Przejdź do treści

Ciężar właściwy moczu – badanie, normy. Co oznacza, gdy jest zbyt niski?

badanie moczu w szpitalu
Fot. terovesalainen / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
„Ta decyzja zaprzecza dorobkowi ostatnich 40 lat polskiej medycyny rozrodu, neonatologii i pediatrii”. NIL i PTP o wyroku Trybunału Konstytucyjnego
dziewczyna, ból
„Czy wiesz, czym jest ból?”. Dr Paweł Kabata w mocnych słowach o tym, że nikt nie ma prawa do decydowania o cierpieniu innych
Przeziębienie w ciąży? Lekarka radzi, jak sobie z nim poradzić
Przeziębienie w ciąży? Lekarka podpowiada, jak sobie z nim poradzić
Personel medyczny z własnych środków stworzył „śluzę antycovidową”. Folia szklarniowa i czarne worki na śmieci mają chronić przed wirusem
Jak rozmawiać z dziećmi o sytuacji po wyroku Trybunału Konstytucyjnego ws. aborcji? Podpowiadają autorki profilu "Jak wychować dziewczynki"
Jak rozmawiać z dziećmi o protestach po wyroku Trybunału Konstytucyjnego ws. aborcji? Podpowiadają autorki profilu „Jak wychować dziewczynki”

Ciężar właściwy moczu to przydatny parametr zawarty w badaniu ogólnym moczu, na którego podstawie można ocenić funkcjonowanie nerek. Do badania pacjent musi się odpowiednio przygotować. Co oznacza niski ciężar właściwy moczu? I jakie są przyczyny takiego wyniku?

Niski ciężar właściwy moczu może być efektem niedojrzałości układu moczowego w wieku dziecięcym, przyjmowania dużej ilości płynów lub poważniejszych schorzeń – niewydolności nerek. Przyczyną za wysokiego ciężaru właściwego moczu jest najczęściej odwodnienie. Oceny tego parametru nie należy podejmować się samodzielnie – za każdym razem powinien zrobić to lekarz.

Ciężar właściwy moczu – co to jest?

Ciężar właściwy moczu, czyli inaczej gęstość względna, to wartość wagi moczu podanej w gramach na jeden mililitr. Mierzy się go w trakcie wykonywania badania ogólnego moczu. Jest odzwierciedleniem zawartości substancji osmotycznie czynnych i produktów przemiany materii w moczu.

Parametr ten zależy od tego, czy nerki w czasie wykonywania badania oszczędzają wodę w organizmie (podwyższony ciężar właściwy moczu) lub wydalają jej nadmiar (zmniejszony ciężar właściwy moczu). Może być wskaźnikiem prawidłowego nawodnienia osoby badanej, ale tylko wtedy, gdy zostaną spełnione ku temu odpowiednie warunki.

Norma ciężaru właściwego moczu wynosi od 1,023-1,035 g/ml.

Za mały lub za duży ciężar właściwy moczu może świadczyć o patologii i występowaniu chorób układu moczowego lub ogólnoustrojowych. W większości przypadków jest jednak tylko stanem przejściowym, zależącym od warunków przygotowania pacjenta do badania. Na wynik może mieć wpływ pora dnia, w której wykonuje się badanie – najbardziej wiarygodny jest rano po odpoczynku nocnym.

W przypadku młodszych pacjentów odchylenia od normy nie muszą być zawsze niepokojące dla rodzica. Ciężar właściwy moczu u dziecka może nie odzwierciedlać stanu nerek, ponieważ narząd ten uzyskuje pełną zdolność do zagęszczania dopiero około 12. roku życia.

U maluchów do 18 miesięcy fizjologiczna jest mała gęstość wydalanych płynów. Ciężar właściwy moczu u niemowlaka jest zwykle niższy z powodu występowania dwóch mechanizmów: zmniejszenia wydalania mocznika i zmniejszenia jego stężeń w porównaniu ze stężeniem sodu.

Badanie moczu – ciężar właściwy

Badanie moczu, oprócz badania morfologii krwi, jest jednym z najczęściej wykonywanych badań kontrolnych.

W jego trakcie sprawdzane są wartości wskaźników takich jak:

  • pH,
  • poziom białek i cukrów,
  • poziom ciał ketonowych,
  • kolor, przejrzystość, zapach,
  • ciężar właściwy
  • ilość czerwonych krwinek.

Przygotowanie do badania moczu

Jak należy się przygotować do badania moczu? Przed oddawaniem moczu do badania należy wziąć prysznic z wykorzystaniem delikatnego płynu do higieny intymnej, który nie zaburzy flory bakteryjnej zlokalizowanej w okolicach cewki moczowej.

Warto też pamiętać, że próbka moczu powinna pochodzić z porannej toalety, ze środkowego strumienia. Próbka powinna być przechowywana w odpowiednim, wysterylizowanym opakowaniu kupionym wcześniej, np. w aptece.

O czym jeszcze warto wiedzieć? Moczu do badania nie należy oddawać podczas miesiączki.

Niski ciężar właściwy moczu

Nie zawsze zmniejszenie parametru oznacza rozwijającą się patologię nerek. Zdarza się, że mimo prawidłowego stanu pacjenta dochodzi do obniżenia ciężaru właściwego moczu. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy osoba badana źle przygotowała się do badania – przyjmowała płyny kilka godzin przed badaniem.

Niski ciężar właściwy moczu, uzyskiwany za każdym razem, gdy wykonuje się badanie ogólne, może świadczyć o chorobach nerek upośledzających prawidłowe zagęszczenie moczu lub o niektórych chorobach endokrynologicznych.

Najważniejsze przyczyny za niskiego ciężaru właściwego moczu to:

  • niewydolność nerek,
  • śródmiąższowe zapalenie nerek,
  • moczówka nerkowa,
  • moczówka prosta: niedobór hormonu przysadkowego – wazopresyny,
  • zaburzenia elektrolitowe – podwyższenie wapnia lub obniżenie potasu we krwi,
  • niedoczynność lub nadczynność tarczycy,
  • długotrwałe stosowanie diety ubogobiałkowej,
  • niektóre leki moczopędne.

Niski ciężar właściwy moczu w ciąży jest zwykle zjawiskiem fizjologicznym, ze względu na upośledzoną zdolność zagęszczania, związaną prawdopodobnie ze zwiększoną ilością wody w organizmie.

Podwyższony ciężar właściwy moczu

Mocz zagęszczony może pojawić się również u osób zdrowych. Podwyższony ciężar właściwy moczu (ok. 1,03 g/ml lub więcej) pojawia się u pacjentów bez patologii w zakresie funkcjonowania nerek w przypadku przejściowego odwodnienia – biegunki, ciężkiego wysiłku, gorączki, przyjmowania małej ilości płynów przez dłuższy czas. Fizjologicznie wysoka gęstość (ok. 1,020 g/ml) występuje z próbki pobranej po 8-godzinnej przerwie nocnej.

Inne przyczyny przewlekłego za wysokiego ciężaru właściwego moczu to:

  • cukrzyca – zagęszczenie moczu wywołane nadmiarem glukozy,
  • niektóre leki osmotycznie czynne – mannitol, dekstran,
  • radiologiczne środki kontrastowe podane krótko przed badaniem – stosowane przed wykonaniem badań obrazowych z użyciem kontrastu.

Za niski lub za wysoki ciężar właściwy moczu – badania

W przypadku przewlekle występującego niskiego lub wysokiego ciężaru moczu należy wdrożyć odpowiednią diagnostykę, poszukującą przyczyn tego stanu, w celu umożliwienia ich skutecznego leczenia. Lekarz prowadzący zleca zwykle oznaczenia kreatyniny z surowicy krwi, całodobową zbiórkę moczu, badanie USG układu moczowego, a także zbiera dokładny wywiad od pacjenta wraz z pełnym badaniem.

Należy pamiętać, że interpretacja wyników ciężaru moczu powinna być wykonana przez specjalistę, który spojrzy całościowo na stan osoby badanej – oceny nie powinno się podejmować samodzielnie.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewelina Stefanowicz
lekarz

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

A. Szczeklik, Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
M. Sieniawska, Rozwój czynności układu moczowego w okresie dzieciństwa [w:] Nefrologia dziecięca, t. I, pod red. M. Sieniawskiej i T. Wyszyńskiej, Ośrodek Informacji Naukowej Polfa, Warszawa 2003, s. 33–38.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta siedzi na skale

Nietrzymanie moczu i obniżenie narządów miednicy – czy można je odziedziczyć? Tłumaczy Pani Fizjotrener

Dlaczego mężczyźni powinni sikać na siedząco? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną

Jakie błędy popełniamy, oddając mocz? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną

Czy wiesz, jak prawidłowo sikać? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną

Lubisz słone jedzenie? Sprawdź, co może się stać, gdy zjesz za dużo soli

Czy zawsze w podróży należy się zatrzymywać „na siku”, nawet gdy nam się nie chce? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną

Dlaczego wizyta w toalecie z telefonem to bardzo zły pomysł? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną

Stołeczek i śpiewanie, czyli wizyta dziecka w toalecie. Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną

Jak prawidłowo załatwiać swoje potrzeby fizjologiczne? Rozmowa z Agnieszką Cytowicz, fizjoterapeutką uroginekologiczną

Czujesz ból, gdy siusiasz? Osiem możliwych powodów

inkontynencja

Nietrzymanie moczu (inkontynencja) – przyczyny, rodzaje i leczenie

Kobieta trzyma się za brzuch z powodu zapalenia pęcherza

Zapalenie pęcherza moczowego – objawy, leki i domowe sposoby

Papier toaletowy - złe nawyki w toalecie

Złe nawyki toaletowe wpływają na twoje zdrowie intymne. Fizjoterapeutka wyjaśnia, jak je zmienić

zapalenie przydatków, kobieta trzymająca się w okolicach podbrzusza

Zapalenie przydatków – objawy, leczenie, możliwe powikłania

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Objaw Goldflama – czym jest i jakie daje objawy? Co mówi wynik badania?

Ketony w moczu — przyczyny, objawy, leczenie

Ketony w moczu – co oznaczają? Przyczyny, objawy i leczenie ketonurii

Kobieta pijąca wodę

Bezbarwny mocz – co oznacza mocz jak woda?

Przeszczep nerki - informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Przeszczep nerki – informacje praktyczne o zabiegu, diecie i życiu po nim

Naomi Isted

Naomi Isted o nietrzymaniu moczu: „swoje życie planowałam wokół toalety”

Homeostaza — Dowiedz się czym jest ten jeden z najważniejszych procesów dla organizmu człowieka

Homeostaza organizmu – czym jest i co wywołuje jej zaburzenia?

Kolor moczu – co oznacza pomarańczowy, żółty, zielony, czerwony mocz?

Ciemny mocz - jakie są przyczyny i co może oznaczać brunatny/brązowy kolor?

Ciemny mocz – jakie są przyczyny i co może oznaczać brunatny/brązowy kolor?

Częste oddawanie moczu - przyczyny i leczenie. Na czym polega diagnoza?

Częstomocz, czyli częste oddawanie moczu – przyczyny, leczenie, diagnoza

Pokrzywa - sok z pokrzywy, herbata z pokrzywy, właściwości, zastosowanie

Pokrzywa – sok z pokrzywy i herbata z pokrzywy. Jakie właściwości ma pokrzywa?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku