Przejdź do treści

Choroba bostońska u dzieci i dorosłych – objawy i leczenie

dziecko cierpiące na trzydniówkę (chorobę bostońską)
Choroba bostońska najczęściej dotyczy dzieci. Fot. Dessie / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
laboratorium, badanie próbki małpiej ospy
Małpia ospa w Europie – potwierdzone przypadki. Czy jest groźna i jakie daje objawy?
para w łóżku
Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!
Pocałunek to samo zdrowie / istock
Całowanie się jest zdrowe. Jakie plusy dla organizmu za sobą niesie?
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog mówi nam, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tampon z jogurtem na infekcje intymne? Ginekolog wyjaśnia, czy skorzystanie z rady krążącej w internecie może przynieść ulgę
Tomasz Dzieciątkowski: obawy dotyczące szczepionek przeciw COVID-19 i chorób powodujących bezpłodność kobiet są bezpodstawne

Choroba bostońska, nazywana też chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej to zakażenie wirusowe, które najczęściej pojawia się u dzieci, choć może dotyczyć w mniejszym stopniu i dorosłych. Objawia się gorączką i charakterystyczną wysypką. Jak można zarazić się „bostonką” i czy istnieją sposoby jej leczenia?

Co to jest choroba bostońska? 

Choroba bostońska jest wywoływana przez enterowirusy z grupy Coxsackie (A5, A10, A9, B1, B3 oraz EV 71), które odpowiedzialne są również za inne schorzenia takie jak: angina, przeziębienie, zapalenie gardła czy biegunka u niemowląt.  Choroba bostońska swoją nazwę zawdzięcza miejscu, gdzie po raz pierwszy doszło do jej epidemii – Bostonu. 

“Bostonka” to potoczne określenie choroby dłoni, stóp i jamy ustnej (Hand, Foot, and Mouth Syndrome – HFMS), inaczej enterowirusowego pęcherzykowego zapalenia jamy ustnej z wypryskiem. Objawy skórne choroby po raz pierwszy opisali Robinson i Rhodes w 1958 roku, izolując wirusa Coxsackie A 16 od grupy 60 osób pochodzących z Toronto. 

Choroba bostońska – jak można się zarazić? 

Do zakażenia wirusem dochodzi drogą kropelkową (podczas kaszlu lub kichania), poprzez kontakt z wydalinami i wydzielinami osoby chorej oraz skażonymi nimi przedmiotami i powierzchniami. Jest to tzw. choroba brudnych rąk, ponieważ wirusy wydalane są z kałem nawet przez kilka tygodni od ustąpienia objawów klinicznych i do zarażenia często dochodzi przez brak właściwej higieny rąk.  Chorobą można zarazić się także w wyniku dotknięcia płynu z pękających pęcherzyków pojawiających się na skórze. Źródłem infekcji może być skażona fekaliami woda albo pożywienie, w lecie także baseny i kąpieliska 

Najczęściej chorują dzieci do 10 roku życia, ze względu na niecałkowicie wykształcony układ odpornościowy.  U noworodków i niemowląt choroba ma cięższy przebieg niż u starszych dzieci. Dorośli chorują rzadziej, a zarażają się zwykle od dzieci, które przenoszą wirusa ze żłobka, przedszkola lub szkoły.  

Większe ryzyko zachorowania występuje u osób z zaburzeniami odporności (np. osoby po przeszczepach bądź zarażone wirusem HIV), cukrzycą czy chorobami nerek.  Zarówno u dzieci jak i dorosłych może występować tzw. bezobjawowe nosicielstwo, gdy wirus jest obecny, ale nie występują objawy kliniczne. Trzeba pamiętać, że takie osoby mogą przenosić zarażenie na innych. Najwięcej zachorowań notuje się w okresie letnio – jesiennym, a szczyt zakażeń występuje późnym latem. 

