Przejdź do treści

Co to jest punkcja? Jakie są wskazania do jej wykonania oraz powikłania po zabiegu?

punkcja - lekarz rozmawia z pacjentem
Fot. javiindy / Adobe
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nowe wytyczne rządu. Przez trzy najbliższe dni będą zamknięte cmentarze, od poniedziałku nakaz pracy zdalnej dla pracowników biurowych
„Uznałem, że tradycja jest mniej ważna niż życie”. Premier ogłosił, co z cmentarzami w Dzień Wszystkich Świętych, są też nowe wytyczne odnośnie pracy biurowej
Miley Cyrus, Patti Smith, Juliette Binoche
Zagraniczne gwiazdy wspierają protest kobiet w Polsce. Wśród nich Patti Smith, Miley Cyrus czy Juliette Binoche
Tabletki
Chory na COVID-19 lekarz Dawid Ciemięga radzi, jak wspomagać swoje leczenie w domu
Ola Petrus
Ola Petrus o wyroku TK: Nie udawajcie, że wiecie lepiej od nas, jak to jest żyć z czymś, czego być może można było uniknąć! Bo nie macie bladego pojęcia
Wcześniaki na oddziale intensywnej terapii noworodkowej przebrane z okazji Halloween

Punkcja to termin określający nakłucie igłą pewnej struktury celem pobrania płynu lub podania leku. Punkcje mogą być diagnostyczne i lecznicze. Wykonywane są w obrębie różnych struktur organizmu. Wskazania do wykonania punkcji są różne, w zależności od organu i rezultatu, który chce się osiągnąć.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Zuzanna Pujanek
dr n. med.

Punkcja to pojęcie bardzo ogólne. Mówi nam ono jedynie o technice wykonania zabiegu, jednakże nie precyzuje celu i organu, na którym ma być wykonany. Oznacza wkłucie się za pomocą igły do pewnej przestrzeni i pobranie z niej płynu lub podanie leku do jej wnętrza. Możemy spotkać punkcje diagnostyczne, podczas których pobieramy płyn i przesyłamy go do badania, aby określić czynnik etiologiczny lub parametry płynu. Wykonywane są także punkcje lecznicze, w czasie których do danej przestrzeni podawany jest lek, aby jego działanie odbywało się miejscowo, na potrzebującą leczenia strukturę. Najczęściej mówimy o punkcji lędźwiowej (punkcja kręgosłupa to nakłucie jego przestrzeni płynowej w odcinku lędźwiowym), punkcji zatok (punkcja zatoki szczękowej wykonywana jest celem ewakuacji zawartego w niej płynu) i punkcji stawu (najczęściej jest to punkcja stawu kolanowego, zwana potocznie punkcją kolana).

 

Punkcja to zabieg inwazyjny, więc jego wykonanie zawsze niesie ryzyko pewnych powikłań.

Punkcja lędźwiowa – wskazania

O punkcji najczęściej mówimy w odniesieniu do płynu mózgowo-rdzeniowego (jest to punkcja kręgosłupa w odcinku lędźwiowym). Celem jej wykonania jest przede wszystkim pobranie do badania płynu mózgowo-rdzeniowego. Jednakże istnieją także wskazania do punkcji terapeutycznej. Należy do nich podanie leków, a głównie środków znieczulających (znieczulenie zewnątrzoponowe) lub obniżenie ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowym. Wysokie ciśnienie może wywoływać ucisk rdzenia oraz mózgowia.

Do głównych wskazań diagnostycznych należą: podejrzenie infekcji ośrodkowego układu nerwowego (głównie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych), silne, ostre bóle głowy o nieznanej etiologii, napady drgawkowe o nieznanej przyczynie, podejrzenie pewnych chorób metabolicznych i autoimmunologicznych, jak również możliwość krwawienia podpajęczynówkowego.

Technika wykonania punkcji lędźwiowej

Punkcja kręgosłupa wykonywana jest w pozycji leżącej. Pacjent leży na boku z możliwie najbardziej podkurczonymi kolanami w kierunku brzucha i głową przygiętą do klatki piersiowej – ma to na celu uwydatnienie i poszerzenie przestrzeni międzykręgowych. Miejsce wkłucia przemywa się środkiem odkażającym, następnie wbija się igłę między IV a V kręgiem lędźwiowym i pobiera materiał. Po wykonanym zabiegu zakłada się jałowy opatrunek.

Zobacz także

Czy punkcja boli?

Z pewnością nie jest to zabieg przyjemny i pacjent może odczuwać pewne dolegliwości bólowe. Jednakże są one związane głównie z nakłuwaniem skóry i tkanki podskórnej. Po umieszczeniu igły w kanale rdzeniowym dolegliwości nie są już odczuwane.

Przy punkcji lędźwiowej skutki uboczne mogą się pojawić, gdyż jest to zabieg inwazyjny. Powikłania po punkcji lędźwiowej to najczęściej zespół popunkcyjny, charakteryzujący się: nudnościami, wymiotami, zawrotami głowy, szumami usznymi, bólami kończyn i stanem podgorączkowym. Dolegliwości ustępują samoistnie w ciągu 2–3 dni. Często pojawia się ból głowy po punkcji lędźwiowej. Czasami możemy obserwować krwiaki w miejscu wkłucia. Rzadko mamy do czynienia z poważniejszymi powikłaniami po punkcji lędźwiowej, takimi jak urazy rdzenia i niedowłady kończyn.

Punkcja zatok szczękowych

W przeszłości przy stanach zapalnych zatok często wykonywano punkcję, której celem było usunięcie płynu nagromadzonego w zatoce. Płyn jest wynikiem stanu zapalnego, może mieć konsystencję przezroczystą i surowiczą, ale także gęstą i ropną. W warunkach ambulatoryjnych zatoki szczękowe są jedynymi zatokami obocznymi nosa, które można poddać takiemu zabiegowi. Zwykle do punkcji kwalifikuje się chorego na podstawie stanu klinicznego: ropny, gęsty katar, bóle szczęki, niedrożność nosa. Pomocne przy kwalifikacji do zabiegu jest zdjęcie rentgenowskie (RTG), które wykazuje poziom płynu w jednej lub obu zatokach szczękowych. W trakcie punkcji zatok można też podać lek do zatoki, aby działał miejscowo. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym błony śluzowej nosa lignokainą. Specjalną, długą i grubą igłę umieszcza się pod małżowiną nosową (tam znajduje się ujście zatoki), następnie przebija się ścianę kostną i igła wchodzi do światła zatoki. Obecnie punkcję wykonuje się niezwykle rzadko. Dostępne są preparaty farmakologiczne, które obkurczają błonę śluzową ujścia zatok i powodują samoistny drenaż płynu, bez konieczności inwazyjnej ingerencji w ściany zatok.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

Lipoza iniekcyjna - zabieg

Lipoza iniekcyjna – co to, efekty, przeciwwskazania

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

wyspadek samochodowy

Wstrząs mózgu – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

jęczmień na powiece

Jęczmień na oku – przyczyny, profilaktyka, leczenie

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – wskazania, przygotowanie, cena. Mammografia czy USG?

nogi

Zakrzepica żył głębokich i powierzchownych – objawy, leczenie

kobieta podczas badania oczu

Zez zbieżny i rozbieżny – przyczyny, objawy i leczenie

Lekarz pobierający próbkę krwi aby sprawdzić czy pacjent jest chory na hemofilię

Hemofilia typu A, B i C – przyczyny, objawy i leczenie

kobieta zgrzytająca zębami

Bruksizm – przyczyny, objawy, leczenie. Co to jest?

Kobieta w białej bluzce przytyrzymuje chusteczkę przy nosie, ponieważ ma krwotok

Krew z nosa – przyczyny, jak zatamować krwotok z nosa?

dziecko z wysypką

Różyczka u dzieci i dorosłych – objawy, leczenie i szczepienie

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Badanie kości kobieta

Osteoporoza – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

Twarz kobiety i ręce ze strzykawkami

Mezoterapia igłowa – wskazania, przebieg, efekty, przeciwwskazania

fenyloketonuria - kobieta bawi się z małym dzieckiem

Fenyloketonuria – przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Dobry seks – różnica wieku czyni cuda

Różnica wieku między partnerami? Może się okazać spełnieniem seksualnych marzeń