Przejdź do treści

Jak rozpoznać narcyza? Sprawdź, co mówią psychologowie

kobieta robiąca selfie, oświetlona na żółto
Jak rozpoznać narcyza?/Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Bierzesz kilka opakowań antybiotyków rocznie? Internistka tłumaczy, co dzieje się z twoją wątrobą
Nowe rozporządzenie, więcej badań na tarczycę. „Jest jednak pewien warunek” zauważa Aleksandra Miszkiewicz
Dlaczego Polki nie śpią? Wyniki najnowszego badania zaskakują
Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża
Ciemno, zimno i smutno, czyli depresja sezonowa. „To nie jest zwykła jesienna chandra” – podkreśla Milena Wojnarowska. Jak odróżnić oba te stany?

Widzisz pewnego siebie egoistę, który opowiada o tym, jaki jest wspaniały? To wcale nie musi być narcyz. Bo narcyzm wbrew pozorom wcale nie oznacza zakochania w samym sobie.

Czym wobec tego jest narcyzm? – Profesjonalista powie: to wyolbrzymione poczucie własnej doniosłości. Chodzi o to, że narcyz wierzy, że ma wiele wyjątkowych talentów, które odróżniają go od innych. Sprawa jest na tyle poważna, że określa się to jako zaburzenie psychiczne – tłumaczy psycholog Edyta Jakubasz. – Taka osoba nie jest zakochana w sobie, tylko raczej pochłonięta fantazjami o swoich sukcesach, sławie i mocy. Tyle że najczęściej są to tylko fantazje – dodaje. Po czym jeszcze poznać narcyza?

Ciągle niepewny

Narcyz z jednej strony gromadzi w głowie fantazje o swojej sile, a z drugiej oczekuje potwierdzenia tej siły u swoich bliskich, partnera, znajomych, szefów. To podwójnie trudna sytuacja – ocenia Edyta Jakubasz. – Po pierwsze, narcyza bardzo boli jakakolwiek krytyka. Po drugie i jeszcze gorsze, frustruje go brak zachwytów nad tym, co i jak robi. Jeśli jego dokonania nie wywołują reakcji i komentarzy, czuje się, jakby tracił grunt pod nogami. Bo ma ogromną potrzebę bycia podziwianym – dodaje.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

kompleks elektry - ojciec przytulający córkę

Ma skłonność do pracoholizmu

Właśnie w pracy narcyz może zbudować swój własny świat, w którym będzie się czuł wszechmocny. I dlatego często popada w pracoholizm. – Potem nadchodzi weekend albo urlop. Trzeba zrobić sobie przerwę od obowiązków. A właśnie ich sprawne wykonywanie potwierdza w oczach narcyza jego własną wartość. Poza tym miejscem zaczyna się czuć nieswojo – wyjaśnia psycholog Robert Szumielewicz. – Narcyz wypada z roli zawodowej. Zaczyna mu się wydawać, że jest nikim. Zamyka się przed światem, jego pozorna pewność siebie maleje w zawrotnym tempie, jest rozdarty – opisuje.

Osoba z narcystycznym zaburzeniem osobowości lubi powtarzalne schematy, w których czuje się pewnie. Obszary, w których ma pewną, wypracowaną pozycję i autorytet. A to zmniejsza ryzyko porażek, które narcyz znosi bardzo źle.

Ma problem z otwarciem się na innych

Narcyz traktuje innych instrumentalnie – mówi Edyta Jakubasz. – Nie chodzi o to, że próbuje ciągle coś dzięki nim załatwić czy niecnie ich wykorzystać. Inni ludzie są potrzebni narcyzowi do ciągłego porównywania się z nimi. Nieustannie sprawdza, czy jest ładniejszy lub inteligentniejszy od innych. Czy ma lepsze osiągnięcia w pracy, czy opowiada żarty, z których znajomi śmieją się głośniej niż z dowcipów innych osób. Narcyz żyje przez to w ciągłym napięciu, co dla niego samego jest bardzo męczące – wyjaśnia psycholog. – Objawem narcystycznego zaburzenia jest brak umiejętności skupienia się na rozmówcy i czerpania przyjemności z samej rozmowy z kimś. Z tego, że poznajemy tę osobę, zgadzamy się z nią lub nie, że wspólnie śmiejemy się i opowiadamy sobie ciekawe historie. Narcyz ma problem z zanurzeniem się w konwersację, bo cały czas analizuje, jak wypada na tle innych i czy nie zrobił czegoś, co nałożyłoby rysę na jego absolutną wyjątkowość – dodaje Robert Szumielewicz.

