Przejdź do treści

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja. Objawy hemolizy

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Haptoglobina jest białkiem wiążącym hemoglobinę, czyli barwnik czerwonych krwinek. Rozpadowi erytrocytów towarzyszy uwolnienie hemoglobiny, która łączy się z haptoglobiną – i tak powstały kompleks jest wyłapywany przez wątrobę i śledzionę. Badanie poziomu haptoglobiny wykonywane jest przy podejrzeniu nasilonego rozpadu krwinek czerwonych, czyli hemolizy.

Czym jest haptoglobina?

Haptoglobina jest białkiem z grupy alfa-globulin, syntetyzowanym w wątrobie. Jest to białko ostrej fazy, co oznacza, że syntetyzowane jest w większych ilościach w przebiegu stanów zapalnych. Najważniejszą funkcją haptoglobiny w organizmie jest wiązanie hemoglobiny i transportowanie jej do wątroby i śledziony. Hemoglobina to czerwony barwnik krwi odpowiedzialny za wiązanie tlenu. To właśnie dzięki obecności hemoglobiny krwinki czerwone mają zdolność wiązania tlenu i transportowania go wraz z krwią z płuc do komórek ciała. Średni czas życia krwinki czerwonej to około 120 dni. Po tym czasie erytrocyty są wyłapywane przez makrofagi zlokalizowane w wątrobie i śledzionie.

Niekiedy jednak dochodzi do rozpadu krwinek czerwonych w świetle naczyń krwionośnych, czemu towarzyszy uwolnienie wolnej hemoglobiny do krwi. Zjawisko to określane jest mianem hemolizy. Białko to tworzy kompleks z haptoglobiną, po czym dociera do docelowych narządów odpowiedzialnych za dalsze przemiany hemoglobiny – wątroby oraz śledziony. Haptoglobina, tworząc taki kompleks, minimalizuje niepożądany wpływ wolnego hemu hemoglobiny na organizm, związany m. in. ze wzmożoną syntezą wolnych rodników. Gdy wyczerpane zostaną wszystkie zasoby haptoglobiny, wówczas za wiązanie pozostałej wolnej hemoglobiny odpowiada inne białko hemopeksyna.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
Zdrowie intymne i seks, Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z dobrym seksem, 30 saszetek
139,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Mulltilac
Multilac Synbiotyk, 20 kapsułek
23,39 zł
Energia
Vigor Up! Fast o smaku owoców leśnych, 20 tabletek musujących
24,90 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Mama, Beauty
Wimin Zestaw z myślą o dziecku, 30 saszetek
139,00 zł
Hemoliza — czym jest rozpad krwinek, jakie zagrożenie ze sobą niesie i czym jest spowodowany?

Kiedy badać haptoglobinę?

Wskazaniem do oznaczenia poziom haptoglobiny jest przede wszystkim podejrzenie hemolizy wewnątrznaczyniowej. Podejrzenie hemolizy mogą nasunąć następujące objawy:

  • bladość lub zażółcenie skóry,
  • kołatanie serca,
  • senność,
  • osłabienie,
  • dezorientacja,
  • szybka męczliwość,
  • przyspieszenia akcji serca,
  • gorączka,
  • ciemna barwa moczu,
  • żółte zabarwienie błon śluzowych czy twardówki oka.

A kiedy może dojść do hemolizy? Wrodzona hemoliza towarzyszy takim schorzeniom jak talasemia oraz anemia sierpowata. Choroby te cechują się nieprawidłową budową krwinek czerwonych, sprzyjających ich rozpadowi. Wrodzone postacie hemolizy mogą być inicjowane przez następujące czynniki:

  • infekcje bakteryjne lub pasożytnicze,
  • stosowanie niektórych leków,
  • intensywny wysiłek fizyczny,
  • obecność przeciwciał skierowanych przeciwko krwinkom czerwonym,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • przetaczanie krwi,
  • schorzenia śledziony,
  • sztuczna zastawka serca.

Poza podejrzeniem hemolizy wskazaniem do wykonania badania haptoglobiny jest ocena, czy zalecane jest usunięcie śledziony, a także ocena skuteczności tego zabiegu.

Kobieta doświadczająca kołotania serca

Badanie haptoglobiny przygotowanie, przebieg, cena

Poziom haptoglobiny oznaczany jest w próbce krwi żylnej pobranej ze zgięcia łokciowego. Przygotowanie do badania haptoglobiny sprowadza się jedynie do przybycia do laboratorium na czczo. Oznacza to, że przed badaniem należy powstrzymać się co najmniej 12 godzin od spożywania posiłku. Samo badanie trwa chwilę i polega na pobraniu próbki krwi. Badanie nie jest refundowane, cena badania haptoglobiny może różnić się między poszczególnymi placówkami. Średni koszt wykonania badania to 4555 zł. Większość laboratoriów wykonuje to oznaczenie. Czas oczekiwania na wynik to 13 dni.

Wykonując oznaczenie poziomu haptoglobiny we krwi należy pamiętać, że jednocześnie warto oznaczyć inne parametry pozwalające ocenić obecność oraz stopień zaawansowania hemolizy. Mowa o takich badaniach krwi jak: morfologia krwi z rozmazem, poziom bilirubiny całkowitej i pośredniej.

Haptoglobina norma

Prawidłowy poziom haptoglobiny to 70–150 mg/dl. Warto podkreślić, że każde laboratorium określa własne normy i to w oparciu o ten konkretny przedział wartości prawidłowych należy dokonywać interpretacji wyniku badania. Parametr zazwyczaj określany jest na wyniku jako Hp lub HPT.

kobieta je na ulicy w pośpiechu

Wysoka haptoglobina przyczyny

Podwyższony poziom haptoglobiny ma mniejsze znaczenie kliniczne niż obniżone wartości tego białka. Haptoglobina ponad normą może wskazywać na stan zapalny, gdyż jest to białko ostrej fazy. Oznacza to, że wzrost poziomu haptoglobiny może towarzyszyć rozmaitym infekcjom i stanom zapalnym. Jednak białko to nie znajduje zastosowania w rozpoznawaniu czy monitorowaniu przebiegu stanów zapalnych.

Wysoki poziom haptoglobiny może towarzyszyć cukrzycy lub chorobom dróg żółciowych. Kolejną przyczyną jest palenie papierosów. Warto pamiętać, że podniesieniu poziomu haptoglobiny sprzyja stosowanie niektórych leków. Dotyczy to glikokortykosteroidów oraz leków o działaniu androgennym.

Cukrzyca jest chorobą przewlekła.

Co oznacza obniżona haptoglobina?

Niski poziom haptoglobiny wskazuje najczęściej na hemolizę. Wówczas uwolniona z rozpadających się erytrocytów hemoglobina wiąże się z haptoglobiną – a to skutkuje obniżeniem poziomu tego białka. Hemolizie towarzyszą także zmiany w innych parametrach krwi. Ponieważ dochodzi do rozpadu krwinek czerwonych, oczywistą zmianą w morfologii krwi jest spadek liczby erytrocytów, oznaczanych jako RBC (red blood cells). Kolejną zmianą w morfologii krwi jest spadek poziomu hematokrytu oraz hemoglobiny we krwi. Jest to konsekwencja spadku liczby krwinek czerwonych. Zwiększeniu ulega z kolei ilość retikulocytów, czyli niedojrzałych postaci krwinek czerwonych powstałych w szpiku. Nagłemu rozpadowi erytrocytów we krwi towarzyszy kompensacyjny wzrost ich produkcji w szpiku.

Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi

Hemoliza nie jest jedynym zaburzeniem prowadzącym do spadku poziomu haptoglobiny we krwi. Możliwą przyczyną jest zaburzenie pracy wątroby. Wówczas obniżenie haptoglobiny wynika ze współdziałania dwóch mechanizmów. Pierwszym z nich jest wzmożone wychwytywanie kompleksu haptoglobiny z hemoglobiną, a drugim – zmniejszona synteza haptoglobiny w wątrobie.

Obniżenie poziomu haptoglobiny możliwe jest także podczas stosowania niektórych leków. Dotyczy to przede wszystkim doustnych leków antykoncepcyjnych, streptomycyny, izoniazydu oraz chinidyny.

Źródła:

  1. Carter K., Haptoglobine: a review of the major allele frequiencies worldwide and their association with diseases, Int J Lab Hematol, 2007, Apr 29(2): 92110, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17474882 (dostęp: 28.03.2022).
  2. https://www.sysmex.pl/materialy-naukowe/biblioteka/documents/detail/hemoliza.html (dostęp: 22.03.2022).
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta patrzy w obiektyw

Kortyzol – norma i badanie. Jak obniżyć poziom kortyzolu?

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Worki z krwią

Krew wyhodowana w laboratorium zrewolucjonizuje medycynę? Otrzymały ją już pierwsze osoby

Odkryto nową grupę krwi. "To wydarzenie na miarę nagrody Nobla" - uważają naukowcy / istock

Odkryto nową grupę krwi. „To wydarzenie na miarę nagrody Nobla” – uważają naukowcy

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

„Rodzice wciąż są namawiani do bankowania krwi pępowinowej dla użytku ich dzieci, mimo że nie ma takiej potrzeby”. O tym, jak wmówiono nam, że krew pępowinowa to panaceum, mówi hematolog prof. Wiesław Jędrzejczak

Książeczka sanepidowska – co to? Jak i gdzie wyrobić dokument potrzebny w wielu zawodach

Hemolakria – czym są krwawe łzy i jak leczyć zaburzenie? 

unsplash.com

Przebarwienia na skórze, inny niż zwykle kolor moczu, uczucie zmęczenia? To może być chora wątroba

Kobieta siedzi

Skąd się bierze krwawienie po okresie i o czym świadczą różne kolory wydzielin? Wyjaśniamy

„Nie ma znaczenia, czy ktoś ma 20 czy 83 lata. Jego wątroba zawsze jest w podobnym wieku”. Zaskakujące odkrycie niemieckich naukowców

W Poznaniu wykryto dwa przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

W Poznaniu wykryto przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

Tych reklam w szkole rodzenia już nie zobaczysz. Ministerstwo Zdrowia powiedziało pass

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

ACTH – czym jest? Badanie i wskazania do niego, normy

Białko S – rola w organizmie, badanie, interpretacja wyniku

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Wielkanoc to survival dla wątroby. Jak przetrwać te święta?

Wielkanoc to survival dla wątroby. Jak przetrwać te święta?

Białko C – co to jest, konsekwencje niedoboru i metody diagnozy

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny, objawy i leczenie nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi

Niedokrwistość z niedoboru żelaza. Jakie są przyczyny i objawy anemii, jak ją leczyć, jakie badania wykonać?

laboratorium

Makrofagi – co to, funkcje w organizmie, aktywacja makrofagów

badanie laboratoryjne

Zasadowica metaboliczna – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie

Eozynofilia – przyczyny, objawy, normy i leczenie

×