Choroba bostońska – objawy u dzieci 

Bostonka jest zwykle chorobą o łagodnym przebiegu. Może nie wykazywać żadnych objawów, albo tylko niektóre z nich. Czas od kontaktu z drobnoustrojem do pojawienia się objawów (okres wylęgania, inaczej inkubacji) wynosi od 3 do 6 dni. Typowe objawy choroby bostońskiej zwykle poprzedzają objawy prodromalne, grypopodobne takie jak: ogólne złe samopoczucie, osłabienie, rozbicie, bóle mięśni i gardła, nudności, wymioty i gorączka, brak apetytu, senność i apatia, zaczerwienienie gardła. 

Najbardziej charakterystycznym objawem bostonki jest nagłe wystąpienie bardzo wysokiej gorączki przekraczającej często 39 st. C, co u dzieci stanowi duże niebezpieczeństwo. Gorączka ustępuje zwykle w ciągu 48 godzin. Długo utrzymująca się gorączka może w skrajnych przypadkach wywołać u dziecka drgawki. Jeśli do tego dojdzie, należy rozluźnić ubranie dziecka i ułożyć je na boku. Następnie delikatnie przytrzymać ciało dziecka, asekurując głównie okolice głowy. Po ataku należy bezzwłocznie wezwać pogotowie. 

Charakterystycznym objawem choroby bostońskiej jest wysypka, która powstaje po około dwóch dniach od wystąpienia gorączki. Jest to, grudkowa lub pęcherzykowa zmiana skórna pojawiająca się na dłoniach, stopach i w jamie ustnej (na błonach śluzowych gardła, podniebienia, języka, dziąseł oraz policzków), czasem na tułowiu. Powstałe pęcherzyki mogą pękać, prowadząc do owrzodzeń. Wysypka nie powoduje świądu, ale jest bolesna.  Szczególnie niekomfortowe dla osoby chorej są zmiany w ustach, ponieważ mogą  utrudniać picie i jedzenie. Krostki mają kształt grudek bądź plam o średnicy około 0,3-1 cm i są w kolorze różowo- łososiowym. Wysypka zwykle ustępuje w ciągu 7-10 dni. 

Choroba bostońska – objawy u dorosłych 

Przebieg bostonki u dorosłych jest cięższy niż u dzieci, objawy są bardziej uciążliwe i dłużej się utrzymują, jednak ogólny obraz choroby nie różni się znacząco. Ze względu na to, że bostonka u dorosłych jest mało charakterystyczna, często myli się ją z wysypką na tle alergicznym. 

U dorosłych mogą wystąpić objawy grypopodobne, a następnie wysypka – początkowo w jamie ustnej, potem na dłoniach, podeszwach stóp, ale też pośladkach i w okolicy narządów moczowo-płciowych. Pęcherzyki na skórze są większe od tych w jamie ustnej – ich wielkość wynosi od 3 do 7 mm, mają podłużny kształt i żywoczerwone podłoże. Wysypka zazwyczaj nie powoduje świądu, może jednak dochodzić do pękania pęcherzyków i powstawania owrzodzeń. 

Choroba bostońska a ospa wietrzna 

Choroba bostońska i ospa wietrzna często bywają ze sobą mylone. Choć wywoływane są przez wirusy, należą one do różnych szczepów. Czynnikiem różnicującym obie choroby jest umiejscowienie wysypki. W bostonce wysypka zlokalizowana jest w górnej części klatki piersiowej, na stopach, dłoniach, twarzy, w jamie ustnej, czasem na pośladkach. Natomiast w przypadku ospy wietrznej są to głównie kończyny, tułów oraz skóra głowy. Wysypka przy bostonce znika samoistnie po kilku dniach nie pozostawiając żadnych śladów, natomiast wykwity w ospie wietrznej zamieniają się w strupki, których nie należy zdrapywać. 

