Przejdź do treści

Czarna ospa – przyczyny, objawy i leczenie

Lekarz pediatra badający dziecko chore na czarną ospę
Fot. Dan Race / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
10 rzeczy, za które podziękują ci twoje oczy
Ile spać, żeby się wyspać? Najzdrowsze pozycje do spania
„Zbyt dużo seksu, za mało soku z żurawiny”. Obalamy mity o zapaleniu pęcherza
Kąpiel z dreszczykiem, czyli co na nas czeka na publicznych kąpieliskach?
Masz problemy z jelitami? Wypróbuj „Metodę 5R”, czyli plan naprawczy polecany przez dietetyka

Czarna ospa powodowana jest przez wirusa ospy prawdziwej – variola maior lub variola minor. Sam wirus rozwija się dość szybko – od około 5 do 17 dni. U ludzi po zachorowaniu ryzyko śmierci wynosi około 30%.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Michał Dąbrowski
lekarz

Czarna ospa to dawna nazwa ospy prawdziwej. Obecnie uważa się ją za jednostkę eradykowaną, czyli taką, która nie występuje w żadnym z organizmów żywych. Ostatni przypadek zakażenia miał miejsce w roku 1978. W Polsce epidemia ospy prawdziwej miała miejsce we Wrocławiu w 1963 roku, po przywiezieniu wirusa z Indii przez oficera Służby Bezpieczeństwa. W tym okresie wirus przedostał się jeszcze do pięciu innych województw.

Przyczyny rozwoju ospy prawdziwej

Po wpisaniu w wyszukiwarkę słów „co to jest czarna ospa” można uzyskać informację o dwóch odmianach tej choroby: ospie wielkiej (postaci bardziej zaraźliwej) i ospie małej (postaci o łagodniejszym przebiegu). Odkąd w 1967 roku wprowadzono szczepienia obowiązkowe na czarną ospę, liczba zachorowań zaczęła gwałtownie spadać. Wirus wywołujący ospę prawdziwą to Orthopoxvirus, który przenoszony był drogą kropelkową. Był on wyjątkowo niebezpieczny, ponieważ człowiek zarażony wirusem był źródłem zakażenia na każdym etapie choroby.

Wielu ludzi myli ospę prawdziwą z ospą wietrzną, jednak choroby te nie posiadają żadnego pokrewieństwa. Przy czarnej ospie pierwsze objawy to gorączka, dopiero na późniejszych etapach choroby występowały zmiany skórne. W związku z tym każdym kontakt z chorym, nawet z jego odzieżą, bielizną czy pościelą, był potencjalnym źródłem zakażenia. Nie wiadomo wiele na temat możliwości przeniesienia wirusa ze zwierzęcia na człowieka.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Lekarz bada pacjenta chorego na ospę

Leczenie ospy prawdziwej

Jedynym sposobem walki z czarną ospą było leczenie objawowe w izolowanych szpitalach i lecznicach. Stosowano również antybiotyki, jednakże ze słabym skutkiem.

Objawy ospy prawdziwej

W przebiegu ospy prawdziwej można było wyróżnić dwa okresy choroby. Pierwszym z nich był okres inkubacji wirusa, który przedostawał się do błon śluzowych głównie górnych dróg oddechowych i namnażał się tam przez około dwa tygodnie. Po tym czasie u chorego pojawiała się bardzo wysoka gorączka, której towarzyszyło złe samopoczucie oraz bóle pleców i głowy. Po upływie około trzech tygodni rozpoczynał się okres wysypkowy. Na zainfekowanych błonach śluzowych oraz na twarzy pojawiały się charakterystyczne plamisto-grudkowe zmiany w postaci wysypki. Krosty były zazwyczaj bardzo głęboko osadzone i tworzyły z czasem strupy, które same odpadały.

Zobacz także

Rodzaje ospy prawdziwej

Ospę prawdziwą dzieli się na dwa typy: ospę małą i ospę wielką. Aby je rozróżnić, stosuje się techniki wirusologiczne. Ospa wielka cechuje się większą zaraźliwością i co za tym idzie – śmiertelnością. W przeszłości w skali światowej dominowała postać ospy małej, która przebiegała znacznie łagodniej. Zgonem kończyła się zazwyczaj krwotoczna postać ospy.