 

Żyje w świecie skrajności

Narcyz czuje albo że może wszystko, albo że jest kompletnym zerem. Albo świat należy do niego i kontroluje sytuację w pełni, albo nie ma wpływu na nic. Żyje w rzeczywistości czarnej lub białej. Brakuje mu kolorów szarości. – Ma problem z wymienieniem swoich mocnych i słabych stron. Nie potrafi się przyznać przed samym sobą, że w jednej dziedzinie jest bardzo dobry, a w innej jest zaledwie przeciętny. Że jedną sprawę kontroluje w stu procentach, a inną w zaledwie sześćdziesięciu, i to jest w porządku – tłumaczy Edyta Jakubasz.

Specjaliści wskazują na to, że skrajności wyraźnie widać też w zachowaniu osób z narcystycznym zaburzeniem osobowości. – Jednego dnia sprawiają wrażenie nieobecnych, zamkniętych na innych, reagują z opóźnieniem. Widać, że przeżywają coś we własnych myślach. Może odkryli właśnie, że nie są perfekcyjni. Następnego dnia zaskakująco aktywnie szukają kontaktu z innymi ludźmi, zachęcają ich do wspólnych przeżyć, w tym nawet ekstremalnych. Bo chcą się poczuć wyjątkowo. Są spragnieni wrażeń, które będą dla nich dowodem, że są jedyni w swoim rodzaju – dodaje psycholog.

kobieta z laptopem

Nosi „maskę”

Narcyz na początku, w czasie pierwszego kontaktu, wydaje się często duszą towarzystwa. To jednak zwykle tylko pierwsze wrażenie – mówi Edyta Jakubasz. Psychologowie, a częściej psychoanalitycy, określają to jako „model maski”. Za maską zakochania w sobie i we własnych talentach, możliwościach, umiejętnościach skrzętnie ukrywa niską samoocenę.

Skąd się to bierze? Najprostsza odpowiedź brzmi: z dzieciństwa. Przypatrz się uważnie dziecku, które ma kilka lat albo kilka miesięcy. Czy też nie sprawia wrażenia, że jest centrum wszechświata? Gdy jest starsze i potrafi mówić, swoje opinie wygłasza bez cienia wahania. Jest wszechmocne i wszechwiedzące. Gdy jest młodsze, potrafi sprawnie wymusić to, czego akurat potrzebuje. Najczęściej dzieje się to za sprawą rodziców lub innych bliskich. W psychologii nazywa się to „teorią przywiązania”. – Gdy przywiązanie jest zbyt silne, spełnianie próśb trwa zbyt długo albo gdy towarzyszy mu rozbudzanie ambicji dziecka przez ciągłe zapewnianie go, że ma przed sobą wyjątkowe zadania do zrealizowania, efektem może być narcystyczne zaburzenie – wyjaśnia psycholog Tomasz Wojtoń.

Wracając do opowieści z początku artykułu: egoista opowiadający o swoich sukcesach nie musi być narcyzem. Może to po prostu pewny siebie człowiek, który lubi być w centrum uwagi. – Może potrafi dawać wsparcie i współczucie. Narcyz miałby z tym problem. Narcyz byłby raczej zmiennym w swoich nastrojach człowiekiem, który robi świetne pierwsze wrażenie, a potem nie potrafi utrzymać relacji – precyzuje Edyta Jakubasz.

Jak z tym walczyć? Rada, którą podpowiadają psychologowie, może być cenna dla każdego z nas, nawet jeśli nie widzimy w sobie objawów narcyzmu. Co więc zrobić? Unikać porównywania się z innymi ludźmi. – Powtarzajmy sobie, że zawsze znajdziemy mniej utalentowanych, mniej wytrwałych, mniej inteligentnych, mniej atrakcyjnych niż my sami… Ale z pewnością znajdziemy też kogoś, kto ma talent w dziedzinie, w której my go nie mamy, kto potrafi coś robić lepiej, kto ma w sobie więcej determinacji albo podoba się innym fizycznie bardziej niż my – podsumowuje Tomasz Wojtoń.