Leczenie choroby bostońskiej 

Chorobę bostońską diagnozuje się wyłącznie na podstawie wywiadu lekarskiego oraz widocznych objawów.  Lekarz dokonuje diagnostyki różnicowej z takimi chorobami jak alergia, wiatrówka, rumień wielopostaciowy wysiękowy i wyprysk potnicowySymptomy bostonki zazwyczaj ustępują samoistnie po około 7-10 dniach i jeśli wymagają leczenia, jest to leczenie objawowe, ponieważ nie ma skutecznych leków przeciwwirusowych ani szczepionki dedykowanej chorobie bostońskiej. 

Zalecany jest odpoczynek, nawadnianie się, spożywanie lekkostrawnych posiłków oraz ewentualne zażywanie leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych (paracetamol, ale nie ibuprofen, ponieważ lek ten u dzieci zwiększa ryzyko pojawienia się powikłań). Stosowanie antybiotyków w tym przypadku jest bezcelowe, ponieważ „bostonka” jest chorobą wirusową. Antybiotykoterapia może jedynie osłabić organizm oraz układ odpornościowy. 

Powstałe po pęknięciu pęcherzyków nadżerki lub owrzodzenia należy odkażać preparatami antybiotykowymi lub barwnikami antyseptycznymi o działaniu osuszającym, przeciwwirusowym i przeciwbakteryjnym. Dodatkowo do płukania gardła można stosować mieszaninę płynnego ibuprofenu i  difenhydraminy, co pomaga w łagodzeniu bólu. 

Kiedy zgłosić się z dzieckiem do lekarza?

Rodzice powinni skontaktować się z lekarzem jeśli:

  • Dziecko podczas gorączki nie pije wystarczająco dużo wody i może dojść do odwodnienia,
  • Objawy nie ustępują po 10 dniach,
  • Dziecko ma osłabiony układ odpornościowy lub objawy są poważne ,
  • Dziecko jest małe, a w szczególności poniżej 6 miesiąca życia. 

Choroba bostońska u kobiet w ciąży 

Choroba bostońska w w pierwszym trymestrze ciąży może być groźna dla płodu i skutkować poronieniem lub powstaniem wad rozwojowych płodu. Zakażenie wirusem na późniejszych etapach ciąży nie jest już tak niebezpieczne. U kobiet w ciąży chorobę leczy się objawowo stosując paracetamol i kontrując odpowiednie nawadnianie organizmu. 

Choroba bostońska – powikłania 

W bardzo nielicznych przypadkach obserwuje się powikłania kardiologiczne i neurologiczne  takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, ostre zapalenie mięśnia sercowego oraz zapalenie płuc. 

Choroba bostońska – profilaktyka 

Jednokrotne przechorowanie choroby bostońskiej nie uodparnia na całe życie, ponieważ to, ile razy zachorujemy zależy od typu wirusa, który wywołał zakażenie. Z tego względu niezwykle ważna jest profilaktyka. Aby skutecznie uchronić się przed zarażeniem wirusem należy przestrzegać kilku podstawowych zasad: 

  • Unikać kontaktu z osobą chorą (przytulania, całowania, używania wspólnych przedmiotów),
  • Dokładnie myć ręce po kontakcie ze śliną i innymi wydzielinami chorego oraz po skorzystaniu z toalety, 
  • Dezynfekować wspólnie używane powierzchnie i przedmioty, 
  • Unikać kąpieli w zanieczyszczonych zbiornikach wodnych, 
  • Nie posyłać dzieci do żłobka, przedszkola czy szkoły w czasie trwania zaostrzonych objawów choroby,
  • Przy chorobie bostońskiej można wychodzić na dwór, ale należy unikać kontaktów z innymi osobami.

