Przejdź do treści

Jak oswoić wczesną i przedwczesną menopauzę? Ich przyczyny, objawy i konsekwencje zdrowotne

Jak oswoić wczesną i przedwczesną menopauzę? / Getty Images
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Jesteś przed czterdziestką, ale zauważyłaś niepokojące zmiany cyklu? Twoja miesiączka, kiedyś regularna i obfita, spóźnia się lub pojawia wcześniej? I w dodatku jest skąpa jak nigdy dotąd? Mimo braku zmiany nawyków żywieniowych, tyjesz? Masz zaburzenia snu i pojawiają się uderzenia gorąca? To może być przedwczesna menopauza.

 

Zwykle menopauza pojawia się u kobiet w wieku 45-55 lat. To naturalny etap życia każdej z nas. Polki zaczynają przekwitać najczęściej po ukończeniu 50. lub 51. roku życia – to właśnie wtedy pojawia się u nich ostatnia miesiączka. W tym czasie praca jajników jest stopniowo wygaszana. Ponieważ organ ten odpowiedzialny jest za produkcję estrogenów, dochodzi do rozregulowania pracy układu hormonalnego i w konsekwencji do zatrzymania cyklu. Temu procesowi towarzyszą objawy takie, jak: uderzenia gorąca, zaburzenia snu, zmiany nastroju czy spadek libido.

Do wczesnej lub przedwczesnej menopauzy dochodzi, gdy jajniki przestają wytwarzać hormony, a miesiączka ustaje wcześniej niż zazwyczaj. Wczesna i przedwczesna menopauza mogą mieć te same przyczyny. Jedyną różnicą jest wiek. Menopauza, która ma miejsce przed 45. rokiem życia, nazywana jest wczesną menopauzą. Pojawia się ona u około 5 proc. kobiet. Z kolei jeśli okres zanika przed 40. rokiem życia, mówimy o przedwczesnej menopauzie. W tym przypadku specjaliści posługują się również określeniem „przedwczesne wygasanie czynności jajników” (z and. POF – premature ovarian failure)

Przyczyny wczesnej i przedwczesnej menopauzy: po pierwsze geny

W większości przypadków wczesna lub przedwczesna menopauza klasyfikowana jest jako schorzenie idiopatyczne, czyli takie o nieustalonym podłożu. Jest jednak kilka powodów, które mogą sprawić, że czynność jajników zostanie wygaszona wcześniej niż zazwyczaj. Przykładowo – sporo zależy od genów. Kobiety z rodzinną historią wczesnej lub przedwczesnej menopauzy są na nie bardziej narażone. To jednak nie wszystko – również panie urodzone z brakującymi chromosomami lub z problemami z chromosomami mogą wcześnie przejść menopauzę. Dotyczy to głównie kobiet z nieprawidłowościami w zakresie chromosomu X. Przykładem mogą chorujące na zespół Turnera (monosomia X).

Choroby autoimmunologiczne a wczesna i przedwczesna menopauza

Do wystąpienia wczesnej bądź przedwczesnej menopauzy przyczyniają się także choroby autoimmunologiczne. Chodzi o schorzenia takie jak np. reumatoidalne zapalenie stawów, miastenia, niedokrwistość złośliwa, Hashimoto, celiakia, cukrzyca typu 1, choroba Addisona, toczeń rumieniowaty czy miastenia. Wtedy układ odpornościowy, który normalnie zwalcza choroby, atakuje i niszczy własne komórki, tkanki czy narządy. Jeśli więc zaatakowane zostaną jajniki, może dojść do zaburzeń produkcji estrogenów i wczesnej lub przedwczesnej menopauzy.

U kobiet zarażonych ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV) również może wystąpić wczesna lub przedwczesna menopauza. Co istotne – dotyczy to zarówno pań, które nie korzystają z opieki lekarskiej, jak i tych przechodzących terapię antyretrowirusową. Dodatkowo objawy takie, jak np. uderzenia gorąca, mogą być silniejsze niż w przypadku osób zdrowych.

Usunięcie jajników a wczesna i przedwczesna menopauza

Natychmiastowe objawy menopauzy pojawiają się u pań, które przeszły zabieg chirurgicznego usunięcia obu jajników (tzw. owariektomia). Wskazaniem do wycięcia jajników są m.in.: nowotwór, duża torbiel, ropień bądź endometrioza. Niekiedy wycięcia jajników dokonuje się podczas zabiegu histerektomii, czyli usunięcia macicy. Na szczęście każda z pacjentek otrzymuje hormonalną terapię zastępczą. Dzięki temu objawy menopauzy są złagodzone.

Leczenie nowotworów a wczesna i przedwczesna menopauza

Chemioterapia oraz radioterapia obszaru miednicy mogą być czynnikiem powodującym wczesną lub przedwczesną menopauzę. Zdarza się jednak, że zatrzymanie miesiączki może być czasowe. Wiele zależy tutaj od rodzaju nowotworu, formy zastosowanej terapii, wieku i kondycji pacjentki. Przykładowo – jest duża szansa pojawienia się nieodwracalnych zmian w jajnikach u pacjentek z rakiem piersi przechodzących chemioterapię.

Inne czynniki mogące powodować wczesną i przedwczesną menopauzę

Na wystąpienie wczesnej lub przedwczesnej menopauzy narażone są palaczki, u których dodatkowo objawy mogą być silniejsze niż u niepalących. Ponadto czynności jajników mogą upośledzać (i w konsekwencji prowadzić do wcześniejszego wystąpienia menopauzy) takie substancje, jak m.in.: pestycydy, metale ciężkie, dioksyny, chemiczne środki przemysłowe oraz rozpuszczalniki. Należy jednak pamiętać, że w tym przypadku istotne są również czas ekspozycji na daną substancję, częstotliwość oraz jej stężenie.

Naukowcy wskazują też na korelację między mialgicznym zapaleniem mózgu i rdzenia a pojawieniem się wczesnej lub przedwczesnej menopauzy. Panie cierpiące z powodu takiego przewlekłego zmęczenia mogą przestać miesiączkować wcześniej. W grupie zagrożonej tymi schorzeniami są również kobiety urodzone z ciąży wielopłodowej, takie, które zaczęły wcześnie miesiączkować i nigdy nie rodziły dzieci.

Objawy wczesnej i przedwczesnej menopauzy

Głównym objawem wczesnej lub przedwczesnej menopauzy są zmiany cyklu – może on być skrócony i przebiegać w nieregularny sposób. Zdarza się, że kobiety, które miały obfity okres, zaczynają delikatnie krwawić. Poza tym okres może zanikać np. na kilka miesięcy. Zaburzenia cyklu powinny skłonić do wizyty u ginekologa bądź endokrynologa. Ponadto mogą pojawić się uderzenia fal gorąca, wahania nastroju, zaburzenia snu, nadmierne pocenie oraz wzrost wagi.

Lekarz powinien zlecić przede wszystkim laboratoryjne badania hormonów, takich jak progesteron, estrogen czy FSH. Z wyników badań można wyczytać, czy jajniki rozpoczęły proces wygaszania swojej „działalności”. Warto tu doprecyzować, że duże znaczenie ma poziom hormonu FSH, który wytwarza przysadka mózgowa. To właśnie ta substancja jest dla jajników swoistym „trigerem” do produkcji estrogenów. Jeśli ich poziom spada – przysadka próbuje zmobilizować jajniki, wydzielając więcej FSH. Dlatego jeśli w wynikach poziom FSH jest wysoki, a estrogenów i progesteronu niski – może to oznaczać, że rozpoczynasz przekwitanie i czeka cię kuracja hormonalna.

Naomi Watts / gettyimages

Warto także sprawdzić poziom TSH – to hormon, który podobnie jak FSH jest produkowany przez przysadkę. TSH odpowiada jednak za pracę tarczycy. Niedoczynność tego niewielkiego narządu może objawiać się podobnie jak menopauza.

Jak oswoić wczesną i przedwczesną menopauzę?

Wystąpienie wczesnej lub przedwczesnej menopauzy ma wpływ zarówno na nasze zdrowie fizyczne, jak również psychikę. Kobiety, które przestały miesiączkować wcześniej, są bardziej narażone na wystąpienie takich schorzeń, jak m.in. osteoporoza czy zakrzepica. U pań, które wcześniej przestały miesiączkować, wzrasta ryzyko pojawienia się demencji oraz chorób układu krążenia. Pacjentki ze zdiagnozowaną wczesną lub przedwczesną menopauzą mogą też cierpieć z powodu infekcji układu moczowego oraz płciowego. Niektóre z nich znacząco przybierają na wadze. Wczesna lub przedwczesna menopauza może m.in. pokrzyżować również plany posiadania dzieci. W takich sytuacjach para może zdecydować się na zapłodnienie in vitro.

