Przejdź do treści

Osobowość dyssocjalna – co to, objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość dyssocjalna - co to, objawy, przyczyny, leczenie Pexels.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Amerykanka robi wyjątkowe pamiątki dla rodziców, którzy stracili dziecko. „Muszą wiedzieć, że ich dzieci nie zostaną zapomniane”
Szyje wyjątkowe pamiątki dla rodziców, którzy stracili dzieci. „Muszą wiedzieć, że ich maluchy nie zostaną zapomniane”
Rany i rozcięcia – rodzaje i pierwsza pomoc
Nie ma dowodów na to, że szczepionki Moderny i Pfizera są niebezpieczne dla kobiet w ciąży – tak mówią wyniki nowego badania
Szczepionki mRNA na COVID-19 bezpieczne dla kobiet w ciąży? Opublikowano pierwsze tak duże badanie na ten temat
Ile osób w Polsce zmarło po szczepionce na COVID-19? U ilu wystąpiła zakrzepica? Znamy najnowsze dane
Dr Joanna Kuschill-Dziurda: W pandemii więcej osób decyduje się na zabiegi medycyny estetycznej. Założymy maseczkę i nikt nic nie zauważy

Osobowość dyssocjalna, czasami nazywana socjopatią, to zaburzenie psychiczne, w którym osoba nim dotknięta konsekwentnie wydaje się pozbawiona zasad moralnych. Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości mają tendencję do antagonizowania, manipulowania lub traktowania innych z całkowitą obojętnością. Nie okazują poczucia winy ani wyrzutów sumienia.

Osobowość dyssocjalna – co to?

Osobowość dyssocjalna, często zwana też osobowością antyspołeczną, jest zaburzeniem wymienionym w klasyfikacji DSM-5 w tzw. grupie B. Występuje czterokrotnie częściej u mężczyzn niż u kobiet. Charakteryzuje się „wszechobecnym wzorcem lekceważenia lub naruszania praw innych”, co przejawia się nieprzestrzeganiem norm społecznych, prawnych i  brakiem empatii lub poczucia winy. Cechy te można zaobserwować w każdym obszarze funkcjonowania takiej osoby.

Osobowość dyssocjalna – objawy

Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości często naruszają prawo, stając się przez to przestępcami. Mogą kłamać, zachowywać się gwałtownie lub impulsywnie oraz mieć problemy z nadużywaniem narkotyków i alkoholu. Ze względu na te cechy osoby z tym zaburzeniem osobowości zwykle nie wywiązują się obowiązków związanych z posiadaniem rodziny lub pracy.

Oznaki i objawy dyssocjalnego zaburzenia osobowości mogą obejmować:

  • Lekceważenie zasad moralnych;
  • Uporczywe kłamanie lub oszukiwanie w celu wykorzystywania innych;
  • Bycie bezdusznym, cynicznym i lekceważącym;
  • Używanie uroku lub dowcipu do manipulowania innymi dla osobistych korzyści lub przyjemności;
  • Arogancja, poczucie wyższości;
  • Powtarzające się problemy z prawem, w tym zachowania przestępcze;
  • Wielokrotne naruszanie nietykalność innych ludzi;
  • Impulsywność lub brak zdolności planowania;
  • Wrogość, znaczna drażliwość, agresja lub przemoc;
  • Brak empatii dla innych i brak wyrzutów sumienia z powodu krzywdzenia innych;
  • Niepotrzebne podejmowanie ryzyka lub lekkomyślne zachowanie bez względu na bezpieczeństwo własne lub innych;
  • Słabe lub nastawione na własną korzyść relacje;
  • Brak uwzględnienia negatywnych konsekwencji zachowania, niemożność wyciągnięcia z nich wniosków;
  • Konsekwentna nieodpowiedzialność i powtarzające się niewykonywanie obowiązków zawodowych lub finansowych.

Dorośli z antyspołecznymi zaburzeniami osobowości zwykle wykazują objawy zaburzeń zachowania przed ukończeniem 15 roku życia. Oznaki i objawy zaburzeń zachowania u dzieci obejmują poważne, uporczywe problemy, takie jak:

  • Agresja wobec ludzi i zwierząt;
  • Zniszczenie mienia;
  • Patologiczne kłamanie;
  • Kradzieże.

