Przejdź do treści

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę
Fot. stockdevil/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
6 witamin i minerałów, których organizm może potrzebować zimą
Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski
Czy szczepienia obowiązkowe są szczepieniami przymusowymi? Prawniczka wyjaśnia, na czym polega w praktyce nowy przepis
Nowe obostrzenia i obowiązkowe szczepienia przeciw COVID-19 dla trzech grup zawodowych
Nie planuj wszystkiego. „Patrzymy często tam, gdzie chcemy się znaleźć, i przez to zdarza nam się przeoczyć to, co dzieje się tu i teraz”

PoChP, czyli przewlekła obturacyjna choroba płuc, znajduje się na 4. miejscu najczęstszych przyczyn zgonów. Zgodnie z prognozowaniem liczba chorych będzie rosła w miarę starzenia się populacji. Występowaniu PoChP sprzyja palenie tytoniu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Co to jest przewlekła obturacyjna choroba płuc (PoChP)?

Choroba obturacyjna to zwężenie dróg oddechowych znacznie utrudniające nabieranie i wydychanie powietrza z płuc. W przypadku POChP największą trudność sprawia wdech. Przyczyną zaburzeń przepływu powietrza jest toczący się w płucach stan zapalny. Organizm produkuje zwiększoną ilość śliny, co prowadzi do przerostu gruczołów wydzielających śluz.

Komórki zapalne w błonie śluzowej uszkadzają włókna w tkance płuc, co prowadzi do zniszczenia części pęcherzyków płucnych i rozedmy płuc.

PoChP należy do częstych chorób płuc, które, o ile zostały wykryte na wczesnym etapie, można skutecznie leczyć. Objawami PoChP są problemy z oddychaniem, spowodowane ograniczeniem przepływu powietrza przez układ oddechowy. Wraz z rozwojem choroby nasila się przewlekła odpowiedź zapalna zarówno płuc, jak i pozostałych elementów układu oddechowego.

Rokowanie w przypadku PoChP zależy od wielu czynników. Ocenia się go na podstawie spirometrii i ogólnej sprawności fizycznej chorego. Ci, którzy palą papierosy, szybko się męczą lub cierpią na duszności, nie rokują pomyślnie. Dlatego też lekarze zalecają zwiększenie sprawności fizycznej i pozbycie się nałogu nikotynowego.

Jeżeli choroba została rozpoznana u osoby młodej, prawdopodobieństwo, że dojdzie do zaawansowanej postaci jest większe. Ważne jest, by reagować na niepokojące objawy jak najszybciej, by nie doprowadzić do zaawansowanych uszkodzeń płuc.   Im szybciej POChP zostanie rozpoznana, a leczenie wdrożone, tym lepiej.

Przyczyny przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (PoChP)

PoChP wiąże się ze stanem zapalnym miąższu płuc oraz oskrzeli. Choroba PoChP spowodowana jest szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych, głównie dymu papierosowego. Szacuje się, że tytoń aż u 90% chorych jest bezpośrednią przyczyną rozwoju przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Innymi czynnikami ryzyka są: płeć (schorzenie występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet), pojemność płuc, choroby płuc przebyte w dzieciństwie, zanieczyszczenie środowiska oraz narażenie zawodowe.

Dwa obrazki przedstawiające płuca - jedne są różowe, a drugie czarne

Objawy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (PoChP)

Na początkowych etapach PoChP często nie ma żadnych widocznych objawów. Pierwszym odczuwalnym objawem jest kaszel. U chorych kaszel ma charakter przewlekły i może ciągnąć się nawet kilka miesięcy. Uporczywy suchy i duszący kaszel występuje nawet w sezonie letnim, kiedy zwykle nie obserwuje się takich objawów. Kaszel nasila się zazwyczaj w godzinach porannych, kiedy chory odkrztusza zalegającą plwocinę. Palacze bardzo często lekceważą ten objaw, uznając go za naturalną konsekwencję palenia tytoniu.

