Przejdź do treści

Osobowość dyssocjalna – co to, objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość dyssocjalna - co to, objawy, przyczyny, leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Okres jak w zegarku dzięki pigułkom? Michał Kot przypomina, że nie regulują one cyklu miesiączkowego!
Ewa Zielińska, dziennikarka TVP, walczy z rakiem. „Uporządkowany świat legł w gruzach”
Internetowa moda na… jedzenie trujących grzybów. „To może mieć opłakane konsekwencje!” – przestrzega lek. Ewa Stawiarska
Z nowotworem walczy po raz dziewiąty. „Czuję, że powinnam być wdzięczna, że żyję, i to właśnie robię każdego dnia”
„W zespole uporczywego pobudzenia genitaliów orgazm jest niechciany, przykry i nie przynosi odprężenia” – mówi seksuolog prof. Józef Haczyński

Osobowość dyssocjalna, czasami nazywana socjopatią, to zaburzenie psychiczne, w którym osoba nim dotknięta konsekwentnie wydaje się pozbawiona zasad moralnych. Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości mają tendencję do antagonizowania, manipulowania lub traktowania innych z całkowitą obojętnością. Nie okazują poczucia winy ani wyrzutów sumienia.

Osobowość dyssocjalna – co to?

Osobowość dyssocjalna, często zwana też osobowością antyspołeczną, jest zaburzeniem wymienionym w klasyfikacji DSM-5 w tzw. grupie B. Występuje czterokrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Charakteryzuje się „wszechobecnym wzorcem lekceważenia lub naruszania praw innych”, co przejawia się nieprzestrzeganiem norm społecznych, prawnych i  brakiem empatii lub poczucia winy. Cechy te można zaobserwować w każdym obszarze funkcjonowania takiej osoby.

Osobowość dyssocjalna – objawy

Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości często naruszają prawo, stając się przez to przestępcami. Mogą kłamać, zachowywać się gwałtownie lub impulsywnie oraz mieć problemy z nadużywaniem narkotyków i alkoholu. Ze względu na te cechy osoby z tym zaburzeniem osobowości zwykle nie wywiązują się obowiązków związanych z posiadaniem rodziny lub pracy.

Oznaki i objawy dyssocjalnego zaburzenia osobowości mogą obejmować:

  • Lekceważenie zasad moralnych;
  • Uporczywe kłamanie lub oszukiwanie w celu wykorzystywania innych;
  • Bycie bezdusznym, cynicznym i lekceważącym;
  • Używanie uroku lub dowcipu do manipulowania innymi dla osobistych korzyści lub przyjemności;
  • Arogancja, poczucie wyższości;
  • Powtarzające się problemy z prawem, w tym zachowania przestępcze;
  • Wielokrotne naruszanie nietykalność innych ludzi;
  • Impulsywność lub brak zdolności planowania;
  • Wrogość, znaczna drażliwość, agresja lub przemoc;
  • Brak empatii dla innych i brak wyrzutów sumienia z powodu krzywdzenia innych;
  • Niepotrzebne podejmowanie ryzyka lub lekkomyślne zachowanie bez względu na bezpieczeństwo własne lub innych;
  • Słabe lub nastawione na własną korzyść relacje;
  • Brak uwzględnienia negatywnych konsekwencji zachowania, niemożność wyciągnięcia z nich wniosków;
  • Konsekwentna nieodpowiedzialność i powtarzające się niewykonywanie obowiązków zawodowych lub finansowych.

Dorośli z antyspołecznymi zaburzeniami osobowości zwykle wykazują objawy zaburzeń zachowania przed ukończeniem 15 roku życia. Oznaki i objawy zaburzeń zachowania u dzieci obejmują poważne, uporczywe problemy, takie jak:

  • Agresja wobec ludzi i zwierząt;
  • Zniszczenie mienia;
  • Patologiczne kłamanie;
  • Kradzieże.

Chociaż antyspołeczne zaburzenie osobowości jest uważane za trwające całe życie, u niektórych osób niektóre objawy – zwłaszcza zachowania destrukcyjne i przestępcze – mogą z czasem ulec osłabieniu. Nie jest jednak jasne, czy spadek ten jest wynikiem starzenia się, czy też zwiększonej świadomości konsekwencji zachowań aspołecznych.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Kobieta w czarnej koszuli trzyma się za głowę i zamyka oczy

Przyczyny osobowości dyssocjalnej

Dokładna przyczyna antyspołecznego zaburzenia osobowości nie jest znana, ale geny mogą uczynić podatnym na rozwój aspołecznego zaburzenia osobowości. Wydaje się, że pewne czynniki zwiększają ryzyko wystąpienia antyspołecznych zaburzeń osobowości, głównie:

  • Historia rodzinna obejmująca opiekunów z osobowością dyssocjalną lub innymi zaburzeniami osobowości;
  • Bycie wykorzystywanym lub zaniedbanym w dzieciństwie;
  • Niestabilne, pełne przemocy lub chaotyczne życie rodzinne w dzieciństwie;
  • Mężczyźni są bardziej narażeni na antyspołeczne zaburzenie osobowości niż kobiety.

Osobowość dyssocjalna – skutki

Powikłaniami, konsekwencjami i problemami aspołecznego zaburzenia osobowości mogą być na przykład:

  • Molestowanie współmałżonka, znęcanie się nad dziećmi lub zaniedbanie członków rodziny;
  • Problemy z alkoholem lub narkotykami;
  • Pobyt w więzieniu lub poprawczaku;
  • Inne zaburzenia zdrowia psychicznego, takich jak depresja lub lęk;
  • Niski status społeczno-ekonomiczny i bezdomność;
  • Przedwczesna śmierć, zwykle w wyniku przemocy.
załamana kobieta na łóżku

Diagnostyka osobowości dyssocjalnej

Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości raczej nie wierzą, że potrzebują pomocy. Mogą jednak zwrócić się o pomoc do lekarza z powodu innych zaburzeń, takich jak depresja, lęk lub wybuchy złości, lub w celu leczenia nadużywania substancji.

Kluczowym czynnikiem w diagnostyce jest stosunek chorego do innych. Rodzina i przyjaciele mogą być w stanie udzielić przydatnych informacji. Po ocenie medycznej mającej na celu wykluczenie innych schorzeń, lekarz może skierować pacjenta do specjalisty zdrowia psychicznego w celu dalszej oceny.

Osobowość dyssocjalna – leczenie

Antyspołeczne zaburzenie osobowości jest trudne do wyleczenia, ale dla niektórych osób leczenie i ścisła obserwacja długoterminowa mogą być korzystne. Psychoterapia jest czasami stosowana w leczeniu antyspołecznych zaburzeń osobowości. Terapia może obejmować na przykład radzenie sobie z gniewem i przemocą, leczenie nadużywania alkoholu lub substancji psychoaktywnych oraz leczenie innych chorób psychicznych.

Leczenie nie zawsze jest skuteczne, zwłaszcza jeśli objawy są poważne, a chory nie może przyznać, że przyczynia się do problemów.

Osobowość dyssocjalna i leki

Nie ma leków specjalnie przeznaczonych do leczenia aspołecznych zaburzeń osobowości. Lekarze mogą przepisywać leki na schorzenia czasami współistniejące z antyspołecznymi zaburzeniami osobowości, takie jak lęk lub depresja, lub na objawy agresji.

Jak zapobiegać osobowości dyssocjalnej?

Nie ma pewnego sposobu, aby zapobiec rozwojowi aspołecznych zaburzeń osobowości u osób zagrożonych. Ponieważ uważa się, że zachowanie aspołeczne ma swoje korzenie w dzieciństwie, rodzice, nauczyciele i pediatrzy mogą być w stanie dostrzec wczesne sygnały ostrzegawcze. Pomocne może być zidentyfikowanie osób najbardziej zagrożonych, na przykład dzieci wykazujących oznaki zaburzeń zachowania, a następnie zaproponowanie wczesnej interwencji.

 

Bibliografia:

  1. Millon T, Davis RD (1998). „Ten Subtypes of Psychopathy”. In Millon T (ed.). Psychopathy: Antisocial, Criminal and Violent Behavior. New York, NY: Guilford Press;
  2. Hare RD, Hart SD, Harpur TJ (August 1991). „Psychopathy and the DSM-IV criteria for antisocial personality disorder” (PDF). Journal of Abnormal Psychology. 100 (3): 391–8;
  3. Zoccolillo M, Pickles A, Quinton D, Rutter M (November 1992). „The outcome of childhood conduct disorder: implications for defining adult personality disorder and conduct disorder”. Psychological Medicine. Cambridge, England: Cambridge University Press. 22(4): 971–86;
  4. Lock MP (November 2008). „Treatment of antisocial personality disorder”. The British Journal of Psychiatry. 193(5): 426.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Bożydar Iwanow: „To choroba, z którą się cały czas zmagam. Cały czas jestem w leczeniu, jestem w terapii”

Lepienie w glinie

„Glina jest nauczycielką terapeutką. Pozwala zmierzyć się z tym, co trudne” – mówi Barbara Fryza z pracowni ceramiki

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

„Niektórzy pacjenci życzą sobie, żeby w trakcie psychoterapii terapeuta coś z nimi skutecznie 'zrobił'. Terapia nie jest leczeniem zęba” – dr Krzysztof Ciepliński / pexels

„Niektórzy pacjenci życzą sobie, żeby w trakcie psychoterapii terapeuta coś z nimi skutecznie 'zrobił’. Terapia nie jest leczeniem zęba” – mówi dr Krzysztof Ciepliński

Krótkie wędzidełko – co to jest, kiedy należy je podciąć i jak przebiega zabieg?

Agresja, złość, impulsywność… Czy to wina choroby? Autorki „Ogarnij Hashimoto” proponują szybki test

„Słowami nazywamy to, co już wiemy, natomiast ciało ma dostęp do treści, które są w nas tajemnicą”. O mocy terapii tańcem mówi Katarzyna Dańska

Atak paniki, bezsenność, płacz? Sprawdź, czy nie masz zaburzeń adaptacyjnych

„Wzięłam tyle hormonów, że powinnam nimi sikać” – Dorota Wellman o trudnej drodze do macierzyństwa

Muzykoterapia – dla dzieci i dorosłych. Czy muzyką można wyleczyć depresję?

„Nie ma jednej miary, co traumatyzuje, a co nie. Dla każdego układu nerwowego ‘za dużo’ ma inną definicję” – mówi terapeutka traumy Sabina Sadecka

8 ziół na redukcję napięcia / pexels

Poczuj się lepiej! 8 ziół, które poprawiają nastrój i redukują napięcie

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa pandemia

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa epidemia

Gdzie w mózgu kryje się strach? Naukowcy znają odpowiedź

Gdzie w mózgu kryje się strach? Naukowcy znają odpowiedź

Marta Lech-Maciejewska

Marta Lech-Maciejewska: Po urodzeniu dziecka żyłam w poczuciu winy, że go nie kocham [WIDEO]

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Nie-ładni, nie-mądrzy, nie-młodzi, nie-potrzebni i nie-zdrowi. "Tych osób nie da się wyeliminować, one żyją, istnieją" – mówi Marta Orzełowska, prezeska Fundacji Bonifraterskiej /fot. Getty Images

Nie-ładni, nie-mądrzy, nie-młodzi, nie-potrzebni i nie-zdrowi. „Tych osób nie da się wyeliminować, one żyją, istnieją” – mówi Marta Orzełowska, prezeska Fundacji Bonifraterskiej

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Depresja – objawy, przyczyny i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?

dr Anna Antosik-Wójcińska /fot. archiwum prywatne

„Bez światła nasz mózg przestaje normalnie funkcjonować”. O tym, jak odróżnić chandrę od depresji sezonowej, mówi psychiatra Anna Antosik-Wójcińska

kobieta nerwica

Nerwica – rodzaje, objawy, leczenie

„Objawami nie rządzi przypadek. Depresja i przewlekłe zmęczenie mogą wynikać z zaburzeń pracy tarczycy” – mówi Zuzanna Maryańczyk-Sitarz

Joanna Czekaj / fot. arch. prywatne

„Narcyz zniszczy ci życie bez skrupułów” – mówi Justyna Czekaj pomagająca kobietom wyzwolić się z traumy po życiu z narcyzem

Test schizofrenii na młodej dziewczynie

Schizofrenia – rodzaje, przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Adriana Klos /fot. archiwum prywatne

Jak być szczerą ze sobą? „Uznanie prawdy bywa bolesne, ale pozwala na rozwój” – mówi psychoterapeutka Adriana Klos

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×