„Druga młodość” jajników?
Dr Francesca Duncan, naukowczyni z Northwestern University Feinberg School of Medicine, jak wielu innych biologów, była przekonana, że po menopauzie jajniki stają tak bezużyteczne jak wyrostek robaczkowy. Badania, które przeprowadziła wraz ze swoimi współpracownikami, pokazały, że mogła być w ogromnym błędzie.
Okazało się, że po menopauzie jajniki prawdopodobnie zaczynają pełnić funkcję odpornościową. Wiedza ta może zrewolucjonizować to, co do tej pory wiemy na temat zdrowia kobiet dojrzałych.
A wszystko zaczęło się od przypadkowego odkrycia, które dało początek dalszym badaniom. Dr Duncan uczestniczyła w projekcie National Institutes of Health (NIH), który miał na celu mapowanie komórek senescentnych. Są to takie komórki, które już przestały się dzielić, ale wciąż są aktywne metabolicznie. Gromadzą się one w różnych tkankach organizmu i uważa się, że to właśnie one są odpowiedzialne za proces starzenia się.
„Byłam niezwykle podekscytowana możliwością wzięcia udziału w tej inicjatywie, ale jednocześnie byłam zawiedziona, że obserwuję jajniki, które zasadniczo nie funkcjonują” – wspomina Duncan, cytowana przez „The Science”.
Wkrótce jednak okazało się, że się myliła. Naukowczyni przeanalizowała jajniki usunięte z przyczyn medycznych kobietom w wieku 50-75 lat. Zauważyła, że komórki jajowe ewoluują i generują różne zestawy białek w zależności od tego, w jakim wieku są pacjentki.
„Dla mnie było to naprawdę odkrywcze, ponieważ gdyby ten narząd rzeczywiście nic nie robił, można by się spodziewać, że nie będzie żadnych zmian wraz z wiekiem. Wszystko wyglądałoby tak samo” – mówi Duncan. „To uświadomiło nam, że z tym narządem dzieje się coś jeszcze” – dodaje.
Rolki
„Bezużyteczna pusta skorupa”? Nie do końca
Badaczka postanowiła dalej zgłębiać ten temat. Razem ze swoimi współpracownikami przeprowadziła badania na myszach, których jajniki, tak samo jak u kobiet kończą swoją działalność reprodukcyjną pod koniec swojego zazwyczaj dwuletniego życia.
Porównanie jajników młodych osobników oraz tych w okresie poreprodukcyjnym potwierdziło tezę, że po zaniku produkcji nowych komórek jajowych w jajnikach mogą pojawiać się nowe funkcje. Wykryto w nich znacznie więcej komórek opornościowych niż u młodych osobników oraz genów odpowiedzialnych za kodowanie związków prozapalnych. Wciąż jednak konieczne jest upewnienie się, czy komórki te trafiają tam celowo czy przypadkowo.
Wyniki badań skomentowała Bérénice Benayoun, gerontolożka badająca starzenie się jajników na University of Southern California, która co prawda nie brała udziału w badaniach, ale przyglądała im się z zaciekawieniem. Jak podkreśla w rozmowie z „The Science”, całkowicie zmieniają one pogląd naukowców na temat jajnika postreprodukcyjnego. Od teraz może już przestać być postrzegany jako „bezużyteczna pusta skorupa”. Zamiast tego może stać się prawdziwym centrum istotnym dla odporności organizmu kobiet dojrzałych.
Benayoun stawia hipotezę, że to właśnie jajnik, który do tej pory był uważany za bezużyteczny po menopauzie, jest miejscem modyfikacji komórek odpornościowych. A to może kompletnie zmienić myślenie o zdrowiu kobiet dojrzałych i kierunek badań. Być może uda się odpowiedzieć na wiele pytań na ten temat, które na razie wciąż pozostają bez odpowiedzi – między innymi to, dlaczego, choć kobiety statystycznie żyją dłużej niż mężczyźni, to częściej niż oni zmagają się z wieloma chorobami przewlekłymi i stanami zapalnymi.
Źródło: „The Science”
