Przejdź do treści

Choroby nadnerczy – rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie

Choroby nadnerczy - rodzaje, objawy, przyczyny i leczenie Olivia Hutcherson/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Trzecia fala koronawirusa rozpędza się w Polsce”. W jednym z województw powrót do obostrzeń
Pierwsze szczepionki w ramach projektu COVAX dotarły do Ghany. „To doniosła okazja” – podkreślają UNICEF i WHO
chora na cukrzycę
Naukowcy stworzyli „sztuczną, inteligentną i w pełni zautomatyzowana trzustkę”. Świetna wiadomość dla cukrzyków
„Zaszczep się przeciwko koronawirusowi na wakacjach”. Turystyka szczepionkowa coraz bardziej popularna
Kobieta wyciera szklankę ścierką
Mama Chemik: bakterie, grzyby i wirusy kolonizują nasze gąbki w zastraszającym tempie, a my często nie jesteśmy tego nawet świadomi

Nadnercza to niewielkie gruczoły zlokalizowane nad nerkami. Rdzeń kory nadnerczy syntetyzuje aminy katecholowe – adrenalinę i noradrenalinę. Z kolei warstwa korowa syntetyzuje mineralokortykosteroidy (aldosteron) oraz glikokortykosteroidy (kortyzol). Choroby nadnerczy mogą dotyczyć zarówno warstwy korowej, jak i rdzeniowej i mają charakter nadczynności nadnerczy lub niedoczynności nadnerczy. Objawy nadczynności nadnerczy i niedoczynności nadnerczy są bardzo charakterystyczne, a diagnostyka wymaga oznaczenia poziomu hormonów nadnerczy we krwi lub w moczu.

Choroby nadnerczy

Nadnercza to parzyste gruczoły wydzielania wewnętrznego, odpowiedzialne za syntezę licznych hormonów warunkujących prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Część korowa nadnerczy odpowiada za syntezę takich hormonów jak kortyzol regulujący przebieg przemian metabolicznych i wspomagający pracę układu immunologicznego, a także aldosteron odpowiedzialny za regulowanie gospodarki wodno-elektrolitowej. Rdzeń nadnerczy syntetyzuje adrenalinę i noradrenalinę, czyli tzw. hormony ucieczki i walki, pobudzające pracę układu sercowo-naczyniowego.

Choroby nadnerczy mogą dotyczyć niedoczynności lub nadczynności rdzenia lub kory nadnerczy. Choroby te najczęściej przyjmują postać zespołu lub choroby Cushinga, choroby Crohna, choroby Addisona oraz guza chromochłonnego nadnerczy.

Przyczyny niedoczynności kory nadnerczy

Niedoczynność kory nadnerczy przebiega ze spadkiem syntezy hormonów nadnerczy. O niedoczynności pierwotnej nadnerczy mówimy wtedy, gdy spadek poziomu hormonów wynika z procesu chorobowego obejmującego nadnercza. Częstą postacią pierwotnej niedoczynności kory nadnerczy jest choroba Addisona, czyli spadek syntezy aldosteronu. Przyczyną tej postaci niedoczynności nadnerczy może być uszkodzenie nadnerczy w przebiegu:

  • gruźlicy nadnerczy,
  • urazów,
  • krwawień do nadnerczy,
  • guzów,
  • procesów autoimmunologicznych,
  • usunięcia nadnerczy,
  • hemochromatozy,
  • skrobiawicy.

Z kolei wtórna niedoczynność wynika z upośledzenia syntezy przez przysadkę hormonu tropowego ACTH, pobudzającego czynność wydzielniczą nadnerczy. Najczęstszą postacią niedoczynności wtórnej kory nadnerczy jest ograniczenie syntezy ACTH w odpowiedzi na długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów w terapii schorzeń zapalnych.

Niedoczynność kory nadnerczy – objawy

W przebiegu niewydolności nadnerczy, objawy niedoczynności nadnerczy dotyczą przede wszystkim niedoboru aldosteronu. Objawy chorych nadnerczy dotyczą wówczas zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, z charakterystycznym dla choroby Addisona spadkiem poziomu sodu i zwiększeniem poziomu potasu. Inne objawy choroby Addisona to brunatne zabarwienie skóry i błon śluzowych (cisawica), spadek ciśnienia tętniczego, osłabienie siły mięśniowej, nudności i wymioty, bóle brzucha, brak apetytu i spadek masy ciała.

ampułkostrzykawka z adrenalina / iStock

Przyczyny nadczynności kory nadnerczy

Nadczynność kory nadnerczy spowodowana może być spowodowana aktywnością gruczolaka nadnerczy, syntetyzującego w nadmiarze kortyzol (zespół Cushinga) lub aldosteron. Natomiast przyczyną wtórnej nadczynności nadnerczy jest zaburzenie w funkcjonowaniu przysadki lub synteza zbyt wysokich ilości hormonu adrenokortykotropowego pobudza nadnercza do wydzielania w nadmiarze kortyzolu (choroba Cushinga) lub aldosteronu.

Nadczynność kory nadnerczy – objawy

Objawy nadczynności nadnerczy w przebiegu zespołu lub choroby Cushinga wynikają ze zbyt wysokiego poziomu kortyzolu we krwi. Zaobserwować można kumulację tkanki tłuszczowej w górnej części ciała, z jednoczesnym zanikiem tkanki mięśniowej, głównie w obrębie kończyn dolnych. Pojawia się spowolnione gojenie ran, ścieńczenie skóry, fioletowoczerwone rozstępy. Zwiększa się ryzyko wystąpienia hiperglikemii i rozwoju cukrzycy, pojawia się nadciśnienie i większa podatność na infekcje.

Jeżeli dochodzi do wzrostu poziomu aldosteronu, wówczas objawy chorób nadnerczy to drętwienie kończyn, osłabienie mięśni, nadciśnienie tętnicze, bóle głowy oraz zaburzenia widzenia. Objawy te są konsekwencją zatrzymania wody i sodu w organizmie, a także obniżenia poziomu jonów potasu.

istockphoto.com

Nadczynność rdzenia nadnerczy – guz chromochłonny

Choroby nadnercza obejmujące rdzeń gruczołu mają najczęściej charakter guza chromochłonnego, który wydziela w nadmiarze aminy katecholowe. Zbyt wysokiemu poziomowi adrenaliny towarzyszy przede wszystkim nadciśnienie tętnicze, kołatanie serca, wzmożona potliwość oraz niepokój.

Choroby nadnerczy – jakie badania wykonać?

Kiedy podejrzewane są choroby nadnerczy, diagnostyka sprowadza się do wykonania badań laboratoryjnych oraz obrazowych. Jak zbadać nadnercza? Wskazane jest wykonanie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego nadnerczy, a w razie potrzeby – także przysadki mózgowej. A jak zbadać nadnercza z krwi? Wykonywane przy podejrzeniu choroby nadnerczy badania laboratoryjne sprowadzają się do oznaczania we krwi, a niekiedy także w dobowej zbiórce moczu poziomu kortyzolu, aldosteronu, katecholamin czy ACTH.

Fitolizyna — co powinniśmy o niej wiedzieć i jak pomaga chronić nasz układ moczowy? Sprawdź!

Choroba nadnerczy u dzieci

U dzieci choroby nadnerczy najczęściej przyjmują postać jatrogennego zespołu Cushinga spowodowanego długotrwałą farmakoterapią glikokortykosteroidami. Możliwe jest także wystąpienie zespołu Cushinga wywołanego gruczolakorakiem przysadki syntetyzującym ACTH lub obecnością guza nadnerczy. Tego typu choroby nadnerczy są jednak rzadkie. Gdy pojawiają się choroby nadnerczy u dzieci, objawy są analogiczne jak u dorosłych.

Bibliografia:

  1. Starzyk J., Zespół Cushinga u dzieci i młodzieży; Pediatria po Dyplomie, 2014/05
  2. Choroby wewnętrzne. Kompedium Medycyny Praktycznej pod red. A. Szczeklika i P. Gajewskiego; Medycyna Praktyczna 2010
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

szczęście, serotonina

Poczuj się szczęśliwsza! 7 prostych patentów na podniesienie poziomu serotoniny

Złota czwórka wśród hormonów. Czym różnią się dopamina, serotonina, endorfina i oksytocyna, i jak poprawiają nam nastrój?

Joga hormonalna – sposób na równowagę

Nefron – budowa i funkcje, zaburzenia funkcjonowania

Tyreotropina (TSH) – co to jest, wytwarzanie, funkcje, normy

Androgeny – czym są? Funkcje, badanie, nadmiar

Melatonina – czym jest i jak działa? Badanie melatoniny

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Grasica – gdzie jest i jakie pełni funcje? Choroby grasicy

Zmagasz się z wypadającymi włosami, gromadzeniem wody i workami pod oczami? To mogą być objawy chorych nerek

Masz Hashimoto, leczysz się od lat, a i tak czujesz się źle? Przyczyną tego stanu mogą być niedobory, o których nawet byś nie pomyślała

Cholecystokinina – funkcje, badanie, norma i interpretacja

10 pytań o chorą tarczycę. Sprawdź, czy wszystko o niej wiesz

Polip szyjki macicy – przyczyny, objawy, leczenie i usuwanie

Zespół Fanconiego

Zespół Fanconiego – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Hepcydyna – co to jest, rola w organizmie, nadmiar i niedobór

Pielografia – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Tabletka dzień po – jak działa, ile kosztuje, gdzie kupić?

usg nerek

Dializa otrzewnowa – rodzaje, wskazania, powikłania, dieta

kobieta trzymająca rękę na dekolcie

USG grasicy – co wykrywa, wskazania, przygotowanie do badania

Zespół dziadka do orzechów – przyczyny, objawy, leczenie

Wnętrostwo u dzieci i dorosłych – przyczyny i leczenie

Choroba popromienna – przyczyny, objawy, leczenie

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Dlaczego kobiety łagodniej przechodzą COVID-19? Istotną rolę odgrywają hormony

Najpopularniejsze

Mężczyzna i kobieta. Przytulają się

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

insulinooporność

Dieta w insulinooporności