Przejdź do treści

Nadmiar żelaza – dlaczego się pojawia i jak sobie z nim radzić? Jakie objawy świadczą o jego wysokim poziomie w organizmie?

produkty wysokie w żelazo
Fot. Yulia / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Nadmiar żelaza zdarza się dużo rzadziej niż niedobór. Może być jednak równie niebezpieczny jak powszechnie kojarzona niedokrwistość, wywoływana zbyt małą ilością żelaza w organizmie. Nadmiar żelaza prowadzi do zatrucia organizmu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Nadmiar żelaza w organizmie często jest wynikiem choroby metabolicznej – hemochromatozy, która polega na zbyt dużym wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego. Nadmiar żelaza w organizmie może wynikać również z diety bogatej w czerwone mięso i inne produkty zawierające duże ilości żelaza.

Dlaczego nadmiar żelaza jest niebezpieczny?

Nadmiar żelaza w organizmie u większości pacjentów wywołuje zdecydowanie mniejsze objawy niż niedobór tego pierwiastka. Sprawia, że żelazo staje się toksyczne. Z czasem zaczyna się odkładać w narządach, a to zjawisko może mieć bardzo poważne konsekwencje dla całego organizmu. Nadmiar żelaza może prowadzić do niewydolności serca, cukrzycy lub marskości wątroby.

Nadmiar żelaza we krwi powoduje, że jego pokłady kumulują się w wątrobie i trzustce. W ten sposób żelazo zatruwa organizm. Tzw. wolne żelazo, niezwiązane w hemoglobiną, przyspiesza niebezpieczne dla zdrowia procesy oksydacyjne.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Beauty
Naturell Silica Biotyna Max, 60 tabletek
23,40 zł
Beauty
Miya Cosmetics My Wonder Balm I'm Coco Nuts, intensywnie nawilżający krem do twarzy z olejkiem kokosowym, 75ml
29,90 zł
Trawienie, Verdin
Verdin Fix, Kompozycja 6 ziół z zieloną herbatą, 2 x 20 saszetek
15,90 zł
NOWOŚĆ
Beauty, Pityver
Pityver - Zestaw produktów do pielęgnacji skóry z łupieżem pstrym: szampon, płyn, emulsja
249,00 zł
Beauty
Yope Naturalny balsam do rąk, Mineralny, 300ml
25,00 zł

Przyczyny nadmiaru żelaza – jakie wywołuje zaburzenia?

Przyczyny nadmiaru żelaza we krwi są dwie. Najczęstszą jest nieprawidłowa dieta. Chodzi przede wszystkim o dietę bardzo bogatą w czerwone mięso, które zawiera spore ilości żelaza hemowego. To właśnie ta odmiana pierwiastka jest najlepiej przyswajalna przez organizm.

Drugą przyczyną nadmiaru żelaza w organizmie jest choroba metaboliczna polegająca na nadmiernym wchłanianiu żelaza z przewodu pokarmowego. Hemochromatoza – bo o niej mowa – ma postać pierwotną i wtórną. Pierwotna jest dziedziczna i wiąże się z mutacją genu odpowiadającego za wchłanianie żelaza w komórkach nabłonka jelit. Jest to bardzo rzadka choroba, ponieważ powoduje ją dziedziczenie genu od obojga rodziców.

Postać wtórna hemochromatozy wiąże się z kolei ze złą dietą. Wynikać może również z zaburzeń układu krwionośnego oraz ze zbyt dużego uwalniania żelaza z krwinek czerwonych lub komórek wątrobowych.

Objawy nadmiaru żelaza

Nadmiar żelaza we krwi może początkowo dawać podobne objawy, jak jego niedobór. Objawy nadmiaru żelaza we krwi to przede wszystkim ogólne osłabienie, zmęczenie, złe samopoczucie psychiczne. Dodatkowe objawy nadmiaru żelaza to:

  • spadek masy ciała,
  • bóle stawów,
  • obniżone libido,
  • zmiana zabarwienia skóry na ziemiste,
  • szarobrązowa cera z metalicznym połyskiem.

Nadmiar żelaza i wypadanie włosów często są ze sobą połączone. Jeśli wypadaniu włosów towarzyszy także zanik owłosienia w okolicy łonowej i dołów pachowych, to może to być objaw nadmiaru, a nie niedoboru żelaza.

Dzięki miesiączce kobiety są mniej narażone na występowanie nadmiaru żelaza. Jeśli jednak dojdzie do kumulacji żelaza w organizmie, to skutkuje to nieregularnymi miesiączkami.

Nadmiar żelaza w organizmie człowieka może prowadzić do skrajnego wyczerpania. Objawy nie są jednak jednoznaczne i utrudniają prawidłową diagnostykę.

Zobacz także

Nadmiar żelaza w ciąży

Objawy nadmiaru żelaza w ciąży wiążą się najczęściej z bólami brzucha oraz silnymi zaparciami. Przyczyną nadmiaru żelaza u kobiet w ciąży jest najczęściej długotrwała suplementacja tego pierwiastka w formie tabletek. Ciężarne boją się niedoboru żelaza, zamiast jednak przyjmować go w pokarmach, sięgają po środki farmakologiczne.

Skutki nadmiaru żelaza u ciężarnej mogą być bardzo poważne. Badania brytyjskich naukowców pokazują, że mogą one rodzić dzieci o niskiej masie urodzeniowej. Zwiększa się również ryzyko zatrucia ciążowego oraz przedwczesnego porodu. Zbyt wysoka suplementacja żelaza może być źródłem wolnych rodników przyczyniających się do uszkodzeń DNA, białek i lipidów.

Nadmiar żelaza we krwi – jak wygląda leczenie?

Leczenie nadmiaru żelaza we krwi zależy od przyczyny problemu. W przypadku hemochromatozy stosuje się upusty krwi. Procedura ta przypomina oddawanie krwi. Trwa około 30 minut i odbywa się pod całkowitą kontrolą lekarza. W Polsce upusty krwi są w 100% refundowane. W leczeniu anemii stosuje się także suplementację witaminy B6, przetoczenie koncentratów krwinek czerwonych oraz związki chelatujące nadmiar żelaza we krwi (np. deferoksaminę). Ważna jest też odpowiednia dieta zawierająca produkty obniżające ilość żelaza w organizmie. Zaliczyć do nich można:

  • zieloną herbatę,
  • kawę,
  • cebulę,
  • owoce, w tym jagody,
  • produkty pełnoziarniste.

Forma leczenia zależy od postaci anemii i jej przyczyn.

Źródła:
1. F. Kokot, Badania laboratoryjne, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2012

2. R. Caquet, 250 badań laboratoryjnych. Kiedy zlecać. Jak interpretować, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2017

3. K. Szota, Hemochromatoza. Nadmiar żelaza we krwi, Wydawnictwo Poligraf, 2021

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – wyjaśniamy, jak interpretować wyniki badania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

dłonie

Skąd się bierze i co oznacza drętwienie palców u rąk? Wyjaśniamy

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Guzek pod pachą - Kobieta bada palcami pachę.

Martwi cię guzek pod pachą? Poznaj przyczyny, objawy i metody diagnostyczne zmian pod pachami

Witamina E (tokoferol), czyli witamina potrzebna bardziej niż myślisz!

relaksująca się młoda kobieta

9 witamin i minerałów, które pomogą ci lepiej spać

Glutation – co to jest? Gdzie znajdziesz go najwięcej? Skutki uboczne niedoboru

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? "Promowanie ich jest szkodliwe społecznie" - podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

Wlewy witaminowe sposobem na kaca? „Promowanie ich jest szkodliwe społecznie” – podkreśla dietetyczka Aneta Pisarek

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

86-latek przedawkował witaminę B6 / istock

Mężczyzna przyjmował 70-krotnie wyższą dawkę witaminy B6 niż zakładają zalecenia. 86-latek utracił zdolność chodzenia

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

Witamina B6 pomoże w walce z depresją? Zaskakujące odkrycie naukowców

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Przedawkowanie witaminy C – przyczyny, objawy, postępowanie

Kobieta łykała preparat dla koni / istock

Kobieta przyjmowała witaminę D w formie preparatu dla koni. „Jesteś koniem – bierzesz dawki dla konia. Nie jesteś koniem – nie bierzesz końskich dawek” – apeluje ekspert

×