Przejdź do treści

Co oznacza wartość ciężaru właściwego moczu? Odchylenia od normy

badanie moczu w szpitalu
Fot. terovesalainen / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kolory migreny. Jakie światło zmniejsza ból głowy?
Zimnem czy ciepłem – jak pokonać częste dolegliwości?
Chcesz obniżyć poziom złego cholesterolu? Pokochaj białe owoce i warzywa!
kot w kuchni
10 rzeczy, których lepiej pozbyć się z kuchni
Zerwij z „Czy zasługuję?” i ciesz się życiem. Jesteś tego warta!

Ciężar właściwy moczu to przydatny parametr zawarty w badaniu ogólnym moczu, na którego podstawie można oceniać funkcjonowanie nerek. Pacjent musi jednak odpowiednio przygotować się do badania – nie zawsze odchylenia od normy ciężaru właściwego moczu są patologią.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Ewelina Stefanowicz
lekarz

Niski ciężar właściwy moczu może być efektem niedojrzałości układu moczowego w wieku dziecięcym, przyjmowania dużej ilości płynów lub poważniejszych schorzeń – niewydolności nerek. Przyczyną za wysokiego ciężaru właściwego moczu jest najczęściej odwodnienie. Oceny tego parametru nie należy podejmować się samodzielnie – za każdym razem powinien zrobić to lekarz.

O czym mówi ciężar właściwy moczu? Norma

Ciężar właściwy moczu, czyli inaczej gęstość względna, to wartość wagi moczu podanej w gramach na jeden mililitr. Mierzy się go w trakcie wykonywania badania ogólnego moczu. Jest odzwierciedleniem zawartości substancji osmotycznie czynnych i produktów przemiany materii w moczu. Parametr ten zależy od tego, czy nerki w czasie wykonywania badania oszczędzają wodę w organizmie (podwyższony ciężar właściwy moczu) lub wydalają jej nadmiar (zmniejszony ciężar właściwy moczu). Może być wskaźnikiem prawidłowego nawodnienia osoby badanej, ale tylko wtedy, gdy zostaną spełnione ku temu odpowiednie warunki.

Norma ciężaru właściwego moczu wynosi od 1,023-1,035 g/ml.

Za mały lub za duży ciężar właściwy moczu może świadczyć o patologii i występowaniu chorób układu moczowego lub ogólnoustrojowych, w większości przypadków jest jednak tylko stanem przejściowym, zależącym od warunków przygotowania pacjenta do badania. Na wynik może mieć wpływ pora dnia, w której wykonuje się badanie – najbardziej wiarygodny jest rano po odpoczynku nocnym.

W przypadku młodszych pacjentów odchylenia od normy nie muszą być zawsze niepokojące dla rodzica. Ciężar właściwy moczu u dziecka może nie odzwierciedlać stanu nerek, ponieważ narząd ten uzyskuje pełną zdolność do zagęszczania dopiero około 12. roku życia. U maluchów do 18 miesięcy fizjologiczna jest mała gęstość wydalanych płynów. Ciężar właściwy moczu u niemowlaka jest zwykle niższy z powodu występowania dwóch mechanizmów: zmniejszenia wydalania mocznika i zmniejszenia jego stężeń w porównaniu ze stężeniem sodu.

Ciężar właściwy moczu poniżej normy

Nie zawsze zmniejszenie parametru oznacza rozwijającą się patologię nerek. Zdarza się, że mimo prawidłowego stanu pacjenta dochodzi do obniżenia ciężaru właściwego moczu. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy osoba badana źle przygotowała się do badania – przyjmowała płyny kilka godzin przed badaniem.

Niski ciężar właściwy moczu, uzyskiwany za każdym razem, gdy wykonuje się badanie ogólne, może świadczyć o chorobach nerek upośledzających prawidłowe zagęszczenie moczu lub o niektórych chorobach endokrynologicznych.

Najważniejsze przyczyny za niskiego ciężaru właściwego moczu to:

  • niewydolność nerek,
  • śródmiąższowe zapalenie nerek,
  • moczówka nerkowa,
  • moczówka prosta: niedobór hormonu przysadkowego – wazopresyny,
  • zaburzenia elektrolitowe – podwyższenie wapnia lub obniżenie potasu we krwi,
  • niedoczynność lub nadczynność tarczycy,
  • długotrwałe stosowanie diety ubogobiałkowej,
  • niektóre leki moczopędne.

Niski ciężar właściwy moczu w ciąży jest zwykle zjawiskiem fizjologicznym, ze względu na upośledzoną zdolność zagęszczania, związaną prawdopodobnie ze zwiększoną ilością wody w organizmie.

Zobacz także

Podwyższony ciężar właściwy moczu

Mocz zagęszczony może pojawić się również u osób zdrowych. Podwyższony ciężar właściwy moczu (ok. 1,03 g/ml lub więcej) pojawia się u pacjentów bez patologii w zakresie funkcjonowania nerek w przypadku przejściowego odwodnienia – biegunki, ciężkiego wysiłku, gorączki, przyjmowania małej ilości płynów przez dłuższy czas. Fizjologicznie wysoka gęstość (ok. 1,020 g/ml) występuje z próbki pobranej po 8-godzinnej przerwie nocnej.

Inne przyczyny przewlekłego za wysokiego ciężaru właściwego moczu to:

  • cukrzyca – zagęszczenie moczu wywołane nadmiarem glukozy,
  • niektóre leki osmotycznie czynne – mannitol, dekstran,
  • radiologiczne środki kontrastowe podane krótko przed badaniem – stosowane przed wykonaniem badań obrazowych z użyciem kontrastu.

Za niski lub za wysoki ciężar właściwy moczu – badania

W przypadku przewlekle występującego niskiego lub wysokiego ciężaru moczu należy wdrożyć odpowiednią diagnostykę, poszukującą przyczyn tego stanu, w celu umożliwienia ich skutecznego leczenia. Lekarz prowadzący zleca zwykle oznaczenia kreatyniny z surowicy krwi, całodobową zbiórkę moczu, badanie USG układu moczowego, a także zbiera dokładny wywiad od pacjenta wraz z pełnym badaniem. Należy pamiętać, że interpretacja wyników ciężaru moczu powinna być wykonana przez specjalistę, który spojrzy całościowo na stan osoby badanej – oceny nie powinno się podejmować samodzielnie.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

A. Szczeklik, Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
M. Sieniawska, Rozwój czynności układu moczowego w okresie dzieciństwa [w:] Nefrologia dziecięca, t. I, pod red. M. Sieniawskiej i T. Wyszyńskiej, Ośrodek Informacji Naukowej Polfa, Warszawa 2003, s. 33–38.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi dietetyczka Agnieszka Pająk

„Zdarzyło mi się już dyskutować z 14-latką o tym, czy seks analny jest wystarczającym zabezpieczeniem przed ciążą” – mówi Milena Maria Sęp, lekarz rezydent ginekologii i położnictwa

„W Chinach medycyna chińska przygotowuje przyszłych rodziców już rok przed planowaną ciążą. Dzięki temu depresja poporodowa nie zdarza się tam często” – mówi Aneta Rosłon, terapeutka medycyny chińskiej

Zainteresują cię również:

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej

kobieta dotyka szyi aby sprawdzić, czy nie znajdują się na niej wole tarczycy

Wole tarczycowe – jakie są przyczyny powiększenia się tarczycy?