Reumatyzm

Reumatyzm to potoczna nazwa zespołu blisko stu chorób reumatycznych. Objawy reumatyzmu obejmują głównie układ kostno-stawowy, a leczenie reumatyzmu ustala specjalista reumatolog. Co jest istotą reumatyzmu, jak wygląda przebieg choroby i jakie są badania na reumatyzm?

Reumatyzm jest postępującą i nieuleczalną chorobą, jednak medycyna zapewnia wiele metod łagodzenia objawów i spowolnienia postępu choroby – są to leki na reumatyzm, fizjoterapia, dieta na reumatyzm, a nawet zioła na reumatyzm. Spotykany jest reumatyzm u dzieci, reumatyzm w młodym wieku i reumatyzm osób starszych – choroba może obciążyć każdego.

Co to jest reumatyzm?

Reumatyzm jest określeniem chorób, w przebiegu których dochodzi do zmian zapalnych w obrębie tkanki łącznej w odpowiedzi na reakcje autoimmunologiczne. Reumatyzm to inaczej gościec lub reumatoidalne zapalenie stawów.

Określenie „reumatyzm” nie przybliża obrazu konkretnej choroby, dlatego w nomenklaturze medycznej odchodzi się od tego terminu ze względu na szeroki przekrój jednostek chorobowych, które zaliczane są do zmian reumatycznych. Ich wspólną cechą jest przewlekły i nawracający ból stawów i kości. Najczęściej diagnozowane choroby reumatyczne to: zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, reumatoidalne zapalenie stawów i choroba zwyrodnieniowa stawów.

Przyczyny reumatyzmu

Przyczyny chorób reumatoidalnych uzależnione są od charakteru zmian. Różne podłoża będą miały choroby z grupy układowych chorób tkanki łącznej, nowotworowej, chorób kości i chrząstek, zmian pozastawowych czy zaburzeń nerwowo-naczyniowych. Wspólnym mianownikiem wszystkich grup chorób reumatoidalnych według teorii naukowych mogą być:

  • czynniki genetyczne – w grupie ryzyka znajdują się osoby z rodzin, w których występował reumatyzm,
  • zaburzenia immunologiczne, w których organizm atakuje własne komórki lub rozwija się w wyniku ostrej infekcji niszczącej tkankę łączną,
  • zmiany nowotworowe.

Reumatyzm – objawy

Objawy reumatyzmu są odmienne dla różnych odmian tej choroby, jednak można wyróżnić grupę symptomów charakterystycznych dla większości z nich. Należą do nich przede wszystkim ostre napady bólowe stawów i przewlekły dyskomfort bólowy kości. Tego typu objawy dotyczą głównie reumatyzmu kolan i reumatyzmu dłoni, ale może on również występować wielostawowo i być rozsiany po całym ciele. Dolegliwościom bólowym towarzyszą obrzęki, zaczerwienienia i podwyższona miejscowa temperatura skóry. W konsekwencji zmian chorobowych rozwijają się zniekształcenia i deformacje zaatakowanych miejsc.

Choroby reumatoidalna daje też objawy ogólne, takie jak gorączka, nocne pocenie, osłabienie i utrata masy ciała.

Charakter objawów świadczy o rodzaju reumatyzmu, np. symetrycznie występujące obrzęki i ból to prawdopodobnie reumatoidalne zapalenie stawów, bóle kręgosłupa i obręczy biodrowej wskazują na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, a w przypadku ropnego zapalenia cewki moczowej bądź zapalenia rogówki podejrzewa się zespół Reitera.

Stopień zaawansowania reumatyzmu wpływa na ograniczenie ruchomości stawowej i może doprowadzić do całkowitego usztywnienia okolicy. Dolegliwości związane z chorobą reumatyczną ograniczają swobodne funkcjonowanie chorego.

Jak rozpoznać reumatyzm?

Reumatyzm może zaatakować nie tylko narządy układu ruchu, ale również narządy wewnętrzne, których zaburzona praca może zagrażać życiu pacjenta. Diagnostyka lekarska musi być szczegółowa ze względu na wiele chorób wchodzących w zespół schorzeń reumatycznych, których przebieg nie zawsze jest charakterystyczny.

Pojawiające się objawy zlokalizowane w stawach, tkankach okołostawowych i kościach są pierwszą przesłanką do wykonania badań diagnostycznych. Odpowiednie rozpoznanie wykluczy lub potwierdzi również zmiany w narządach najbardziej narażonych na zajęcie reumatyzmem – nerkach, płucach, sercu i osierdziu, naczyniach krwionośnych mięśni oraz tętnicach i mniejszych naczyniach zaopatrujących komórki w tlen i substancje odżywcze.

Badania na reumatyzm obejmują przede wszystkim:

  • badanie krwi na reumatyzm, czyli kontrolę OB pod kątem stężenia białek ostrej fazy CRP oraz badania immunologiczne
  • badania obrazowe: RTG, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny zajętych i narażonych okolic ciała
  • badania histopatologiczne: artroskopia, biopsja.

Reumatyzm – leczenie

Leczenie reumatyzmu polega na objawowym łagodzeniu symptomów choroby i spowolnieniu jej przebiegu. Podstawową formą leczenia jest farmakoterapia, którą uzupełnia się o fizykoterapię i rehabilitacje ruchową.

W zaawansowanych zmianach stawowych zaleca się plazmaferezę, czyli wymianę osocza, w wyniku której z krwi usuwane są agresywne czynniki chorobotwórcze oddziałujące na układ immunologiczny, bądź też zabieg chirurgiczny odtwarzający zniszczone tkanki.

Leki na reumatyzm (w tym maść na reumatyzm) mają działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Terapia lekowa dotyczy głównie grupy schorzeń reumatoidalnych tkanki łącznej.

Rehabilitacja ruchowa i fizykoterapia mają na celu działanie przeciwbólowe, spowalniające postępy choroby oraz utrzymujące dotychczasową ogólna sprawność organizmu.

Dieta na reumatyzm oparta jest na produktach bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3, witaminę C i A oraz składniki mineralne (np. żelazo, cynk, selen, wapń).

Najnowsze