Chociaż antyspołeczne zaburzenie osobowości jest uważane za trwające całe życie, u niektórych osób niektóre objawy – zwłaszcza zachowania destrukcyjne i przestępcze – mogą z czasem ulec osłabieniu. Nie jest jednak jasne, czy spadek ten jest wynikiem starzenia się, czy też zwiększonej świadomości konsekwencji zachowań aspołecznych.

Kobieta w czarnej koszuli trzyma się za głowę i zamyka oczy

Przyczyny osobowości dyssocjalnej

Dokładna przyczyna antyspołecznego zaburzenia osobowości nie jest znana, ale geny mogą uczynić podatnym na rozwój aspołecznego zaburzenia osobowości. Wydaje się, że pewne czynniki zwiększają ryzyko wystąpienia antyspołecznych zaburzeń osobowości, głównie:

  • Historia rodzinna obejmująca opiekunów z osobowością dyssocjalną lub innymi zaburzeniami osobowości;
  • Bycie wykorzystywanym lub zaniedbanym w dzieciństwie;
  • Niestabilne, pełne przemocy lub chaotyczne życie rodzinne w dzieciństwie;
  • Mężczyźni są bardziej narażeni na antyspołeczne zaburzenie osobowości niż kobiety.

Osobowość dyssocjalna – skutki

Powikłaniami, konsekwencjami i problemami aspołecznego zaburzenia osobowości mogą być na przykład:

  • Molestowanie współmałżonka, znęcanie się nad dziećmi lub zaniedbanie członków rodziny;
  • Problemy z alkoholem lub narkotykami;
  • Pobyt w więzieniu lub poprawczaku;
  • Inne zaburzenia zdrowia psychicznego, takich jak depresja lub lęk;
  • Niski status społeczno-ekonomiczny i bezdomność;
  • Przedwczesna śmierć, zwykle w wyniku przemocy.
załamana kobieta na łóżku

Diagnostyka osobowości dyssocjalnej

Osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości raczej nie wierzą, że potrzebują pomocy. Mogą jednak zwrócić się o pomoc do lekarza z powodu innych zaburzeń, takich jak depresja, lęk lub wybuchy złości, lub w celu leczenia nadużywania substancji.

Kluczowym czynnikiem w diagnostyce jest stosunek chorego do innych. Rodzina i przyjaciele mogą być w stanie udzielić przydatnych informacji. Po ocenie medycznej mającej na celu wykluczenie innych schorzeń, lekarz może skierować pacjenta do specjalisty zdrowia psychicznego w celu dalszej oceny.

Osobowość dyssocjalna – leczenie

Antyspołeczne zaburzenie osobowości jest trudne do wyleczenia, ale dla niektórych osób leczenie i ścisła obserwacja długoterminowa mogą być korzystne. Psychoterapia jest czasami stosowana w leczeniu antyspołecznych zaburzeń osobowości. Terapia może obejmować na przykład radzenie sobie z gniewem i przemocą, leczenie nadużywania alkoholu lub substancji psychoaktywnych oraz leczenie innych chorób psychicznych.

Leczenie nie zawsze jest skuteczne, zwłaszcza jeśli objawy są poważne, a chory nie może przyznać, że przyczynia się do problemów.

Osobowość dyssocjalna i leki

Nie ma leków specjalnie przeznaczonych do leczenia aspołecznych zaburzeń osobowości. Lekarze mogą przepisywać leki na schorzenia czasami współistniejące z antyspołecznymi zaburzeniami osobowości, takie jak lęk lub depresja, lub na objawy agresji.

Jak zapobiegać osobowości dyssocjalnej?

Nie ma pewnego sposobu, aby zapobiec rozwojowi aspołecznych zaburzeń osobowości u osób zagrożonych. Ponieważ uważa się, że zachowanie aspołeczne ma swoje korzenie w dzieciństwie, rodzice, nauczyciele i pediatrzy mogą być w stanie dostrzec wczesne sygnały ostrzegawcze. Pomocne może być zidentyfikowanie osób najbardziej zagrożonych, na przykład dzieci wykazujących oznaki zaburzeń zachowania, a następnie zaproponowanie wczesnej interwencji.

 

Bibliografia:

  1. Millon T, Davis RD (1998). „Ten Subtypes of Psychopathy”. In Millon T (ed.). Psychopathy: Antisocial, Criminal and Violent Behavior. New York, NY: Guilford Press;
  2. Hare RD, Hart SD, Harpur TJ (August 1991). „Psychopathy and the DSM-IV criteria for antisocial personality disorder” (PDF). Journal of Abnormal Psychology. 100 (3): 391–8;
  3. Zoccolillo M, Pickles A, Quinton D, Rutter M (November 1992). „The outcome of childhood conduct disorder: implications for defining adult personality disorder and conduct disorder”. Psychological Medicine. Cambridge, England: Cambridge University Press. 22(4): 971–86;
  4. Lock MP (November 2008). „Treatment of antisocial personality disorder”. The British Journal of Psychiatry. 193(5): 426.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

zespół aspergera

„Jestem łącznikiem ze światem autyzmu” – mówi Karol, 19-latek z zespołem Aspergera

Opętanie – objawy u dzieci i dorosłych. Jak je rozpoznać?

Terapia ACT – czym jest, przebieg, efekty, dla kogo

Mila Ochocka, hortiterapeutka: Potrzebujemy poczuć deszcz na skórze, zobaczyć, jak reagujemy, gdy nie jest nam do końca komfortowo

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Czego nigdy nie powinnaś mówić, gdy ktoś dzieli się z tobą trudnościami dotyczącymi zdrowia psychicznego? Tłumaczy psycholożka

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

dziewczyna, depresja

Magdalena Kowalska-Herdzik o „uśmiechniętej” depresji: Stłumione emocje muszą znaleźć ujście. Zazwyczaj szukają najsłabszego punktu w ciele człowieka

Depresja poporodowa

„Uważałam, że z każdą matką miałby lepiej – szkoda, że trafił na mnie, bo jestem taka nieudana”. Depresja poporodowa oczami mam, które ją przeszły

Joanna Poremba / Archiwum prywatne

Joanna Poremba: Od 20 lat żyję z depresją, która długo pozostawała niezdiagnozowana. Dobrze znam to poczucie winy, beznadziei

Terapia manualna – co to, jak długo boli, przeciwwskazania

Joanna Okuniewska

„Depresja jest za potężnym wrogiem, by pokonać ją ziółkami i jogą” – mówi Asia Okuniewska

Natalia Kwiatkowska, psycholożka / Archiwum prywatne

Natalia Kwiatkowska: Znajomość talentów pozwala żyć w zgodzie ze sobą. Przestajesz kopać się z koniem i wymagać od siebie czegoś, czego oczekiwał świat

depresja, leczenie, diagnoza

„Nowa nadzieja dla osób z depresją”. Zidentyfikowano białka, które mogą odpowiadać za zaburzenia nastroju

Kardiolog dr Michał Chudzik

Zawał szkodzi sercu i… psychice. „To potężna bomba, która spada na człowieka i nie kończy się na szpitalu” – mówi dr n. med. Michał Chudzik

Emma Thompson: Czasem depresja jest demoniczna. Moja była ironicznie niemelodramatyczna

Wystawa "Tacy jak my" / Karolina Jonderko

„Jedna z bohaterek mojej wystawy napisała, że depresja dotyka osoby, które były silne zbyt długo” – mówi Karolina Jonderko

Depresja sezonowa

Depresja sezonowa, choroba afektywna sezonowa – jak przeżyć jesień i zimę, by nie zwariować

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Terapia zajęciowa – przebieg, korzyści, rodzaje terapii

Osobowość histrioniczna (HPD) – co to, objawy, leczenie

Socjoterapia – co to jest, cele, dla kogo, ograniczenia terapii

Osobowość anankastyczna (OCPD)

Osobowość anankastyczna (OCPD) – co to jest, objawy, leczenie

Osobowość unikająca (APVD) – objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość zależna (DPD) – co to jest, przyczyny, leczenie

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm