Przejdź do treści

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

Hormon wzrostu (somatotropina) - efekty, badanie i cena Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dwie kobiety siedzą przy stole i piją z filiżanek
„Ciągle odczuwasz głód i nie możesz schudnąć? Sprawdź, czy to nie leptynooporność” – apelują autorki Ogarnij Hashimoto
Wentworth Miller
Wentworth Miller, gwiazdor „Skazanego na śmierć”, wyznał, że ma autyzm. „Ma to kluczowe znaczenie dla tego, kim jestem”
Mary Komasa
Zmagająca się z endometriozą Mary Komasa jest w ciąży. „Przez lata przyzwyczajałam się do myśli, że ciąża może być dla mnie nieosiągalnym marzeniem”
Kobieta leży i zasłania twarz rękoma
Dr Leszek Rudzki: hormony tarczycy mają bardzo istotny wpływ na liczne funkcje naszego organizmu, w tym mózgu i naszą psychikę
Szczepienia
Punkt szczepień na pogrzebie ofiary COVID-19, która nie chciała się zaszczepić

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) odpowiada za prawidłowy wzrost i rozwój organizmu człowieka, szczególnie w okresie dzieciństwa i dojrzewania. Badanie hormonu wzrostu wykonywane jest przy podejrzeniu niedoczynności lub nadczynności przysadki mózgowej, która odpowiada za sekrecję somatotropiny. W leczeniu niedoboru hormonu wzrostu u dzieci stosuje się iniekcje. Jak działa hormon wzrostu, czy terapia niesie ze sobą skutki uboczne i jaka jest cena leczenia?

Hormon wzrostu – co to jest?

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) to polipeptyd naturalnie wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Aktywność przysadki mózgowej kontrolowana jest przez czynniki podwzgórzone: somatoliberynę (GH-RH), która działa stymulująco oraz somatostatynę (SRIF) o działaniu hamującym.

Jak działa hormon wzrostu?

Hormon wzrostu odpowiada za regulację procesów metabolicznych:

  • zwiększa syntezę białek, stymuluje wzrost kości, chrząstki i tkanki łącznej,
  • zwiększa gęstość mineralną kości,
  • przyspiesza gojenie się ran,
  • prowadzi do uwalniania kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej,
  • reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową; działa antydiuretycznie – zatrzymuje jony sodu w organizmie oraz prowadzi do wzrostu zawartości wody,
  • działa antagonistycznie w stosunku do insuliny – hamuje transport glukozy do tkanek i jej utlenianie, w wątrobie nasila glukoneogenezę.

Największa sekrecja somatotropiny przypada na okres dojrzewania (około 800 mg/dobę), wraz z wiekiem stopniowo zmniejsza się (u osób dorosłych wynosi około 400 mg/dobę). Wydzielanie GH ma charakter pulsacyjny, hormon wzrostu powstaje w cyklu 3-4 godzinnym, z przewagą wydzielania w okresie nocnym. Najwyższe stężenie hormonu obserwuje się po 1-4 godzinach po zaśnięciu, przez pozostałą część doby stężenie somatotropiny utrzymuje się na niskim poziomie.

Czynniki, które pobudzają do wydzielania naturalnego hormonu wzrostu to: wysiłek fizyczny, sen oraz żywność bogatobiałkowa. Wzrost stężenia hormonu wzrostu obserwuje się również w przypadku narażenia na stres, na skutek bólu, urazów oraz głodzenia.

Niedobór i nadmiar hormonu wzrostu

Przyczyny niedoboru hormonu wzrostu są zróżnicowane. Niewystarczające wytwarzanie somatotropiny może być uwarunkowane genetycznie lub wynikać z zaburzeń hormonalnych spowodowanych chorobami tarczycy, hiperkortyzolemią czy niedoborem insulinopodobnego czynnika wzrostu. Niedobory somatotropiny obserwuje się w zaburzeniach metabolicznych, przewlekłej chorobie nerek, wątroby i płuc oraz w przypadku wrodzonych wad serca. Na nieprawidłową sekrecję GH mają także wpływ czynniki żywieniowe – niedobory cynku i żelaza, przewlekłe niedożywienie (dieta niskokaloryczna, niedożywienie białkowe, anoreksja) oraz zaburzenia trawienia i wchłaniania (stany zapalne jelit, celiakia, mukowiscydoza).

Jednym z pierwszych objawów niedoboru hormonu wzrostu u dzieci jest niskorosłość, w której obserwuje się spowolniony wzrost i opóźnienie w rozwoju. Innymi symptomami niedoboru somatotropiny są:

  • uczucie zmęczenia, łatwa męczliwość, spadek nastroju,
  • wzrost tkanki tłuszczowej ciała, spadek masy tkanki mięśniowej, spadek gęstości mineralnej kości,
  • zmniejszenie potliwości,
  • przerzedzenie i osłabienie włosów,
  • bladość skóry i pogorszenie jej stanu – skóra staje się sucha, cienka, mało elastyczna, pojawiają się drobne zmarszczki.

W organizmie może dochodzić również do nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu. Zwiększona ilość somatotropiny występuje u osób niedożywionych, pacjentów z nieleczoną lub nieprawidłowo leczoną cukrzycą oraz u osób z przewlekłymi chorobami wątroby.

Za główną przyczynę nadmiaru hormonu wzrostu uznaje się obecność gruczolaka przysadki mózgowej, który powoduje wzrost wydzielania GH i rozwój gigantyzmu przysadkowego (u dzieci i młodzieży) lub akromegalii (u dorosłych). Choroba ta charakteryzuje się nadmiernym rozrostem tkanek miękki, kości rąk, stóp, czaszki oraz narządów wewnętrznych. Powikłaniem schorzenia są zaburzenia tolerancji glukozy, nadciśnienie tętnicze krwi i zwyrodnienia w układzie kostno-stawowym.

Karłowatość - Lekarka mierząca wzrost małego chłopca.

Badanie i cena hormonu wzrostu

Badanie hormonu wzrostu zleca się w przypadku podejrzenia zaburzeń wydzielania GH, oceny funkcji przysadki mózgowej (niedoczynności i nadczynności przysadki mózgowej) oraz monitorowania skuteczności leczenia. Na badanie należy przyjść na czczo. Ze względu na pulsacyjne wydzielanie somatotropiny przez organizm, pojedyncze oznaczenie hormonu wzrostu nie jest wiarygodne.

W diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu stosuje się test stymulacji – tzw. hipoglikemiczny test insulinowy. Dożylnie podana insulina prowadzi do zmniejszenia stężenia glukozy we krwi i stymulacji wydzielania hormonu wzrostu. Brak wzrostu stężenia GH świadczy o niedoborze tego hormonu. Nadmiar hormonu wzrostu wykrywa się przy użyciu testu hamowania wydzielania hormonu wzrostu (po doustnym podaniu 75 g glukozy) oraz badania stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1). Badanie hormonu wzrostu kosztuje około 40- 85 zł.

pączek

Hormon wzrostu – efekty leczenia

Hormon wzrostu jest stosowany w leczeniu zaburzeń wzrastania, somatotropinowej niedoczynności przysadki (SNP) oraz w przebiegu chorób takich jak zespół Turnera, zespół Pradera i Willego oraz przewlekła niewydolność nerek. Pobudzenie hormonu wzrostu u dzieci uzyskuje się poprzez wstrzykiwanie preparatów zawierających somatotropinę. Dawkowanie hormonu wzrostu ustala lekarza. Leczenie hormonem wzrostu u dzieci jest refundowane, a efekty leczenia i jego skuteczność jest zależna od celu podjętej terapii. Hormon wzrostu bez refundacji kosztuje nawet kilka tysięcy złotych.

Hormon wzrostu – skutki uboczne

Skutki uboczne leczenia hormonem wzrostu występują rzadko. Należą do nich: hiperglikemia, spadek stężenia tyroksyny i zwiększenie stężenia trójjodotyroniny, bóle głowy, nudności i wymioty, zaburzenia widzenia. Badania kontrolne zlecane w trakcie leczenia pomagają w zapobieganiu występowania działań niepożądanych. Po zakończeniu leczenia w okresie dzieciństwa, u osób dorosłych konieczna jest ponowna ocena wydzielania GH.

Bibliografia:

  1. U. Oczkowska, “Definicja i przyczyny niskorosłości oraz kryteria diagnostyczne niedoboru hormonu wzrostu”, Endokrynol. Ped, vol. 8, no. 9, 2009.
  2. M. Hilczer, A. Lewiński, ” Wskazania do leczenia hormonem wzrostu dzieci i dorosłych”, Przegl. Ped., 34, pp. 170-175, 2004
  3. A. Dudek, M. Niedziela, „Test z insuliną, z glukagonem oraz z argininą/insuliną na wydzielanie hormonu wzrostu – wykonanie testów i ich interpretacja”, Endokrynol. Ped., Supl. 1, pp. 40–44, 2009.
  4. A. Lewiński et al., “Ogólnopolski Program Leczenia Ciężkiego Niedoboru Hormonu Wzrostu u Osób Dorosłych oraz u Młodzieży po Zakończeniu Terapii Promującej Wzrastanie”, Endokrynol. Pol., vol. 69, no. 5, 2018.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

Kobieta

„Oddech jest podstawowym i najszybszym sposobem, aby zapanować nad trudnymi emocjami”. Psychoonkolożka wyjaśnia, jak świadomie oddychać

"Chowałam się. Wstydziłam się. Nigdy więcej". Martyna Kaczmarek o tym, jak ważne jest normalizowanie nadmiernej potliwości

„Chowałam się. Wstydziłam się. Nigdy więcej”. Martyna Kaczmarek o tym, jak ważne jest normalizowanie nadmiernej potliwości

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Witaj Słońce! Poświęć 20 minut o poranku na te ćwiczenia, a poczujesz się jak nowo narodzona

terapia czaszkowo-krzyżowa/ pexels

„Układ nerwowy dostaje sygnał: nie musi tak być, nie trzeba tkwić w ciągłym bólu, jest wyjście”. Fizjoterapeutka o „rozmasowywaniu” traum

Wyczerpanie, osłabienie, nerwowość? Doktor Google podpowiada: zespół zmęczonych nadnerczy /fot. Pexels

Wyczerpanie, osłabienie, nerwowość? Doktor Google podpowiada: zespół zmęczonych nadnerczy. „Nie ma takiej choroby” – twierdzi endokrynolog

Hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia. Przyczyny, objawy i leczenie

Angelina Ziembińska / fot. arch. prywatne

Angelina Ziembińska: jeśli chodzi o cukrzycę, to wydaje mi się, że kobiety mają trudniej

Wysoki poziom androgenów u kobiet - skąd się bierze i co możemy z tym zrobić? Wyjaśnia Iwona Pasieczna

Wysoki poziom androgenów u kobiet – skąd się bierze i co możemy z tym zrobić? Wyjaśnia Iwona Pasieczna

5 najczęstszych błędów dietetycznych, które mają wpływ na zdrowie hormonalne

Ewa Wojciechowska

Less Stress From Plants, czyli suplementacja dla wszystkich, którzy chcą naturalnie zadbać o swój układ nerwowy. Przetestowałam!

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Kobieta

Masz problem z obrzękami? Sprawdź poziom kortyzolu

Nerwica w ciąży – objawy, leczenie, wpływ na dziecko

„Konsekwencje pracoholizmu to wyczerpanie fizyczne i emocjonalne”. Kiedy za bardzo kochasz swoją pracę?

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Choroby tarczycy a anemia

Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”

Kobieta trzyma psa na rękach

Stres. Jak sobie z nim radzić? Oto 14 pomysłów, jak poradzić sobie ze stresem

Kasia Dziurska

Kasia Dziurska o swoich doświadczeniach z Hashimoto: myślałam, że jestem niezniszczalna [WIDEO]

Kobieta

Endorfiny – co to za hormony i co je wytwarza?

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku