Zaparcia

Zaparcia to dość powszechny problem, spowodowany w dużej mierze naszym stylem życia i dietą. Prawie każdy w którymś momencie życia się z nimi zmagał. Zmiana rytmu wypróżnień może być chwilowym „zawirowaniem” organizmu bądź oznaczać mniej lub bardziej poważną chorobę. Najczęściej problemy z zaparciami mają kobiety.

Zaparcia to zbyt mała częstotliwość wypróżnień – dwa lub mniej tygodniowo oraz trudności w oddawaniu stolca. Zachodzi potrzeba silnego parcia, często na koniec pozostaje uczucie niepełnego wypróżnienia. Zaparcia u dzieci występują bardzo często – zmaga się z nimi ok. 10% maluchów na świecie. Jest to również dość częsty problem przyszłych mam – zaparcia w ciąży zdarzają się nawet co drugiej kobiecie. Oprócz tego zmagają się z nimi osoby starsze, szczególnie chore i leżące, osoby mające niewielką aktywność fizyczną (praca siedząca), czy chorujące na różne choroby układu pokarmowego, gdzie zaparcia są jednym z objawów. Zaparcia u niemowląt również są częstym problemem.

Zaparcia – przyczyny problemu

Zaparcia spowodowane są wydłużonym czasem przechodzenia pokarmu przez jelito grube lub zaburzeniami samej defekacji (oddawania stolca). Sytuacje te są wywołane wieloma różnymi czynnikami – spowolnionym metabolizmem, małą ilością błonnika w diecie, chorobami lub reakcją organizmu na przyjmowane leki. Lekarze najczęściej mówią o zaparciach idiopatycznych, gdzie nie da się poznać dokładnego podłoża problemu. Zaburzenia oddawania stolca mogą być wywołane różnymi czynnikami – występują przy zaparciach nawykowych, kiedy dziecko celowo wstrzymuje oddawanie stolca, ponieważ kojarzy mu się ono z bólem, obrzydzeniem lub wstydem. Zaparcia nawykowe mogą być wywołane również niechęcią dziecka do załatwiania swoich potrzeb poza domem, np. w toalecie szkolnej. Zaburzenia defekacji mogą występować także u osób po urazach rdzenia kręgowego i okolic – odczuwanie parcia jest wówczas zaburzone. Do zaburzeń oddawania stolca należą również te, wywołane chorobami – np. zespołem Hirschprunga, który polega na braku połączeń nerwowych w ścianie jelita i odbytu. Problemy z wypróżnianiem występują także przy stanach zapalnych zwieraczy odbytu i jego szczelinach oraz hemoroidach.

Kolejnym czynnikiem wywołującym zaparcia są zaburzenia pasażu jelitowego, czyli przepływu pokarmu przez jelito grube. Mogą być wywołane brakiem błonnika w diecie, małą aktywnością fizyczną, nadmiarem wapnia we krwi oraz osłabioną perystaltyką jelit (choroby OUN, zaburzenia psychiczne, przyjmowanie leków rozkurczowych i moczopędnych, zaburzenia hormonalne, ciąża itp.). Spowolniona perystaltyka może być wywołana także nowotworami układu pokarmowego i zmianami pozapalnymi w jelitach.

Zobacz także: Produkty w których znajdziesz błonnik 

Zaparcia – objawy

Objawy zaparć to przede wszystkim zmiana rytmu wypróżnień – stają się one rzadkie, dochodzi nawet do dwóch lub mniej wizyt w toalecie tygodniowo. W czasie defekacji oddanie stolca wiąże się z dużym wysiłkiem – aby wydalić stolec, konieczne jest silne parcie. Same stolce mają konsystencję zbitą, suchą, mogą być duże lub dzielić się na wiele mniejszych elementów. Po defekacji może występować uczucie niepełnego wypróżnienia, dodatkowo wiele osób uskarża się na uczucie ciężkości, wzdęcia i ból brzucha.

Zobacz także: 5 nieoczywistych przyczyn zaparć 

Sposoby na zaparcia

Co najlepiej działa na zaparcia? W wielu przypadkach z zaparciami można wygrać samodzielnie. Domowe sposoby na zaparcia są dość skuteczne i wiele osób ucieka się do nich w przypadku wystąpienia problemu. Podstawowy sposób to odpowiednia dieta na zaparcia bogata w błonnik. Należy spożywać suszone śliwki, daktyle, figi, rodzynki i otręby pszenne. Dobrym rozwiązaniem na pozbycie się zaparcia jest zjedzenie jogurtu naturalnego z kilkoma łyżkami otrębów. Błonnik znajdziemy w chlebie pełnoziarnistym, porzeczkach, malinach, nasionach słonecznika, suszonych morelach. Na zaparcia pomaga też siemię lniane. Należy pamiętać, aby w diecie bogatej w błonnik pić dużo wody – inaczej zaparcia mogą ulec pogorszeniu. Kolejną metodą na pozbycie się zaparcia są środki przeczyszczające – ich bogatą ofertę można znaleźć w aptekach i są dostępne bez recepty. Leki na zaparcia dostaniemy w każdej formie – tabletek, syropów, zawiesin czy proszków do rozcieńczania w wodzie. W leczeniu problemu u dzieci stosuje się czopki na zaparcia. Pomagają jednak wyłącznie doraźnie, a zbyt częste ich przyjmowanie może doprowadzić do upośledzenia naturalnej perystaltyki jelit i zaburzyć wchłanianie mikroelementów oraz witamin. Słyną jednak z tego, że są szybkim sposobem na zaparcia. Podstawą zapobiegania zaparciom jest zbilansowana dieta i regularna aktywność fizyczna – nie muszą być to ciężkie treningi. Wystarczy 30 minut spaceru codziennie – dłuższe wyjście z psem, wybranie schodów zamiast windy lub zaparkowanie samochodu trochę dalej od miejsca pracy (ewentualnie wyjście z autobusu przystanek wcześniej i przejście się na piechotę).

Przewlekłe zaparcia – kiedy udać się do lekarza?

Jeśli pomimo zmiany diety i zwiększenia aktywności fizycznej problem nie znika, a stosowany doraźnie lek na zaparcia przyniósł wyłączne chwilową ulgę, warto udać się do lekarza, aby ten odnalazł przyczynę zaparć i dobrał metodę leczenia. Lekarz zaleci odpowiednie badania diagnostyczne, zależnie od szczegółów problemu. Mogą być to badania laboratoryjne (z krwi i kału), kolonoskopia lub badania radiologiczne (czas pasażu znaczników przez jelito). Rzadziej lekarze zlecają diagnostykę samego aktu wydalania, np. badania manometryczne odbytnicy lub defekografia. Najczęściej wdrażane jest leczenie farmakologiczne z zaleceniami dietetycznymi.

Najnowsze