Wraz z postępem choroby pojawia się duszność towarzyszącą wysiłkowi fizycznemu. Problemem dla chorego może być nawet wejście na drugie piętro. W ostatnim stadium choroby PoChP duszności się nasilają i powodują skrajną niewydolność oddechową, nawet podczas ubierania się czy mycia. Objawami towarzyszącymi dusznościom jest uczucie ściskania w klatce piersiowej oraz świszczący oddech. Z czasem pojawia się odkrztuszanie plwociny, zwłaszcza po nocy i w efekcie kontaktu z zimnym powietrzem.

Choroba płuc PoChP w zaawansowanych stadiach może przebiegać równocześnie z anoreksją i utratą masy mięśniowej. Pojawić się może także sinica palców, warg, nosa i płatków uszu. Nierzadko dochodzi do niewydolności prawej komory serca oraz obrzęków wokół kostek.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (PoChP) a astma

U starszych pacjentów lub osób palących papierosy odróżnienie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc od astmy może stanowić problem. U części chorych dochodzi bowiem do nakładania się obu tych chorób, co owocuje znacznie cięższym przebiegiem. W medycynie nie istnieje termin opisujący takie nakładanie się schorzeń jako osobną jednostkę i przyjęło się mówić o tym, jako o zespole nakładania astmy i PoChP.

Zgodnie z danymi epidemiologicznymi nakładanie to ma miejsce u ⅓ chorych na PoChP (1 na 10 pacjentów). U chorego stwierdza się wówczas objawy dwóch chorób: kaszel i duszności pojawiające się po kontakcie z alergenami, nadwrażliwość na zapachy oraz upośledzenie czynności płuc.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (PoChP) a palenie papierosów

Najważniejszym czynnikiem wpływającym na wystąpienie i zaostrzenie PoChP jest palenie tytoniu, które znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc, jednego z najgroźniejszych i najczęściej występujących nowotworów u ludzi.

Oprócz działania rakotwórczego, dym z papierosów, szkodliwe gazy i substancje smoliste, jakie wydzielają się podczas spalania, uszkadzają nabłonek oskrzeli i płuc.

W pierwszej kolejności uszkodzona jest czynność rzęsek, pokrywających błonę śluzową oskrzeli, które usuwają z oskrzeli zanieczyszczenia. Uszkodzone przez dym tytoniowy rzęski z trudem oczyszczają oskrzela, przyczyniając się do zaleganie śluzu i stanów zapalnych.

Drażnione żrącymi substancjami powstającymi w wyniku spalania oskrzela bronią się, powodując przerost gruczołów śluzowych, a to zwiększa wydzielanie śluzu i przewlekłego zapalenia oskrzeli. Kaszel i odksztuszanie plwociny utrzymują się przez długi czas,  szczególnie nasilając się rano. Mówimy wówczas o tzw. „kaszlu palacza”, który zazwyczaj jest lekceważony.  Tymczasem w płucach rozwija się przewlekły proces zapalny.  W błonie śluzowej oskrzeli wytwarza się zwiększona liczba makrofagów i neutrofili – komórek zapalnych, które próbują bronić oskrzela przed obcymi substancjami, ale wydzielają enzymy  uszkadzające oskrzela i miąższ płuc. Z czasem zaczynają one gorzej pracować i prowadzić do PoChP.

Już samo zaprzestanie palenia spowoduje zatrzymanie postępującej choroby, a z czasem zmniejsza także ryzyko zachorowania na raka płuc.

Zobacz także

Diagnostyka przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (PoChD)

Do diagnozy PoChD wykorzystuje się badania pomocnicze, dzięki którym ustalane jest także zaawansowanie choroby. Należą do nich:

Spirometria – ocenia się objętość powietrza wdychanego i wydychanego i sposób przepływu powietrza w drogach oddechowych.  Pacjent wykonuje kilka głębokich wdechów i wydechów, a specjalne urządzenie dokonuje pomiaru objętości. Badanie jest nieinwazyjne, bezpieczne i skuteczne.

Pletyzmografia – przypomina spirometrię,  ma na celu zmierzenie całkowitej pojemności płuc, także tę, która po wydechu pozostaje w płucach. Pozwala to ocenić obturację, czyli zwężenie oskrzelików.

Ocena tolerancji wysiłku fizycznego – w PoChD będzie zmniejszona. Ocenia się ją wykonując np. tekst marszu, gdzie podczas 6 minut aktywności sprawdza się dystans, saturację, tętno. Wskazówką dla badającego są objawy takie jak ból w klatce piersiowej, potliwość, obniżenie saturacji.

Badania obrazowe – zdjęcie RTG i tomografia komputerowa klatki piersiowej, które mogą pokazać, typowe przy PoChD, obniżenie położenia przepony i poszerzenie klatki piersiowej. Badanie tomografem pozwala określić występowanie i rozmiar zmian rozedmowych w płucach.

Pulsoksymetria i gazometria krwi tętniczej – w obu badaniach można uwidocznić, jakie jest utlenowanie krwi. Gazometria pomoże ocenić, czy we krwi nie ma zwiększonej ilości  dwutlenku węgla.

Morfologia krwi obwodowej –  przy zaburzeniach związanych z przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc wzrasta ilość czerwonych krwinek (erytrocytów), a także podnosi się hematokryt, czyli stosunek ilości krwinek do objętości całej krwi.

EKG i ECHO serca – ocenia, jak wygląda i jak pracuje serce obciążone przewlekłym stanem zapalnym. Przy POChP ciśnienie krwi w płucach może być większe, co prowadzi do przerostu prawej komory serca.

Badanie alfa1-antytrypsyny – niedobór tego krążącego we krwi białka hamuje działanie niektórych enzymów odpowiedzialnych za zwiększone ryzyko chorób płuc i wątroby.

lekarka

Leczenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (PoChP)

Farmakologiczne leczenie PoChP uzależnione jest od konkretnych objawów choroby oraz ewentualnego ryzyka pojawiania się zaostrzeń. Medycy opierają się na wytycznych GOLD, dzielących chorych na 4 grupy. Na tej podstawie lekarz podejmuje decyzję o kierunku leczenia.

  • Grupa A – pacjenci z niewielkimi nasileniami objawów i małym ryzykiem zaostrzeń. Choremu podaje się leki rozkurczające oskrzela w sposób doraźny. Zazwyczaj są to beta2-mimetyki oraz leki antycholinergiczne.
  • Grupa B – chorzy z obecnymi objawami i małym ryzykiem zaostrzeń. Lek pierwszego rzutu w tej grupie to głównie leki antycholinergiczne o przedłużonym działaniu oraz beta2-mimetyki. W zależności od objawów lekarz może zadecydować o podaniu dwóch leków naraz.
  • Grupa C – pacjenci z małym nasileniem objawów, ale z dużym ryzykiem zaostrzeń. Często otrzymują preparat skojarzony, zawierający długo działający beta2-mimetyk, a także glikokortykosteroid wziewny.
  • Grupa D – chorzy z tej grupy cechują się nasilonymi objawami i dużym ryzykiem pojawienia się zaostrzeń. Leczenie jest bardzo podobne do leczenia pacjentów z grupy C, z możliwością włączenia do kuracji inhibitora fosfodiesterazy 4.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

kobieta, którą boli brzuch

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Kobieta z objawami astmy przyjmuje leki przy lekarce

Astma oskrzelowa – przyczyny, objawy, leczenie

Jak oddychać? Proste ćwiczenie czyni cuda

Jak oddychać? Kasia Bem przedstawia proste ćwiczenie, które czyni cuda

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

prześwietlenie płuc

Rak płuc – objawy, rokowania, leczenie. Jakie są jego przyczyny?

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta pijąca ciepłą herbatę, próbująca złagodzić objawy hipotermii

Hipotermia – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

WHO: najwięcej zgonów z powodu gruźlicy

WHO alarmuje: w 2020 roku nastąpił największy wzrost śmiertelności z powodu gruźlicy od 10 lat

Kobieta z chorą trzustką leży skulona na łóżku i trzyma się za bolący brzuch.

Ostre zapalenie trzustki – jak leczyć pojawiający się silny stan zapalny?

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku