Przejdź do treści

Adrenalina naturalna i w zastrzykach. Co z ciałem robi hormon stresu?

ampułkostrzykawka z adrenalina / iStock
Adrenalina naturalna i w zastrzykach - co musisz wiedzieć? / iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Czym jest bruksizm?
Czym jest bruksizm? Wyjaśnia dentysta Tomasz Kupryś
dziewczyna na korytarzu szpitalnym
Nawet 350 zł więcej za wizytę u lekarza i dentysty. Prywatne gabinety każą sobie płacić za to, że przystosowały się do wymogów sanitarnych
Kawa – przed czy po treningu? Odpowiada ekspertka
Ojciec z córką przebrani za bohaterów z bajek
Koronawirusowa parada kostiumów. Ojciec z córką przebierali się codziennie, by wynieść śmieci
Przestaniesz pytać, dlaczego maseczkę trzeba ściągać za gumkę/Pexels
Przestaniesz pytać, dlaczego maseczkę trzeba ściągać za gumkę. Łukasz Durajski zebrał najnowsze doniesienia ws. koronawirusa

Adrenalina, zwana również epinefryną lub hormonem stresu, daje nam turbodoładowanie, gdy trzeba walczyć lub uciekać. Adrenalina w zastrzyku, zsyntetyzowana, to inna bajka – ma takie same właściwości, ale wykorzystywana jest w kryzysowych sytuacjach. Różnice wyjaśnia dr Leszek Olchowik, alergolog, pulmonolog, pediatra.

Czym jest adrenalina?

Adrenalina, nazywana również epinefryną, to – mówiąc najkrócej i najbardziej obrazowo – hormon stresu. Jej możliwości doskonale obrazuje angielski skrót, używany do opisania mechanizmu działania, za który odpowiada: 3 x F, czyli:

  • fright (strach),
  • fight (walka),
  • flight (ucieczka).

W sytuacji zagrożenia epinefryna daje nam kopa, mobilizuje organizm do zmierzenia się z  niebezpieczeństwem lub wzięcia nóg za pas. Wyrzuty adrenaliny doskonale znają miłośnicy mocnych wrażeń i osoby uprawiające sporty ekstremalne. Ale hormon ten pozwala nam również funkcjonować na co dzień, aktywizuje nas do działania na wysokich obrotach. Dlatego też, jak tłumaczy dr Leszek Olchowik, alergolog, pulmonolog, pediatra:

– Wyrzut adrenaliny jest największy rano, bo przygotowuje organizm do całego dnia, do walki z pracą. W ciągu dnia wycisza się, słabnie.

Hormon adrenaliny w organizmie wytwarzany jest przez nadnercza, czyli gruczoły dokrewne zlokalizowane nad nerkami. Co zresztą odzwierciedla etymologia jej nazwy. „Adrenalina” to zlepek łacińskich słów ad- + renes, a „epinefryna” pochodzi z greki od epi- + nephros. Obie oznaczają to samo – „nad nerkami” właśnie.

Jak kontrolować stres?

Jak działa adrenalina?

Działanie adrenaliny jest nieocenione w sytuacjach, gdy nasz organizm musi działać szybko, efektywnie. Na komunikat „niebezpieczeństwo!” mózg wysyła sygnały alarmowe do gruczołów dokrewnych, które produkują hormony. Największą aktywność wykazują wtedy nadnercza, w których wytwarzana jest m.in. epinefryna. Jej wyrzut do krwi wywołuje błyskawiczną reakcję w organizmie.

Za co konkretnie odpowiada i jak działa adrenalina?

  • Przyspiesza pracę serca i podwyższa ciśnienie tętnicze, dzięki czemu krew krąży szybciej w organizmie.
  • Rozszerza oskrzela, dzięki czemu łatwiej oddychać.
  • Rozszerza źrenice, byśmy mogli lepiej widzieć zagrożenie w ciemności.
  • Zmniejsza odczuwanie bólu, co daje nam większą wytrzymałość.
  • Zwiększa poziom glukozy we krwi, by zagwarantować naszym mięśniom i umysłowi energię do pracy.
  • Zapewnia mobilizację psychiczną organizmu.

Warto dodać, że stężenie tego hormonu we krwi wzrasta bardzo szybko, adrenalina działa od razu. Dlatego też znalazła zastosowanie w medycynie, gdzie wykorzystywana jest w sytuacjach zagrożenia życia.

7 kroków by pokonać atak paniki

Adrenalina naturalna i w zastrzyku – czym się różnią?

W tym przypadku sprawa nie jest skomplikowana.

– Adrenalinę naturalną produkuje organizm, a adrenalina w zastrzyku to jest ta sama substancja, tylko sztucznie zsyntetyzowana – mówi dr Leszek Olchowik.

Specjalista wyjaśnia, że adrenalina jako lek wykorzystywana jest na wielu polach medycyny:

– W mojej działce stosuje się ją głównie w przypadku wstrząsu anafilaktycznego, czyli reakcji alergicznej na użądlenia owadów błonkoskrzydłych – gdy ugryzie nas osa, pszczoła, szerszeń. Zastrzyki z adrenaliny podaje się w również w astmie, ponieważ silnie rozszerza oskrzela. Przy czym nie jest to lek, który można stosować długotrwale. Adrenalina to lek z wyboru, ratujący życie.

Poza wstrząsem anafilaktycznym i silną reakcją alergiczną zastrzyki z adrenaliny podaje się w nagłych sytuacjach, takich jak:

  • zatrzymanie krążenia
  • wstrząs kardiogenny (uważany za najgroźniejsze powikłanie po ostrym zawale serca, występuje wtedy, gdy serce nie jest w stanie pompować tyle krwi, ile potrzebuje organizm do właściwego funkcjonowania)
  • bradykardia.
Dziewczyna przeżywająca wstrząs anflikatyczny

Dlaczego adrenalina bez recepty nie jest dostępna?

– Na rynku są dostępne gotowe automatyczne, jednorazowe ampułkostrzykawki z adrenaliną. To genialna rzecz, adrenalina jest w nich stabilna, nie wpływa na nią temperatura, więc można ją stosować nawet na plaży. Ampułkostrzykawkę przykłada się do zewnętrznej powierzchni uda, przyciska i gotowe – opowiada dr Leszek Olchowik.

Alergolog zaznacza, że choć zastrzyk z adrenaliny można zrobić samodzielnie, to adrenalina w strzykawce nie jest dostępna bez recepty. Dlaczego?

– Różne jest dawkowanie dla dzieci i dorosłych, przy dobieraniu dawki bierze się pod uwagę wiek i wagę. No i ktoś powinien pokazać pacjentowi, jak się tego używa, przeczytanie ulotki nie wystarczy – tłumaczy specjalista.

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?

Gdzie kupić ampułkostrzykawkę z adrenaliną i jakie jest dawkowanie?

W reakcji anafilaktycznej epinefrynę podaje się domięśniowo – w postaci ampułkostrzykawki o ściśle określonej dawce adrenaliny do jednorazowego podania. Aktualnie w Polsce te dostępne są autowstrzykiwacze o dawkach:

  • 0,15 mg adrenaliny – dla dzieci,
  • 0,3 mg adrenaliny – dla dorosłych.

Oczywiście w leczeniu anafilaksji stosuje się mniejsze dozy epinefryny niż w resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

Amupłkostrzywkawkę można kupić wyłącznie w aptece. Cena nie jest niska, bo ta wersja dla dzieci dostępna w aptekach to koszt ok. 250 zł. Kupując, warto sprawdzać datę ważności, żeby się nie okazało, że kupujemy lek, który jest ważny przez 3 miesiące

Astma

Objawy nadmiaru adrenaliny

– Adrenalina to hormon wydzielany w momentach dużego stresu, mają go nie tylko osoby uprawiające sporty ekstremalne, ale również pracoholicy, w których często adrenalina produkowana jest w nadmiarze – tłumaczy dr Leszek Olchowik.

Specjalista dodaje, że o ile jednorazowy wyrzut adrenaliny, który po wykonaniu zadania spada, nie czyni szkód w organizmie, o tyle zbyt częste jej wydzielanie na skutek życia w ciągłym stresie lub poczuciu zagrożenia – niszczy zdrowie.

– Nadmiar adrenaliny nie jest dobry dla organizmu, bo hormon ten bierze on udział w gospodarce wielu narządów – mówi lekarz.

Duża ilość epinefryny we krwi prowadzi do problemów z układami nerwowym i krążenia. Jak wylicza specjalista, nadmiar adrenaliny może się objawiać:

  • przemęczeniem,
  • podwyższonym ciśnieniem tętniczym,
  • szybszym starzeniem się skóry,
  • wrzodami żołądka i dwunastnicy.

Ponieważ hormon ten podnosi ciśnienie krwi, zwęża naczynia krwionośne i osłabia ich ściany, może przyczyniać się do rozwoju miażdżycy. Nadmiar adrenaliny powoduje również zwiększenie stężenia glukozy w krwi, co zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy.

Jak temu zaradzić? Otóż nie ma innego sposobu, niż dążenie do obniżenia poziom stresu doświadczanego na co dzień. Świetnym sposobem na to są chociażby ćwiczenia:

– Sportowcy rozładowują sobie nadmiar adrenaliny wysiłkiem fizycznym. Aktywność fizyczna pozwala rozładować napięcie. Nie bez powodu „białe kołnierzyki” po pracy chodzą na w siłownię – w ten sposób mogą jakoś odreagować i zredukować poziom odczuwanego stresu – podsumowuje dr Leszek Olchowik.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Dietetyczka kliniczna o wynikach badań hormonalnych. Na co zwraca uwagę?

Homeostaza — Dowiedz się czym jest ten jeden z najważniejszych procesów dla organizmu człowieka

Homeostaza organizmu – czym jest i co wywołuje jej zaburzenia?

Luteina podczas ciąży - jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Luteina podczas ciąży – jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

kobieta obejmująca się ramionami na tle miasta

Problemy hormonalne. Ginekolog mówi, jakie są oznaki tego, że twoje hormony szaleją

Renina i jej rola w nerkach

Renina i jej rola w nerkach

Prolaktyna normy prawidłowe — sprawdź informacje o poziomach prolaktyny!

Prolaktyna normy prawidłowe – ile wynoszą?

młoda kobieta

Oreksyna – tajemniczy hormon

istockphoto.com

7 objawów alarmujących, że powinnaś zbadać hormony

Rozpal swoje zmysły naturalnym afrodyzjakiem. Damiana spełni się w tej roli idealnie

Kobieta podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół Cushinga – choroba endokrynologiczna o wielu objawach

Kobieta wyczesuje znaczne ilości włosów

Co to jest wirylizacja? Przyczyny, dolegliwości oraz przebieg leczenia

Kobieta cierpiąca na akromegalię siedzi przy stole z filiżanką w ręku.

Akromegalia – jakie są objawy, przyczyny i leczenie choroby? Skuteczność radioterapii w leczeniu zaburzeń związanych z nadmiarem hormonu wzrostu

Chłopiec cierpiący na gigantyzm podczas pomiaru wzrostu.

Gigantyzm – klasyfikacja, przyczyny i objawy choroby. Co odróżnia gigantyzm od akromegalii?

Karłowatość - Lekarka mierząca wzrost małego chłopca.

Co to jest karłowatość? Przyczyny, diagnoza, sposoby leczenia. Czy ta choroba jest dziedziczna?

młoda kobieta zadowolona po usunięciu trądziku

Trądzik hormonalny – jak rozpoznać i leczyć? Z czego wynika to schorzenie?

Młoda kobieta cierpiąca na zaburzenia hormonalne leży przygnębiona w łóżku.

Zaburzenia hormonalne u mężczyzn i kobiet – jakie są najczęstsze objawy?

Kobieta z chorobą Addisona leży skulona na łóżku i trzyma się za brzuch.

Choroba Addisona – przyczyny, objawy skórne, diagnostyka i leczenie niedoczynności kory nadnerczy

zatrzymanie wody w organizmie - kobieta odkręca butelkę wody

Zatrzymanie wody w organizmie – przyczyny, objawy, leczenie. Kiedy organizm magazynuje wodę?

Fakty i mity: Tabletki antykoncepcyjne

Fakty i mity: Tabletki antykoncepcyjne

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy – czym jest? Jakie badania należy wykonać? Jak wygląda leczenie?

Kobieta z kolorowym językiem

Jak czyścić język i jak często trzeba to robić? Podpowiada stomatolożka Anna Jaśkowska

Kobieta ćwiczy

Rozpoczynasz aktywność fizyczną? Możesz łatwo doprowadzić do kontuzji. Jakich błędów nie popełniać?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?