wyglądają i jak je oczyścić?

Jonoforeza. Na czym polega zabieg? Wskazania i przeciwwskazania

Jonoforeza – na czym polega zabieg? Wskazania i przeciwwskazania

Kobieta zerka na trzy babeczki i zastanawia się, którą zjeść

Cukier uzależnia – objawy i sposoby na pokonanie uzależnienia od cukru

Interakcje leków - czego nie powinniśmy łączyć z innymi lekami, żywnością lub alkoholem?

Interakcje leków – czego nie powinniśmy łączyć z innymi lekami, żywnością lub alkoholem?

Aspiryna w słoiczku na leki

Aspiryna nie dla dzieci. Może powodować zagrożenie zdrowia a nawet życia. Ostrzega farmaceutka

Gorycz w ustach - co oznacza gorzki smak rano lub po lekach?

Gorycz w ustach – co oznacza gorzki smak rano lub po lekach?

Leki immunosupresyjne - czym są i jak działają na organizm?

Leki immunosupresyjne – czym są i jak działają na organizm?

Farmaceutka w aptece - koronawirus

Ministerstwo Zdrowia wprowadziło reglamentację leków Arechin i Plaquenil. Mają trafić przede wszystkich do szpitali z chorymi na COVID-19

Leki przeciwwirusowe - na grypę i inne wirusy

Leki przeciwwirusowe – na grypę i inne wirusy

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Płyn Lugola. Skład, zastosowanie i dawkowanie

Zaburzenia lękowe - co to, objawy, diagnoza, leczenie

Zaburzenia lękowe – czym są? Jak sobie z nimi radzić?

Półka w aptece z lekami

Polska zatwierdziła Arechin, jako lek wspomagający w leczeniu koronawirusa

Leki w aptece

Choroba Parkinsona. Chorzy muszą się liczyć z przerwami dostępu do leku

Tabletki w misce

GIF aktualizuje informację w sprawie ryzyka obecności nitrozoamin w popularnych lekach na cukrzycę, zgagę i wrzody żołądka. Co ustalono?

symboliczna grafika klobiety uzależnionej od pożyczek

Uzależnienie od pożyczek. Nowy nałóg rujnuje życie coraz większej liczbie Polek

„Nie myślę o tym, że nie wezmę już do końca życia. Tylko: dzisiaj nie wezmę, dzisiaj się nie napiję” – mówi 19-letnia Anna

„Nie myślę o tym, że nie wezmę już do końca życia. Tylko: dzisiaj nie wezmę, dzisiaj się nie napiję” – mówi 19-letnia Anna

apteka

Euthyrox – w aptekach w całej Polsce brakuje tego leku. Wiemy, kiedy Euthyrox znów się pojawi

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę