Przejdź do treści

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę
Fot. Wordley Calvo Stock / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Pielęgnujemy twarz, kremujemy nogi, szorujemy pięty – a piersi?” – pytają dermatolożki i tłumaczą, jak powinnaś dbać o skórę piersi
Dieta dla zdrowych stawów
Zadbaj o stawy. Sprawdź, które produkty im sprzyjają, a które szkodzą
Chia fresca - lemoniada z nasionami chia
Chia fresca – lemoniada z nasionami chia. Na upały idealna!
Nie nudź się treningiem – wykorzystaj gumy
Lato z klimą. Jak przetrwać i nie zachorować?

Każde celowe działanie jest generowane za pomocą motywacji oraz woli. Do podstawowych zaburzeń woli należą: abulia, awolicja oraz ambitendencja. Ich występowanie jest charakterystyczne dla zaburzeń schizofrenicznych.

Aktywność złożona stanowi intencjonalne, świadome, uporządkowane działanie, skutkujące osiągnięciem określonego celu. Zaburzenia aktywności złożonej dzielą się na ilościowe oraz jakościowe. Do zaburzeń jakościowych należą: odhamowanie, kompulsje, negatywizm, automatyzm nakazowy oraz dezorganizacja.

Zaburzenia woli – abulia, awolicja, ambitendencja

Abulia, nazywana bezwolą, jest zaburzeniem sfery popędowej dotyczącej zmniejszenia potrzeby aktywności złożonej. Przejawia się przede wszystkim:

  • zniechęceniem do podejmowania działań,
  • zanikiem potrzeby wykonania czynności,
  • zanikiem inicjatywy.

Nasilenie abulii może być różne – od zniechęcenia po zupełny zanik woli, przez co może prowadzić do zaniedbywania obowiązków rodzinnych oraz zawodowych. Wymaga różnicowania z: apatią, zaburzeniami świadomości, spowolnieniem psychoruchowym, zaburzeniami funkcji poznawczych i nastroju.

Przyczynami abulii mogą być schorzenia, takie jak: schizofrenia, depresja czy autyzm, oraz zaburzenia organiczne, np. uszkodzenie płatów czołowych mózgu. Leczenie polega przede wszystkim na leczeniu choroby podstawowej.

Awolicja jest zaburzeniem dotyczącym braku potrzeby do podejmowania działania i braku dążenia do realizacji jakichkolwiek celów w życiu. Przejawia się utrudnieniem, a nawet niemożnością inicjowania oraz kontynuowania jakichkolwiek czynności. Awolicja występuje przede wszystkim w schizofrenii oraz w organicznych zaburzeniach psychicznych.

Ambitendencja polega na występowaniu sprzecznych dążeń. Chory z ambitendencją nie jest w stanie podjąć żadnych działań, a tym samym czynności, np. pacjent stojący w progu gabinetu lekarskiego nie może się zdecydować, czy wejść. Zjawisko skutkuje również występowaniem sprzecznych zachowań, np. pacjent na przemian wchodzi i wychodzi z gabinetu. Objawy „ambi”, czyli ambitendencji, ambisentencji i ambiwalencji, są typowymi objawami schizofrenii.

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Zaburzenia aktywności złożonej

Zaburzenia aktywności złożonej, a więc działań mających na celu osiągnięcie określonego celu, dzielą się na ilościowe i jakościowe. Do zaburzeń ilościowych zaliczamy obniżenie oraz podwyższenie aktywności, a także osłupienie.

Podwyższenie aktywności polega na podejmowaniu wielu działań, często przekraczających możliwości danej osoby, któremu towarzyszy poczucie zwiększonej energii i brak krytycznej oceny własnego zachowania. Podwyższenie aktywności bardzo często towarzyszy stanowi maniakalnemu.

Obniżenie aktywności cechuje się zmniejszeniem zakresu oraz tempa podejmowanych działań. Zazwyczaj towarzyszy mu poczucie braku chęci i energii do działania.