– Starajmy się być sami coraz lepsi. I pamiętajmy, że nikt nas nie będzie rozliczał z tego, że nie zostaliśmy mistrzami świata w każdej dziedzinie. Bądźmy dziś lepszą wersją siebie z wczoraj i sprzed tygodnia pod względem zdrowia, organizacji czasu pracy i samopoczucia, a już będziemy mieć powód do zadowolenia – podpowiadają zgodnie psychologowie.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Studentka psychologii sprząta za darmo mieszkania, które wydawały się nie do odgruzowania. Przyświeca jej ważny cel

Studentka psychologii sprząta za darmo mieszkania, które wydawały się nie do odgruzowania. Przyświeca jej ważny cel

Kobieta z aparatem

Drobiazgi uszczęśliwiają. Mają większy wpływ na jakość życia, niż nam się wydaje

Dr. n. med. Grzegorz Mączka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Jesteś tym, kim myślisz, że jesteś

Filofobia – gdy miłość wywołuje atak paniki. Jakie są przyczyny strachu przed zakochaniem? 

„Można stworzyć szczęśliwy związek, udane małżeństwo, można pracować, tylko trzeba być uważnym”. O życiu z ChAD mówi Monika Kotlarek

Bullying – czym jest? Jakie są przyczyny, skutki i skala bullyingu i cyberbullyingu

Odporność psychiczna – czym jest? Jak ją wzmocnić?

Erytrofobia – czym jest, przyczyny, leczenie 

Psycholożka Małgorzata Pawlińska

„Dziś wrażliwość kojarzy się ze słabością. Tymczasem dawniej u boku dobrego władcy często stał wysoko wrażliwy doradca” – mówi Małgorzata Pawlińska

„Panie, które charakteryzują się prawidłową masą ciała, mają większe skłonności do tego, żeby podjadać pod wpływem nudy” – mówi Aleksandra Ulatowska, psychodietetyczka

Kobieta

Jak zmienić sposób, w jaki patrzymy na życie? Kasia Bem podaje klucz do szczęścia

dziewczyna samolot

Panicznie boisz się latać? Ten tekst pomoże ci przezwyciężyć wszelkie lęki związane z podróżowaniem samolotem

„Negocjacje to sposób na szczęście. Wrogiem w związku jest problem, a nie partner” – mówi Paweł Kowalewski, negocjator i mediator

„Niektórzy pacjenci życzą sobie, żeby w trakcie psychoterapii terapeuta coś z nimi skutecznie 'zrobił'. Terapia nie jest leczeniem zęba” – dr Krzysztof Ciepliński / pexels

„Niektórzy pacjenci życzą sobie, żeby w trakcie psychoterapii terapeuta coś z nimi skutecznie 'zrobił’. Terapia nie jest leczeniem zęba” – mówi dr Krzysztof Ciepliński

Kobieta przegląda się w lustrze

Co widzimy w lustrze? Porównujemy, jak oceniają siebie kobiety i mężczyźni

Kobieta siedzi na pomoście

Warsztaty milczenia. Kasia Bem tłumaczy, jak działa potęga ciszy

Kobiecy mózg – jaki jest naprawdę?

„W szkole uczą, kiedy był chrzest Polski i hołd pruski, ale nie tego, jak się bronić i jak stawiać granice” – mówi Emil Bekier, ofiara prześladowania

Agnieszka Czapczyńska: Kobiece ciało po gwałcie robi się jak pole minowe. Nigdy nie wiadomo, kiedy wybuchną emocje

Agnieszka Czapczyńska: Kobiece ciało po gwałcie robi się jak pole minowe. Nigdy nie wiadomo, kiedy wybuchną emocje

„Leniwe i niepokorne żony są pożądane w dzisiejszych czasach. To one przebiją sufity dla naszych córek” – uważa Małgorzata Gilmajster, psycholożka i mediatorka

Mizoginizm – co to jest? Przyczyny i objawy. Jak leczy się to zaburzenie?

Czy można okłamywać terapeutkę? / pexels

Czy można okłamać swoją terapeutkę? Można, ale nie bez konsekwencji. Mówi o tym Anna Kluczyńska

Katarzyna Kucewicz, psycholożka, pedagożka i psychoterapeutka, autorka książki "Kobiety, które czują za bardzo "

„Trudno sobie wyobrazić lepszą i czulszą kochankę niż kobieta wysoko wrażliwa” – mówi psycholożka Katarzyna Kucewicz

„Zmiana brzmienia głosu może być jednym ze skutków psychoterapii” – mówi logopedka Marta Wesołowska

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×