Przejdź do treści

Metoda Bobath – rehabilitacja, ćwiczenia, poradnik

Metoda Bobath – rehabilitacja, ćwiczenia, poradnik Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra
Jak odróżnić „burzliwy” okres dojrzewania od depresji? Wyjaśnia psychiatra
Mity o seksie oralnym, które powinny wreszcie zostać obalone
rak, koronawirus
Pokonali raka dzięki zakażeniu koronawirusem? Zadziwiające przypadki pacjentów cierpiących na nowotwory krwi
COVID-19 może powodować dolegliwości tarczycy?
COVID-19 może powodować choroby tarczycy? Naukowcy nie mają wątpliwości
"To koniec epidemii w Polsce!" - twierdzi analityk Krzysztof Szczawiński. "Nie dość że nie osiągnęliśmy niczego, to przez już ponad rok ponieśliśmy gigantyczny koszt"
To koniec epidemii w Polsce – twierdzi analityk Krzysztof Szczawiński. „Nie dość, że nie osiągnęliśmy niczego, to ponieśliśmy gigantyczny koszt”

Metoda Bobath to metoda rehabilitacyjna, która stosowana jest na całym świecie – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Została opracowana przez dwóch czeskich naukowców – Karela i Bertę Bobath. Na czym polega rehabilitacja metodą Bobath? Odpowiedź znajdziesz poniżej.

Czym jest metoda Bobath?

Co to jest metoda NDT-Bobath?  To metoda terapeutyczna, której celem jest usprawnienie ruchowe pacjenta poprzez eliminowanie nieprawidłowych odruchów oraz odpowiedni wpływ na jego napięcie mięśniowe. Stosuje się ją u pacjentów z różnego rodzaju deficytami neurologicznymi, a więc np. z mózgowym porażeniem dziecięcym czy też schorzeniami nerwowo-mięśniowymi. Doskonale sprawdza się również w korygowaniu nieprawidłowości ortopedycznych oraz ogólnorozwojowych. Wykorzystywana jest także u osób z niewłaściwym napięciem mięśniowym oraz asymetrycznym ułożeniem ciała.

Metoda Bobath została opracowana z myślą o dzieciach, jednak doskonale sprawdza się również u osób dorosłych. Opiera się ona na założeniu, że deficyt ruchowy spowodowany jest zaburzeniami odruchów postawy i że aby uzyskać właściwe efekty, należy zaangażować całe ciało pacjenta. Ponieważ pacjenci z dysfunkcjami ruchowymi lub zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym inaczej odbierają wrażenia czuciowe niż osoby zdrowe, ich odruchy fizjologiczne są nieprawidłowe. Sposób ich poruszania się oddziałuje natomiast na ich dalszy rozwój. Zadaniem terapii jest więc pozbywanie się nieodpowiednich wzorców ruchowych oraz utrwalanie tych właściwych. Cały ten proces opiera się z kolei na wykorzystywaniu plastyczności mózgu – w praktyce oznacza to jego zdolność uczenia się na bazie docierających z zewnątrz informacji.

Na czym polega rehabilitacja metodą Bobath? Oto jej główne założenia:

  • stosowanie technik, które zmniejszają zbyt duże napięcie mięśniowe lub zwiększają zbyt niskie napięcie mięśniowe,
  • eliminowanie odruchów patologicznych,
  • wyzwalanie ruchów, które są możliwie jak najbardziej zbliżone do ruchów fizjologicznych – można tego dokonać poprzez poprowadzenie i stymulację tych ruchów z punktów kontroli, a więc m.in. z głowy i obręczy barkowej,
  • przenoszenie nabytych umiejętności na aktywności życia codziennego.
Rehabilitacja w domu - jak wygląda i kto może z niej skorzystać?

Metoda Bobath dla dzieci

Dużym atutem metody Bobath jest to, że wiele ćwiczeń może stanowić element codziennej aktywności. Przykładowo, w przypadku niemowląt, rodzice mogą pomóc je wykonywać maluszkom nawet podczas zwykłej czynności rozbierania. Praca z tą metodą nie kończy się zatem po wyjściu z gabinetu rehabilitacyjnego, a tak naprawdę – dopiero się tam zaczyna.

W rehabilitacji niemowląt metodą Bobath ważne jest to, aby rodzice wiedzieli, jak pielęgnować dziecko od urodzenia. Istotny jest nawet sposób, w jaki podnoszą i noszą dzieci, ponieważ wpływa to na ich układ napięć, właściwy rozwój, jak również związane z nim komplikacje. Warto zwrócić uwagę również na to, jak dzieci na co dzień leżą.

Metoda NDT Bobath – przykłady ćwiczeń dla dzieci

U dzieci bardzo istotna jest umiejętność rotacji, którą ćwiczy się m.in. podczas obrotów. Jeśli twoje maleństwo ma trudności ze zmienianiem pozycji, należy wykonywać obroty poprzez kończynę dolną lub górną. Poniżej podajemy przykładową instrukcję różnych obrotów maluszka.

  • Prawą rękę dziecka ułóż w bok.
  • Chwyć swoją lewą ręką lewą rękę dziecka, tak aby palcem wskazującym skierować ją w kierunku łokcia.
  • Chwyć za łopatkę i przesuń ją po osi łuku na bok.
  • Ułóż dziecko tak, aby lewa pacha była lekko dociśnięta do podłoża.
  • Dziecko powinno leżeć na lewej stronie, a prawa powinna być luźna. Dziecko powinno samodzielnie wyciągnąć prawą rękę do przodu. Jeśli tego nie robi, należy zgiąć prawą nóżkę i wyciągnąć tę rączkę w przód.
  • Po wyciągnięciu ręki należy ułożyć nóżkę do poprzedniej pozycji.
  • Kiedy dziecko jest ułożone na brzuszku, włóż palce w okolicę jego klatki piersiowej, chwytając pod ramiona – włóż je na kształt litery „V”, delikatnie rozciągnij i poprowadź dysocjację (czyli lekkie kołysanie). Dzięki temu dziecku będzie łatwiej podnieść główkę i oprzeć się na przedramionach.
  • Obróć dziecko na prawą stronę, wydłużając ją i – trzymając łopatkę – wróć do poprzedniej pozycji. Dziecko ma być ułożone na plecach.
  • Lewą rękę ułóż w bok. Chwyć za prawą rękę, tak aby kciuk był do góry.
  • Palec wskazujący ułóż w kierunku łokcia. Przez łopatkę, po łuku, obróć dziecko do leżenia na brzuszku. Na prawą rękę powinien być przeniesiony ciężar ciała, lewa ręka powinna być luźna. Dziecko powinno samo swoją lewą rękę wyciągnąć do przodu. Jeśli nie wykonuje tej czynności, należy mu pomóc poprzez zgięcie nóżki lub też przeniesienie bioderka w bok, na prawą stronę.

Metoda Bobath – ćwiczenia na piłce

Jeśli chodzi o metodę Bobath, ćwiczenia na piłce są również dobrym rozwiązaniem dla wielu niemowląt. Można wspomóc rozwój dzieci poprzez ćwiczenia na piłce plażowej lub specjalnej piłce do ćwiczeń. Metoda ta stymuluje unoszenie i utrzymywanie główki, a także przygotowuje do zmiany pozycji, pełzania, czworakowania oraz siadania. Rekomenduje się ją szczególnie u tych dzieci, które nieco wolniej się rozwijają niż ich rówieśnicy. Poniżej podajemy przykładowe ćwiczenie z piłką.

  • Napompuj piłkę do 2/3 objętości, tak aby nie była zbyt twarda.
  • Na początku oswój dziecko z piłką, a dopiero potem ułóż niemowlę na niej. Na początku ułóż je na brzuszku – w takiej pozycji czuje się ono najbezpieczniej.
  • Trzymaj piłkę tak, aby się nie przesuwała.
  • Kiedy dziecko oswoi się z piłką, zacznij delikatnie manewrować ją na boki.
  • Podobne ćwiczenie wykonaj na boku dziecka i na jego pleckach.

Metoda NDT-Bobath – poradnik dla rodziców

Bardzo ważna jest również odpowiednia pielęgnacja dziecka i właściwe wykonywanie zwykłych, codziennych czynności.

  • Kiedy dziecko leży, ważne jest to, aby nie pozwalać mu się rozkładać na boki – powinno ono leżeć w linii prostej. W tym celu warto obkładać symetrycznie jego ciało materiałem, który zapobiegnie tego typu problemom.
  • Podnosząc dziecko, należy zwrócić uwagę na to, aby nie odginało się ono do tyłu. Dzięki temu w ciele dziecka nie zostanie wytworzony system odgięć, uzyska ono natomiast silny przód.
  • Przy noszeniu dziecka bardzo ważne jest to, aby nie pozwalać mu się odginać i rozkładać na boki. Dzięki temu wytworzy się w nim również silny przód i długi tył.
  • Podobnie wygląda to w przypadku odbijania po jedzeniu – podczas tej czynności ciało dziecka nie powinno odginać się i kierować do tyłu, powinno kierować się do przodu i mieć podwiniętą miednicę, co kolei spowoduje utworzenie lepszego rozkładu napięcia.
  • Warto dziecko nosić również w chuście elastycznej, która otula dziecko i ustanawia prawidłowy układ napięć w ciele.
Kobieta po udarze w trakcie rehabilitacji prowadzonej przez fizjoterapeutkę

Metoda rehabilitacji Bobath dla dorosłych

Metoda Bobath dedykowana jest również osobom dorosłym, z zaburzeniami napięcia mięśniowego, ruchu i funkcji – zmiany te wywołane są nieprawidłowościami w działaniu ośrodkowego układu nerwowego, a więc np. po udarze niedokrwiennym mózgu. U takich osób część informacji nie dociera do niego.

Podczas terapii z wykorzystaniem metody Bobath u pacjentów po udarze bierze się pod uwagę bardzo wiele czynników. Ocenia się m.in. ustawienie głowy, tułowia, kończyn górnych i dolnych w siadzie. Analizuje się też prawidłowe i nieprawidłowe sekwencje ruchu przy zmianie pozycji z siedzącej na stojącą. Pacjenci pracują też nad poprawą różnych faz chodu oraz nad samą równowagą. Uczą się wykonywania codziennych czynności, starając się wyeliminować zbędne reakcje współtowarzyszące.

Metoda Bobath czy Vojta – która z nich jest lepsza?

Metoda Vojta czy Bobath – która z nich przynosi najlepsze efekty? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Mimo że terapie te bardzo się od siebie różnią, są one metodami prowadzącymi do tego samego celu. Każda z nich ma również swoje plusy i minusy.

Wiadomo, że metoda Bobath jest przyjemniejsza dla dziecka. Jeżeli nie jest ono chętne do współpracy, nie należy prowadzić terapii. W przypadku tej metody ważne jest również to, że wszelkie ćwiczenia można łatwo wprowadzić do codziennych aktywności oraz do samej zabawy. Jednak nie można postawić znaku równości między przyjaznością a skutecznością.

Metoda Vojta zakłada, że rozwój dziecka postępuje według określonego programu. Należy stymulować je do wykonywania prawidłowych wzorców ruchów. W ramach terapii wykonuje ono zatem te ruchy, których nie jest w stanie wykonać samodzielnie. Terapia nie powinna sprawiać mu bólu, jednak może się zdarzyć, że podczas niej zacznie ono płakać. Często efekty tej metody widoczne są szybciej niż w przypadku metody Bobath. Nie oznacza to jednak, że tak jest zawsze.

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538920/
  2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23289255/
  3. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31017023/
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Endomorfik – kto to, dieta, trening. Jak schudnąć, będąc endomorfikiem?

Ektomorfik – kto to, dieta i trening. Jak może przytyć?

Kobieta

Parkinson to najszybciej rozwijająca się choroba neurologiczna na świecie. Winny może być związek chemiczny

Mezomorfik – kto to jest, cechy, dieta i trening dla mezomorfika

Alicja Sztyga

„Zamiast pomóc, zaczęli nad nim odprawiać egzorcyzmy…”. Alicja Lisowska i Daria Łuksza o życiu z epilepsją

Tendinopatia – co to jest, rodzaje, leczenie

Propriocepcja – czym jest, zaburzenia, ćwiczenia

Masaż wirowy – rodzaje, wskazania, przygotowanie, cena

Rotor rehabilitacyjny – czym jest i jaki wybrać?

Diatermia krótkofalowa (teraplus) – działanie i wskazania

Szyna CPM – co to jest, jak ćwiczyć? Wypożyczalnie szyn

Nerw łokciowy – funkcje, uszkodzenie, ćwiczenia i operacja

Mięsień czworogłowy uda – budowa, funkcje, ćwiczenia

neuropsycholog Karolina Jurga

„Oddać można książkę do biblioteki. Namawiam, aby mówić: przeprowadziliśmy mamę do domu opieki”. Karolina Jurga o osobach z demencją i ich opiekunach

Beata Ebert

Beata ma mózgowe porażenie dziecięce: „Pytają: co się stało w nóżki, proponują pieniążki lub kawusię”

Powięź – budowa, funkcje, choroby. Zapalenie powięzi

Zatoka jamista – budowa, funkcje. Zakrzepica zatoki jamistej

Budowa kolana – rzepka, łąkotka, więzadła

Mięśnie brzucha – podział, anatomia, funkcje

Móżdżek – budowa, funkcje, choroby i badanie móżdżku

Neuron – budowa, funkcje i choroby komórki nerwowej

Mięśnie uda – budowa, funkcje, ćwiczenia, co na zakwasy

Kresa biała – anatomia. Rozstęp i przepuklina kresy białej

kobieta zimą

Przepona – funkcje, rodzaje, oddychanie, przepuklina

Najpopularniejsze

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Saturacja — czym jest i jaką zbadać?

Saturacja – czym jest i jak ją zbadać? Jaki jest prawidłowy poziom saturacji?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta i mężczyzna

Jak uprawiać seks analny, żeby nie bolało? Mamy kilka porad

ozdrowieńcy po COVID-19

Czy od ozdrowieńca możesz się zarazić koronawirusem? Wyjaśnia prof. Anna Boroń-Kaczmarska

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?