Czarna ospa – szczepienia

Pomimo faktu, że szczepionka przeciwko wirusowi ospy prawdziwej okazała się skuteczna, niosła ze sobą również wiele powikłań. Była to pierwsza szczepionka, która zawierała w sobie wirulentne (czyli zdolne do namnażania się i uszkadzania komórek) wirusy CPXV. Co ciekawe, były to wirusy krowianki, które u ludzi nie wywoływały poważnych objawów. Dopiero później wirusa CPXV zastąpiono lepiej przebadanym szczepem o nazwie VACV. Po szczepieniu na skórze człowieka pojawiały się typowe wklęsłe pęcherzyki, grudki lub krosty, pozostawiające wklęsłe białe blizny. Tuż po szczepieniu obserwowało się niewielką gorączkę oraz lokalne powiększenie węzłów chłonnych, co było reakcją organizmu na wstrzyknięcie żywego wirusa. Częstymi powikłaniami szczepionek były m.in. zaburzenia krążenia krwi, zapalenia jąder, krowianka posocznicowa, zapalenie mózgu lub zakażenia bakteryjne.

W ostatnim czasie dość często mówi się o ospie prawdziwej jako o potencjalnej broni biologicznej. Jest to całkiem uzasadnione, ponieważ obecnie populacja nie ma odporności na tę chorobę, łatwo można pomylić ją z inną jednostką chorobową oraz jest wysoce zaraźliwa. Wszystko to sprawia, że ospę prawdziwą można rozpoznać jedynie na późnym etapie choroby, kiedy zakażony, nieświadomy swojego stanu zdrowia, zdążył zarazić wirusem dziesiątki osób. Użycie wirusa ospy prawdziwej jako broni biologicznej spowodowałoby również chaos służby zdrowia.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Farmaceutka

Nowy tajemniczy wirus pojawił się w Chinach. Potwierdzono już dziesiątki zakażonych

W szczecińskim szpitalu wykryto zarażenie błonicą. Pacjent nie żyje

W szczecińskim szpitalu wykryto zarażenie błonicą. Pacjent nie żyje

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

Zgony z powodu małpiej ospy / gettyimages

Małpia ospa w Europie. Pierwsze zgony poza Afryką

Obowiązek izolacji przy małpiej ospie / istock

Będzie obowiązek izolacji przy małpiej ospie. Zmiany mają spowodować ograniczenie rozprzestrzeniania się choroby w Polsce

Małpia ospa jest już globalnym zagrożeniem / istock

Małpia ospa jest globalnym zagrożeniem. WHO wprowadziła najwyższy stopień zagrożenia epidemicznego

Wirus małpiej ospy jest niebezpieczny dla dzieci / istock

Małpia ospa może uderzyć w dzieci. Najmłodsi zaczną chorować jeszcze w tym roku?

Probówki z krwią pobraną do badań

Potwierdzono nowe przypadki wąglika w Europie. Wśród zakażonych są dzieci

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Szczepienie

W tym kraju ruszyły szczepienia na małpią ospę. Zainteresowani mogą umawiać się na wizytę anonimowo

Choroba zabrała jej cztery narządy / istock

Choroba zabrała jej cztery narządy. „Każdy może złapać meningokoki. Jesteśmy narażeni na nie w każdym wieku”

Wirus Marburg w Afryce / istock

Wirus Marburg znów atakuje – dwie osoby zmarły. Przypadki nie były ze sobą powiązane

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Dwulatek na OIOM-ie. Groźna choroba z ubiegłego stulecia powróciła

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Kobieta w laboratorium

Wirus polio wykryty w londyńskich ściekach! To pierwszy taki przypadek od lat

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Epidemia czerwonki i cholery w Mariupolu / gettyimages

Czerwonka i cholera w Mariupolu. „Na ulicach gniją odpadki, a skażenie mogą wywołać prowizoryczne groby”

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×