Przejdź do treści

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Zatoka jamista - budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej Jenna Anderson/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Trzecia fala koronawirusa rozpędza się w Polsce”. W jednym z województw powrót do obostrzeń
Pierwsze szczepionki w ramach projektu COVAX dotarły do Ghany. „To doniosła okazja” – podkreślają UNICEF i WHO
chora na cukrzycę
Naukowcy stworzyli „sztuczną, inteligentną i w pełni zautomatyzowana trzustkę”. Świetna wiadomość dla cukrzyków
„Zaszczep się przeciwko koronawirusowi na wakacjach”. Turystyka szczepionkowa coraz bardziej popularna
Kobieta wyciera szklankę ścierką
Mama Chemik: bakterie, grzyby i wirusy kolonizują nasze gąbki w zastraszającym tempie, a my często nie jesteśmy tego nawet świadomi

Zatoka jamista jest strukturą wewnątrzczaszkową, która umożliwia odpływ krwi z mózgu i części twarzy. Leży po obu stronach siodła tureckiego. Przez zatokę jamistą przebiega wiele istotnych nerwów i naczyń krwionośnych, przez co patologie w jej obrębie mogą stanowić przyczynę groźnych chorób. Jednym z takich schorzeń jest zakrzepowe zapalenie zatoki jamistej.

Co to jest zatoka jamista?

Zatoka jamista jest jedną z zatok żylnych, które stanowią drogi odpływu krwi z mózgu. Znajduje się w środkowym dole czaszki. Jest strukturą parzystą – wyróżnia się zatokę jamistą prawą i lewą. Łączą się one ze sobą za pośrednictwem zatok międzyjamistych.

Położenie zatoki jamistej

Zatoka jamista usytuowana jest wewnątrzczaszkowo, po obu stronach siodła tureckiego kości klinowej. Struktura ograniczona jest:

  • z przodu – przez górną szczelinę oczodołową,
  • z tyłu – przez część skalistą kości skroniowej,
  • przyśrodkowo – przez trzon kości klinowej,
  • bocznie i od góry – przez warstwę oponową (wewnętrzną) opony twardej,
  • od dołu – przez warstwę okostną opony twardej pokrywająca podstawę skrzydła większego kości klinowej.
Mózg nie lubi samotności. Anna Błażucka o tym, co niszczy zdrowie głowy

Budowa zatoki jamistej

Zatoka jamista jest parzystą strukturą o długości około dwóch cm i szerokości jednego cm, kształtem zbliżoną do trójkąta. Powstała ze zlania się żył – ściany naczyń zanikły, pozostawiając po sobie beleczki z tkanki łącznej wyścielone śródbłonkiem. Za ich sprawą zatoka jamista w przekroju ma charakterystyczny wygląd przypominający gąbkę.

Przez zatokę jamistą i jej ścianę boczną przebiegają liczne naczynia krwionośne i nerwy.

Wewnątrz tej struktury znajdują się:

  • tętnica szyjna wewnętrzna – wchodzi do zatoki jamistej od tyłu, przebiega esowato do przodu i ku górze i opuszcza ją przez ścianę górną,
  • nerw odwodzący – przebiega bocznie od tętnicy szyjnej wewnętrznej.

W ścianie bocznej zatoki jamistej przebiegają:

  • nerw okoruchowy,
  • nerw bloczkowy,
  • nerw oczny,
  • pierwsza gałąź nerwu trójdzielnego.

Krew do zatoki jamistej dopływa z:

  • żył ocznych (górnej i dolnej),
  • żyły środkowej siatkówki,
  • zatoki klinowo-ciemieniowej,
  • żyły środkowej powierzchownej mózgu,
  • splotu skrzydłowego.

Drogami odpływu krwi z zatoki jamistej są natomiast przede wszystkim zatoki skaliste – górna i dolna.

Funkcje zatoki jamistej

Podstawową funkcją zatoki jamistej jest umożliwienie odpływu krwi z mózgu i części twarzy do krążenia ogólnoustrojowego.

Ze względu na koncentrację wielu istotnych struktur anatomicznych w obszarze zatoki jamistej, procesy chorobowe w jej obrębie mogą być przyczyną poważnych zaburzeń naczyniowych i neurologicznych.

mózg w 3D

Zakrzepica zatoki jamistej

Jednym z groźnych schorzeń zatoki jamistej jest zakrzepica. Choroba może powodować zmiany w mózgu, nerwach i oczach.

Przyczyny zakrzepicy zatoki jamistej

Zakrzepica tej struktury powstaje najczęściej na skutek infekcji bakteryjnej. Do zakażenia może dojść za pośrednictwem krwi, która dostaje się do zatoki jamistej:

  • z zębów (poprzez splot skrzydłowy),
  • z jamy nosowej i zatok przynosowych,
  • z naczyń skóry twarzy, w której często rozwija się ropne zapalenie gruczołów.

Na skutek zakażenia dochodzi do powstania skrzepliny, mającej za zadanie zapobiegać szerzeniu się infekcji. Jej obecność może jednak spowodować ograniczenie przepływu krwi i rozwój zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej.

Zdarza się, że do zakrzepicy dochodzi bez udziału czynnika infekcyjnego, choć takie przypadki są dużo rzadsze.

Objawy zakrzepicy zatoki jamistej

Do objawów zakrzepowego zapalenia zatoki jamistej zaliczyć można:

  • silny, ostry ból głowy, odczuwany szczególnie w okolicy oczu,
  • obrzęk i uwypuklenie się (wytrzeszcz) oczu,
  • ból oczu,
  • podwójne widzenie,
  • gorączkę, wymioty, drgawki, splątanie.

Powikłania zakrzepicy zatoki jamistej

Zakrzepica zatoki jamistej jest chorobą, która nieleczona prowadzi prawie zawsze do śmierci pacjenta. Jest groźna także dla osób poddanych terapii, jednak mają oni duże szanse na przeżycie.

Do powikłań zakrzepicy zatoki jamistej zalicza się:

  • problemy z widzeniem,
  • zakrzepicę żył głębokich,
  • zakrzepicę płucną,
  • udar mózgu,
  • rozszerzenie się infekcji na obszar poza zatoką jamistą i związane z tym zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsa.

Oponiak zatoki jamistej

Oponiakiem nazywamy guz mózgu (zwykle łagodny), który powstaje w oponach mózgu, czyli tkankach otaczających ten narząd. Oponiak zatoki jamistej zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla życia, ale może wywoływać objawy, takie jak problemy z widzeniem (a nawet całkowita utrata wzroku) i zaburzenia czucia w obrębie twarzy. Ze względu na położenie guza, jego leczenie może być trudne. Dostępne metody terapii obejmują zabieg chirurgiczny usunięcia oponiaka oraz radioterapię.

 

Bibliografia:

  1. Bochenek A., Reicher M. (red.) (2012) Anatomia człowieka. Tom 3, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Aleksandrowicz R., Ciszek B. (red.) (2008) Anatomia kliniczna głowy i szyi, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  3. Teach Me Anatomy (2020) The Cavernous Sinus.
  4. National Health Service (2018) Cavernous sinus thrombosis.
  5. Hekmatpanah J. (2019) Evidence-based treatment of cavernous sinus meningioma, Surgical Neurology International, 10: 228.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta leży na łóżku

Twój mózg co jakiś czas potrzebuje odpoczynku i relaksu. Podpowiadamy, jak to zrobić

neuropsycholog Karolina Jurga

„Oddać można książkę do biblioteki. Namawiam, aby mówić: przeprowadziliśmy mamę do domu opieki”. Karolina Jurga o osobach z demencją i ich opiekunach

Kobieta z bukietem kwiatów

Po czterdziestce seks jest najlepszy! Poznaj 5 niezwykłych faktów dotyczących kobiecego ciała

Beata Ebert

Beata ma mózgowe porażenie dziecięce: „Pytają: co się stało w nóżki, proponują pieniążki lub kawusię”

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Kobieta stoi na ulicy

Ty czy twój mózg. Kto podejmie decyzje o tym, co dziś obejrzysz na Netfliksie?

Komórki glejowe – czym są, rodzaje i funkcje

naukowiec

Polscy badacze rozpracowali mechanizmy odpowiadające za lekooporność bakterii

Kora mózgowa – funkcje, budowa, zanik i śmierć

Starość zaczyna się od mózgu

Kobieta

Jesteś w trakcie chemioterapii i masz problemy z pamięcią i koncentracją? Psychoonkolożka wyjaśnia, jak sobie z nimi poradzić

Bakteriofagi – nowy stary sposób na bakterie. Jak działają, kiedy mogą zastąpić antybiotyki? / Getty Images

Prof. Zuzanna Drulis-Kawa: Dlaczego rzeka Ganges w Indiach jest uważana za świętą rzekę, która leczy? Dlatego, że dostają się do niej wszystkie ścieki

Mykobakterioza – przyczyny, objawy, rodzaje, leczenie

Kobieta

„Łatwo może dojść do zakażenia przez przeniesienie z własnego jelita grubego, jak i przez skażoną wodę oraz żywność”, ostrzega biotechnolog Dawid Polak

ADD – co to jest, objawy, rozpoznanie, leczenie

Demielinizacja – przyczyny, objawy, rodzaje chorób i leczenie

Ropień mózgu – przyczyny, objawy, leczenie i powikłania

Krwiak podtwardówkowy – przyczyny, objawy i leczenie

Leptospiroza – objawy, diagnostyka, leczenie i powikłania

Jersinioza – objawy, leczenie i powikłania zakażenia yersinią

„Chciałam mieć dziecko, póki jeszcze jestem w pełni samodzielną osobą” – mówi 33-latka. Stwardnienie rozsiane nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę

Trądzik posterydowy – co to jest, objawy, leczenie

Czyrak gromadny – co to jest, objawy, leczenie, powikłania

Najpopularniejsze

Mężczyzna i kobieta. Przytulają się

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności