Przejdź do treści

Endometrioza – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Endometrioza / rawpixel.com
Endometrioza / rawpixel.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Dr Paweł Grzesiowski
Kiedy lekarz może odmówić szczepienia? Odpowiada dr Paweł Grzesiowski [WIDEO]
Mężczyzna i kobieta. Przytulają się
Łóżkowy savoir-vivre. Kilka przykładów fajnych zachowań w sypialni
Palisz papierosy? Oto, co powinnaś jeść
Jak wzmocnić odporność dziecka? 5 sprawdzonych sposobów
Gorąca kąpiel – za i przeciw. Komu nie służy kąpiel w gorącej wodzie?

Endometrioza to przewlekłe schorzenie objawiające się bólem podczas menstruacji. Przyczyną endometriozy jest przemieszczanie się komórek endometrium poza macicę. Objawy endometriozy są bardzo dotkliwe, zatem kobiety dotknięte tym problemem potrzebują pomocy lekarskiej. Leczenie endometriozy polega na stosowaniu farmakoterapii bądź leczenia operacyjnego.

Czym jest endometrioza?

Endometrioza to choroba dotycząca nieprawidłowości w endometrium, czyli błonie śluzowej macicy. Endometrium wyściela jamę macicy i podlega charakterystycznym zmianom podczas cyklu miesięcznego. Pod wpływem hormonów zaobserwować można następujące zmiany:

Takie cykliczne zmiany mają na celu przygotowanie endometrium macicy do zagnieżdżenia się zarodka. Gdy nie dojdzie do zapłodnienia, błona śluzowa macicy złuszcza się. Jeśli natomiast powstanie zarodek, wówczas endometrium odżywia zarodek.

Jeśli komórki endometrium przemieszczą się poza jamę macicy, wówczas rozwija się endometrioza. Co to jest za choroba? Cechuje się ona obecnością ognisk endometrium w takich nietypowych lokalizacjach jak jajniki, jajowody, jelito grube, pęcherz moczowy czy otrzewna. Co miesiąc tkanka zachowuje się jak ta w macicy i reaguje na zmiany hormonalne w organizmie – gromadzi się i złuszcza, powodując krwawienie. To może prowadzić do stanów zapalnych i obrzęków, powstawania blizn, zrostów i torbieli, a także skrzepów – w wyniku braku możliwości usunięcia krwi. Endometrioza może dotyczyć nawet 15 proc. kobiet w okresie rozrodczym.

Endometrioza – przyczyny choroby

Jest kilka teorii powstawania endometriozy, jednak do dziś lekarze jednoznacznie i dokładnie nie wiedzą, jak do niej dochodzi. Za rozwój endometriozy odpowiedzialne może być współoddziaływanie czynników genetycznych, odpornościowych, hormonalnych oraz środowiskowych. Najbardziej popularna teoria dopuszcza fakt, że komórki macicy mogą się przemieszczać i wszczepiać w różne miejsca kobiecego ciała. Jest to tzw. teoria wstecznego miesiączkowania. U niektórych kobiet podczas menstruacji dochodzi do wstecznego wylewania się krwi miesiączkowej. Może to prowadzić do powstawania błony śluzowej poza macicą i tworzenia się ognisk endometriozy. Niektórzy uważają, że zabieg cesarskiego cięcia może wywoływać endometriozę. Gdy wydobywa się łożysko, może dojść do wszczepienia błony śluzowej w ranę. Wtedy mówimy o endometriozie po cesarce. Są też teorie zakładające udział czynników genetycznych oraz wiążących powstanie endometriozy z niewłaściwie funkcjonującym układem odpornościowym organizmu. Gdy zalegająca krew miesiączkowa nie zostanie usunięta przez komórki układu odpornościowego – może to sprzyjać powstawaniu ognisk endometrium poza macicą.

Możliwą przyczyną endometriozy może być wpływ zmian hormonalnych towarzyszących cyklowi miesięcznemu, które mogą sprzyjać przetrwaniu endometrium w nietypowych lokalizacjach i umożliwiać ich namnażanie. Z kolei genetyczne przyczyny endometriozy dotyczą występowania endometriozy w rodzinie. Endometrioza u najbliższych krewnych zwiększa ryzyko wystąpienia choroby w kolejnych pokoleniach.

Rodzaje endometriozy

W zależności od lokalizacji ognisk endometriozy, można wyróżnić:

  • endometriozę jajnikową, polegającą na występowaniu torbieli endometrialnych, czyli komórek endometrium zlokalizowanych w świetle jajników,
  • endometriozę otrzewnową, gdy ogniska endometriozy zlokalizowane są w obrębie otrzewnej,
  • endometriozę głęboko naciekającą, obejmującą moczowody, pęcherz moczowy, odbytnicę czy inne fragmenty jelit.

Inny podział endometriozy opiera się na stopniu zaawansowania choroby i uwzględnia następujące postacie endometriozy (wg klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu):

  1. typ I (minimalny) – ogniska endometriozy maja poniżej 5 mm
  2. typ II (łagodny) – zmiany w jajnikach mają ponad 5 mm średnicy, możliwe są także ogniska w okolicy zagłębienia odbytniczo-macicznego
  3. typ III (umiarkowany) – zauważalne są zrosty w jajnikach i współwystępują ogniska w okolicy zagłębienia odbytniczo-macicznego
  4. typ IV (ciężki) – w efekcie licznych zrostów macica jest przyrośnięta do jelit lub w położeniu tyłozgięcia, a ogniska endometriozy mogą pojawić się w obrębie pęcherza moczowego, szyjki macicy, pochwy.

Endometrioza – ból to najważniejszy objaw

Ból powodowany przez endometriozę bywa tak silny, że nie pozwala wstać z łóżka. Dezorganizuje życie, utrudnia relacje, odbiera energię. To właśnie ból, główny symptom endometriozy, zwykle skłania kobietę do szukania pomocy.

Skąd się bierze ból w endometriozie? Z niewyjaśnionych dotąd przyczyn błona śluzowa macicy (endometrium) wędruje poza macicę i zagnieżdża się w różnych miejscach. Mogą to być jajniki, jajowody, jelita, wątroba, pęcherz moczowy, a nawet blizna po cesarskim cięciu, płuca czy mózg. Te zabłąkane fragmenty endometrium zachowują się identycznie jak w macicy, czyli podlegają zmianom hormonalnym i co miesiąc krwawią. A że w przypadkowej lokalizacji krew ma ograniczone możliwości przepływu, tworzą się skrzepy, a w jajnikach torbiele. Z czasem dochodzi także do powstawania blizn oraz zrostów, które mogą łączyć ogniska endometriozy, np. z sąsiadującymi z nimi narządami. Bolesne zrosty sklejające tkanki w obrębie miednicy zwiększają ryzyko niepłodności.

Objawy endometriozy towarzyszące bólowi

Charakterystyczne dla endometriozy objawy obejmują obfite i nieregularne miesiączki, a także dyskomfort i ból podczas stosunku lub po nim. Może pojawić się uczucie rozbicia i osłabienia. Endometriozie towarzyszyć może ponadto uczucie parcia na mocz i konieczność częstego korzystania z toalety. Może pojawić się nasilony zespół napięcia przedmiesiączkowego – bóle głowy, rozdrażnienie, bolesność piersi, zmęczenie.

Gdy rozwija się endometrioza, objawy jelitowe nie należą do rzadkości. Mdłości, wzdęcia, bolesne ruchy jelit, biegunki i zaparcia – tego rodzaju wątpliwe atrakcje może nam fundować zarówno zespół jelita drażliwego, jak i endometrioza. Ta druga przypadłość jest jednak rzadziej brana pod uwagę, stąd niejedna chybiona diagnoza. Efekty łatwo przewidzieć: terapia wdrażana przy drażliwym jelicie nie pomoże, gdy przyczyną wyżej wymienionych dolegliwości jest błona śluzowa macicy przyczepiona np. do ścian otrzewnej. Podpowiedzią dla lekarza może być fakt zaostrzania się symptomów przed miesiączką i w jej trakcie, ale nie zawsze występują one tylko w tym czasie, co utrudnia rozpoznanie.

Endometrioza a ciąża

W przypadku endometriozy jajnika może dojść do zaburzenia owulacji. Wśród kobiet, które bezskutecznie starają się o dziecko, ok. połowa ma endometriozę. Jest to m.in. skutek zrostów i torbieli niszczących jajniki, czasami choroba uniemożliwia też zagnieżdżenie się zarodka w macicy. Na szczęście medycyna nie pozostaje w takiej sytuacji bezradna. Jeśli leczenie jest podjęte w porę, szanse na zajście w ciążę znacznie rosną, po laparoskopii nawet dwukrotnie. Czy brak terapii automatycznie skazuje na bezdzietność? Bynajmniej. Według prof. dr hab. n. med. Violetty Skrzypulec-Pinty ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, 18-24 proc. chorych o swojej dolegliwości dowiaduje się dopiero podczas cesarskiego cięcia przy porodzie.

bóle menstruacyjne - kobieta z termoforem i leki

Endometrioza – jak wykryć chorobę?

Niekiedy do rozpoznania endometriozy wystarczy stwierdzenie obecności charakterystycznych objawów endometriozy. Nie zawsze jednak objawy endometriozy są jednoznaczne – i wtedy konieczne jest wykonanie badań w kierunku endometriozy. Jak zdiagnozować endometriozę? Pomocne może okazać się badanie USG przezpochwowe lub przezodbytnicze, ginekologiczne badanie palpacyjne i z wykorzystaniem wziernika. Niekiedy konieczne może być wykonanie bardziej dokładnych badań obrazowych, takich jak rezonans magnetyczny.

Za najdokładniejszą metodę diagnozowania uznawana jest laparoskopia zwiadowcza. Jak zdiagnozować endometriozę tą metodą? Miniaturowa kamera wprowadzana jest przez powłoki brzuszne, co pozwala wykryć ogniska choroby, a także pobrać próbki materiału do badań mikroskopowych.

Endometrioza – leczenie farmakologiczne i operacyjne

Endometriozy nie da się całkowicie wyleczyć. Terapia ma na celu łagodzenie dolegliwości, zahamowanie rozwoju choroby, zmniejszenie ryzyka powikłań, a także wspomaganie płodności. Pacjentce proponuje się środki farmakologiczne (przeciwbólowe oraz hormonalne – gestageny, antykoncepcja hormonalna czy leki hamujące wydzielanie gonadotropiny) lub/i zabieg laparoskopowy.

Szczególnie istotna jest laparoskopia, która polega na wprowadzeniu do jamy brzucha przez kilka niewielkich cięć narzędzi chirurgicznych. W ten sposób lekarz, a więc i chora, otrzymują ostateczną informację o potwierdzeniu lub wykluczeniu endometriozy. W trakcie zabiegu chirurg usuwa także torbiele i zrosty. W przypadku kobiet planujących w przyszłości potomstwo, leczenie chirurgiczne koncentruje się na usunięciu zrostów i ognisk endometriozy bez ryzyka uszkodzenia jajników. Ma to kluczowe znaczenie dla przywrócenia płodności. W przypadku bardzo rozległych zmian konieczne może być usunięcie jajników czy macicy, fragmentów jelit czy ściany pęcherza moczowego. W przypadku obecności ognisk na otrzewnej możliwe jest ich selektywne niszczenie przy pomocy prądu elektrycznego.

Od tego, jak szybko kobieta dowie się, co jej dolega, zależy jej zdrowie i plany rodzicielskie, dlatego objawów endometriozy nie można lekceważyć. Jeśli zaobserwujesz u siebie jeden (lub więcej) symptomów, postaraj się ustalić, co jest ich przyczyną, nawet gdyby miało to oznaczać wiele konsultacji z lekarzami różnych specjalności.

Endometrioza – dieta i styl życia

Dieta przy endometriozie jest ważnym komponentem mającym działanie przeciwzapalne. Zarówno ruch fizyczny, jak i dieta mogą zminimalizować ryzyko zachorowania na to schorzenie. Podczas endometriozy dieta powinna być bogata w owoce i warzywa (witaminy C, E, oraz A i beta karoten), a uboga w mięso i tłuszcze trans. Spożywać należy natomiast takie źródła kwasów omega-3 o działaniu przeciwzapalnym jak ryby morskie, orzechy czy tłoczone na zimno oleje roślinne. Z kolei spożywanie produktów bogatych w witaminy z grupy B (produkty zbożowe, orzechy, mięsa, jaja, ryby) może wspomagać gospodarkę hormonalną. Niektóre badania wskazują na to, że spożywanie glutenu może mieć negatywny wpływ na nasilenie dolegliwości bólowych. Badanie, w którym wzięło udział 156 kobiet z endometriozą, wykazało, że u 75 proc. z nich ból zmniejszył się po wyeliminowaniu z diety glutenu. Kobiety chorujące na endometriozę powinny unikać alkoholu i żywności przetworzonej.

Regularne uprawianie sportu również zalicza się naturalnego leczenia endometriozy. Dowiedziono, że aktywność fizyczna ogranicza tworzenie się zrostów, minimalizuje ból i usprawnia funkcjonowanie narządów wewnętrznych. Zioła na endometriozę dostępne są zarówno sklepach ze zdrową żywnością, jak i w niektórych aptekach bez recepty. Pomagają one w walce z dokuczliwym bólem. Na ogół są to kompozycje złożone z liści brzozy, ziela krwawnika, nasion lnu, kwiatu kocanki, ziela skrzypu polnego oraz kwiatu nagietka.

 

Bibliografia:

  1. Marziali M., Venza M. i in., Gluten – free diet: A new strategy for management of painful endometriosis related syndromes?; Minerva Chir, 2012, Dec 67(6)
  2. Parasar P. i in., Endometriosis: Epidemiology, diagnosis and clinical management; Curr Obstet Gynecol Rep, 2017, Mar, 6(1)

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Polip szyjki macicy – przyczyny, objawy, leczenie i usuwanie

Krwiak podtwardówkowy – przyczyny, objawy i leczenie

Dolly Parton: Wielkie piersi, wielkie usta, wielkie włosy. Ludzie mówili, że takie kobiety wyglądają tanio, a ja wiedziałam, że taka właśnie chcę być

Lek w kroplach

Główny Inspektorat Farmaceutyczny wycofał popularny lek przeciwbólowy

Polip endometrialny – objawy, skutki, diagnostyka i leczenie

Macica dwurożna

Macica dwurożna – objawy, leczenie, powikłania, ciąża i poród

dziewczyna, ból

„Czy wiesz, czym jest ból?”. Dr Paweł Kabata w mocnych słowach o tym, że nikt nie ma prawa do decydowania o cierpieniu innych

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Okład zimny czy ciepły – jak stosować? Jak działa okład?

Nerw kulszowy – przebieg, funkcje i przyczyny bólu

Kaya Szulczewska pokazuje, jak wygląda jej aura migrenowa

Kaya Szulczewska pokazuje, jak wygląda jej aura migrenowa. „Bardzo mi przykro, gdy ludzie wyśmiewają migrenę, zrównują ją ze zwykłym bólem głowy”

Ucisk w głowie – sposoby na ból i uczucie ciśnienia w głowie

Sposoby na bolesne miesiączki. Bolesny okres – co robić?

Kobieta, która nie chce się budzić

Aspiryna na kaca. Czy brać ją i inne leki po alkoholu?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Bóle podżebrowe w ciąży - jak może pomóc osteopatia?

Bóle podżebrowe w ciąży – jak może pomóc osteopatia? Rozmowa z Eweliną Tyszko-Bury

Bóle miesiączkowe – przyczyny i domowe sposoby na ich złagodzenie

Kobieta trzyma się za brzuch z powodu zapalenia pęcherza

Zapalenie pęcherza moczowego – objawy, leki i domowe sposoby

„Zespół MRKH oznacza brak miesiączki, brak rozwiniętej pochwy i macicy. Ale zespół MRKH to nie koniec świata” – mówi Zuzanna Piontke, założycielka grupy Bezpestkowe

Kobieta trzyma się za bolące biodro

Ból biodra – przyczyny, objawy, zapobieganie i leczenie

Ból podczas stosunku – przyczyny i leczenie. Sposoby na bolesny seks

kobieta w ciąży ze zdjęciem USG dziecka

Czy płód w macicy śni? Wyjaśnia ginekolog położnik

kobieta w ciąży

Ciąża pozamaciczna – przyczyny i objawy. Jak rozpoznać i postępować?

matka z noworodkiem

Ginekolog: podtlenek azotu to jedna z najprostszych form łagodzenia bólu porodowego. Za rzadko się o tym mówi

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?