Przejdź do treści

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę
Fot. Wordley Calvo Stock / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co robi alkohol kobiecie po 30. urodzinach?
Editing friends, czyli porządki wśród znajomych. „Warto co jakiś czas przejrzeć spis swoich kontaktów” – radzi psycholog dr Joanna Heidtman
Rozciąganie pleców na sportowo
Bolą cię oczy? Sprawdź, w jakich przypadkach powinnaś udać się do okulisty
Gruszkowe brownie bez pieczenia. Poznaj deser doskonały!

Każde celowe działanie jest generowane za pomocą motywacji oraz woli. Do podstawowych zaburzeń woli należą: abulia, awolicja oraz ambitendencja. Ich występowanie jest charakterystyczne dla zaburzeń schizofrenicznych.

Aktywność złożona stanowi intencjonalne, świadome, uporządkowane działanie, skutkujące osiągnięciem określonego celu. Zaburzenia aktywności złożonej dzielą się na ilościowe oraz jakościowe. Do zaburzeń jakościowych należą: odhamowanie, kompulsje, negatywizm, automatyzm nakazowy oraz dezorganizacja.

Zaburzenia woli – abulia, awolicja, ambitendencja

Abulia, nazywana bezwolą, jest zaburzeniem sfery popędowej dotyczącej zmniejszenia potrzeby aktywności złożonej. Przejawia się przede wszystkim:

  • zniechęceniem do podejmowania działań,
  • zanikiem potrzeby wykonania czynności,
  • zanikiem inicjatywy.

Nasilenie abulii może być różne – od zniechęcenia po zupełny zanik woli, przez co może prowadzić do zaniedbywania obowiązków rodzinnych oraz zawodowych. Wymaga różnicowania z: apatią, zaburzeniami świadomości, spowolnieniem psychoruchowym, zaburzeniami funkcji poznawczych i nastroju.

Przyczynami abulii mogą być schorzenia, takie jak: schizofrenia, depresja czy autyzm, oraz zaburzenia organiczne, np. uszkodzenie płatów czołowych mózgu. Leczenie polega przede wszystkim na leczeniu choroby podstawowej.

Awolicja jest zaburzeniem dotyczącym braku potrzeby do podejmowania działania i braku dążenia do realizacji jakichkolwiek celów w życiu. Przejawia się utrudnieniem, a nawet niemożnością inicjowania oraz kontynuowania jakichkolwiek czynności. Awolicja występuje przede wszystkim w schizofrenii oraz w organicznych zaburzeniach psychicznych.

Ambitendencja polega na występowaniu sprzecznych dążeń. Chory z ambitendencją nie jest w stanie podjąć żadnych działań, a tym samym czynności, np. pacjent stojący w progu gabinetu lekarskiego nie może się zdecydować, czy wejść. Zjawisko skutkuje również występowaniem sprzecznych zachowań, np. pacjent na przemian wchodzi i wychodzi z gabinetu. Objawy „ambi”, czyli ambitendencji, ambisentencji i ambiwalencji, są typowymi objawami schizofrenii.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zdesperowana kobieta patrzy przez okno

Zaburzenia aktywności złożonej

Zaburzenia aktywności złożonej, a więc działań mających na celu osiągnięcie określonego celu, dzielą się na ilościowe i jakościowe. Do zaburzeń ilościowych zaliczamy obniżenie oraz podwyższenie aktywności, a także osłupienie.

Podwyższenie aktywności polega na podejmowaniu wielu działań, często przekraczających możliwości danej osoby, któremu towarzyszy poczucie zwiększonej energii i brak krytycznej oceny własnego zachowania. Podwyższenie aktywności bardzo często towarzyszy stanowi maniakalnemu.

Obniżenie aktywności cechuje się zmniejszeniem zakresu oraz tempa podejmowanych działań. Zazwyczaj towarzyszy mu poczucie braku chęci i energii do działania.