Skrajną postacią obniżonej aktywności złożonej jest osłupienie, zwane również stuporem. Jest to stan bezruchu, któremu towarzyszy mutyzm ze zmniejszeniem lub całkowitym zniesieniem reaktywności na bodźce.

Jakościowe zaburzenia aktywności

Do jakościowych zaburzeń aktywności złożonej zaliczamy: odhamowanie, kompulsje, negatywizm, automatyzm nakazowy oraz dezorganizację.

W odhamowaniu dochodzi do utraty zdolności dostosowania swojego zachowania do norm społecznych. Przejawia się ono głównie:

  • zachowaniami nieakceptowanymi w danym społeczeństwie,
  • skracaniem dystansu,
  • utratą kontroli nad popędami.

Kompulsje, inaczej czynności natrętne, są powtarzającymi się czynnościami związanymi z poczuciem przymusu ich wykonywania. Przymus ma charakter wewnętrzny, a więc nie jest narzucony z zewnątrz. Istotne jest to, że wykonywane czynności opisywane są jako absurdalne, zbędne i bezcelowe, jednak zaprzestanie ich wykonywania doprowadza do nasilenia lęku, który jest ich źródłem. Do najczęstszych czynności natrętnych zaliczamy wielokrotne mycie lub czyszczenie, sprawdzanie, czy drzwi są na pewno zamknięte, sprzątanie według określonego wzorca, a także wielokrotne liczenie. Kompulsje służą zredukowaniu lęku, który wywołuje obsesja, a także zapobieżeniu strasznemu wydarzeniu, które nastąpi, jeśli chory nie podda się czynności natrętnej. Kompulsje oraz obsesje stanowią zespół obsesyjno-kompulsyjny, nazywany kiedyś nerwicą natręctw.

Negatywizm polega na oporze wobec nakazów i oddziaływań otoczenia. Dzieli się na czynny oraz bierny.

W automatyzmie nakazowym dochodzi do całkowitego, automatycznego, bezwiednego i bezrefleksyjnego poddania się poleceniom.

Określenie dezorganizacja zachowania opisuje utratę zdolności do podejmowania celowych działań, co może skutkować całkowitą niezdolnością do wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego, takich jak mycie się, ubieranie czy przygotowywanie posiłków.

Zobacz także

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Psychiatria, pod red. M. Jaremy i J. Rabe-Jabłońskiej, PZWL, Warszawa 2011.
M. Jarema, Leksykon schizofrenii, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2010.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

„Pary homoseksualne są rodzicami bardzo odpowiedzialnymi. Ich miłość jest taka sama jak heteroseksualnych rodziców. Ale mają więcej niepokoju” – mówi psychoterapeutka Agnieszka Gudzowaty

„Nie powinny odkładać ciąży kobiety ze schorzeniami ginekologicznymi – endometriozą, zaburzeniami endokrynologicznymi, na przykład zespołem policystycznych jajników” – mówi prof. Marzena Dębska

„Zajęcia jogi śmiechu działają jak masaż twarzy, a przecież śmiech prostuje opadające kąciki ust. Po co myśleć o zmarszczkach? Ważniejsze jest życie pełne radości” – mówi Piotr Bielski, jogin śmiechu

„Ja nie lubię swojego brzucha. Mam sobie wmawiać, że jest zajebisty, jak nie jest? Ale nie jest tak słaby, żebym miała się go bardzo wstydzić i nie wychodzić na plażę” – mówi Ewa Zakrzewska, modelka plus size

Zainteresują cię również:

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

Masz zaburzenia lękowe? Wydaje ci się, że nie jesteś nikomu potrzebna? Zobacz ilustracje, które powinna zobaczyć każda osoba z problemami zdrowia psychicznego

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?

Badanie mające sprawdzić czy chory potrzebuje kolostomii

Czym jest kolostomia i jak wygląda życie po zabiegu? Wskazania do wykonania kolostomii

kobieta pokazuje w jaki sposób wykonywać sztuczne oddychanie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – jak wykonać sztuczne oddychanie i masaż serca?