Przejdź do treści

Jak rozpoznać narcyza?

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Facebook.com
„Jesteś piękna! Nieważne, czy masz po ciąży wystający brzuch, bliznę po cesarce czy bardziej wiszące cycki” – młoda mama pokazała prawdziwe zdjęcie po porodzie
Unsplash
Dlaczego warto jeść tłuste ryby? Specjaliści z „Czytamy etykiety” wyjaśniają
Chcesz podkręcić swój seksualny apetyt? Sprawdź, czy twoja dieta jest bogata w tę witaminę
5 sygnałów, że należy zbadać cukier we krwi
istockphoto
„Że Niby Fit” na Instagramie: 5 kroków, jak nie przytyć w wakacje

Widzisz pewnego siebie egoistę, który opowiada o tym, jaki jest wspaniały? To wcale nie musi być narcyz. Bo narcyzm wbrew pozorom wcale nie oznacza zakochania w samym sobie.

Czym wobec tego jest narcyzm? – Profesjonalista powie: to wyolbrzymione poczucie własnej doniosłości. Chodzi o to, że narcyz wierzy, że ma wiele wyjątkowych talentów, które odróżniają go od innych. Sprawa jest na tyle poważna, że określa się to jako zaburzenie osobowości – tłumaczy psycholog Edyta Jakubasz. – Taka osoba nie jest zakochana w sobie, tylko raczej pochłonięta fantazjami o swoich sukcesach, sławie i mocy. Tyle że najczęściej są to tylko fantazje – dodaje. Po czym jeszcze poznać narcyza?                  

Ciągle niepewny

– Narcyz z jednej strony gromadzi w głowie fantazje o swojej sile, a z drugiej oczekuje potwierdzenia tej siły u swoich bliskich, partnera, znajomych, szefów. To podwójnie trudna sytuacja – ocenia Edyta Jakubasz. – Po pierwsze, narcyza bardzo boli jakakolwiek krytyka. Po drugie i jeszcze gorsze, frustruje go brak zachwytów nad tym, co i jak robi. Jeśli jego dokonania nie wywołują reakcji i komentarzy, czuje się, jakby tracił grunt pod nogami. Bo ma ogromną potrzebę bycia podziwianym – dodaje.

Ma skłonność do pracoholizmu

Właśnie w pracy narcyz może zbudować swój własny świat, w którym będzie się czuł wszechmocny. – Potem nadchodzi weekend albo urlop. Trzeba zrobić sobie przerwę od obowiązków. A właśnie ich sprawne wykonywanie potwierdza w oczach narcyza jego własną wartość. Poza tym miejscem zaczyna się czuć nieswojo – wyjaśnia psycholog Robert Szumielewicz. – Narcyz wypada z roli zawodowej. Zaczyna mu się wydawać, że jest nikim. Zamyka się przed światem, jego pozorna pewność siebie maleje w zawrotnym tempie, jest rozdarty – opisuje.

Osoba z narcystycznym zaburzeniem osobowości lubi powtarzalne schematy, w których czuje się pewnie. Obszary, w których ma pewną, wypracowaną pozycję i autorytet. A to zmniejsza ryzyko porażek, które narcyz znosi bardzo źle.

Ma problem z otwarciem się na innych

– Narcyz traktuje innych instrumentalnie – mówi Edyta Jakubasz. – Nie chodzi o to, że próbuje ciągle coś dzięki nim załatwić czy niecnie ich wykorzystać. Inni ludzie są potrzebni narcyzowi do ciągłego porównywania się z nimi. Nieustannie sprawdza, czy jest ładniejszy lub inteligentniejszy od innych. Czy ma lepsze osiągnięcia w pracy, czy opowiada żarty, z których znajomi śmieją się głośniej niż z dowcipów innych osób. Narcyz żyje przez to w ciągłym napięciu, co dla niego samego jest bardzo męczące – wyjaśnia psycholog. – Objawem narcystycznego zaburzenia jest brak umiejętności skupienia się na rozmówcy i czerpania przyjemności z samej rozmowy z kimś. Z tego, że poznajemy tę osobę, zgadzamy się z nią lub nie, że wspólnie śmiejemy się i opowiadamy sobie ciekawe historie. Narcyz ma problem z zanurzeniem się w konwersację, bo cały czas analizuje, jak wypada na tle innych i czy nie zrobił czegoś, co nałożyłoby rysę na jego absolutną wyjątkowość – dodaje Robert Szumielewicz. 

Ilustracja: shutterstock

Żyje w świecie skrajności

Narcyz czuje albo że może wszystko, albo że jest kompletnym zerem. Albo świat należy do niego i kontroluje sytuację w pełni, albo nie ma wpływu na nic. Żyje w rzeczywistości czarnej lub białej. Brakuje mu kolorów szarości. – Ma problem z wymienieniem swoich mocnych i słabych stron. Nie potrafi się przyznać przed samym sobą, że w jednej dziedzinie jest bardzo dobry, a w innej jest zaledwie przeciętny. Że jedną sprawę kontroluje w stu procentach, a inną w zaledwie sześćdziesięciu, i to jest w porządku – tłumaczy Edyta Jakubasz.

Specjaliści wskazują na to, że skrajności wyraźnie widać też w zachowaniu osób z narcystycznym zaburzeniem osobowości. – Jednego dnia sprawiają wrażenie nieobecnych, zamkniętych na innych, reagują z opóźnieniem. Widać, że przeżywają coś we własnych myślach. Może odkryli właśnie, że nie są perfekcyjni. Następnego dnia zaskakująco aktywnie szukają kontaktu z innymi ludźmi, zachęcają ich do wspólnych przeżyć, w tym nawet ekstremalnych. Bo chcą się poczuć wyjątkowo. Są spragnieni wrażeń, które będą dla nich dowodem, że są jedyni w swoim rodzaju – dodaje psycholog.

Nosi „maskę”

Narcyz na początku, w czasie pierwszego kontaktu, wydaje się często duszą towarzystwa. To jednak zwykle tylko pierwsze wrażenie – mówi Edyta Jakubasz. Psychologowie, a częściej psychoanalitycy, określają to jako „model maski”. Za maską zakochania w sobie i we własnych talentach, możliwościach, umiejętnościach skrzętnie ukrywa niskie poczucie własnej wartości.

Skąd się to bierze? Najprostsza odpowiedź brzmi: z dzieciństwa. Przypatrz się uważnie dziecku, które ma kilka lat albo kilka miesięcy. Czy też nie sprawia wrażenia, że jest centrum wszechświata? Gdy jest starsze i potrafi mówić, swoje opinie wygłasza bez cienia wahania. Jest wszechmocne i wszechwiedzące. Gdy jest młodsze, potrafi sprawnie wymusić to, czego akurat potrzebuje. Najczęściej dzieje się to za sprawą rodziców lub innych bliskich. W psychologii nazywa się to „teorią przywiązania”. – Gdy przywiązanie jest zbyt silne, spełnianie próśb trwa zbyt długo albo gdy towarzyszy mu rozbudzanie ambicji dziecka przez ciągłe zapewnianie go, że ma przed sobą wyjątkowe zadania do zrealizowania, efektem może być narcystyczne zaburzenie – wyjaśnia psycholog Tomasz Wojtoń.

Wracając do opowieści z początku artykułu: egoista opowiadający o swoich sukcesach nie musi być narcyzem. Może to po prostu pewny siebie człowiek, który lubi być w centrum uwagi. – Może potrafi dawać wsparcie i współczucie. Narcyz miałby z tym problem. Narcyz byłby raczej zmiennym w swoich nastrojach człowiekiem, który robi świetne pierwsze wrażenie, a potem nie potrafi utrzymać relacji – precyzuje Edyta Jakubasz.

Jak z tym walczyć? Rada, którą podpowiadają psychologowie, może być cenna dla każdego z nas, nawet jeśli nie widzimy w sobie objawów narcyzmu. Co więc zrobić? Unikać porównywania się z innymi ludźmi. – Powtarzajmy sobie, że zawsze znajdziemy mniej utalentowanych, mniej wytrwałych, mniej inteligentnych, mniej atrakcyjnych niż my sami… Ale z pewnością znajdziemy też kogoś, kto ma talent w dziedzinie, w której my go nie mamy, kto potrafi coś robić lepiej, kto ma w sobie więcej determinacji albo podoba się innym fizycznie bardziej niż my – podsumowuje Tomasz Wojtoń.

– Starajmy się być sami coraz lepsi. I pamiętajmy, że nikt nas nie będzie rozliczał z tego, że nie zostaliśmy mistrzami świata w każdej dziedzinie. Bądźmy dziś lepszą wersją siebie z wczoraj i sprzed tygodnia pod względem zdrowia, organizacji czasu pracy i samopoczucia, a już będziemy mieć powód do zadowolenia – podpowiadają zgodnie psychologowie.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Hello my Hero. Dominika Jeżewska, Pani Łuska: zaczęłam widzieć więcej szczęścia w łuszczycy, bawić się nią i doceniać, że dzięki niej dbam o wiele bardziej o swój organizm

lady pasztet

„Jestem w ciąży, więc dla mnie najbardziej palące jest to, żeby kobiety wyszły z domów, a żeby do tych domów przyszli faceci” – mówi Katarzyna Barczyk, autorka bloga Lady Pasztet

Judith Butler

Judith Butler: słowo „lesbijka” pojawiło się w mojej głowie w wieku 14 lat, gdy zakochałam się w dziewczynie

„Kiedy szłam z kimś do łóżka, zasłaniałam swoje rozstępy. Dopiero po długim czasie zrozumiałam, że moi partnerzy i partnerki nie zwracają na to żadnej uwagi” – mówi Katarzyna, która polubiła swoje niedoskonałości

Zainteresują cię również:

nuda

Kiepska pogoda pokrzyżowała twoje plany urlopowe? Zobacz, jak nudzić się w kreatywny sposób

5 razy TAK dla wakacji solo

Zastanawiasz się, czy wakacje solo to oby na pewno dobry pomysł? Poznaj 5 korzyści płynących z takiego urlopu

kobieta z laptopem

„Język przemocy jest stosowany przez jednostki pragnące poklasku, władzy, podziwu”. Psycholożka o mowie nienawiści w internecie

Warsztaty milczenia. Kasia Bem tłumaczy, jak działa potęga ciszy

Odebrali milion dwieście tysięcy połączeń. Wielu młodych ludzi uratowali przed samobójstwem. Teraz sami liczą na pomoc

„Pary homoseksualne są rodzicami bardzo odpowiedzialnymi. Ich miłość jest taka sama jak heteroseksualnych rodziców. Ale mają więcej niepokoju” – mówi psychoterapeutka Agnieszka Gudzowaty

kobiety plotkują

Użalasz się nad sobą? Robisz sobie krzywdę…

Toksyczne związki

„Jeśli masz swoje przekonania, inne poglądy, to ta inność przez osobę toksyczną będzie odbierana jako zdrada”. Toksyczne związki okiem psychoterapeuty

dziewczyna zwiedza Włochy

Drobiazgi uszczęśliwiają. Mają większy wpływ na jakość życia, niż nam się wydaje

para rozmawia ze sobą

Rozstanie z klasą, kulturalne odejście z pracy. Eksperci podpowiadają, jak zamykać sprawy

Stoicyzm dziś, czyli jak być szczęśliwą

Niedotykalscy. Dlaczego niektórzy ludzie nie chcą się przytulać?

babcia, córka i wnuczka przytulają się

„Widzimy to, czego nam brak, zamiast być zadowolone z tego, co już mamy”. Kasia Bem o praktyce wdzięczności

Jak reagować na złośliwość? Oto kilka rad od psychologa

Patenty na zdrową przerwę w pracy

Idziesz na kawę czy szybki spacer? Poznaj patenty na zdrową przerwę w pracy

Depresja w masce. Jak ją zdekonspirować i zadziałać skutecznie?

Bałagan – czy ma wpływ na nasze decyzje?

Co pamiętamy z dzieciństwa?

Smutna kobieta stoi, oparta o belkę i rozmyśla.

Postanowienia zmian, chodzenia na siłownię czy przejścia na dietę znów nie wypaliły? Brakuje ci silnej woli! Sprawdź, jak możesz ją trenować!

uśmiechnięta dziewczyna

Pesymizm nie opłaca się. Podpowiadamy jak być optymistą!

Jak być szczerym i nie mieć wrogów?

4 sygnały, że za bardzo przejmujesz się opinią innych

O złych przeżyciach najlepiej zapomnieć. Podpowiadamy, jak przestać rozpamiętywać

Kobieta uczesana w koka, w jasnym płaszczu i koszulce patrzy na zegarek, trzymając telefon. Widać, że brakuje jej czasu i jest spóźniona

Nigdy na nic nie masz czasu? Zobacz na czym możesz codziennie zaoszczędzić czas