Przejdź do treści

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę
Fot. Wordley Calvo Stock / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
pandemia koronawirusa, dzieci
Luzowanie obostrzeń? Minister zdrowia przedstawił plan na najbliższy tydzień
„Testy-lizaki” na koronawirusa. Nowa forma diagnozowania dzieci w Niemczech
Lek wziewny skuteczny w walce z COVID-19. "To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa"
Lek na astmę skuteczny w walce z COVID-19. „To badanie to kamień milowy w walce z pandemią koronawirusa”
szczepionka na COVID-19
USA wzywa do wstrzymania szczepień preparatem Johnson & Johnson. Powód – zakrzepy krwi po podaniu szczepionki
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra

Każde celowe działanie jest generowane za pomocą motywacji oraz woli. Do podstawowych zaburzeń woli należą: abulia, awolicja oraz ambitendencja. Ich występowanie jest charakterystyczne dla zaburzeń schizofrenicznych.

Aktywność złożona stanowi intencjonalne, świadome, uporządkowane działanie, skutkujące osiągnięciem określonego celu. Zaburzenia aktywności złożonej dzielą się na ilościowe oraz jakościowe. Do zaburzeń jakościowych należą: odhamowanie, kompulsje, negatywizm, automatyzm nakazowy oraz dezorganizacja.

Zaburzenia woli – abulia, awolicja, ambitendencja

Abulia, nazywana bezwolą, jest zaburzeniem sfery popędowej dotyczącej zmniejszenia potrzeby aktywności złożonej. Przejawia się przede wszystkim:

  • zniechęceniem do podejmowania działań,
  • zanikiem potrzeby wykonania czynności,
  • zanikiem inicjatywy.

Nasilenie abulii może być różne – od zniechęcenia po zupełny zanik woli, przez co może prowadzić do zaniedbywania obowiązków rodzinnych oraz zawodowych. Wymaga różnicowania z: apatią, zaburzeniami świadomości, spowolnieniem psychoruchowym, zaburzeniami funkcji poznawczych i nastroju.

Przyczynami abulii mogą być schorzenia, takie jak: schizofrenia, depresja czy autyzm, oraz zaburzenia organiczne, np. uszkodzenie płatów czołowych mózgu. Leczenie polega przede wszystkim na leczeniu choroby podstawowej.

Awolicja jest zaburzeniem dotyczącym braku potrzeby do podejmowania działania i braku dążenia do realizacji jakichkolwiek celów w życiu. Przejawia się utrudnieniem, a nawet niemożnością inicjowania oraz kontynuowania jakichkolwiek czynności. Awolicja występuje przede wszystkim w schizofrenii oraz w organicznych zaburzeniach psychicznych.

Ambitendencja polega na występowaniu sprzecznych dążeń. Chory z ambitendencją nie jest w stanie podjąć żadnych działań, a tym samym czynności, np. pacjent stojący w progu gabinetu lekarskiego nie może się zdecydować, czy wejść. Zjawisko skutkuje również występowaniem sprzecznych zachowań, np. pacjent na przemian wchodzi i wychodzi z gabinetu. Objawy „ambi”, czyli ambitendencji, ambisentencji i ambiwalencji, są typowymi objawami schizofrenii.

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Zaburzenia aktywności złożonej

Zaburzenia aktywności złożonej, a więc działań mających na celu osiągnięcie określonego celu, dzielą się na ilościowe i jakościowe. Do zaburzeń ilościowych zaliczamy obniżenie oraz podwyższenie aktywności, a także osłupienie.

Podwyższenie aktywności polega na podejmowaniu wielu działań, często przekraczających możliwości danej osoby, któremu towarzyszy poczucie zwiększonej energii i brak krytycznej oceny własnego zachowania. Podwyższenie aktywności bardzo często towarzyszy stanowi maniakalnemu.

Obniżenie aktywności cechuje się zmniejszeniem zakresu oraz tempa podejmowanych działań. Zazwyczaj towarzyszy mu poczucie braku chęci i energii do działania.

Skrajną postacią obniżonej aktywności złożonej jest osłupienie, zwane również stuporem. Jest to stan bezruchu, któremu towarzyszy mutyzm ze zmniejszeniem lub całkowitym zniesieniem reaktywności na bodźce.

Jakościowe zaburzenia aktywności

Do jakościowych zaburzeń aktywności złożonej zaliczamy: odhamowanie, kompulsje, negatywizm, automatyzm nakazowy oraz dezorganizację.

W odhamowaniu dochodzi do utraty zdolności dostosowania swojego zachowania do norm społecznych. Przejawia się ono głównie:

  • zachowaniami nieakceptowanymi w danym społeczeństwie,
  • skracaniem dystansu,
  • utratą kontroli nad popędami.

Kompulsje, inaczej czynności natrętne, są powtarzającymi się czynnościami związanymi z poczuciem przymusu ich wykonywania. Przymus ma charakter wewnętrzny, a więc nie jest narzucony z zewnątrz. Istotne jest to, że wykonywane czynności opisywane są jako absurdalne, zbędne i bezcelowe, jednak zaprzestanie ich wykonywania doprowadza do nasilenia lęku, który jest ich źródłem. Do najczęstszych czynności natrętnych zaliczamy wielokrotne mycie lub czyszczenie, sprawdzanie, czy drzwi są na pewno zamknięte, sprzątanie według określonego wzorca, a także wielokrotne liczenie. Kompulsje służą zredukowaniu lęku, który wywołuje obsesja, a także zapobieżeniu strasznemu wydarzeniu, które nastąpi, jeśli chory nie podda się czynności natrętnej. Kompulsje oraz obsesje stanowią zespół obsesyjno-kompulsyjny, nazywany kiedyś nerwicą natręctw.

Negatywizm polega na oporze wobec nakazów i oddziaływań otoczenia. Dzieli się na czynny oraz bierny.

W automatyzmie nakazowym dochodzi do całkowitego, automatycznego, bezwiednego i bezrefleksyjnego poddania się poleceniom.

Określenie dezorganizacja zachowania opisuje utratę zdolności do podejmowania celowych działań, co może skutkować całkowitą niezdolnością do wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego, takich jak mycie się, ubieranie czy przygotowywanie posiłków.

Zobacz także

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Psychiatria, pod red. M. Jaremy i J. Rabe-Jabłońskiej, PZWL, Warszawa 2011.
M. Jarema, Leksykon schizofrenii, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2010.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Glenn Close: Izolacja jest naprawdę niebezpieczna. Musimy pamiętać, jak bardzo jesteśmy połączeni z innymi

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Sertralina – działanie, dawkowanie, skutki uboczne, cena

Fluoksetyna – działanie, wskazania, dawkowanie, cena

Kobieta

Co musisz wiedzieć o zwolnieniu lekarskim od psychiatry? Wyjaśnia lek. Joanna Adamiak

Paulina Porizkova: Muszę powstrzymywać się od myślenia, że jestem po dacie przydatności, bo czuję, że mój czas jest właśnie teraz!

Monika Kotlarek i jej książka „Borderline, czyli jedną nogą nad przepaścią” już w księgarniach. Mamy patronat medialny!

Wenlafaksyna – działanie, skutki uboczne, odstawienie

Depresja u dzieci i nastolatków nasiliła się w czasie pandemii COVID-19. Jakie sygnały powinny cię zaniepokoić?

W czasie pandemii nasiliły się objawy depresji u dzieci i młodzieży. Jakie sygnały powinny cię zaniepokoić?

Anna Charko: Życie z chorobą jest jak wyprawa w Himalaje

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Lek. Aleksandra Pięta: choroby psychiczne to najprawdziwsze, pełnoprawne i niestety nadal zbierające ogromne żniwo choroby

Polska Akademia Nauk potwierdza: pandemia negatywnie wpłynęła na zdrowie psychiczne

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

ADD – co to jest, objawy, rozpoznanie, leczenie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

Nieekspertka o depresji: gdybym przyszła z wielką, krwawiącą raną w nodze, łatwiej byłoby zrozumieć, że mnie boli

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Cukrzyca może zmienić naszą osobowość

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności