Przejdź do treści

Hormon wzrostu (somatotropina) – efekty, badanie i cena

Hormon wzrostu (somatotropina) - efekty, badanie i cena Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
"Zwal*ć konia", "wyczochrać brochę"? "Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami" - apeluje seksuolożka
„Wyczochrać brochę”? Skończmy z wulgarnymi, prześmiewczymi określeniami – apeluje seksuolożka
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu ws. szczepionek. "Szczepienia ratują życie"
CIR i eksperci reagują na stanowisko episkopatu w sprawie szczepionek. „Szczepienia ratują życie”
Czy koronawirus znajduje się w kurzu? „Byliśmy zaskoczeni” – mówią naukowcy o wynikach badań
Moczenie nocne u dzieci i dorosłych – przyczyny, leczenie
W jaki sposób hormony wpływają na stan naszych jelit? Dietetyczka Emilia Cesarek wyjaśnia

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) odpowiada za prawidłowy wzrost i rozwój organizmu człowieka, szczególnie w okresie dzieciństwa i dojrzewania. Badanie hormonu wzrostu wykonywane jest przy podejrzeniu niedoczynności lub nadczynności przysadki mózgowej, która odpowiada za sekrecję somatotropiny. W leczeniu niedoboru hormonu wzrostu u dzieci stosuje się iniekcje. Jak działa hormon wzrostu, czy terapia niesie ze sobą skutki uboczne i jaka jest cena leczenia?

Hormon wzrostu – co to jest?

Hormon wzrostu (GH, somatotropina) to polipeptyd naturalnie wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej. Aktywność przysadki mózgowej kontrolowana jest przez czynniki podwzgórzone: somatoliberynę (GH-RH), która działa stymulująco oraz somatostatynę (SRIF) o działaniu hamującym.

Jak działa hormon wzrostu?

Hormon wzrostu odpowiada za regulację procesów metabolicznych:

  • zwiększa syntezę białek, stymuluje wzrost kości, chrząstki i tkanki łącznej,
  • zwiększa gęstość mineralną kości,
  • przyspiesza gojenie się ran,
  • prowadzi do uwalniania kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej,
  • reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową; działa antydiuretycznie – zatrzymuje jony sodu w organizmie oraz prowadzi do wzrostu zawartości wody,
  • działa antagonistycznie w stosunku do insuliny – hamuje transport glukozy do tkanek i jej utlenianie, w wątrobie nasila glukoneogenezę.

Największa sekrecja somatotropiny przypada na okres dojrzewania (około 800 mg/dobę), wraz z wiekiem stopniowo zmniejsza się (u osób dorosłych wynosi około 400 mg/dobę). Wydzielanie GH ma charakter pulsacyjny, hormon wzrostu powstaje w cyklu 3-4 godzinnym, z przewagą wydzielania w okresie nocnym. Najwyższe stężenie hormonu obserwuje się po 1-4 godzinach po zaśnięciu, przez pozostałą część doby stężenie somatotropiny utrzymuje się na niskim poziomie.

Czynniki, które pobudzają do wydzielania naturalnego hormonu wzrostu to: wysiłek fizyczny, sen oraz żywność bogatobiałkowa. Wzrost stężenia hormonu wzrostu obserwuje się również w przypadku narażenia na stres, na skutek bólu, urazów oraz głodzenia.

nastolatka ukryta za różowym balonem

Niedobór i nadmiar hormonu wzrostu

Przyczyny niedoboru hormonu wzrostu są zróżnicowane. Niewystarczające wytwarzanie somatotropiny może być uwarunkowane genetycznie lub wynikać z zaburzeń hormonalnych spowodowanych chorobami tarczycy, hiperkortyzolemią czy niedoborem insulinopodobnego czynnika wzrostu. Niedobory somatotropiny obserwuje się w zaburzeniach metabolicznych, przewlekłej chorobie nerek, wątroby i płuc oraz w przypadku wrodzonych wad serca. Na nieprawidłową sekrecję GH mają także wpływ czynniki żywieniowe – niedobory cynku i żelaza, przewlekłe niedożywienie (dieta niskokaloryczna, niedożywienie białkowe, anoreksja) oraz zaburzenia trawienia i wchłaniania (stany zapalne jelit, celiakia, mukowiscydoza).

Jednym z pierwszych objawów niedoboru hormonu wzrostu u dzieci jest niskorosłość, w której obserwuje się spowolniony wzrost i opóźnienie w rozwoju. Innymi symptomami niedoboru somatotropiny są:

  • uczucie zmęczenia, łatwa męczliwość, spadek nastroju,
  • wzrost tkanki tłuszczowej ciała, spadek masy tkanki mięśniowej, spadek gęstości mineralnej kości,
  • zmniejszenie potliwości,
  • przerzedzenie i osłabienie włosów,
  • bladość skóry i pogorszenie jej stanu – skóra staje się sucha, cienka, mało elastyczna, pojawiają się drobne zmarszczki.

W organizmie może dochodzić również do nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu. Zwiększona ilość somatotropiny występuje u osób niedożywionych, pacjentów z nieleczoną lub nieprawidłowo leczoną cukrzycą oraz u osób z przewlekłymi chorobami wątroby.

