Przejdź do treści

Erytrocyty – czym są? Budowa erytrocytu, funkcje i normy

Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi
Czym są erytrocyty? Budowa erytrocytu, funkcje i normy objętości we krwi /AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Źródło: YouTube
Męczy cię noszenie maseczki? Zobacz to wideo – oni nie narzekają (a mogliby)!
Jak przygotować i jak podać dziecku antybiotyk w zawiesinie? Odpowiada Młody Farmaceuta
lekarz bada pacjentkę
„Bo ci lekarze to się pozamykali. Tylko przez ten telefon gadają”. Mama Pediatra odpiera zarzuty
Unikasz latem kosmetyków z kwasem salicylowym? Nie musisz! Biotechnolożka Anna Sienkiewicz tłumaczy
Bachata, tańcząca para
Bachata – na czym polega ten taniec? Jakie są style bachaty?

Erytrocyty, czyli czerwone krwinki, wraz z leukocytami i płytkami krwi są podstawowymi składnikami krwi. Odgrywają ważną rolę w organizmie – są odpowiedzialne za transport tlenu z płuc po wszystkich komórkach ciała oraz (częściowo) zbieranie z nich dwutlenku węgla w celu usunięcia go z organizmu. Co oznaczają wyniki poniżej i powyżej normy? Jakie mogą być przyczyny i jakie objawy powinny nas zaniepokoić?

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Co to są erytrocyty?

Erytrocyty (RBC, z ang. red blood cells), nazywane również krwinkami czerwonymi lub czerwonymi ciałkami krwi, są to komórki krwi, których głównym zadaniem jest  transport tlenu po organizmie.

Mają dyskowaty kształt, wklęsły z obydwu stron i nie mają jądra. Dlaczego? To efekt ich przystosowania do spełniania sobie właściwych zadań, właściwy dla większości ssaków. Specyficzna budowa erytrocytów służy zwiększeniu wydajności ich funkcji.

Czerwone krwinki wytwarzane są przez szpik kostny w procesie hematopoezy, który zachodzi pod wpływem erytropoetyny – hormonu produkowanego przez nerki (przed narodzinami erytrocyty produkowane są również w śledzionie).  Swój kolor zawdzięczają hemoglobinie, która jest ich najważniejszym elementem funkcjonalnym.  Hemoglobina jest białkiem posiadającym zdolność do nietrwałego wiązania tlenu. To dzięki niej erytrocyty pobierają tlen w płucach i stamtąd rozprowadzają go po całym organizmie.

Cykl życia pojedynczego erytrocytu wynosi 120 dni (innymi słowy – średnia długość życia erytrocytu to 4 miesiące), następnie jest on niszczony w śledzionie, wątrobie i w układzie siateczkowo-śródbłonkowym.

Erytrocyty – normy w badaniu

Jest wiele chorób, które mogą objawiać się zaburzeniami ilości lub budowy czerwonych krwinek. Pomiar liczby i ocena stanu erytrocytów są wykonywane  w ramach morfologii krwi (jest to jedno z najczęściej zlecanych badań w ramach profilaktyki lub początkowej diagnostyki licznych schorzeń).

Badanie polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej. Do morfologii należy się przygotować. Jak? Po pierwsze badanie powinno zostać wykonane rano i na czczo. Po drugie w dniu pobrania nie należy nie palić papierosów, pić kawy ani prowadzić intensywnej aktywności fizycznej.  Najlepiej nie wykonywać tego badania u kobiet w czasie okresu, gdyż wyniki wtedy mogą być zafałszowane.

W morfologii krwi oznaczane są wskaźniki erytrocytowe, do których zalicza się:

  • stężenie hemoglobiny,
  • średnią masę hemoglobiny w erytrocycie (MCH),
  • średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie (MCHC),
  • średnią objętość erytrocytów (MCV).

Wskaźniki te, podobnie jak ilościowe określenie elementów morfotycznych krwi (erytrocytów, leukocytów i płytek krwi), to istotna wiadomość dla lekarza na temat procesów chorobotwórczych, które mogą zachodzić w organizmie pacjenta. Dla erytrocytów norma, czyli ich średnia objętość we krwi, jest następująca:

  • kobiety: 3,5–5,2×106/µl;
  • mężczyźni 4,2–5,4×106/µl.

Kiedy ilość czerwonych krwinek jest poniżej normy, mówimy o erytrocytopenii. Gdy krwinek czerwonych jest więcej, mamy do czynienia z  erytrocytozą.

Laborantka wykonuje badanie żywej kropli krwi

Erytrocyty powyżej normy

Podwyższone erytrocyty we krwi (nadkrwistość, poliglobulia) mogą świadczyć o chorobach, jak również dysfunkcjach organizmu. Jeżeli pozostałe elementy krwi są w normie i nie występują inne objawy, najczęściej wynik taki świadczy o odwodnieniu, w którego wyniku dochodzi do zagęszczenia krwi. I jest to jedna z najczęstszych sytuacji, w których badanie pokaże podwyższone erytrocyty u dziecka. U małych dzieci do odwodnienia może dojść na skutek biegunki i wymiotów.

Poza tym wynik morfologii wykazujący za dużo erytrocytów może pojawić się w związku z przewlekłym niedotlenieniem organizmu – taki stan prowadzi do zwiększenia produkcji czerwonych krwinek, które są odpowiedzialne za transport tlenu. Niedotlenienie może wystąpić w wyniku:

  • palenia wyrobów tytoniowych – dym tytoniowy zawierający tlenek węgla prowadzi do powstawania w miejsce hemoglobiny karboksyhemoglobiny niezdolnej do przenoszenia tlenu;
  • przebywania w terenach, gdzie ciśnienie jest niskie, np. wysokogórskich;
  • obturacyjnego bezdechu sennego (OBS) – wskutek przerw w oddychaniu podczas snu dochodzi do wyczerpania zapasów tlenu w erytrocytach;
  • wrodzonych wad serca, np. ubytki w przegrodach międzyprzedsionkowej lub międzykomorowej, przetrwały przewód tętniczy Botalla, przełożenie głównych naczyń, tetralogia Fallota;
  • chorób płuc, np. przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), mukowiscydoza, włóknienie płuc.

Podwyższony poziom erytrocytów można zaobserwować również w przebiegu choroby znanej w medycynie jako czerwienica prawdziwa. Jest to choroba nowotworowa szpiku, w wyniku której dochodzi do zwiększenia liczby krwinek czerwonych, czemu może towarzyszyć zwiększone wytwarzanie krwinek białych (leukocytów) i płytek krwi. Przyczyny nadmiernego, niekontrolowanego (nowotworowego) wytwarzania czerwonych krwinek nie są znane – przypuszcza się, że u u podłoża czerwienicy prawdziwej leży mutacja genetyczna w krwiotwórczej komórce macierzystej szpiku (tej, która daje początek wszystkim innym komórkom krwi).

Inne choroby, które mogą pokazać w badaniu podwyższone erytrocyty, to:

  • zespół Geisbocka;
  • zespół Cushinga;
  • choroby nowotworowe;
  • zespół mieloproliferacyjny;

Wysokie erytrocyty i hemoglobina w morfologii mogą się pojawić na skutek działania glikokortykosteroidów.

probówki

Erytrocyty poniżej normy

Niski poziom erytrocytów we krwi występuje, kiedy organizm produkuje ich zbyt mało. Dochodzi wówczas do niedokrwistości, czyli anemii. Najczęściej jej przyczyną jest niedobór substancji koniecznych do produkcji erytrocytów – żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego. Niedokrwistość niedoborowa zazwyczaj rozwija się na skutek znacznego ubytku krwi lub złego wchłaniania. Może wystąpić także w okresach zwiększonego zapotrzebowania na witaminy i minerały, dlatego erytrocyty w ciąży oraz w okresie dojrzewania również mogą być za niskie.

W przypadku anemii hemolitycznej niedobór erytrocytów powodowany jest ich przedwczesnym rozpadem w wyniku nieprawidłowej budowy (przy niedokrwistości wrodzonej) bądź innego czynnika, jak stan zapalny, sztuczna zastawka serca, występowanie przeciwciał przeciwerytrocytarnych (przy niedokrwistości nabytej). Anemia hemolityczna może mieć wiele wariantów. Jednym z nich jest anemia sierpowata, w wyniku której chorobowo zmienione erytrocyty mają inny kształt niż zdrowe – przypominają sierp. Deformacje kształtu krwinek w przebiegu anemii sierpowatej mogą powodować zlepianie się erytrocytów, a w konsekwencji tego:

  • zaburzenia w dopływie krwi do organów,
  • zakrzepicę,
  • infekcje bakteryjne,
  • zawał serca,
  • martwicę narządów.

Obniżone erytrocyty mogą być związane także z uszkodzeniem szpiku kostnego, np. na skutek działania niektórych leków i substancji toksycznych czy promieniowania jonizującego (niedokrwistość aplastyczna).

W przypadku przewodnienia organizmu również może dojść do sytuacji, gdy w krwi będą za niskie erytrocyty.

Erytrocyty w moczu

Jeśli mikroskopowe badanie moczu wykazuje erytrocyty we krwi, mówimy o krwinkomoczu. Dalsze diagnozowanie przeprowadza się, gdy w polu widzenia stwierdzono więcej niż 4 czerwone krwinki (podwyższone erytrocyty w moczu).

Świeże czerwone krwinki w moczu powstają najczęściej w dolnym odcinku dróg moczowych, oprócz nich mogą się także pojawić erytrocyty wyługowane, czyli takie, których budowa morfologiczna jest zmieniona – mają niewyraźne kontury, są wyblakłe i przybierają okrągły kształt. Powstają najczęściej w nerkach, a przyczyną ich obecności w moczu może być zapalenie nerek – kłębuszkowe, odmiedniczkowe lub śródmiąższowe, a także kamica nerkowa.

Jak wspomóc proces powstawania erytrocytów?

Aby mogły powstać erytrocyty, niezbędne są witaminy oraz mikro- i makroskładniki.  Niedobory możemy ograniczać, stosując zróżnicowaną dietę bogatą w czynniki krwiotwórcze, czyli przede wszystkim wspomniane wcześniej witaminy z grupy B (w tym kwas foliowy) i żelazo.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Jak długo żyją Polacy? Różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami jest znacząca

Kobieta przed komputerem

Ból nadgarstka – przyczyny, ćwiczenia, leczenie

Skurcze łydek – przyczyny, leczenie, domowe sposoby

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Pokrzywka alergiczna u dziecka i dorosłego. Jak leczyć pokrzywkę alergiczną?

Morfologia krwi / istock

PLT, PDW, RDW i MCHC – jak interpretować wyniki morfologii krwi?

podróż samochodem a zakrzepica

Długa jazda samochodem jest torturą dla nóg. Jak podróżować, by ustrzec się zakrzepicy?

Fotografka Angelika Marciszewska pokazuje w filmie okres widziany jej oczami. „To właśnie tak powinien wyglądać, a nie tak, jak to jest u dziewczyn dotkniętych ubóstwem menstruacyjnym”

Krew, brokat i czekolada. Okres widziany oczami fotografki Angeliki Marciszewskiej

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Wygląd języka – co popękany lub żółty mówi o zdrowiu?

Paznokcie

Zmiany na paznokciach. O jakich chorobach świadczą?

włosy z łupieżem

Łupież – przyczyny, leczenie. Jak pozbyć się łupieżu?

Kobieta z katarem siennym szuka skutecznego leczenia

Katar sienny – objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

Kobieta wykonuje ćwiczenia na zespół cieśni nadgarstka

Zespół cieśni nadgarstka – objawy, ćwiczenia, leczenie

Czarno-białe zdjęcie kobiety, trzymającej się za szyję

Chłoniak – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

ćwiczenia na plecy

Ćwiczenia na plecy na siłowni, w domu – jak rozciągnąć plecy?

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

dłonie

Bolące żyły na rękach – zakrzepica czy nadciśnienie?

Lekarka w fartuchu ochronnym ściąga rękawiczki

Zdjęcie dłoni lekarza po 10 godzinach w rękawiczce. Tak wygląda walka na pierwszej linii frontu z COVID-19

Kobieta gładzi się po twarzy, ma zamknięte oczy.

Gronkowiec złocisty i skórny – objawy. Jak można zarazić się gronkowcem?

„Proszę przyjść, jak będzie pani chciała mieć dzieci”. Te słowa usłyszała od lekarzy artystka Katarzyna Gabrysz, kiedy szukała pomocy

Płytki krwi i ich badanie – co oznacza podwyższony i obniżony poziom?

Kobieta na badaniu piersi metodą mammografii

Mammografia – co to za badanie? Jak często ją wykonywać i jak interpretować wyniki?

Kobieta cierpiąca na epilepsję siedzi na łóżku z przymkniętymi oczami.

Padaczka – objawy, przyczyny, leczenie u dorosłych i dzieci

Kobieta smutna, cierpiaca na depresję poporodową

Depresja poporodowa – jak długo trwa? Jakie są jej objawy i jak ją leczyć?

Jestem zmęczona

Jestem zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Wegański chłodnik z botwinką. Bez mleka i jajek, ale z zaskakującymi dodatkami

insulinooporność

Dieta w insulinooporności