Przejdź do treści

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Zatoka jamista - budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej Jenna Anderson/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czy można umrzeć z przepracowania? Odpowiada lek. Ewa Stawiarska
„Tak, można umrzeć z przepracowania. I są na to dowody naukowe” – podkreśla lek. Ewa Stawiarska
Jeśli na zewnątrz wieje wiatr, lepiej mieć na sobie maseczkę ochronną – alarmują naukowcy
Szczepienie
Szczepionka na COVID-19 chroni przed innymi rodzajami koronawirusa? Najnowsze badania rozwiewają wątpliwości
"Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym" - podkreśla psycholog Dominik Haak
„Pytanie o aktualne badania przed współżyciem jest oznaką dbałości o zdrowie, a nie czymś obraźliwym” – podkreśla psycholog i seksuolog Dominik Haak
Elena Krawzow
Paraolimpijka Elena Krawzow o diagnozie guza mózgu: Nigdy bym nie pomyślała, że wizyta u lekarza wyrwie mnie z życia

Zatoka jamista jest strukturą wewnątrzczaszkową, która umożliwia odpływ krwi z mózgu i części twarzy. Leży po obu stronach siodła tureckiego. Przez zatokę jamistą przebiega wiele istotnych nerwów i naczyń krwionośnych, przez co patologie w jej obrębie mogą stanowić przyczynę groźnych chorób. Jednym z takich schorzeń jest zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej.

Co to jest zatoka jamista?

Zatoka jamista jest jedną z zatok żylnych, które stanowią drogi odpływu krwi z mózgu. Znajduje się w środkowym dole czaszki. Jest strukturą parzystą – wyróżnia się zatokę jamistą prawą i lewą. Łączą się one ze sobą za pośrednictwem zatok międzyjamistych.

Położenie zatoki jamistej

Zatoka jamista usytuowana jest wewnątrzczaszkowo, po obu stronach siodła tureckiego kości klinowej. Struktura ograniczona jest:

  • z przodu – przez górną szczelinę oczodołową,
  • z tyłu – przez część skalistą kości skroniowej,
  • przyśrodkowo – przez trzon kości klinowej,
  • bocznie i od góry – przez warstwę oponową (wewnętrzną) opony twardej,
  • od dołu – przez warstwę okostną opony twardej pokrywająca podstawę skrzydła większego kości klinowej.
Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Budowa zatoki jamistej

Zatoka jamista jest parzystą strukturą o długości około dwóch cm i szerokości jednego cm, kształtem zbliżoną do trójkąta. Powstała ze zlania się żył – ściany naczyń zanikły, pozostawiając po sobie beleczki z tkanki łącznej wyścielone śródbłonkiem. Za ich sprawą zatoka jamista w przekroju ma charakterystyczny wygląd przypominający gąbkę.

Przez zatokę jamistą i jej ścianę boczną przebiegają liczne naczynia krwionośne i nerwy.

Wewnątrz tej struktury znajdują się:

  • tętnica szyjna wewnętrzna – wchodzi do zatoki jamistej od tyłu, przebiega esowato do przodu i ku górze i opuszcza ją przez ścianę górną,
  • nerw odwodzący – przebiega bocznie od tętnicy szyjnej wewnętrznej.

W ścianie bocznej zatoki jamistej przebiegają:

  • nerw okoruchowy,
  • nerw bloczkowy,
  • nerw oczny,
  • pierwsza gałąź nerwu trójdzielnego.

Krew do zatoki jamistej dopływa z:

  • żył ocznych (górnej i dolnej),
  • żyły środkowej siatkówki,
  • zatoki klinowo-ciemieniowej,
  • żyły środkowej powierzchownej mózgu,
  • splotu skrzydłowego.

Drogami odpływu krwi z zatoki jamistej są natomiast przede wszystkim zatoki skaliste – górna i dolna.

Funkcje zatoki jamistej

Podstawową funkcją zatoki jamistej jest umożliwienie odpływu krwi z mózgu i części twarzy do krążenia ogólnoustrojowego.

Ze względu na koncentrację wielu istotnych struktur anatomicznych w obszarze zatoki jamistej, procesy chorobowe w jej obrębie mogą być przyczyną poważnych zaburzeń naczyniowych i neurologicznych.

mózg w 3D

Zakrzepica zatoki jamistej

Jednym z groźnych schorzeń zatoki jamistej jest zakrzepica. Choroba może powodować zmiany w mózgu, nerwach i oczach.

Przyczyny zakrzepicy zatoki jamistej

Zakrzepica tej struktury powstaje najczęściej na skutek infekcji bakteryjnej. Do zakażenia może dojść za pośrednictwem krwi, która dostaje się do zatoki jamistej:

  • z zębów (poprzez splot skrzydłowy),
  • z jamy nosowej i zatok przynosowych,
  • z naczyń skóry twarzy, w której często rozwija się ropne zapalenie gruczołów.

Na skutek zakażenia dochodzi do powstania skrzepliny, mającej za zadanie zapobiegać szerzeniu się infekcji. Jej obecność może jednak spowodować ograniczenie przepływu krwi i rozwój zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej.

Zdarza się, że do zakrzepicy dochodzi bez udziału czynnika infekcyjnego, choć takie przypadki są dużo rzadsze.

Objawy zakrzepicy zatoki jamistej

Do objawów zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej zaliczyć można:

  • silny, ostry ból głowy, odczuwany szczególnie w okolicy oczu,
  • obrzęk i uwypuklenie się (wytrzeszcz) oczu,
  • ból oczu,
  • podwójne widzenie,
  • gorączkę, wymioty, drgawki, splątanie.

Powikłania zakrzepicy zatoki jamistej

Zakrzepica zatoki jamistej jest chorobą, która nieleczona prowadzi prawie zawsze do śmierci pacjenta. Jest groźna także dla osób poddanych terapii, jednak mają oni duże szanse na przeżycie.

Do powikłań zakrzepicy zatoki jamistej zalicza się:

  • problemy z widzeniem,
  • zakrzepicę żył głębokich,
  • zakrzepicę płucną,
  • udar mózgu,
  • rozszerzenie się infekcji na obszar poza zatoką jamistą i związane z tym zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsa.

Oponiak zatoki jamistej

Oponiakiem nazywamy guz mózgu (zwykle łagodny), który powstaje w oponach mózgu, czyli tkankach otaczających ten narząd. Oponiak zatoki jamistej zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla życia, ale może wywoływać objawy, takie jak problemy z widzeniem (a nawet całkowita utrata wzroku) i zaburzenia czucia w obrębie twarzy. Ze względu na położenie guza, jego leczenie może być trudne. Dostępne metody terapii obejmują zabieg chirurgiczny usunięcia oponiaka oraz radioterapię.

 

Bibliografia:

  1. Bochenek A., Reicher M. (red.) (2012) Anatomia człowieka. Tom 3, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Aleksandrowicz R., Ciszek B. (red.) (2008) Anatomia kliniczna głowy i szyi, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  3. Teach Me Anatomy (2020) The Cavernous Sinus.
  4. National Health Service (2018) Cavernous sinus thrombosis.
  5. Hekmatpanah J. (2019) Evidence-based treatment of cavernous sinus meningioma, Surgical Neurology International, 10: 228.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Guz prolaktynowy (prolaktynoma) – objawy i leczenie

Choroby podwzgórza – objawy, diagnostyka i leczenie

Adrianna Sobol /fot. archiwum prywatne

Adrianna Sobol: „Gdy opiekunowi osoby chorej na parkinsona mówi się o odpoczynku, ten zwykle odpowiada: ‘Ale ja nie mogę, nie wypada’”

Stwardnienie boczne zanikowe – rodzaje, objawy, długość życia

Angina ropna – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby

zdrowy mózg

7 rzeczy, za które twój mózg będzie ci wdzięczny

Badanie

Przełom w diagnozowaniu Alzheimera! Algorytm opracowany przez litewskich naukowców wykrywa chorobę z prawie 100-procentową dokładnością

Biegunka podróżnych – przyczyny, objawy, leczenie

Alicja Sztygowska

Dziecko z epilepsją. „Ważne jest wsparcie rodziców, ale nie wolno dziecka zamykać w szklanym kloszu” [WIDEO]

Choroby tropikalne – przyczyny, objawy i szczepienia

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię/fot. Pexels

Usprawnij swoją koncentrację! Neurolog radzi, jak bezboleśnie zejść z obłoków na ziemię

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Seks a mózg. Oto 7 rzeczy, które dzieją się w twoim mózgu, gdy uprawiasz seks

Sprawdź datę ważności produktów, które masz w domu. Niektóre najprawdopodobniej nie nadają się już do użytku

Hydrożel na chorobę Parkinsona? To może być prawdziwy przełom w leczeniu

Hydrożel na chorobę Parkinsona? To może być prawdziwy przełom w leczeniu

Wojciech Gojke/fot. archiwum prywatne

Problemy z koncentracją? Deep Focus from Plants pobudzi twój mózg do działania. Przetestowałem!

Kobieta

Zdrowie masz w.. nosie? Tak, twój nos ma własny mikrobiom!

Alicja Sztygowska

Pierwsza pomoc w czasie napadu padaczkowego. Jak reagować? [WIDEO]

Zdjęcie rentgenowskie mózgu

Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami

Zespół podkradania tętnicy podobojczykowej – przyczyny, objawy

Kobieta

Mgła mózgowa w Hashimoto. Jak sobie z nią poradzić? Tłumaczą autorki „Ogarnij Hashimoto”

Używasz płynu do płukania zębów po ćwiczeniach? To nie jest bezpieczne

Ela Kowalska testuje Deep Focus from Plants /fot. archiwum prywatne

Deep Focus From Plants, czyli jak pobudziłam swój mózg

karma dla psów niebezpieczna dla ludzi

Oporne na antybiotyki bakterie w karmie dla psów. „Zagrożenie dla zdrowia publicznego”

implant mózgu przywraca mowę

Innowacyjny implant mózgu przywrócił „mowę” sparaliżowanemu mężczyźnie. Zamienia myśli w słowa

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

przeziębiona kobieta

Żółty katar – objaw infekcji, którą trzeba leczyć. Jak pomóc dziecku a jak dorosłemu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?