Przejdź do treści

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Zatoka jamista - budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej Jenna Anderson/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
para w kuchni
20 sposobów, żeby mieć lepszy seks po 40-tce
Ludzie w wodzie
„’Ucho pływaka' to rodzaj zapalenia, któremu sprzyjają wakacyjne, wodne szaleństwa” – ostrzega pediatra Ewa Miśko-Wąsowska
Używasz płynu do płukania zębów po ćwiczeniach? To nie jest bezpieczne
Maja Bohosiewicz
Maja Bohosiewicz wyznała, że zmaga się z FOMO. „Uczę się, że nie ścigam się w zawodach o najciekawsze życie na świecie”
Kobieta po szczepieniu
Minister zdrowia: dopuszczamy możliwość mieszania szczepionek na COVID-19

Zatoka jamista jest strukturą wewnątrzczaszkową, która umożliwia odpływ krwi z mózgu i części twarzy. Leży po obu stronach siodła tureckiego. Przez zatokę jamistą przebiega wiele istotnych nerwów i naczyń krwionośnych, przez co patologie w jej obrębie mogą stanowić przyczynę groźnych chorób. Jednym z takich schorzeń jest zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej.

Co to jest zatoka jamista?

Zatoka jamista jest jedną z zatok żylnych, które stanowią drogi odpływu krwi z mózgu. Znajduje się w środkowym dole czaszki. Jest strukturą parzystą – wyróżnia się zatokę jamistą prawą i lewą. Łączą się one ze sobą za pośrednictwem zatok międzyjamistych.

Położenie zatoki jamistej

Zatoka jamista usytuowana jest wewnątrzczaszkowo, po obu stronach siodła tureckiego kości klinowej. Struktura ograniczona jest:

  • z przodu – przez górną szczelinę oczodołową,
  • z tyłu – przez część skalistą kości skroniowej,
  • przyśrodkowo – przez trzon kości klinowej,
  • bocznie i od góry – przez warstwę oponową (wewnętrzną) opony twardej,
  • od dołu – przez warstwę okostną opony twardej pokrywająca podstawę skrzydła większego kości klinowej.
Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Budowa zatoki jamistej

Zatoka jamista jest parzystą strukturą o długości około dwóch cm i szerokości jednego cm, kształtem zbliżoną do trójkąta. Powstała ze zlania się żył – ściany naczyń zanikły, pozostawiając po sobie beleczki z tkanki łącznej wyścielone śródbłonkiem. Za ich sprawą zatoka jamista w przekroju ma charakterystyczny wygląd przypominający gąbkę.

Przez zatokę jamistą i jej ścianę boczną przebiegają liczne naczynia krwionośne i nerwy.

Wewnątrz tej struktury znajdują się:

  • tętnica szyjna wewnętrzna – wchodzi do zatoki jamistej od tyłu, przebiega esowato do przodu i ku górze i opuszcza ją przez ścianę górną,
  • nerw odwodzący – przebiega bocznie od tętnicy szyjnej wewnętrznej.

W ścianie bocznej zatoki jamistej przebiegają:

  • nerw okoruchowy,
  • nerw bloczkowy,
  • nerw oczny,
  • pierwsza gałąź nerwu trójdzielnego.

Krew do zatoki jamistej dopływa z:

  • żył ocznych (górnej i dolnej),
  • żyły środkowej siatkówki,
  • zatoki klinowo-ciemieniowej,
  • żyły środkowej powierzchownej mózgu,
  • splotu skrzydłowego.

Drogami odpływu krwi z zatoki jamistej są natomiast przede wszystkim zatoki skaliste – górna i dolna.

Funkcje zatoki jamistej

Podstawową funkcją zatoki jamistej jest umożliwienie odpływu krwi z mózgu i części twarzy do krążenia ogólnoustrojowego.

Ze względu na koncentrację wielu istotnych struktur anatomicznych w obszarze zatoki jamistej, procesy chorobowe w jej obrębie mogą być przyczyną poważnych zaburzeń naczyniowych i neurologicznych.

mózg w 3D

Zakrzepica zatoki jamistej

Jednym z groźnych schorzeń zatoki jamistej jest zakrzepica. Choroba może powodować zmiany w mózgu, nerwach i oczach.

Przyczyny zakrzepicy zatoki jamistej

Zakrzepica tej struktury powstaje najczęściej na skutek infekcji bakteryjnej. Do zakażenia może dojść za pośrednictwem krwi, która dostaje się do zatoki jamistej:

  • z zębów (poprzez splot skrzydłowy),
  • z jamy nosowej i zatok przynosowych,
  • z naczyń skóry twarzy, w której często rozwija się ropne zapalenie gruczołów.

Na skutek zakażenia dochodzi do powstania skrzepliny, mającej za zadanie zapobiegać szerzeniu się infekcji. Jej obecność może jednak spowodować ograniczenie przepływu krwi i rozwój zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej.

Zdarza się, że do zakrzepicy dochodzi bez udziału czynnika infekcyjnego, choć takie przypadki są dużo rzadsze.

Objawy zakrzepicy zatoki jamistej

Do objawów zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej zaliczyć można:

  • silny, ostry ból głowy, odczuwany szczególnie w okolicy oczu,
  • obrzęk i uwypuklenie się (wytrzeszcz) oczu,
  • ból oczu,
  • podwójne widzenie,
  • gorączkę, wymioty, drgawki, splątanie.

Powikłania zakrzepicy zatoki jamistej

Zakrzepica zatoki jamistej jest chorobą, która nieleczona prowadzi prawie zawsze do śmierci pacjenta. Jest groźna także dla osób poddanych terapii, jednak mają oni duże szanse na przeżycie.

Do powikłań zakrzepicy zatoki jamistej zalicza się:

  • problemy z widzeniem,
  • zakrzepicę żył głębokich,
  • zakrzepicę płucną,
  • udar mózgu,
  • rozszerzenie się infekcji na obszar poza zatoką jamistą i związane z tym zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsa.

Oponiak zatoki jamistej

Oponiakiem nazywamy guz mózgu (zwykle łagodny), który powstaje w oponach mózgu, czyli tkankach otaczających ten narząd. Oponiak zatoki jamistej zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla życia, ale może wywoływać objawy, takie jak problemy z widzeniem (a nawet całkowita utrata wzroku) i zaburzenia czucia w obrębie twarzy. Ze względu na położenie guza, jego leczenie może być trudne. Dostępne metody terapii obejmują zabieg chirurgiczny usunięcia oponiaka oraz radioterapię.

 

Bibliografia:

  1. Bochenek A., Reicher M. (red.) (2012) Anatomia człowieka. Tom 3, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Aleksandrowicz R., Ciszek B. (red.) (2008) Anatomia kliniczna głowy i szyi, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  3. Teach Me Anatomy (2020) The Cavernous Sinus.
  4. National Health Service (2018) Cavernous sinus thrombosis.
  5. Hekmatpanah J. (2019) Evidence-based treatment of cavernous sinus meningioma, Surgical Neurology International, 10: 228.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

karma dla psów niebezpieczna dla ludzi

Oporne na antybiotyki bakterie w karmie dla psów. „Zagrożenie dla zdrowia publicznego”

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Kobieta

Mózg a upał. Dlaczego przez odwodnienie słabiej myślimy? Wyjaśnia psycholożka dr Milena Marczak

Choroby zakaźne – rodzaje, przyczyny, drogi rozprzestrzeniania

Kobieta

COVID-19 sprzyja zaburzeniom podobnym do choroby Alzheimera. Nowe ustalenia naukowców

Magdalena Boczarska-Jedynak

„L4 jest dla chorych ostatecznością, by nikt nie wiedział, że ich nieobecność w pracy kolejny raz spowodowana jest migreną” – mówi neurolożka Magdalena Boczarska-Jedynak

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Dr Anna Oleszkiewicz/ Archiwum prywatne

„Utrata węchu może powodować stany depresyjne” – mówi dr Anna Oleszkiewicz, badająca węch i smak człowieka

Choroby krtani – przyczyny, objawy i metody leczenia

Wiesz, że medytacja działa na mózg i geny? Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje

Kobieta

Czujesz że twój mózg potrzebuje pozytywnego doładowania? Ale jak to zrobić? Podpowiadamy

Płat skroniowy mózgu – budowa, funkcje, skutki uszkodzeń

Szczęście rodzi się w… jelitach! Naukowcy wyjaśnili, dlaczego tak jest

Układ limbiczny mózgu – budowa, funkcje, zaburzenia

Hipokamp – budowa, funkcje, uszkodzenie, regeneracja

Zmysły człowieka – rodzaje, funkcje i ich działanie

Kobieta

Parkinson to najszybciej rozwijająca się choroba neurologiczna na świecie. Winny może być związek chemiczny

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

„Superbakteria” w szpitalu tymczasowym. Przyjęcia pacjentów zostały wstrzymane

Płat ciemieniowy mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Rogówka oka – budowa, funkcje, uszkodzenie i choroby

Płat potyliczny mózgu – budowa, funkcje, uszkodzenia

Kobieta

Szczęśliwi czasu nie liczą – jak samopoczucie wpływa na długość życia?

Alicja Sztyga

„Zamiast pomóc, zaczęli nad nim odprawiać egzorcyzmy…”. Alicja Lisowska i Daria Łuksza o życiu z epilepsją

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Bąbel po oparzeniu - dowiedz się, jak leczyć pęcherze

Bąbel po oparzeniu – dowiedz się, jak leczyć pęcherze

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?