Skrajną postacią obniżonej aktywności złożonej jest osłupienie, zwane również stuporem. Jest to stan bezruchu, któremu towarzyszy mutyzm ze zmniejszeniem lub całkowitym zniesieniem reaktywności na bodźce.

Jakościowe zaburzenia aktywności

Do jakościowych zaburzeń aktywności złożonej zaliczamy: odhamowanie, kompulsje, negatywizm, automatyzm nakazowy oraz dezorganizację.

W odhamowaniu dochodzi do utraty zdolności dostosowania swojego zachowania do norm społecznych. Przejawia się ono głównie:

  • zachowaniami nieakceptowanymi w danym społeczeństwie,
  • skracaniem dystansu,
  • utratą kontroli nad popędami.

Kompulsje, inaczej czynności natrętne, są powtarzającymi się czynnościami związanymi z poczuciem przymusu ich wykonywania. Przymus ma charakter wewnętrzny, a więc nie jest narzucony z zewnątrz. Istotne jest to, że wykonywane czynności opisywane są jako absurdalne, zbędne i bezcelowe, jednak zaprzestanie ich wykonywania doprowadza do nasilenia lęku, który jest ich źródłem. Do najczęstszych czynności natrętnych zaliczamy wielokrotne mycie lub czyszczenie, sprawdzanie, czy drzwi są na pewno zamknięte, sprzątanie według określonego wzorca, a także wielokrotne liczenie. Kompulsje służą zredukowaniu lęku, który wywołuje obsesja, a także zapobieżeniu strasznemu wydarzeniu, które nastąpi, jeśli chory nie podda się czynności natrętnej. Kompulsje oraz obsesje stanowią zespół obsesyjno-kompulsyjny, nazywany kiedyś nerwicą natręctw.

Negatywizm polega na oporze wobec nakazów i oddziaływań otoczenia. Dzieli się na czynny oraz bierny.

W automatyzmie nakazowym dochodzi do całkowitego, automatycznego, bezwiednego i bezrefleksyjnego poddania się poleceniom.

Określenie dezorganizacja zachowania opisuje utratę zdolności do podejmowania celowych działań, co może skutkować całkowitą niezdolnością do wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego, takich jak mycie się, ubieranie czy przygotowywanie posiłków.

Zobacz także

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Psychiatria, pod red. M. Jaremy i J. Rabe-Jabłońskiej, PZWL, Warszawa 2011.
M. Jarema, Leksykon schizofrenii, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2010.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Można stworzyć szczęśliwy związek, udane małżeństwo, można pracować, tylko trzeba być uważnym”. O życiu z ChAD mówi Monika Kotlarek

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

Joanna Frejus/archiwum prywatne

„Czas pozbyć się tej cukrowej pokrywy i zacząć mówić o emocjach i potrzebach rodziców prawdziwie i bez poczucia wstydu”. O depresji poporodowej rozmawiamy z psycholożką Joanną Frejus

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

"Naprawdę boli cię brzuch czy tylko wymuszasz uwagę?". Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy tratowali choroby somatyczne tak samo, jak psychiczne

„Naprawdę boli cię brzuch, czy tylko wymuszasz uwagę?”. Psycholożka pokazuje, co by było, gdybyśmy traktowali choroby somatyczne tak samo jak psychiczne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Gdy ich bliscy chorują, oni sami są cichymi pacjentami. Tak w Polsce wygląda opieka nad osobami ze schizofrenią

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

„Zawsze noszę w torebce cukierki chili”. O życiu z chorobą schizoafektywną opowiada Dorota Solarska, autorka książki „Artystka przetrwania”

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia / pexels

Jesteśmy słabym pokoleniem? Psycholożka wyjaśnia, z czego może wynikać wzrost zapadalności na choroby psychiczne

„To powinna być norma, a nie coś dostępnego dla wybranej garstki bogaczy” – Małgorzata Halber w ostrych słowach o stanie psychiatrii w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×