Przejdź do treści

Objawy i leczenie endometriozy. Czym jest endometrioza?

Endometrioza. Leczenie hormonalne, naturalne czy operacyjne? Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Podoba Ci
się ten artykuł?

Endometrioza to przewlekła choroba żeńskich narządów płciowych, w której tkanki endometrium pojawiają się poza jamą macicy. Obfite i bolesne miesiączkowanie, bóle w miednicy mniejszej i zaburzenia jelitowe to tylko kilka z wielu objawów endometriozy. Jak wykryć endometriozę? Na czym polega jej leczenie? Czy endometrioza jest wyleczalna? Sprawdź! 

Co to jest endometrioza?

Endometrioza to choroba ginekologiczna, w której dochodzi do łagodnego procesu rozrostowego tkanek błony śluzowej macicy. Komórki błony śluzowej trzonu macicy, nazywane endometrium, pojawiają się poza błoną śluzową macicy, m.in. w jamie otrzewnej, jajowodach, moczowodach czy jelitach. Ogniska endometriozy mogą być zlokalizowane nawet w bardzo odległych miejscach jak wątroba, żołądek lub płuca. 

W prawidłowych warunkach podczas cyklu miesiączkowego tkanka wyścielająca jamę macicy ulega pogrubieniu i namnażaniu się, a następnie złuszczeniu i wydaleniu. U osób z endometriozą tkanki endometrium znajdujące się poza macicą nie są usuwane z organizmu, przez co mogą prowadzić do krwawień wewnętrznych oraz rozwoju stanu zapalnego. Wraz z kolejnymi cyklami miesiączkowymi tkanki endometrium powiększają się i tworzą tzw. narośla, guzy oraz wszczepy. 

Szacuje się, że z endometriozą zmaga się ok. 15% kobiet w wieku rozrodczym, choć rzeczywista liczba osób chorych może być większa, biorąc pod uwagę późne wykrywanie endometriozy oraz możliwy bezobjawowy przebieg. Ze względu na przewlekły charakter, dotkliwe dolegliwości bólowe oraz ograniczoną skuteczność leczenia, endometrioza stanowi poważny problem medyczny. 

Przyczyny endometriozy

Choć po raz pierwszy endometriozę opisano ponad 100 lat temu, do dziś przyczyny rozwoju tego chorzenia nie zostały do końca poznane. Istnieje kilka teorii powstawania endometriozy. Pierwszą z nich jest teoria transplantacji i implementacji, zgodnie z którą u kobiet dochodzi do wstecznej menstruacji, podczas której z nieznanych przyczyn endometrium zagnieżdża się poza macicą i tam się rozrasta. Wszczepianie się endometrium w otrzewną może wynikać ze zwiększonej produkcji cytokin – czynnika TNF-α (ang. tumor necrosis factor) oraz interleukin. Teoria ta wyjaśnia, dlaczego endometrioza tworzy się m.in. podczas operacji w bliźnie po cesarskim cięciu. 

Druga z teorii, teoria metaplazji sugeruje, że przyczyną endometriozy jest przekształcanie się komórek otrzewnej w komórki endometrium. Teoria ta wyjaśnia, dlaczego ogniska endometriozy zlokalizowane są w miejscach, w których nie mogłyby pojawić się jedynie z powodu miesiączkowania wstecznego. 

Trzecia teoria, nazywana teorią indukcji, wskazuje, że niezidentyfikowane dotąd komórki znajdujące się we krwi lub limfie mogą przekształcać się w komórki endometrium i wraz z krwią wędrować do innych narządów. Teoria ta nie wyjaśnia jednak, dlaczego endometrioza najczęściej występuje w miednicy mniejszej. 

Wśród czynników mających wpływ na rozwój endometriozy wymienia się czynniki genetyczne, immunologiczne oraz dysbiozę jelitową. Jeśli w twojej najbliższej rodzinie (u mamy, siostry lub babci) występowała endometrioza, ryzyko zachorowania wzrasta nawet 10-krotnie. Ponadto zwiększone ryzyko zachorowania występuje u osób z: 

  • wczesną pierwszą miesiączką,
  • krótkimi cyklami miesiączkowymi, 
  • długimi krwawieniami miesięcznymi, 
  • chorobą Hashimoto,  
  • niedoczynnością i nadczynnością tarczycy,  
  • zespołem policystycznych jajników,  
  • reumatoidalnym zapaleniem stawów,  
  • cukrzycą. 

Objawy endometriozy

Podstawowym objawem endometriozy jest ból w miednicy mniejszej. Pojawia się on w dolnej części brzucha lub pleców i ma charakter kłujący. Niekiedy ból promieniuje do okolicy lędźwiowej. Natężenie bólu jest zróżnicowane od łagodnego aż po bardzo silny. Dolegliwości bólowe występują przed i w trakcie menstruacji oraz podczas owulacji. Wraz z rozwojem choroby ból może towarzyszyć przez cały czas, nie tylko w określonych fazach cyklu. 

Charakterystycznym objawem endometriozy są nieregularne, bolesne i obfite krwawienia miesiączkowe, podczas których mogą pojawić się skrzepy krwi. Wiele kobiet z endometriozą odczuwa ból podczas oddawania moczu oraz uczucie parcia na pęcherz. Ból pojawia się także podczas stosunków seksualnych. 

Endometrioza daje też objawy jelitowe. Gdy ogniska endometriozy pojawią się na jelitach, może prowadzić to do zaparć i biegunek, wymiotów, nudności, bólu i wzdęć brzucha, bólu przy oddawaniu stolca. Zaniepokoić powinno też krwawienie z przewodu pokarmowego. 

Endometrioza może powodować nietypowe, mało charakterystyczne objawy, takie jak chroniczne zmęczenie, bóle głowy o typie migrenowym czy rozdrażnienie. Przewlekły stres i pogorszenie nastroju spowodowane chorobą sprawiają, że u niektórych osób występują objawy psychiczne endometriozy, czyli depresja i stany lękowe. 

Warto pamiętać też o tym, że endometrioza może przebiegać bezobjawowo. W takich przypadkach choroba zwykle rozpoznawana jest przypadkowo podczas przeprowadzanych zabiegów operacyjnych. Niektóre pacjentki dowiadują się o endometriozie, gdy bezskutecznie starają się o ciążę może być ona przyczyną bezpłodności.

Endometrioza / rawpixel.com

Objawy endometriozy – tabela

Typowe objawy endometriozy

Nietypowe objawy endometriozy

  • silny ból dolnej części brzucha

  • nieregularne cykle miesiączkowe

  • wzdęcia, szczególnie dotkliwe w czasie miesiączki

  • zaparcia lub biegunki

  • ból karku, klatki piersiowej, kręgosłupa, nóg

  • wahania nastroju

  • przewlekłe zmęczenie

  • inne objawy charakterystyczne dla PMS

  • duszności nasilające się podczas miesiączki, gdy endometrium rozrośnie się do klatki piersiowej

  • endometrium rozrastające się w okolicach przepony, może się pojawić ból barku

  • endometrium rozrasta się bardzo rzadko w oku, wywołując wtedy zaburzenia widzenia

Jak rozpoznać endometriozę? Objawy to nie wszystko

Pierwszym krokiem w diagnostyce endometriozy jest zebranie wywiadu medycznego. Podejrzenie powinny nasuwać dolegliwości związane z cyklem miesiączkowym, zgłaszany ból w okolicy miednicy mniejszej oraz objawy ze strony układu moczowego i pokarmowego. Następnie przeprowadza się badanie ginekologiczne, w którego czasie określa się położenie, wielkość i ruchomość macicy oraz ocenia więzadła krzyżowo-maciczne.  

U niektórych kobiet z endometriozą lekarz może wyczuć zmiany guzkowate bądź stwardnienia w tylnym sklepieniu pochwy, niemniej jednak w wielu przypadkach badanie to nie pozwala na postawienie diagnozy. Więcej można zobaczyć na badaniach obrazowych przeprowadzanych w ramach diagnostyki endometriozy. Należą tu:  

  • ultrasonografia przezpochwowa i doodbytnicza,  
  • rezonans magnetyczny, 
  • tomografia komputerowa.  

W uzasadnionych przypadkach przeprowadza się laparoskopię. W endometriozie może występować podwyższony poziom markera CA-125, jednakże badanie to nie służy do diagnostyki choroby. Ze względu na niespecyficzne objawy oraz brak skutecznych metod diagnostycznych, rozpoznanie endometriozy jest zwykle opóźnione o ok. 8-10 lat. 

Leczenie endometriozy

Wybór metody leczenia endometriozy uzależniony jest od wielu czynników, w tym występujących objawów, stopnia zaawansowania choroby czy planów prokreacyjnych pacjentki. Lekami pierwszego rzutu, łagodzącymi dolegliwości bólowe, są preparaty antykoncepcyjne estrogenowo-progesteronowe oraz progestageny. Tego typu terapia nie prowadzi jednak do wyleczenia choroby, a jedynie łagodzi objawy oraz hamuje rozrost ognisk endometrium. 

Leczenie operacyjne ma na celu usunięcie ognisk endometriozy oraz zrostów. Nacieki endometrialne usuwane są metodą laparoskopii oraz laparotomii. W zaawansowanych postaciach choroby konieczne bywa usunięcie macicy. Niestety, endometrioza nie jest uleczalna i nawet po zabiegach operacyjnych może dojść do nawrotu choroby. 

Czy istnieją domowe sposoby na endometriozę?

Jak wspomniano, endometriozy nie da się wyleczyć. Można jednak minimalizować dokuczliwe objawy, stosując domowe sposoby jednocześnie z leczeniem farmakologicznym.  Akupunktura oraz przezskórna stymulacja nerwów pomagają w redukcji przykrego bólu. Z kolei na dłuższą metę warto zainteresować się szczególnie dietą oraz ziołami na endometriozę.

Skuteczne zioła na endometriozę

Zioła od setek lat wykorzystywane są przez ludzi w celach leczniczych. W przypadku endometriozy mogą zmniejszyć dokuczliwe dolegliwości bólowe, a także pomóc w zachowaniu równowagi hormonalnej. Nie są to cudowne środki, jednak regularne ich stosowanie u wielu pacjentek przyczynia się do poprawy ogólnego stanu zdrowia oraz samopoczucia.

 

Zioła na endometriozę

Działanie lecznicze

wiesiołek

Uważany za najlepsze zioło na dolegliwości kobiece; bogaty w wit. E oraz kwasy tłuszczowe omega-6 i DHA hamujące procesy zapalne i regulujące gospodarkę hormonalną.

mniszek lekarski

Wykazuje działanie moczopędne, co przyspiesza wydalanie toksyn z organizmu, zmniejsza stan zapalny rozwijający się miednicy mniejszej.

niepokalanek pospolity

Redukuje objawy PMS dzięki działaniu regulującemu gospodarkę hormonalną.

dzięgiel chiński

Wykazuje pozytywny wpływ na dolegliwości bólowe nasilające się podczas miesiączki.

Dieta przy endometriozie. Co należy jeść?

Specjaliści badający zależność pomiędzy endometriozą a dietą zalecają zwiększenie spożycia pokarmów bogatych w antyoksydanty (redukują stany zapalne, chronią komórki przed wpływem wolnych rodników) oraz kwasy tłuszczowe omega-3 (pośrednio redukują dolegliwości bólowe, bo pobudzają produkcję prostaglandyn). Są to m.in.:

  • owoce i warzywa (cytrusy, brokuł natka pietruszki, czarne porzeczki),
  • tłuste ryby morskie (tuńczyk, makrela, śledź),
  • olej lniany tłoczony na zimno.

Szacuje się, że odpowiednia podaż warzyw oraz owoców w diecie zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia endometriozy o 40-70 proc. Ma to związek ze zwiększoną ilością witamin i minerałów, ale także z poprawą pracy układu pokarmowego i wydalniczego, co przyspiesza proces oczyszczania organizmu z toksyn.

 

Bibliografia: 

  1. Drews K., Barlik M., Łukaszewski T., Leczenie zachowawcze endometriozy – praca poglądowa, Ginekologia Polska 2012, 83, 209-213. 
  2. Giudice L., Endometrioza, The New England Journal of Medicine 2010, 362: 2389-98. 
  3. Szyłło K., Górski J., Endometrioza – rozpoznanie, leczenie według współczesnych rekomendacji, Przegląd menopauzalny 2011, 6: 464-468. 

Podoba Ci się ten artykuł?

Powiązane tematy:

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.