Przejdź do treści

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

Hormon wzrostu (somatotropina) - efekty, badanie i cena Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) odpowiada za prawidłowy wzrost i rozwój organizmu człowieka, szczególnie w okresie dzieciństwa i dojrzewania. Badanie hormonu wzrostu wykonywane jest przy podejrzeniu niedoczynności lub nadczynności przysadki mózgowej, która odpowiada za sekrecję somatotropiny. W leczeniu niedoboru hormonu wzrostu u dzieci stosuje się iniekcje. Jak działa hormon wzrostu, czy terapia niesie ze sobą skutki uboczne i jaka jest cena leczenia?

Hormon wzrostu – co to jest?

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) to polipeptyd naturalnie wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Aktywność przysadki mózgowej kontrolowana jest przez czynniki podwzgórzone: somatoliberynę (GH-RH), która działa stymulująco oraz somatostatynę (SRIF) o działaniu hamującym.

Jak działa hormon wzrostu?

Hormon wzrostu odpowiada za regulację procesów metabolicznych:

  • zwiększa syntezę białek, stymuluje wzrost kości, chrząstki i tkanki łącznej,
  • zwiększa gęstość mineralną kości,
  • przyspiesza gojenie się ran,
  • prowadzi do uwalniania kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej,
  • reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową; działa antydiuretycznie – zatrzymuje jony sodu w organizmie oraz prowadzi do wzrostu zawartości wody,
  • działa antagonistycznie w stosunku do insuliny – hamuje transport glukozy do tkanek i jej utlenianie, w wątrobie nasila glukoneogenezę.

Największa sekrecja somatotropiny przypada na okres dojrzewania (około 800 mg/dobę), wraz z wiekiem stopniowo zmniejsza się (u osób dorosłych wynosi około 400 mg/dobę). Wydzielanie GH ma charakter pulsacyjny, hormon wzrostu powstaje w cyklu 3-4 godzinnym, z przewagą wydzielania w okresie nocnym. Najwyższe stężenie hormonu obserwuje się po 1-4 godzinach po zaśnięciu, przez pozostałą część doby stężenie somatotropiny utrzymuje się na niskim poziomie.

Czynniki, które pobudzają do wydzielania naturalnego hormonu wzrostu to: wysiłek fizyczny, sen oraz żywność bogatobiałkowa. Wzrost stężenia hormonu wzrostu obserwuje się również w przypadku narażenia na stres, na skutek bólu, urazów oraz głodzenia.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
Odporność
Naturell Czosnek Max Bezzapachowy, 90 kapsułek
17,39 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, ElPol
Przecier z owoców bzu czarnego ElPol, 300 ml
19,50 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Trawienie, Beauty
Wimin Zestaw z lepszym metabolizmem, 30 saszetek
139,00 zł

Niedobór i nadmiar hormonu wzrostu

Przyczyny niedoboru hormonu wzrostu są zróżnicowane. Niewystarczające wytwarzanie somatotropiny może być uwarunkowane genetycznie lub wynikać z zaburzeń hormonalnych spowodowanych chorobami tarczycy, hiperkortyzolemią czy niedoborem insulinopodobnego czynnika wzrostu. Niedobory somatotropiny obserwuje się w zaburzeniach metabolicznych, przewlekłej chorobie nerek, wątroby i płuc oraz w przypadku wrodzonych wad serca. Na nieprawidłową sekrecję GH mają także wpływ czynniki żywieniowe – niedobory cynku i żelaza, przewlekłe niedożywienie (dieta niskokaloryczna, niedożywienie białkowe, anoreksja) oraz zaburzenia trawienia i wchłaniania (stany zapalne jelit, celiakia, mukowiscydoza).

Jednym z pierwszych objawów niedoboru hormonu wzrostu u dzieci jest niskorosłość, w której obserwuje się spowolniony wzrost i opóźnienie w rozwoju. Innymi symptomami niedoboru somatotropiny są:

  • uczucie zmęczenia, łatwa męczliwość, spadek nastroju,
  • wzrost tkanki tłuszczowej ciała, spadek masy tkanki mięśniowej, spadek gęstości mineralnej kości,
  • zmniejszenie potliwości,
  • przerzedzenie i osłabienie włosów,
  • bladość skóry i pogorszenie jej stanu – skóra staje się sucha, cienka, mało elastyczna, pojawiają się drobne zmarszczki.

W organizmie może dochodzić również do nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu. Zwiększona ilość somatotropiny występuje u osób niedożywionych, pacjentów z nieleczoną lub nieprawidłowo leczoną cukrzycą oraz u osób z przewlekłymi chorobami wątroby.

Za główną przyczynę nadmiaru hormonu wzrostu uznaje się obecność gruczolaka przysadki mózgowej, który powoduje wzrost wydzielania GH i rozwój gigantyzmu przysadkowego (u dzieci i młodzieży) lub akromegalii (u dorosłych). Choroba ta charakteryzuje się nadmiernym rozrostem tkanek miękki, kości rąk, stóp, czaszki oraz narządów wewnętrznych. Powikłaniem schorzenia są zaburzenia tolerancji glukozy, nadciśnienie tętnicze krwi i zwyrodnienia w układzie kostno-stawowym.

Karłowatość - Lekarka mierząca wzrost małego chłopca.

Badanie i cena hormonu wzrostu

Badanie hormonu wzrostu zleca się w przypadku podejrzenia zaburzeń wydzielania GH, oceny funkcji przysadki mózgowej (niedoczynności i nadczynności przysadki mózgowej) oraz monitorowania skuteczności leczenia. Na badanie należy przyjść na czczo. Ze względu na pulsacyjne wydzielanie somatotropiny przez organizm, pojedyncze oznaczenie hormonu wzrostu nie jest wiarygodne.

W diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu stosuje się test stymulacji – tzw. hipoglikemiczny test insulinowy. Dożylnie podana insulina prowadzi do zmniejszenia stężenia glukozy we krwi i stymulacji wydzielania hormonu wzrostu. Brak wzrostu stężenia GH świadczy o niedoborze tego hormonu. Nadmiar hormonu wzrostu wykrywa się przy użyciu testu hamowania wydzielania hormonu wzrostu (po doustnym podaniu 75 g glukozy) oraz badania stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1). Badanie hormonu wzrostu kosztuje około 40- 85 zł.

pączek

Hormon wzrostu – efekty leczenia

Hormon wzrostu jest stosowany w leczeniu zaburzeń wzrastania, somatotropinowej niedoczynności przysadki (SNP) oraz w przebiegu chorób takich jak zespół Turnera, zespół Pradera i Willego oraz przewlekła niewydolność nerek. Pobudzenie hormonu wzrostu u dzieci uzyskuje się poprzez wstrzykiwanie preparatów zawierających somatotropinę. Dawkowanie hormonu wzrostu ustala lekarza. Leczenie hormonem wzrostu u dzieci jest refundowane, a efekty leczenia i jego skuteczność jest zależna od celu podjętej terapii. Hormon wzrostu bez refundacji kosztuje nawet kilka tysięcy złotych.

Hormon wzrostu – skutki uboczne

Skutki uboczne leczenia hormonem wzrostu występują rzadko. Należą do nich: hiperglikemia, spadek stężenia tyroksyny i zwiększenie stężenia trójjodotyroniny, bóle głowy, nudności i wymioty, zaburzenia widzenia. Badania kontrolne zlecane w trakcie leczenia pomagają w zapobieganiu występowania działań niepożądanych. Po zakończeniu leczenia w okresie dzieciństwa, u osób dorosłych konieczna jest ponowna ocena wydzielania GH.

Bibliografia:

  1. U. Oczkowska, “Definicja i przyczyny niskorosłości oraz kryteria diagnostyczne niedoboru hormonu wzrostu”, Endokrynol. Ped, vol. 8, no. 9, 2009.
  2. M. Hilczer, A. Lewiński, ” Wskazania do leczenia hormonem wzrostu dzieci i dorosłych”, Przegl. Ped., 34, pp. 170-175, 2004
  3. A. Dudek, M. Niedziela, „Test z insuliną, z glukagonem oraz z argininą/insuliną na wydzielanie hormonu wzrostu – wykonanie testów i ich interpretacja”, Endokrynol. Ped., Supl. 1, pp. 40–44, 2009.
  4. A. Lewiński et al., “Ogólnopolski Program Leczenia Ciężkiego Niedoboru Hormonu Wzrostu u Osób Dorosłych oraz u Młodzieży po Zakończeniu Terapii Promującej Wzrastanie”, Endokrynol. Pol., vol. 69, no. 5, 2018.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lekarka na sali operacyjnej

Niezwykła operacja mózgu na przytomnej pacjentce. Na sali potrzebny był tłumacz

"Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk". Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po informacjach o wybuchu rakiety na polskim terytorium

„Nie chodzi o to, żeby czytać i oglądać wszystko, chociaż tak nam będzie podpowiadał lęk”. Psychotraumatolożka mówi, jak sobie z nim radzić po wybuchu rakiety w Przewodowie

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

Kobieta patrzy w obiektyw

Kortyzol – norma i badanie. Jak obniżyć poziom kortyzolu?

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Twoja mama ma nadciśnienie? Zobacz, co możesz dla niej zrobić!

Kobieta

„Głębokie oddychanie może nam pomóc wtedy, kiedy chcemy się ożywić, a nie uspokoić”. Psycholożka wyjaśnia, jak oddychać, by ostudzić emocje

7 codziennych nawyków osłabiających odporność. Może któryś z nich ciebie dotyczy?

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

ilustracja mózgu w 3D

Torbiel pajęczynówki – objawy i leczenie. Czy torbiel jest groźna i musi być operowana?

kieliszek wina

5 rzeczy, których nie cierpi twój żołądek

Psychoterapeutka Aneta Rutkowska: „Nikt nie przychodzi, mówiąc: 'Jestem uzależniony od adrenaliny’. A w trakcie okazuje się często, że nie są oni w stanie znosić codzienności życia”

Będziemy pracować krócej? Nowy projekt ustawy, który ma na celu poprawę naszego zdrowia, trafił do Sejmu

Będziemy pracować krócej? Nowy projekt ustawy, który ma na celu poprawę naszego zdrowia, trafił do Sejmu

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra / istock

Jakie zmiany zachodzą w mózgu podczas ćwiczeń? Na to pytanie odpowiada lek. Joanna Adamiak, psychiatra

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

We Włoszech odbyła się nietypowa operacja usunięcia guza mózgu. Pacjent był świadomy i grał na saksofonie

kobieta owinięta kocem

Często łapiesz infekcje? Dowiedz się, w czym może tkwić problem

Okres się spóźnia?

Czekasz na okres, a on cały czas nie nadchodzi? Możliwych powodów jest znaczenie więcej niż ciąża

Kamila Bogucka i Lidia Wójcik, "Ogarnij Hashimoto”/ Archiwum prywatne

„Hashimoto pojawia się po coś. To sygnał ciała, że nie jesteśmy dla siebie numerem jeden” – uważają Lidia Wójcik i Kamila Bogucka z „Ogarnij Hashimoto”

Płyn mózgowo-rdzeniowy – funkcje, wskazania do badania i interpretacja wyniku

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Zespół Hakima – wodogłowie normotensyjne, które można skutecznie leczyć 

Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera /fot. Getty Images

„Do gabinetu przyprowadzają mężów, u których zauważyły kłopoty z pamięcią, a okazuje się, że problem dotyczy także ich”. Coraz więcej Polek choruje na Alzheimera

Dr Howard Tucke

Jest najstarszym neurologiem na świecie. Radzi, jak utrzymać mózg w dobrej kondycji przez lata

17 hydroksyprogesteron – funkcje, badanie, normy i cena. Jakie są objawy podwyższonego i obniżonego poziomu?

×