Przyczyny agresji u dzieci z zespołem Aspergera
Agresja u dzieci z zespołem Aspergera wynika przede wszystkim z trudności w radzeniu sobie z nadmiarem emocji i rozumieniu norm panujących w społeczeństwie. Każdy człowiek jest jednak inny, tak samo każde zaburzenie objawia się w sposób indywidualny. Można jednak wymienić potencjalne sytuacje, w których może dojść do wybuchu agresji:
- przeciążenie sensoryczne – dzieci z zespołem Aspergera często są nadwrażliwe na bodźce sensoryczne, takie jak hałas, światło czy tłum ludzi. Nadmiar takich irytujących bodźców może z łatwością doprowadzić do frustracji i wybuchów złości,
- trudności w komunikacji – problemy z wyrażeniem swoich potrzeb i uczuć mogą powodować narastające napięcie, które znajdzie ujście w zachowaniach agresywnych,
- zmiany w rutynie – preferując stałość i przewidywalność otaczającego świata, dzieci z ZA nie tolerują niespodziewanych zmian w codziennym harmonogramie. Eskalacja napięcia może doprowadzić do gwałtownych reakcji.
Rolki
Jak radzić sobie z agresją u dziecka z zespołem Aspergera?
Jak podaje przegląd literatury dotyczącej związku między zaburzeniami ze spektrum autyzmu a zachowaniami agresywnymi („Risk and dynamics of violence in Asperger’s syndrome”, Stål Bjørkly), najważniejsze jest zrozumienie przyczyn takiego zachowania i zastosowanie odpowiednich, dostosowanych do konkretnej sytuacji strategii:
- stworzenie przewidywalnego środowiska – ustalenie planu dnia i unikanie niespodziewanych zmian może pomóc dziecku poczuć się bezpiecznie, jednocześnie redukując ryzyko agresywnych zachowań,
- nauka rozpoznawania emocji – terapia poznawczo-behawioralna do pewnego stopnia pomoże dziecku w identyfikowaniu i nazywaniu własnych emocji, co ułatwia kontrolowanie przesadnych reakcji,
- techniki relaksacyjne – głębokie oddychanie czy wizualizacje to proste, aczkolwiek nie zawsze skuteczne metody radzenia sobie ze stresem i napięciem. Wszystko zależy od konkretnej osoby,
- współpraca z terapeutą – regularne konsultacje z psychologiem lub terapeutą specjalizującym się w pracy z dziećmi z ZA są kluczowe dla opracowania strategii radzenia sobie z agresją.
Zespół Aspergera a leczenie farmakologiczne
Obecnie nie istnieją leki dedykowane wyłącznie leczeniu zespołu Aspergera. Jednak w przypadku występowania współistniejących zaburzeń, takich jak stany lękowe, depresja czy nadpobudliwość, lekarze mogą zlecić stosowanie odpowiednich leków w celu złagodzenia tych objawów. Jednak farmakologia to ostateczność. Tłumienie mocnych emocji na dłuższą metę nie pomoże, najpierw trzeba je zrozumieć. Do najczęściej stosowanych leków można zaliczyć:
- inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – np. fluoksetyna, sertralina (stosowane w leczeniu lęków i depresji),
- leki przeciwpsychotyczne – np. risperidon, arypiprazol (pomagają w kontrolowaniu zachowań impulsywnych i agresji),
- stymulanty – np. metylofenidat (często stosowany u osób z ADHD współistniejącym z zespołem Aspergera),
- leki przeciwlękowe – np. buspiron (łagodzi objawy silnego niepokoju).
Bibliografia:
- Bjørkly S., Risk and dynamics of violence in Asperger’s syndrome: A systematic review of the literaturę, Aggression and Violent Behavior 2009, 14(5):306-312.
- Del Pozzo J., Roche M. W., Silverstein S. M., Violent behavior in autism spectrum disorders: Who’s at risk?, Aggression and Violent Behavior 2018, vol. 39, 53-60.
- Im D. S., Template to Perpetrate: An Update on Violence in Autism Spectrum Disorder, Harvard Review of Psychiatry 2016, 24(1):14-35.
- Newman S. S., Ghaziuddin M., Violent Crime in Asperger Syndrome, The Role of Psychiatric Comorbidity, Journal of Autism and Developmental Disorders 2008, vol. 38, 1848-1852.