Ważny jest także aspekt psychiczny. Wiele kobiet może odbierać wczesną/przedwczesną menopauzę jako wyrok. Dlatego poza terapią hormonalną, prowadzoną pod kontrolą doświadczonego endokrynologa, pacjentka powinna zdecydować się również na wsparcie psychologa lub psychoterapeuty.

 

Materiał powstał we współpracy z partnerem Jasnum

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Atrofia pochwy to stała towarzyszka menopauzy”. Skąd się bierze suchość pochwy i jak sobie z nią poradzić, mówi prof. Paweł Miotła

Naomi Watts przeszła perimenopauzę w wieku 36 lat. "Wpadłam w całkowitą panikę, czułam się bardzo samotnie" / gettyimages

Naomi Watts weszła w perimenopauzę w wieku 36 lat. „Wpadłam w całkowitą panikę, czułam się bardzo samotnie”

Sen – twój najlepszy przyjaciel podczas menopauzy. Jak o niego zadbać?

Nawilżaj i chroń! Skuteczny plan na zadbanie o okolice intymne podczas menopauzy

Fakty i mity o pH pochwy – jakie powinno być pH w pochwie i co zrobić, żeby je unormować?

Witamina E (tokoferol), czyli witamina potrzebna bardziej niż myślisz!

Najważniejszy czysty skład, czyli na co zwracać uwagę podczas wybierania preparatów dopochwowych

Odczarowujemy lubrykant – w jakich sytuacjach może pomóc kobietom w wieku menopauzalnym, jak wybrać najlepszy?

Hanna Stolińska /fot. archiwum prywatne

Dr Hanna Stolińska: W czasie menopauzy zmienia się metabolizm, aby go rozkręcić, najlepiej stosować odpowiednią dietę

Joanna Keszka, instruktorka seksualna, pisarka /fot. archiwum prywatne

Joanna Keszka: „Dojrzałość polega na tym, że jesteśmy bardziej otwarci – na siebie i na drugą osobę. Także w seksie”

Starsza para w restauracji

„Nie zniknęłam”. Trzy dojrzałe kobiety przekonują, że po sześćdziesiątce można cieszyć się seksem

Jak przewidzieć, kiedy zacznie nam się menopauza? Naukowcy znają odpowiedź

Dr n. med. Maria Maliszewska / fot. neurosphera

„Po czwartej, piątej dekadzie życia wzrasta zachorowalność na depresję”. O wpływie menopauzy na mózg mówi dr n. med. Maria Maliszewska

6 związkowych pułapek

6 związkowych pułapek. Często wpadamy w nie przez samych siebie

Zimne poty – przyczyny i objawy towarzyszące. Jak leczy się nadpotliwość?

Dziesięć lat – tyle czekała pacjentka z Wielkiej Brytanii na diagnozę. Zaczęło się od nocnych potów

Naomi Watts / gettyimages

Naomi Watts o tabu związanym z menopauzą: „To jak niepisany kodeks milczenia: kobiety powinny się poddać i poradzić sobie, bo tak robiły poprzednie pokolenia”

Tycie w menopauzie nie musi być twoim problemem. Jak temu zapobiec?

Menopauza to nie powód do wstydu! Ale nawet połowa kobiet nie mówi o niej partnerom

Dojrzała kobieta

Menopauza – co to, objawy, wiek kobiety, leki na menopauzę

Dobry seks po menopauzie – co zrobić, by taki był?

Skóra mężczyzn starzeje się wolniej niż u kobiet. Jak jeszcze będziesz się różnić od swojego faceta za 30 lat?

menopauza i htz

„Nie każda pacjentka stosująca HTZ zachoruje na raka piersi!”. Ginekolożka Małgorzata Nowicka o hormonalnej terapii zastępczej

Agnieszka Żalińska

Atrofia pochwy to „cicha epidemia”, chorują też młode kobiety. „Ulgę może przynieść… regularny seks” – wyjaśnia Agnieszka Żalińska, ginekolożka