Za główną przyczynę nadmiaru hormonu wzrostu uznaje się obecność gruczolaka przysadki mózgowej, który powoduje wzrost wydzielania GH i rozwój gigantyzmu przysadkowego (u dzieci i młodzieży) lub akromegalii (u dorosłych). Choroba ta charakteryzuje się nadmiernym rozrostem tkanek miękki, kości rąk, stóp, czaszki oraz narządów wewnętrznych. Powikłaniem schorzenia są zaburzenia tolerancji glukozy, nadciśnienie tętnicze krwi i zwyrodnienia w układzie kostno-stawowym.

Karłowatość - Lekarka mierząca wzrost małego chłopca.

Badanie i cena hormonu wzrostu

Badanie hormonu wzrostu zleca się w przypadku podejrzenia zaburzeń wydzielania GH, oceny funkcji przysadki mózgowej (niedoczynności i nadczynności przysadki mózgowej) oraz monitorowania skuteczności leczenia. Na badanie należy przyjść na czczo. Ze względu na pulsacyjne wydzielanie somatotropiny przez organizm, pojedyncze oznaczenie hormonu wzrostu nie jest wiarygodne.

W diagnostyce niedoboru hormonu wzrostu stosuje się test stymulacji – tzw. hipoglikemiczny test insulinowy. Dożylnie podana insulina prowadzi do zmniejszenia stężenia glukozy we krwi i stymulacji wydzielania hormonu wzrostu. Brak wzrostu stężenia GH świadczy o niedoborze tego hormonu. Nadmiar hormonu wzrostu wykrywa się przy użyciu testu hamowania wydzielania hormonu wzrostu (po doustnym podaniu 75 g glukozy) oraz badania stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1). Badanie hormonu wzrostu kosztuje około 40- 85 zł.

pączek

Hormon wzrostu – efekty leczenia

Hormon wzrostu jest stosowany w leczeniu zaburzeń wzrastania, somatotropinowej niedoczynności przysadki (SNP) oraz w przebiegu chorób takich jak zespół Turnera, zespół Pradera i Willego oraz przewlekła niewydolność nerek. Pobudzenie hormonu wzrostu u dzieci uzyskuje się poprzez wstrzykiwanie preparatów zawierających somatotropinę. Dawkowanie hormonu wzrostu ustala lekarza. Leczenie hormonem wzrostu u dzieci jest refundowane, a efekty leczenia i jego skuteczność jest zależna od celu podjętej terapii. Hormon wzrostu bez refundacji kosztuje nawet kilka tysięcy złotych.

Hormon wzrostu – skutki uboczne

Skutki uboczne leczenia hormonem wzrostu występują rzadko. Należą do nich: hiperglikemia, spadek stężenia tyroksyny i zwiększenie stężenia trójjodotyroniny, bóle głowy, nudności i wymioty, zaburzenia widzenia. Badania kontrolne zlecane w trakcie leczenia pomagają w zapobieganiu występowania działań niepożądanych. Po zakończeniu leczenia w okresie dzieciństwa, u osób dorosłych konieczna jest ponowna ocena wydzielania GH.

Bibliografia:

  1. U. Oczkowska, “Definicja i przyczyny niskorosłości oraz kryteria diagnostyczne niedoboru hormonu wzrostu”, Endokrynol. Ped, vol. 8, no. 9, 2009.
  2. M. Hilczer, A. Lewiński, ” Wskazania do leczenia hormonem wzrostu dzieci i dorosłych”, Przegl. Ped., 34, pp. 170-175, 2004
  3. A. Dudek, M. Niedziela, „Test z insuliną, z glukagonem oraz z argininą/insuliną na wydzielanie hormonu wzrostu – wykonanie testów i ich interpretacja”, Endokrynol. Ped., Supl. 1, pp. 40–44, 2009.
  4. A. Lewiński et al., “Ogólnopolski Program Leczenia Ciężkiego Niedoboru Hormonu Wzrostu u Osób Dorosłych oraz u Młodzieży po Zakończeniu Terapii Promującej Wzrastanie”, Endokrynol. Pol., vol. 69, no. 5, 2018.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Masz brzuch stresowy? Pani Fizjotrener ma dla ciebie kilka ćwiczeń

Dr n. med. Tadeusz Oleszczuk: dziewczyny, jeśli coś wam dolega, zróbcie sobie USG tarczycy!

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Dermatillomania, czyli patologiczne skubanie skóry. „U każdej osoby może mieć inne przyczyny i podłoże”

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

Do czego może służyć grzebień podczas porodu? Wyjaśnia położna Izabela Dembińska

Tyłomózgowie – budowa, funkcje i choroby

Płat czołowy mózgu – funkcje, uszkodzenia, zaniki korowe

Rdzeń kręgowy – budowa, funkcje i skutki urazu rdzenia

Śródmózgowie – budowa, funkcje i uszkodzenia

Nadnercza – budowa, funkcje oraz choroby nadnerczy

„Badania tzw. piątki tarczycowej, które są dostępne w laboratoriach, to naciąganie ludzi na niepotrzebne wydatki” – mówi dr n. med. Katarzyna Skórzewska

Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

„Mózg nie lubi samotności”. Neurolożka dr n. med. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Mężczyzna

Wpływ testosteronu na wahania nastroju u mężczyzn. Wyjaśnia położna Monika Walec

Adaptogeny w obliczu czynników stresogennych

Biofeedback – co to jest, rodzaje, przeciwwskazania, cena

Zestresowana? Spróbuj tych ćwiczeń. Pomogą ci się wyluzować

romantyczna kolacja nad morzem

7 naturalnych sposobów na podniesienie poziomu testosteronu u mężczyzny. Skorzystacie na tym oboje!

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?