Przejdź do treści

Czarna ospa – przyczyny, objawy i leczenie

Lekarz pediatra badający dziecko chore na czarną ospę
Fot. Dan Race / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Joanna Jaworska
3 najważniejsze zasady treningu dla osób z insulinoopornością. Wyjaśnia Joanna Jaworska [WIDEO]
Kobieta i mężczyzna przytulają się
Usłyszałaś od ginekologa, żeby przed seksem napić się lampki wina, żeby nie bolało? Pani Fizjotrener: to nie jest ból, na który możesz się godzić
San Marino
San Marino oferuje turystom szczepionkę wliczoną w koszty pobytu. Jest jeden haczyk
Szczepionki
Kolejny kraj wycofuje dwie szczepionki na COVID-19. Powodem są przypadki zakrzepów u zaszczepionych
Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny i leczenie

Czarna ospa powodowana jest przez wirusa ospy prawdziwej – variola maior lub variola minor. Sam wirus rozwija się dość szybko – od około 5 do 17 dni. U ludzi po zachorowaniu ryzyko śmierci wynosi około 30%.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Michał Dąbrowski
lekarz

Czarna ospa to dawna nazwa ospy prawdziwej. Obecnie uważa się ją za jednostkę eradykowaną, czyli taką, która nie występuje w żadnym z organizmów żywych. Ostatni przypadek zakażenia miał miejsce w roku 1978. W Polsce epidemia ospy prawdziwej miała miejsce we Wrocławiu w 1963 roku, po przywiezieniu wirusa z Indii przez oficera Służby Bezpieczeństwa. W tym okresie wirus przedostał się jeszcze do pięciu innych województw.

Przyczyny rozwoju ospy prawdziwej

Po wpisaniu w wyszukiwarkę słów „co to jest czarna ospa” można uzyskać informację o dwóch odmianach tej choroby: ospie wielkiej (postaci bardziej zaraźliwej) i ospie małej (postaci o łagodniejszym przebiegu). Odkąd w 1967 roku wprowadzono szczepienia obowiązkowe na czarną ospę, liczba zachorowań zaczęła gwałtownie spadać. Wirus wywołujący ospę prawdziwą to Orthopoxvirus, który przenoszony był drogą kropelkową. Był on wyjątkowo niebezpieczny, ponieważ człowiek zarażony wirusem był źródłem zakażenia na każdym etapie choroby.

Wielu ludzi myli ospę prawdziwą z ospą wietrzną, jednak choroby te nie posiadają żadnego pokrewieństwa. Przy czarnej ospie pierwsze objawy to gorączka, dopiero na późniejszych etapach choroby występowały zmiany skórne. W związku z tym każdym kontakt z chorym, nawet z jego odzieżą, bielizną czy pościelą, był potencjalnym źródłem zakażenia. Nie wiadomo wiele na temat możliwości przeniesienia wirusa ze zwierzęcia na człowieka.

Leczenie ospy prawdziwej

Jedynym sposobem walki z czarną ospą było leczenie objawowe w izolowanych szpitalach i lecznicach. Stosowano również antybiotyki, jednakże ze słabym skutkiem.

Objawy ospy prawdziwej

W przebiegu ospy prawdziwej można było wyróżnić dwa okresy choroby. Pierwszym z nich był okres inkubacji wirusa, który przedostawał się do błon śluzowych głównie górnych dróg oddechowych i namnażał się tam przez około dwa tygodnie. Po tym czasie u chorego pojawiała się bardzo wysoka gorączka, której towarzyszyło złe samopoczucie oraz bóle pleców i głowy. Po upływie około trzech tygodni rozpoczynał się okres wysypkowy. Na zainfekowanych błonach śluzowych oraz na twarzy pojawiały się charakterystyczne plamisto-grudkowe zmiany w postaci wysypki. Krosty były zazwyczaj bardzo głęboko osadzone i tworzyły z czasem strupy, które same odpadały.

Zobacz także

Rodzaje ospy prawdziwej

Ospę prawdziwą dzieli się na dwa typy: ospę małą i ospę wielką. Aby je rozróżnić, stosuje się techniki wirusologiczne. Ospa wielka cechuje się większą zaraźliwością i co za tym idzie – śmiertelnością. W przeszłości w skali światowej dominowała postać ospy małej, która przebiegała znacznie łagodniej. Zgonem kończyła się zazwyczaj krwotoczna postać ospy.

Czarna ospa – szczepienia

Pomimo faktu, że szczepionka przeciwko wirusowi ospy prawdziwej okazała się skuteczna, niosła ze sobą również wiele powikłań. Była to pierwsza szczepionka, która zawierała w sobie wirulentne (czyli zdolne do namnażania się i uszkadzania komórek) wirusy CPXV. Co ciekawe, były to wirusy krowianki, które u ludzi nie wywoływały poważnych objawów. Dopiero później wirusa CPXV zastąpiono lepiej przebadanym szczepem o nazwie VACV. Po szczepieniu na skórze człowieka pojawiały się typowe wklęsłe pęcherzyki, grudki lub krosty, pozostawiające wklęsłe białe blizny. Tuż po szczepieniu obserwowało się niewielką gorączkę oraz lokalne powiększenie węzłów chłonnych, co było reakcją organizmu na wstrzyknięcie żywego wirusa. Częstymi powikłaniami szczepionek były m.in. zaburzenia krążenia krwi, zapalenia jąder, krowianka posocznicowa, zapalenie mózgu lub zakażenia bakteryjne.

W ostatnim czasie dość często mówi się o ospie prawdziwej jako o potencjalnej broni biologicznej. Jest to całkiem uzasadnione, ponieważ obecnie populacja nie ma odporności na tę chorobę, łatwo można pomylić ją z inną jednostką chorobową oraz jest wysoce zaraźliwa. Wszystko to sprawia, że ospę prawdziwą można rozpoznać jedynie na późnym etapie choroby, kiedy zakażony, nieświadomy swojego stanu zdrowia, zdążył zarazić wirusem dziesiątki osób. Użycie wirusa ospy prawdziwej jako broni biologicznej spowodowałoby również chaos służby zdrowia.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Sukces szczepionki przeciwko malarii. Najnowsze badania wskazują na skuteczność na poziomie 77 proc.

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Utraciliśmy już odporność populacyjną na odrę. „Wybuch epidemii będzie miał katastrofalne skutki”

Mama i dziekco

Znaczny spadek zachorowań na ospę wietrzną w Polsce

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Lekarz niesie dziecko na rękach

Ebola znów w Gwinei. Pierwsze przypadki od tragicznej epidemii sprzed 5 lat

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Grozi nam kolejna epidemia? Wirus Nipah może zabić 75 proc. zakażonych

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Ratownik medyczny: skoro tężec jest tak groźny, to dlaczego w Polsce dochodzi tylko do ok. 20 przypadków rocznie? Bo mamy szczepionki przeciwko tężcowi

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

Czyrak gromadny – co to jest, objawy, leczenie, powikłania

Gruźlica prosówkowa – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Antybiotyki to nie cukierki

„Antybiotyki to nie cukierki” – przypomina Magdalena Jutrzenka. „Ani przeziębienia, ani grypy, ani COVID-19 nie leczy się antybiotykami”

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

szczepienie przeciw odrze

Odra znów w natarciu za sprawą antyszczepionkowców. WHO alarmuje – statystyki są niepokojące

cesarskie cięcie, krew pępowinowa

Krew pępowinowa – pobierać czy nie?

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

insulinooporność

Dieta w insulinooporności

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?