Diastaza w moczu i we krwi – norma, podwyższona, obniżona

Co to jest diastaza?

Diastaza (amylaza, alfa amylaza) to enzym trawienny, który rozkłada cukry złożone do cukrów prostych, podczas tzw. hydrolizy. Dzięki temu mogą być one wchłonięte z przewodu pokarmowego. Amylaza wytwarzana jest przez człowieka, ale także rośliny oraz zwierzęta. Wydalana jest przez nerki. Aktywność tego enzymu oznacza się zarówno we krwi, jak i w moczu.

Diastaza – rodzaje

Można wyróżnić dwa rodzaje diastazy.

1. P-amylaza – zwana też amylazą trzustkową, występuje tylko i wyłącznie w soku trzustkowym. Jej stężenie wzrasta przy uszkodzeniach trzustki. Uczestniczy głównie w trawieniu skrobi, glikogenu oraz amylopektyn.
2. S-amylaza – określana również mianem amylazy śliniankowej, produkowana jest głównie w gruczołach ślinowych. Jej stężenie rośnie w wyniku ich uszkodzeń.

Diastaza we krwi – wskazanie do badania

Diastaza w surowicy krwi to badanie, które polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej. Zleca się je pacjentom z bólami brzucha, zmniejszonym apetytem, nudnościami, zatrzymaniem gazów oraz gorączką – objawy te wskazują na chorobę trzustki. Lekarze proszą o wykonanie badania także pacjentów, u których występują problemy w obrębie ślinianek.

Normy diastazy – podwyższona i obniżona amylaza we krwi

Normy diastazy we krwi to: 25-125 U/I, natomiast u ludzi starszych: 20-160 U/l. Normy diastazy u dzieci są podobne jak u dorosłych.

Jeżeli poziom amylazy wynosi:

• powyżej 1150 U/l – oznacza ostre zapalenie trzustki;
• 575–1150 U/l – może być oznaką zapalenia otrzewnej, niedrożności jelit, kamicy żółciowej, ostrego zapalenia nerek, kamicy przewodów trzustkowych, kwasicy ketonowej w cukrzycy, zapalenia pęcherzyka żółciowego, okresowego zaostrzenia w przewlekłym zapaleniu trzustki, perforacji wrzodu żołądka lub dwunastnicy;
• 115-575 U/l – oznacza kamicę przewodów ślinowych, zatrucie metanolem, zażywanie alkaloidów opium (morfiny, heroiny, kodeiny), spożycie dużej ilości etanolu (u alkoholików), radioterapię i chemioterapię (cyklofosfamid), a także świnkę.

Podwyższona amylaza u dzieci zwykle wskazuje na uraz trzustki, tzw. rowerowy uraz brzucha. Obniżona aktywność diastazy w surowicy (poniżej normy) może być oznaką chorób nerek i zatrucia ciążowego. Może być również związana z mukowiscydozą oraz genetycznie uwarunkowanymi niedoborami.

Normy diastazy we krwi mogą się delikatnie różnić w poszczególnych laboratoriach. Dlatego też wyniki powinien ostatecznie interpretować lekarz. Nie ma przeciwwskazań do wykonania tego badania.

Diastaza w moczu – podwyższona i obniżona

Co oznacza amylaza w moczu? Badana jest głównie przy podejrzeniach choroby trzustki. Ginekolog może ją zlecić, by sprawdzić, czy nie ma przypadkiem ciąży pozamacicznej. Diastaza podwyższona może wskazywać na schorzenia wątroby i nerek. Bardzo często bada się ją w przypadku podejrzeń ostrego zapalenia trzustki, które objawia się bardzo silnym bólem nadbrzusza, promieniującym do pleców. Jeśli w moczu występuje podwyższony poziom diastazy, mówi się o amylazurii.

Podwyższony poziom diastazy w moczu może być związany z:

• ostrym zapaleniem trzustki,
• kamicą żółciową,
• ciążą pozamaciczną,
• zaostrzeniem przewlekłego zapalenia trzustki,
• niedrożnością przewodu wyprowadzającego sok trzustkowy,
• niedrożnością jelit,
• zapaleniem pęcherzyka żółciowego,
• zapaleniem otrzewnej,
• perforacją wrzodu żołądka lub dwunastnicy,
• nowotworem gruczołu krokowego, tarczycy, jajnika, płuc, trzustki.

Niski poziom diastazy w moczu może wskazywać na:

• schorzenia wątroby,
• schorzenia nerek,
• mukowiscydozę,
• przyjmowanie niektórych leków.

Normy diastazy w moczu to: 10–490 IU.

Aby wykonać badanie diastazy w moczu, najpierw trzeba oddać go specjalnego, sterylnego pojemnika. Jest to badanie łatwiej dostępne niż badanie diastazy we krwi.

Badanie diastazy – jak się przygotować?

Przed badaniem diastazy, zarówno w moczu, jak i we krwi, należy się odpowiednio przygotować, a przede wszystkim – podejść do niego na czczo. Ostatni posiłek trzeba spożyć najpóźniej 8 godzin wcześniej. Przed badaniem nie należy pić alkoholu oraz brać niektórych leków – mogą one zafałszować wyniki, dlatego trzeba tę kwestię omówić wcześniej z lekarzem. Ważne jest również, aby unikać wysiłku fizycznego. Na badanie należy zgłosić się między 7.00 a 10.00.

Diastaza w surowicy krwi i moczu – jakie leki wpływają na jej wynik?

Wynik badania diastazy mogą zafałszować takie leki, jak:

• kortykosteroidy,
• aspiryna,
• indometacyna,
• środki moczopędne.

Na zmianę wyniku mogą wpływać również doustne środki antykoncepcyjne.

Źródła:

1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC182328/
2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC522074/
3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC535135/
4. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11508823/
5. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2548811/