Przejdź do treści

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

Hormon wzrostu (somatotropina) - efekty, badanie i cena Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dobry seks po menopauzie – co zrobić, by taki był?
Ewa Błaszczyk zaszczepiła przeciw COVID-19 swoją córkę, która od 21 lat jest w śpiączce
Ewa Błaszczyk zaszczepiła przeciw COVID-19 swoją córkę, która od 21 lat jest w śpiączce
Czy można jeść pomidory w Hashimoto?
Masz Hashimoto albo problemy jelitowe? Ogranicz w swojej diecie pomidory
Dziecko na szczepieniu
Komisja ekspercka FDA poparła szczepienia na COVID-19 dla dzieci w wieku 5-11 lat
Kobieta siedzi na kanapie, jest przykryta kocem
Jesienna fala COVID-19 będzie groźniejsza, niż przewidywano. Nawet do 36 tys. chorych w szpitalach

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) odpowiada za prawidłowy wzrost i rozwój organizmu człowieka, szczególnie w okresie dzieciństwa i dojrzewania. Badanie hormonu wzrostu wykonywane jest przy podejrzeniu niedoczynności lub nadczynności przysadki mózgowej, która odpowiada za sekrecję somatotropiny. W leczeniu niedoboru hormonu wzrostu u dzieci stosuje się iniekcje. Jak działa hormon wzrostu, czy terapia niesie ze sobą skutki uboczne i jaka jest cena leczenia?

Hormon wzrostu – co to jest?

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) to polipeptyd naturalnie wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Aktywność przysadki mózgowej kontrolowana jest przez czynniki podwzgórzone: somatoliberynę (GH-RH), która działa stymulująco oraz somatostatynę (SRIF) o działaniu hamującym.

Jak działa hormon wzrostu?

Hormon wzrostu odpowiada za regulację procesów metabolicznych:

  • zwiększa syntezę białek, stymuluje wzrost kości, chrząstki i tkanki łącznej,
  • zwiększa gęstość mineralną kości,
  • przyspiesza gojenie się ran,
  • prowadzi do uwalniania kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej,
  • reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową; działa antydiuretycznie – zatrzymuje jony sodu w organizmie oraz prowadzi do wzrostu zawartości wody,
  • działa antagonistycznie w stosunku do insuliny – hamuje transport glukozy do tkanek i jej utlenianie, w wątrobie nasila glukoneogenezę.

Największa sekrecja somatotropiny przypada na okres dojrzewania (około 800 mg/dobę), wraz z wiekiem stopniowo zmniejsza się (u osób dorosłych wynosi około 400 mg/dobę). Wydzielanie GH ma charakter pulsacyjny, hormon wzrostu powstaje w cyklu 3-4 godzinnym, z przewagą wydzielania w okresie nocnym. Najwyższe stężenie hormonu obserwuje się po 1-4 godzinach po zaśnięciu, przez pozostałą część doby stężenie somatotropiny utrzymuje się na niskim poziomie.

Czynniki, które pobudzają do wydzielania naturalnego hormonu wzrostu to: wysiłek fizyczny, sen oraz żywność bogatobiałkowa. Wzrost stężenia hormonu wzrostu obserwuje się również w przypadku narażenia na stres, na skutek bólu, urazów oraz głodzenia.

Niedobór i nadmiar hormonu wzrostu

Przyczyny niedoboru hormonu wzrostu są zróżnicowane. Niewystarczające wytwarzanie somatotropiny może być uwarunkowane genetycznie lub wynikać z zaburzeń hormonalnych spowodowanych chorobami tarczycy, hiperkortyzolemią czy niedoborem insulinopodobnego czynnika wzrostu. Niedobory somatotropiny obserwuje się w zaburzeniach metabolicznych, przewlekłej chorobie nerek, wątroby i płuc oraz w przypadku wrodzonych wad serca. Na nieprawidłową sekrecję GH mają także wpływ czynniki żywieniowe – niedobory cynku i żelaza, przewlekłe niedożywienie (dieta niskokaloryczna, niedożywienie białkowe, anoreksja) oraz zaburzenia trawienia i wchłaniania (stany zapalne jelit, celiakia, mukowiscydoza).

