Przejdź do treści

Osobowość dyssocjalna – co to, objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość dyssocjalna - co to, objawy, przyczyny, leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Ewa Wojciechowska
Less Stress From Plants, czyli suplementacja dla wszystkich, którzy chcą naturalnie zadbać o swój układ nerwowy. Przetestowałam!
Męczyznaprzytula kobietę
Odczuwasz ból podczas stosunku? By się go pozbyć, znajdź przyczynę. Radzi Pani Fizjotrener
Matka z córką rzucają confetti
Nie namawiaj córki do bycia bardziej śmiałą. „Próba zmieniania temperamentu na siłę może być szkodliwa”
Eksperyment w Indonezji. Szczepienia na COVID-19 najpierw otrzymują osoby młode
Karolina Szymczak
Karolina Szymczak: bardziej boli miesiączka przy endometriozie niż rany dzień po operacji

Osobowość dyssocjalna, czasami nazywana socjopatią, to zaburzenie psychiczne, w którym osoba nim dotknięta konsekwentnie wydaje się pozbawiona zasad moralnych. Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości mają tendencję do antagonizowania, manipulowania lub traktowania innych z całkowitą obojętnością. Nie okazują poczucia winy ani wyrzutów sumienia.

Osobowość dyssocjalna – co to?

Osobowość dyssocjalna, często zwana też osobowością antyspołeczną, jest zaburzeniem wymienionym w klasyfikacji DSM-5 w tzw. grupie B. Występuje czterokrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Charakteryzuje się „wszechobecnym wzorcem lekceważenia lub naruszania praw innych”, co przejawia się nieprzestrzeganiem norm społecznych, prawnych i  brakiem empatii lub poczucia winy. Cechy te można zaobserwować w każdym obszarze funkcjonowania takiej osoby.

Osobowość dyssocjalna – objawy

Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości często naruszają prawo, stając się przez to przestępcami. Mogą kłamać, zachowywać się gwałtownie lub impulsywnie oraz mieć problemy z nadużywaniem narkotyków i alkoholu. Ze względu na te cechy osoby z tym zaburzeniem osobowości zwykle nie wywiązują się obowiązków związanych z posiadaniem rodziny lub pracy.

Oznaki i objawy dyssocjalnego zaburzenia osobowości mogą obejmować:

  • Lekceważenie zasad moralnych;
  • Uporczywe kłamanie lub oszukiwanie w celu wykorzystywania innych;
  • Bycie bezdusznym, cynicznym i lekceważącym;
  • Używanie uroku lub dowcipu do manipulowania innymi dla osobistych korzyści lub przyjemności;
  • Arogancja, poczucie wyższości;
  • Powtarzające się problemy z prawem, w tym zachowania przestępcze;
  • Wielokrotne naruszanie nietykalność innych ludzi;
  • Impulsywność lub brak zdolności planowania;
  • Wrogość, znaczna drażliwość, agresja lub przemoc;
  • Brak empatii dla innych i brak wyrzutów sumienia z powodu krzywdzenia innych;
  • Niepotrzebne podejmowanie ryzyka lub lekkomyślne zachowanie bez względu na bezpieczeństwo własne lub innych;
  • Słabe lub nastawione na własną korzyść relacje;
  • Brak uwzględnienia negatywnych konsekwencji zachowania, niemożność wyciągnięcia z nich wniosków;
  • Konsekwentna nieodpowiedzialność i powtarzające się niewykonywanie obowiązków zawodowych lub finansowych.

Dorośli z antyspołecznymi zaburzeniami osobowości zwykle wykazują objawy zaburzeń zachowania przed ukończeniem 15 roku życia. Oznaki i objawy zaburzeń zachowania u dzieci obejmują poważne, uporczywe problemy, takie jak:

  • Agresja wobec ludzi i zwierząt;
  • Zniszczenie mienia;
  • Patologiczne kłamanie;
  • Kradzieże.

