Czym jest odporność psychiczna?
Co to jest odporność psychiczna? To cecha osobowości pozwalająca poradzić nam sobie w trudnych sytuacjach. Dzięki niej możemy radzić sobie z różnymi wyzwaniami, długotrwałym stresem czy nierozładowanymi napięciami. Im bardziej jest ona rozwinięta, tym łatwiej jest nam mierzyć się z codziennymi problemami, jak również poważnymi kryzysami: społecznymi, zawodowymi, rodzinnymi, osobistymi.
Filary odporności psychicznej
Jeśli zastanawiasz się, czym jest odporność psychiczna, poznaj jej 4 podstawowe filary, uwzględnione w modelu 4C – określają one, co czyni człowieka silnym. Im większe jest ich nasilenie, tym większa jest odporność psychiczna.
- Pewność siebie (confidence) – związana jest z wiarą we własne możliwości, także w relacjach z innymi osobami.
- Zaangażowanie (commitment) – jest to wytrwałość w osiąganiu założonych celów oraz poczucie odpowiedzialności za jakość wykonania określonych zadań.
- Kontrola (control) – dotyczy ona poczucia sprawczości, czyli wpływu na swój los, a także kontroli własnych emocji.
- Wyzwanie (challenge) – oznacza zdolność do wychodzenia ze strefy komfortu oraz traktowanie trudnych życiowych doświadczeń jako szansy na nauczenie się czegoś nowego.
Rolki
Micheline Rampe, autorka książki Odporność psychiczna wyróżnia z kolei 7 filarów odporności psychicznej.
- Akceptacja – wiąże się z przyjęciem rzeczywistości taką, jaką jest, bez rozpamiętywania i wyobrażania sobie alternatywnych scenariuszy.
- Uświadomienie sobie odpowiedzialności – oznacza przyjęcie odpowiedzialności za jakość swojego życia i swojej przyszłości, a także za własne emocje i sposób percypowania rzeczywistości.
- Optymizm – postawa pozwalająca tworzyć pozytywne scenariusze dotyczące własnej przyszłości, można ją w sobie wykształcić poprzez ćwiczenia, np. rozpoznawanie negatywnych myśli i podważanie ich prawdziwości.
- Zdolność do porzucenia roli ofiary – ma to związek ze zmianą poczucia krzywdy w poczucie odpowiedzialności, zwiększonym poczuciem sprawczości oraz przejęciem kontroli nad swoim życiem, warto w tym celu np. przygotować listę rzeczy, na które możesz wpłynąć, a następnie zastanowić się nad tym, jak możesz je wcielić w życie.
- Budowanie sieci kontaktów – chodzi tu o otwarte mówienie o swoich potrzebach, korzystanie z pomocy innych osób, a także – jeśli jest taka potrzeba – proszenie o wsparcie.
- Nastawienie na osiągnięcie celu – postawa ta dotyczy skupienia się na założonych celach, które muszą być jednak konkretne i realne do osiągnięcia.
- Planowanie przyszłości – ważne też, aby zastanawiać się, gdzie chcesz być za 5, 10 lat, a następnie tworzyć związany z tym plan działania.
Odporność psychiczna w pracy – na czym polega?
Osoby z dużą odpornością psychiczną w pracy:
- umieją się skupiać na określonych zadaniach, nie ulegają rozproszeniu;
- są w stanie utrzymać pozytywne nastawienie przez długi czas;
- potrafią radzić sobie ze stresem, ponieważ posiadają zdolność obniżania napięcia;
- poszukują nowych rozwiązań;
- trzymają emocje na wodzy i zachowują spokój w trudnych sytuacjach;
- są wytrwali pomimo różnych trudności.
Siła i odporność psychiczna pozwalają im osiągać wysoką formę i dobre wyniki pomimo trudności, które napotykają.
Siła i odporność psychiczna – jakie czynniki na nie wpływają?
Niewątpliwie na naszą odporność psychiczną wpływają następujące czynniki:
- wiek,
- płeć,
- kondycja psychiczna,
- zdolność do korzystania ze wsparcia społecznego,
- wewnętrzna dyscyplina,
- cierpliwość,
- wytrwałość,
- wiara w siebie,
- pozytywne nastawienie,
- odpowiedzialność,
- tolerancja bólu.
Jak wzmocnić odporność psychiczną?
Jeśli zastanawiasz się, jak wzmocnić odporność psychiczną, popracuj nad poniższymi aspektami:
- kontroluj swoje emocje i sprawdź, w którym kierunku biegną twoje myśli – czy myślisz bardziej pozytywnie, czy negatywnie;
- spróbuj myśleć pozytywnie i przyjąć afirmatywny stosunek do życia;
- celebruj sukcesy, nawet te pozornie mało istotne;
- zastanów się, jakie są twoje mocne strony, które zadania wykonujesz z łatwością i w czym jesteś dobry, jakie są twoje talenty;
- zaakceptuj swoje słabości;
- codziennie rób pozytywne podsumowanie dnia i wyciągnij konstruktywne wnioski – zastanów się, co zrobiłeś dobrze, czego się nauczyłeś i z czego jesteś zadowolony, a także co mogłeś zrobić lepiej;
- w pracy zbieraj feedback od przełożonych, liderów, współpracowników, ale też klientów, pamiętając, że nie wszystkie oceny bywają sprawiedliwe i możesz do niektórych z nich odnosić się krytycznie – staraj się jednak być na nie otwarty – najważniejsze jest to, aby pomogły ci one poprawić samoocenę i zwiększyć twoją samoświadomość – informacje zwrotne są zatem pożądane, ale nie są tutaj kluczowe.
W budowaniu większej odporności psychicznej mogą przydać się np. treningi asertywności.
Odporność psychiczna dzieci alkoholików
Odporność psychiczna dzieci alkoholików to złożony problem. Najnowsze badania pokazują, że jest to grupa niejednorodna – niektóre dzieci wykształciły w sobie większą siłę i odporność, inne natomiast mniejszą. To ważne, ponieważ do niedawna myślano, że wszyscy potomkowie osób uzależnionych od alkoholu mają poważne problemu rozwojowe. Dziś wiadomo, że tak nie jest.
Źródła:
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3573269/ (dostęp: 19.07.2022).
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6110926/ (dostęp: 19.07.2022).
