Przejdź do treści

Bezoar – przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Bezoar - przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w... nosie!
Koronawirus u zaszczepionych zatrzymuje się tylko kilka dni w… nosie! Nowe ustalenia włoskich naukowców
„Nie jestem nikomu winna wyglądu” – mówi Maja Staśko, wyjaśniając zjawisko przemocy psychicznej w sieci
Zdjęcie rentgenowskie mózgu
Śmiertelna choroba mózgu wśród pracownic laboratorium. Wstrzymano badania nad prionami
Test dla ciężarnych wskaże, czy urodzą wcześniaka. To nowatorska metoda naukowców z USA
Wczesne objawy COVID-19 różnią się w zależności od wieku i płci – mówią naukowcy

Bezoar to ciało obce powstające w żołądku z niestrawionych resztek pokarmowych bądź innych połkniętych materiałów. Chory może nie wiedzieć o obecności bezoaru w organizmie, chociaż czasem złóg daje o sobie znać w postaci dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – nudności i wymiotów czy bólu w nadbrzuszu. W diagnostyce bezoarów wykorzystuje się badania obrazowe.

Co to jest bezoar?

Bezoar to złóg tworzący się w żołądku w wyniku połknięcia materiałów, które nie ulegają strawieniu. Zalegające resztki pokarmowe i inne gromadzące się substancje powlekane są śluzem, który zlepia powstały twór w twardy „kamień”. Choć bezoar tworzy się w żołądku, może przemieszczać się także do przełyku lub odbytnicy. Nazwa bezoar pochodzi od arabskiego słowa „badzehr” lub perskiego „padzahr” oznaczających wydalenie trucizny lub antidotum. Niegdyś bezoary tworzące się w żołądku zwierząt uważane były za pożyteczne leki, a nawet przypisywano im właściwości magiczne.

Rodzaje bezoarów

Bezoary mogą powstawać z:

  • włókien roślinnych warzyw, owoców i zbóż (fitobezoary) – są to najczęściej tworzące się bezoary; ich głównym składnikiem jest celuloza, hemiceluloza, garbniki lub lignina pochodzące z takich pokarmów jak: seler, suszone śliwki, morele, skórka winogron, pomarańcza, rodzynki, arbuz, dynia lub grzyby;
  • włosów (trichobezoary) – tego typu bezoary powstają na podłożu zaburzeń psychiatrycznych – trichotillomani (przymusowego wyrywania włosów) oraz trichofagii (kompulsywnego zjadania włosów);
  • leków (farmakobezoary) – preparaty sprzyjające powstawaniu bezoarów to leki zobojętniające stosowane w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy (preparaty zawierające wapń, węglan magnezu i glin). Ponadto niektóre leki (werapamil, cefaklor) powlekane są octanem celulozy, który może zalegać w żołądku i sprzyjać tworzeniu się bezoarów. Podobny wpływ na gromadzenie się złogów mają leki zawierające nierozpuszczalne w jelitach nośniki, np. aspiryna lub omeprazol.
  • białek mleka przeznaczonego dla  niemowląt (laktobezoary) – w ciągu ostatnich 31 lat (1987-2018) zaobserwowano jedynie 40 przypadków laktobezoarów u dzieci. Mogą do nich predysponować: wcześniactwo, niska masa urodzeniowa, odwodnienie oraz skład mieszanki mlecznej – wysoka kaloryczność i duża zawartość białka, przy jednoczesnych ograniczonych możliwościach trawiennych wcześniaków (obniżonej aktywności enzymatycznej w przewodzie pokarmowym i gruczołach ślinowych);
  • innych, nietypowych materiałów: papieru, plastiku czy metalu.

Przyczyny powstawania bezoaru

Bezpośrednią przyczyną tworzenia się bezoarów jest upośledzone opróżnianie żołądka. Za główny czynnik zwiększający ryzyko powstawania „kamieni jelitowych” uważa się przebytą operację żołądka (wagotomię, gastrektomię, plastykę odźwiernika czy antrektomię), ze względu na zmniejszenie kwasowości żołądka i ilości wydzielanych soków żołądkowych, a tym samym zaburzenie procesów trawiennych.

Inną przyczyną tworzenia się bezoarów są zaburzenia gryzienia i żucia, które skutkują połykaniem zbyt dużych cząstek pokarmu, szczególnie warzyw i owoców. Bezoary pojawiają się u osób z niedoczynnością tarczycy, cukrzycą i chorobami tkanki łącznej.

młoda kobieta stoi i trzyma się za brzuch

Bezoar – objawy

Niektóre bezoary nie powodują żadnych objawów chorobowych. Inne wywołują dyskomfort w jamie brzusznej, uczucie pełności po posiłku, trudności w połykaniu pokarmów, nudności, wymioty, spadek apetytu, utratę masy ciała, nieprzyjemny zapach z ust. Dodatkowo może pojawić się krwawienie z przewodu pokarmowego, smoliste stolce, krwawe wymioty lub omdlenia. Objawy te spowodowane są przewlekłym procesem zapalnym toczącym się w błonie śluzowej żołądka oraz tworzeniem się nadżerek i owrzodzeń. W skrajnych przypadkach bezoary powodują niedrożność lub perforację jelit, która może doprowadzić do niedociśnienia i wstrząsu.

Bezoar – diagnostyka

Aby zdiagnozować bezoar, lekarz przeprowadza wywiad lekarski, ze szczególnym uwzględnieniem współistniejących chorób, stosowanych leków i dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Duże bezoary można wyczuć palpacyjnie, uciskając brzuch. Do wykrywania bezoarów wykorzystuje się badania endoskopowe, radiologiczne oraz tomografię komputerową (TK). TK umożliwia wykrycie wielu bezoarów oraz wykluczenie innych przyczyn niedrożności jelit.

Leczenie bezoaru

Metoda, jaką zastosuje się w leczeniu bezoaru zależy od wielkości złogów, ich lokalizacji oraz towarzyszących im zmian patologicznych. Bezoary można rozpuszczać przy pomocy różnych związków chemicznych (enzymów lub leków prokinetycznych), usuwać endoskopowo lub laparoskopowo. Ważnym elementem terapii jest leczenie choroby podstawowej, która mogła przyczynić się do powstania bezoaru.

kieliszek wina

Zapobieganie tworzeniu się bezoarów

Do profilaktycznych działań stosowanych w celu zapobiegania tworzeniu się bezoarów należy:

  • odpowiednie spożywanie posiłków – dokładne żucie kęsów pokarmów, jedzenie bez pośpiechu;
  • unikanie twardych produktów, zastępowanie ich posiłkami płynnymi lub półpłynnymi;
  • picie dwóch-trzech litrów wody dziennie;
  • stosowanie leków prokinetycznych;
  • zgłaszanie się na wizyty kontrolne do poradni gastrologicznej;
  • zasięgnięcie porady psychologicznej w przypadku występowania trichobezoarów.

Bibliografia:

  1. Przemysław Dyrla, Stanisław Wojtuń, Łukasz Jałocha, Marek Wojtkowiak, Jerzy Gil, „Fitobezoar żołądka – opis przypadku”, Pediatr Med Rodz 2011, 7 (2), p.164-167.
  2. Konstantinos A. Paschos, Anestis Chatzigeorgiadis, „Pathophysiological and clinical aspects of the diagnosis and treatment of bezoars”, Annals of Gastroenterology (2019) 32, 1-9.
  3. Michael K. Sanders, „Bezoars: From Mystical Charms to Medical and Nutritional Management”, Practical Gastroenterology, 2004.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

choroba leśniowskiego-crohna

„Brak toalety na wyłączność jest dla mnie dyskomfortem. Niechętnie dzielę się nią nawet z przyjaciółmi czy rodziną”. O codzienności osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna

Choroba Menetrier’a – objawy, diagnostyka i leczenie

Najczęstsze choroby odbytu – przyczyny, objawy i leczenie

Rak dróg żółciowych – objawy, leczenie (chemioterapia, operacja)

Choroby tarczycy a anemia

Choroby tarczycy a anemia. „Niedokrwistość jest częstym stanem klinicznym towarzyszącym chorobom tarczycy”

Rak pęcherzyka żółciowego – objawy i leczenie nowotworu

Zespół krótkiego jelita – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie

Choroba Zollingera-Ellisona (ZZE) – objawy i leczenie

Rak brodawki Vatera – przyczyny, objawy, leczenie

Krwawienie z przewodu pokarmowego – przyczyny i leczenie

Gastropareza – objawy i leczenie. Gastropareza cukrzycowa

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

8 rzeczy, za które pokocha cię twój żołądek. Zobacz, jak wspomóc jego funkcjonowanie!

Żołądek – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Przełyk – budowa, funkcje i najczęstsze choroby

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Atropina – działanie, przeciwwskazania i skutki uboczne

Jelito cienkie – długość, budowa, funkcje. Jak o nie dbać?

Drogi żółciowe – budowa, rola w organizmie, choroby

Jelito grube – budowa, funkcje w organizmie, choroby

Gardło – budowa, funkcje, dolegliwości i choroby gardła

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

Jesteś aktywna fizycznie? Twoje jelita też na tym korzystają

Chlorki we krwi – badanie, norma, jak obniżyć chlorki