 

Bibliografia:

  1. Kuchciak – Brancewicz Mirosława i wsp., “Choroba bostońska,” Dermatologia Prakt., vol. 1, 2014. 
  2. “Choroby zakaźne – GIS.” [Online]. Available: https://gis.gov.pl/zdrowie/choroby-zakazne/. [Accessed: 30-May-2020]. 
  3. Z. Ślebioda and Barbara Dorocka– Bobkowska, “Hand, foot and mouth disease as an emerging public health problem: Case report of familial child-to-adult transmission,” Dent Med Probl., vol. 55, no. 1, pp. 99–104, 2018, doi: 10.17219/dmp/80995. 
  4. “Hand, Foot, and Mouth Disease Symptoms | CDC,” Center for Disease Control and Prevention. [Online]. Availablehttps://www.cdc.gov/hand-foot-mouth/about/signs-symptoms.html. [Accessed: 30-May-2020]. 
  5. A. M. Guerra and M. Waseem, “Hand Foot And Mouth Disease,” StatPearls, Dec. 2020. 
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Sukces szczepionki przeciwko malarii. Najnowsze badania wskazują na skuteczność na poziomie 77 proc.

Utraciliśmy już odporność populacyjną na odrę. „Wybuch epidemii będzie miał katastrofalne skutki”

Mama i dziekco

Znaczny spadek zachorowań na ospę wietrzną w Polsce

Lekarz niesie dziecko na rękach

Ebola znów w Gwinei. Pierwsze przypadki od tragicznej epidemii sprzed 5 lat

Grozi nam kolejna epidemia? Wirus Nipah może zabić 75 proc. zakażonych

Ratownik medyczny: skoro tężec jest tak groźny, to dlaczego w Polsce dochodzi tylko do ok. 20 przypadków rocznie? Bo mamy szczepionki przeciwko tężcowi

Czyrak gromadny – co to jest, objawy, leczenie, powikłania

Gruźlica prosówkowa – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Antybiotyki to nie cukierki

„Antybiotyki to nie cukierki” – przypomina Magdalena Jutrzenka. „Ani przeziębienia, ani grypy, ani COVID-19 nie leczy się antybiotykami”

szczepienie przeciw odrze

Odra znów w natarciu za sprawą antyszczepionkowców. WHO alarmuje – statystyki są niepokojące

Stadion Narodowy

Na Stadionie Narodowym powstaje szpital polowy dla chorych na COVID-19

Lekarze w szpitalu w kombinezonach ochronnych

Co z lekiem na koronawirusa? Minister zdrowia wyjaśnił, czy dostawy remdesiviru trafią do Polski

Kobieta w maseczce ochronnej

Koronawirus w Polsce. Rekordowa liczba potwierdzonych przypadków zakażeń

WZW typu C – objawy i leczenie. Jak się można zarazić?

Londyn

Wielka Brytania wprowadza obostrzenia dla Polaków. Wraca obowiązkowa 14-dniowa kwarantanna

koronawirus w Polsce

Kolejny smutny rekord: najwyższy dobowy wzrost przypadków COVID-19 od początku epidemii w Polsce

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

dziecko z wysypką

Różyczka u dzieci i dorosłych – objawy, leczenie i szczepienie

Jan Świtalski, ratownik medyczny

„Dla beki się przebieram z kumplami w gumowe wdzianka”. Ratownik medyczny do koronasceptyków

koronawirusa nie ma?

„Mówili… wirusa nie ma”. Pediatra Łukasz Durajski udostępnia przejmującą historię internautki

Krótsza kwarantanna i zmiany w zasadach izolacji

Krótsza kwarantanna i zmiany w zasadach izolacji. Jest projekt nowelizacji rozporządzenia

Polscy badacze pracują nad szybkimi i czułymi testami na koronawirusa

Polscy naukowcy pracują nad szybkimi i czułymi testami na koronawirusa

koronawirus na świecie

Koronawirus w Polsce to mieszanka wielu typów. Jaki dominuje? Naukowcy z Poznania znają odpowiedź

koronawirus, śmiertelność

Co 15 sekund umiera osoba zakażona koronawirusem

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?