Chociaż antyspołeczne zaburzenie osobowości jest uważane za trwające całe życie, u niektórych osób niektóre objawy – zwłaszcza zachowania destrukcyjne i przestępcze – mogą z czasem ulec osłabieniu. Nie jest jednak jasne, czy spadek ten jest wynikiem starzenia się, czy też zwiększonej świadomości konsekwencji zachowań aspołecznych.

Kobieta w czarnej koszuli trzyma się za głowę i zamyka oczy

Przyczyny osobowości dyssocjalnej

Dokładna przyczyna antyspołecznego zaburzenia osobowości nie jest znana, ale geny mogą uczynić podatnym na rozwój aspołecznego zaburzenia osobowości. Wydaje się, że pewne czynniki zwiększają ryzyko wystąpienia antyspołecznych zaburzeń osobowości, głównie:

  • Historia rodzinna obejmująca opiekunów z osobowością dyssocjalną lub innymi zaburzeniami osobowości;
  • Bycie wykorzystywanym lub zaniedbanym w dzieciństwie;
  • Niestabilne, pełne przemocy lub chaotyczne życie rodzinne w dzieciństwie;
  • Mężczyźni są bardziej narażeni na antyspołeczne zaburzenie osobowości niż kobiety.

Osobowość dyssocjalna – skutki

Powikłaniami, konsekwencjami i problemami aspołecznego zaburzenia osobowości mogą być na przykład:

  • Molestowanie współmałżonka, znęcanie się nad dziećmi lub zaniedbanie członków rodziny;
  • Problemy z alkoholem lub narkotykami;
  • Pobyt w więzieniu lub poprawczaku;
  • Inne zaburzenia zdrowia psychicznego, takich jak depresja lub lęk;
  • Niski status społeczno-ekonomiczny i bezdomność;
  • Przedwczesna śmierć, zwykle w wyniku przemocy.
załamana kobieta na łóżku

Diagnostyka osobowości dyssocjalnej

Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości raczej nie wierzą, że potrzebują pomocy. Mogą jednak zwrócić się o pomoc do lekarza z powodu innych zaburzeń, takich jak depresja, lęk lub wybuchy złości, lub w celu leczenia nadużywania substancji.

Kluczowym czynnikiem w diagnostyce jest stosunek chorego do innych. Rodzina i przyjaciele mogą być w stanie udzielić przydatnych informacji. Po ocenie medycznej mającej na celu wykluczenie innych schorzeń, lekarz może skierować pacjenta do specjalisty zdrowia psychicznego w celu dalszej oceny.

Osobowość dyssocjalna – leczenie

Antyspołeczne zaburzenie osobowości jest trudne do wyleczenia, ale dla niektórych osób leczenie i ścisła obserwacja długoterminowa mogą być korzystne. Psychoterapia jest czasami stosowana w leczeniu antyspołecznych zaburzeń osobowości. Terapia może obejmować na przykład radzenie sobie z gniewem i przemocą, leczenie nadużywania alkoholu lub substancji psychoaktywnych oraz leczenie innych chorób psychicznych.

Leczenie nie zawsze jest skuteczne, zwłaszcza jeśli objawy są poważne, a chory nie może przyznać, że przyczynia się do problemów.

Osobowość dyssocjalna i leki

Nie ma leków specjalnie przeznaczonych do leczenia aspołecznych zaburzeń osobowości. Lekarze mogą przepisywać leki na schorzenia czasami współistniejące z antyspołecznymi zaburzeniami osobowości, takie jak lęk lub depresja, lub na objawy agresji.

Jak zapobiegać osobowości dyssocjalnej?

Nie ma pewnego sposobu, aby zapobiec rozwojowi aspołecznych zaburzeń osobowości u osób zagrożonych. Ponieważ uważa się, że zachowanie aspołeczne ma swoje korzenie w dzieciństwie, rodzice, nauczyciele i pediatrzy mogą być w stanie dostrzec wczesne sygnały ostrzegawcze. Pomocne może być zidentyfikowanie osób najbardziej zagrożonych, na przykład dzieci wykazujących oznaki zaburzeń zachowania, a następnie zaproponowanie wczesnej interwencji.

 

Bibliografia:

  1. Millon T, Davis RD (1998). „Ten Subtypes of Psychopathy”. In Millon T (ed.). Psychopathy: Antisocial, Criminal and Violent Behavior. New York, NY: Guilford Press;
  2. Hare RD, Hart SD, Harpur TJ (August 1991). „Psychopathy and the DSM-IV criteria for antisocial personality disorder” (PDF). Journal of Abnormal Psychology. 100 (3): 391–8;
  3. Zoccolillo M, Pickles A, Quinton D, Rutter M (November 1992). „The outcome of childhood conduct disorder: implications for defining adult personality disorder and conduct disorder”. Psychological Medicine. Cambridge, England: Cambridge University Press. 22(4): 971–86;
  4. Lock MP (November 2008). „Treatment of antisocial personality disorder”. The British Journal of Psychiatry. 193(5): 426.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Emma Thompson: Czasem depresja jest demoniczna. Moja była ironicznie niemelodramatyczna

Wystawa "Tacy jak my" / Karolina Jonderko

„Jedna z bohaterek mojej wystawy napisała, że depresja dotyka osoby, które były silne zbyt długo” – mówi Karolina Jonderko

Depresja sezonowa

Depresja sezonowa, choroba afektywna sezonowa – jak przeżyć jesień i zimę, by nie zwariować

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Osobowość histrioniczna (HPD) – co to, objawy, leczenie

Socjoterapia – co to jest, cele, dla kogo, ograniczenia terapii

Osobowość anankastyczna (OCPD)

Osobowość anankastyczna (OCPD) – co to jest, objawy, leczenie

Osobowość unikająca (APVD) – objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość zależna (DPD) – co to jest, przyczyny, leczenie

zespół aspergera

„Jestem łącznikiem ze światem autyzmu” – mówi Karol, 19-latek z zespołem Aspergera

Kobieta z parasolką

Kiedy jesienny smutek zmienia się w depresję sezonową? Wyjaśnia psycholożka Anna Cyklińska

Psycholożka przyjmuje pacjentó na wizycie. Siedzi na krześle i robi notatki

Chciałabyś usłyszeć od swojego lekarza, że nie chce cię dłużej leczyć? Psychiatra zrobiła ankietę

Dziewczyna ćwicząca pilates

„Pilates wpływa na funkcjonowanie całego ciała, naprawia je, zarówno w takim wymiarze zewnętrznym widocznym, jak i wewnętrznym” – mówi Alicja Rukowicz, trenerka pilatesu terapeutycznego

Lepienie w glinie

„Glina jest nauczycielką terapeutką. Pozwala zmierzyć się z tym, co trudne” – mówi Barbara Fryza z pracowni ceramiki

Borderline

„Borderline jest trudnym zaburzeniem, jednak możliwym do okiełznania. Jestem tego przykładem.” O tak zwanej osobowości z pogranicza opowiada Agnieszka Łaczkowska

„Zapachy wspierają nasze leczenie zarówno poprzez poprawę nastroju, ale jeszcze częściej ze względu na swoje lecznicze właściwości” – mówi Urszula Buyuly

kobieta nerwica

Nerwica – jakie są jej objawy i rodzaje? Jak wygląda leczenie?

Flegmatyk – poznaj jego cechy i znajdź wspólny język

Choleryk i jego cechy - jak sobie z nim radzić?

Choleryk i jego cechy – jak sobie z nim radzić?

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

zamyślona kobieta o platynowych włosach

Znów jesteś wkurzona? Sprawdź hormony! – radzi dietetyczka Paulina Ihnatowicz

Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

Terapia poznawczo-behawioralna, czyli nauka oduczania

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje? / istock

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

Najpopularniejsze

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Magdalena Jutrzenka z synem Alexem / archiwum prywatne

Magdalena Jutrzenka: „Matka chorego dziecka nie może powiedzieć, że ma dość, bo wtedy jest egoistką”