Przejdź do treści

Adrenalina naturalna i w zastrzykach. Co z ciałem robi hormon stresu?

ampułkostrzykawka z adrenalina / iStock
Adrenalina naturalna i w zastrzykach - co musisz wiedzieć? / iStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Adam Lewanowicz
Jak pomóc bliskiej osobie, która tkwi w toksycznej relacji? Radzi psychoterapeuta Adam Lewanowicz [WIDEO]
projektowanie uśmiechu
„Od razu zauważam, gdy ktoś ma problem, bo mówi czy uśmiecha się, przekręcając głowę w bok, lub zasłania usta dłonią”. Lek. dent. Marcin Krupiński o projektowaniu uśmiechu
„Złość piękności szkodzi”? W żadnym wypadku. Pozwólmy dziewczynkom się złościć!
Złość piękności szkodzi? „Zbyt długo dałyśmy sobie wmawiać bajkę o złości, co to kobiecości nie przystoi”
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19
Pokonała już raka i sepsę, teraz 102-latka po raz drugi wyzdrowiała z COVID-19
Kobieta w ciąży
Suplementacja DHA w ciąży. Nowe rekomendacje PTGiP

Adrenalina, zwana również epinefryną lub hormonem stresu, daje nam turbodoładowanie, gdy trzeba walczyć lub uciekać. Adrenalina w zastrzyku, zsyntetyzowana, to inna bajka – ma takie same właściwości, ale wykorzystywana jest w kryzysowych sytuacjach. Różnice wyjaśnia dr Leszek Olchowik, alergolog, pulmonolog, pediatra.

Czym jest adrenalina?

Adrenalina, nazywana również epinefryną, to – mówiąc najkrócej i najbardziej obrazowo – hormon stresu. Jej możliwości doskonale obrazuje angielski skrót, używany do opisania mechanizmu działania, za który odpowiada: 3 x F, czyli:

  • fright (strach),
  • fight (walka),
  • flight (ucieczka).

W sytuacji zagrożenia epinefryna daje nam kopa, mobilizuje organizm do zmierzenia się z  niebezpieczeństwem lub wzięcia nóg za pas. Wyrzuty adrenaliny doskonale znają miłośnicy mocnych wrażeń i osoby uprawiające sporty ekstremalne. Ale hormon ten pozwala nam również funkcjonować na co dzień, aktywizuje nas do działania na wysokich obrotach. Dlatego też, jak tłumaczy dr Leszek Olchowik, alergolog, pulmonolog, pediatra:

– Wyrzut adrenaliny jest największy rano, bo przygotowuje organizm do całego dnia, do walki z pracą. W ciągu dnia wycisza się, słabnie.

Hormon adrenaliny w organizmie wytwarzany jest przez nadnercza, czyli gruczoły dokrewne zlokalizowane nad nerkami. Co zresztą odzwierciedla etymologia jej nazwy. „Adrenalina” to zlepek łacińskich słów ad- + renes, a „epinefryna” pochodzi z greki od epi- + nephros. Obie oznaczają to samo – „nad nerkami” właśnie.

Jak kontrolować stres?

Jak działa adrenalina?

Działanie adrenaliny jest nieocenione w sytuacjach, gdy nasz organizm musi działać szybko, efektywnie. Na komunikat „niebezpieczeństwo!” mózg wysyła sygnały alarmowe do gruczołów dokrewnych, które produkują hormony. Największą aktywność wykazują wtedy nadnercza, w których wytwarzana jest m.in. epinefryna. Jej wyrzut do krwi wywołuje błyskawiczną reakcję w organizmie.

Za co konkretnie odpowiada i jak działa adrenalina?

  • Przyspiesza pracę serca i podwyższa ciśnienie tętnicze, dzięki czemu krew krąży szybciej w organizmie.
  • Rozszerza oskrzela, dzięki czemu łatwiej oddychać.
  • Rozszerza źrenice, byśmy mogli lepiej widzieć zagrożenie w ciemności.
  • Zmniejsza odczuwanie bólu, co daje nam większą wytrzymałość.
  • Zwiększa poziom glukozy we krwi, by zagwarantować naszym mięśniom i umysłowi energię do pracy.
  • Zapewnia mobilizację psychiczną organizmu.

Warto dodać, że stężenie tego hormonu we krwi wzrasta bardzo szybko, adrenalina działa od razu. Dlatego też znalazła zastosowanie w medycynie, gdzie wykorzystywana jest w sytuacjach zagrożenia życia.

7 kroków by pokonać atak paniki

Adrenalina naturalna i w zastrzyku – czym się różnią?

W tym przypadku sprawa nie jest skomplikowana.

– Adrenalinę naturalną produkuje organizm, a adrenalina w zastrzyku to jest ta sama substancja, tylko sztucznie zsyntetyzowana – mówi dr Leszek Olchowik.

Specjalista wyjaśnia, że adrenalina jako lek wykorzystywana jest na wielu polach medycyny:

– W mojej działce stosuje się ją głównie w przypadku wstrząsu anafilaktycznego, czyli reakcji alergicznej na użądlenia owadów błonkoskrzydłych – gdy ugryzie nas osa, pszczoła, szerszeń. Zastrzyki z adrenaliny podaje się w również w astmie, ponieważ silnie rozszerza oskrzela. Przy czym nie jest to lek, który można stosować długotrwale. Adrenalina to lek z wyboru, ratujący życie.

Poza wstrząsem anafilaktycznym i silną reakcją alergiczną zastrzyki z adrenaliny podaje się w nagłych sytuacjach, takich jak:

  • zatrzymanie krążenia
  • wstrząs kardiogenny (uważany za najgroźniejsze powikłanie po ostrym zawale serca, występuje wtedy, gdy serce nie jest w stanie pompować tyle krwi, ile potrzebuje organizm do właściwego funkcjonowania)
  • bradykardia.
Dziewczyna przeżywająca wstrząs anflikatyczny

Dlaczego adrenalina bez recepty nie jest dostępna?

– Na rynku są dostępne gotowe automatyczne, jednorazowe ampułkostrzykawki z adrenaliną. To genialna rzecz, adrenalina jest w nich stabilna, nie wpływa na nią temperatura, więc można ją stosować nawet na plaży. Ampułkostrzykawkę przykłada się do zewnętrznej powierzchni uda, przyciska i gotowe – opowiada dr Leszek Olchowik.

Alergolog zaznacza, że choć zastrzyk z adrenaliny można zrobić samodzielnie, to adrenalina w strzykawce nie jest dostępna bez recepty. Dlaczego?

– Różne jest dawkowanie dla dzieci i dorosłych, przy dobieraniu dawki bierze się pod uwagę wiek i wagę. No i ktoś powinien pokazać pacjentowi, jak się tego używa, przeczytanie ulotki nie wystarczy – tłumaczy specjalista.

Jad owadów – jak rozpoznać uczulenie?

Gdzie kupić ampułkostrzykawkę z adrenaliną i jakie jest dawkowanie?

W reakcji anafilaktycznej epinefrynę podaje się domięśniowo – w postaci ampułkostrzykawki o ściśle określonej dawce adrenaliny do jednorazowego podania. Aktualnie w Polsce te dostępne są autowstrzykiwacze o dawkach:

  • 0,15 mg adrenaliny – dla dzieci,
  • 0,3 mg adrenaliny – dla dorosłych.

Oczywiście w leczeniu anafilaksji stosuje się mniejsze dozy epinefryny niż w resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

Amupłkostrzywkawkę można kupić wyłącznie w aptece. Cena nie jest niska, bo ta wersja dla dzieci dostępna w aptekach to koszt ok. 250 zł. Kupując, warto sprawdzać datę ważności, żeby się nie okazało, że kupujemy lek, który jest ważny przez 3 miesiące

Astma

Objawy nadmiaru adrenaliny

– Adrenalina to hormon wydzielany w momentach dużego stresu, mają go nie tylko osoby uprawiające sporty ekstremalne, ale również pracoholicy, w których często adrenalina produkowana jest w nadmiarze – tłumaczy dr Leszek Olchowik.

Specjalista dodaje, że o ile jednorazowy wyrzut adrenaliny, który po wykonaniu zadania spada, nie czyni szkód w organizmie, o tyle zbyt częste jej wydzielanie na skutek życia w ciągłym stresie lub poczuciu zagrożenia – niszczy zdrowie.

– Nadmiar adrenaliny nie jest dobry dla organizmu, bo hormon ten bierze on udział w gospodarce wielu narządów – mówi lekarz.

Duża ilość epinefryny we krwi prowadzi do problemów z układami nerwowym i krążenia. Jak wylicza specjalista, nadmiar adrenaliny może się objawiać:

  • przemęczeniem,
  • podwyższonym ciśnieniem tętniczym,
  • szybszym starzeniem się skóry,
  • wrzodami żołądka i dwunastnicy.

Ponieważ hormon ten podnosi ciśnienie krwi, zwęża naczynia krwionośne i osłabia ich ściany, może przyczyniać się do rozwoju miażdżycy. Nadmiar adrenaliny powoduje również zwiększenie stężenia glukozy w krwi, co zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy.

Jak temu zaradzić? Otóż nie ma innego sposobu, niż dążenie do obniżenia poziom stresu doświadczanego na co dzień. Świetnym sposobem na to są chociażby ćwiczenia:

– Sportowcy rozładowują sobie nadmiar adrenaliny wysiłkiem fizycznym. Aktywność fizyczna pozwala rozładować napięcie. Nie bez powodu „białe kołnierzyki” po pracy chodzą na w siłownię – w ten sposób mogą jakoś odreagować i zredukować poziom odczuwanego stresu – podsumowuje dr Leszek Olchowik.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę

Eva Galant: Wciąż mało jest wyrozumiałości wobec chorych na tarczycę. To jak depresja – nie „widać” jej po tobie, więc trudno uwierzyć, że coś ci dolega

Kobieta spryskuje się mgiełką do twarzy

Substancja konserwująca, która powoduje zaburzenia gospodarki hormonalnej u ludzi. W jakich produktach ją znajdziemy?

Prolaktyna - normy. Kiedy warto się zbadać i jak odczytać wyniki?

Prolaktyna – normy, wysoka prolaktyna, kiedy badać

Brak okresu – najczęstsze przyczyny spóźniającej się miesiączki

młoda kobieta zadowolona po usunięciu trądziku

Trądzik hormonalny – przyczyny i leczenie. Jak go rozpoznać?

Jak układ hormonalny zmienia się z wiekiem? Wyjaśnia endokrynolog Joanna Ciołek

Ginekomastia - czym jest i kogo dotyczy?

Ginekomastia – przyczyny, objawy i leczenie przerostu sutka u mężczyzn

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Przysadka mózgowa – za co odpowiada? Funkcje, hormony, choroby

Badania hormonalne u kobiet / rawpixel

Dietetyczka kliniczna o wynikach badań hormonalnych. Na co zwraca uwagę?

Homeostaza — Dowiedz się czym jest ten jeden z najważniejszych procesów dla organizmu człowieka

Homeostaza organizmu – czym jest i co wywołuje jej zaburzenia?

Melatonina / istock

Melatonina a sen. Skutki niedoboru i przedawkowania tego hormonu

Luteina podczas ciąży - jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

Luteina podczas ciąży – jak i kiedy stosować oraz jakie ma działanie?

kobieta obejmująca się ramionami na tle miasta

Problemy hormonalne. Ginekolog mówi, jakie są oznaki tego, że twoje hormony szaleją

Renina i jej rola w nerkach

Renina i jej rola w nerkach

młoda kobieta

Oreksyna – tajemniczy hormon

istockphoto.com

7 objawów alarmujących, że powinnaś zbadać hormony

Rozpal swoje zmysły naturalnym afrodyzjakiem. Damiana spełni się w tej roli idealnie

Kobieta podczas konsultacji lekarskiej.

Zespół Cushinga – choroba endokrynologiczna o wielu objawach

Kobieta wyczesuje znaczne ilości włosów

Co to jest wirylizacja? Przyczyny, dolegliwości oraz przebieg leczenia

Kobieta cierpiąca na akromegalię siedzi przy stole z filiżanką w ręku.

Akromegalia – jakie są objawy, przyczyny i leczenie choroby? Skuteczność radioterapii w leczeniu zaburzeń związanych z nadmiarem hormonu wzrostu

Chłopiec cierpiący na gigantyzm podczas pomiaru wzrostu.

Gigantyzm – klasyfikacja, przyczyny i objawy choroby. Co odróżnia gigantyzm od akromegalii?

Karłowatość - Lekarka mierząca wzrost małego chłopca.

Co to jest karłowatość? Przyczyny, diagnoza, sposoby leczenia. Czy ta choroba jest dziedziczna?

Młoda kobieta cierpiąca na zaburzenia hormonalne leży przygnębiona w łóżku.

Zaburzenia hormonalne u mężczyzn i kobiet – jakie są najczęstsze objawy?

Kobieta z chorobą Addisona leży skulona na łóżku i trzyma się za brzuch.

Choroba Addisona – przyczyny, objawy skórne, diagnostyka i leczenie niedoczynności kory nadnerczy

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Zdarzało się, że nie szłam do pracy, bo nie mogłam przestać się masturbować. Jestem uzależniona od seksu i miłości”

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Dlaczego możesz nie mieć ochoty na seks? Zabójcy libido

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?