Jednym z pierwszych objawów niedoboru hormonu wzrostu u dzieci jest niskorosłość, w której obserwuje się spowolniony wzrost i opóźnienie w rozwoju. Innymi symptomami niedoboru somatotropiny są:

  • uczucie zmęczenia, łatwa męczliwość, spadek nastroju,
  • wzrost tkanki tłuszczowej ciała, spadek masy tkanki mięśniowej, spadek gęstości mineralnej kości,
  • zmniejszenie potliwości,
  • przerzedzenie i osłabienie włosów,
  • bladość skóry i pogorszenie jej stanu – skóra staje się sucha, cienka, mało elastyczna, pojawiają się drobne zmarszczki.

W organizmie może dochodzić również do nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu. Zwiększona ilość somatotropiny występuje u osób niedożywionych, pacjentów z nieleczoną lub nieprawidłowo leczoną cukrzycą oraz u osób z przewlekłymi chorobami wątroby.

Za główną przyczynę nadmiaru hormonu wzrostu uznaje się obecność gruczolaka przysadki mózgowej, który powoduje wzrost wydzielania GH i rozwój gigantyzmu przysadkowego (u dzieci i młodzieży) lub akromegalii (u dorosłych). Choroba ta charakteryzuje się nadmiernym rozrostem tkanek miękki, kości rąk, stóp, czaszki oraz narządów wewnętrznych. Powikłaniem schorzenia są zaburzenia tolerancji glukozy, nadciśnienie tętnicze krwi i zwyrodnienia w układzie kostno-stawowym.

Karłowatość - Lekarka mierząca wzrost małego chłopca.

Badanie i cena hormonu wzrostu

Badanie hormonu wzrostu zleca się w przypadku podejrzenia zaburzeń wydzielania GH, oceny funkcji przysadki mózgowej (niedoczynności i nadczynności przysadki mózgowej) oraz monitorowania skuteczności leczenia. Na badanie należy przyjść na czczo. Ze względu na pulsacyjne wydzielanie somatotropiny przez organizm, pojedyncze oznaczenie hormonu wzrostu nie jest wiarygodne.

W diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu stosuje się test stymulacji – tzw. hipoglikemiczny test insulinowy. Dożylnie podana insulina prowadzi do zmniejszenia stężenia glukozy we krwi i stymulacji wydzielania hormonu wzrostu. Brak wzrostu stężenia GH świadczy o niedoborze tego hormonu. Nadmiar hormonu wzrostu wykrywa się przy użyciu testu hamowania wydzielania hormonu wzrostu (po doustnym podaniu 75 g glukozy) oraz badania stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1). Badanie hormonu wzrostu kosztuje około 40- 85 zł.

pączek

Hormon wzrostu – efekty leczenia

Hormon wzrostu jest stosowany w leczeniu zaburzeń wzrastania, somatotropinowej niedoczynności przysadki (SNP) oraz w przebiegu chorób takich jak zespół Turnera, zespół Pradera i Willego oraz przewlekła niewydolność nerek. Pobudzenie hormonu wzrostu u dzieci uzyskuje się poprzez wstrzykiwanie preparatów zawierających somatotropinę. Dawkowanie hormonu wzrostu ustala lekarza. Leczenie hormonem wzrostu u dzieci jest refundowane, a efekty leczenia i jego skuteczność jest zależna od celu podjętej terapii. Hormon wzrostu bez refundacji kosztuje nawet kilka tysięcy złotych.

Hormon wzrostu – skutki uboczne

Skutki uboczne leczenia hormonem wzrostu występują rzadko. Należą do nich: hiperglikemia, spadek stężenia tyroksyny i zwiększenie stężenia trójjodotyroniny, bóle głowy, nudności i wymioty, zaburzenia widzenia. Badania kontrolne zlecane w trakcie leczenia pomagają w zapobieganiu występowania działań niepożądanych. Po zakończeniu leczenia w okresie dzieciństwa, u osób dorosłych konieczna jest ponowna ocena wydzielania GH.

Bibliografia:

  1. U. Oczkowska, “Definicja i przyczyny niskorosłości oraz kryteria diagnostyczne niedoboru hormonu wzrostu”, Endokrynol. Ped, vol. 8, no. 9, 2009.
  2. M. Hilczer, A. Lewiński, ” Wskazania do leczenia hormonem wzrostu dzieci i dorosłych”, Przegl. Ped., 34, pp. 170-175, 2004
  3. A. Dudek, M. Niedziela, „Test z insuliną, z glukagonem oraz z argininą/insuliną na wydzielanie hormonu wzrostu – wykonanie testów i ich interpretacja”, Endokrynol. Ped., Supl. 1, pp. 40–44, 2009.
  4. A. Lewiński et al., “Ogólnopolski Program Leczenia Ciężkiego Niedoboru Hormonu Wzrostu u Osób Dorosłych oraz u Młodzieży po Zakończeniu Terapii Promującej Wzrastanie”, Endokrynol. Pol., vol. 69, no. 5, 2018.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Niedoczynność przysadki mózgowej – przyczyny, objawy i metody leczenia

Zespół pustego siodła – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie

Choroby przysadki – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół Schwartza-Barttera – przyczyny, objawy, leczenie

Elena Krawzow

Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia

Zioła na stres i gorsze samopoczucie

Aleksandra Gnyszka: Dzięki licznym badaniom naukowym wiemy, że w ziołach występują silne związki wzmacniające funkcje układu nerwowego

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

A może to przez stres! 8 zaskakujących dolegliwości, które może wywołać stres

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Jak radzić sobie ze stresem, który wywołuje pandemia? /fot. Pexels

Jak radzić sobie ze stresem, który wywołuje pandemia?

PCOS u mężczyzn? Dr Katarzyna Skórzewska mówi, na co zwrócić uwagę u swojego partnera

Kobieta siedzi na łóżku i płacze

Dlaczego płacz jest dobry? „Zwalcza bakterie, polepsza wzrok i oczyszcza organizm” – wyjaśnia psycholożka Paulina Koszut

Dobre nawyki dla psychiki – wprowadź je, a zmniejszysz negatywny wpływ stresu na organizm

"Znamy przypadki, kiedy tarczyca zaczyna się regenerować i odrastać. Same jesteśmy w takiej sytuacji" - podkreślają autorki profilu Ogarnij Hashimoto

„Znamy przypadki, kiedy tarczyca zaczyna się regenerować i odrastać. Same jesteśmy w takiej sytuacji” – podkreślają autorki profilu Ogarnij Hashimoto

Marta Bąkowska: Dziecko też potrafi reagować psychosomatycznie. Musi czuć się bezpiecznie [WIDEO]

Marta Bąkowska: Niemowlę też potrafi reagować psychosomatycznie. Musi czuć się bezpiecznie [WIDEO]

stres trening

Sposoby na stres. Oto 6 skutecznych sposobów, które ukoją twoje nerwy

Pstrykanie długopisem, kręcenie włosami, obgryzanie paznokci... Jak pozbyć się tych nawyków? Podpowiada Magdalena Komsta

Skubanie skórek, obgryzanie paznokci, strzelanie palcami? To mogą być stimy. Psycholożka podpowiada, jak się ich pozbyć

10 sposobów, które pozwolą ci obniżyć poziom stresu /fot.Pexels, Olia Danilevich

10 sposobów, które pozwolą ci obniżyć poziom stresu

Jak brak snu wpływa na poziom TSH i hormonów tarczycy? Wyjaśnia Emilia Cesarek

Jak brak snu wpływa na poziom TSH i hormonów tarczycy? Wyjaśnia Emilia Cesarek

Jakie hormony odpowiadają za spadek libido? Wyjaśnia Michał Kot

Nie masz ochoty na seks? Michał Kot wyjaśnia, z czego to może wynikać

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Ewa Wojciechowska

Less Stress From Plants, czyli suplementacja dla wszystkich, którzy chcą naturalnie zadbać o swój układ nerwowy. Przetestowałam!

Wydaje ci się, że masz problemy z tarczycą? Przestań się domyślać. Aleksandra Rodziewicz mówi, jak to sprawdzić

Wydaje ci się, że masz problemy z tarczycą? Przestań się domyślać. Aleksandra Rodziewicz mówi, jak to sprawdzić

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Kim jest wysoko wrażliwa osobowość?

„Osoby wysoko wrażliwe (WWO) wchłaniają nastroje ludzi dookoła, silniej przeżywają stres, mają żywsze sny, bogatszą wyobraźnię i błyskotliwe poczucie humoru” – mówi dr psychologii Monika Baryła-Matejczuk

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm