Przejdź do treści

Anoreksja – przyczyny, objawy, leczenie. Jak pomóc chorej osobie?

kobieta, załamana nieudanymi próbami zrzucenia wagi
Fot. terovesalainen / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Zapisałem panu tabletki, które sprawią, że penis będzie mniej bolał. Proszę wrócić, jak będzie pan się chciał starać o dziecko”. Ekspertka o podwójnych standardach
3 mokre ręczniki – tego potrzebujesz przy przegrzaniu organizmu. Gdzie je przyłożyć, wyjaśnia ratownik medyczny
Zakładasz nogę na nogę? To jeden z wielu nawyków, których nie lubi dno miednicy. Mówi o tym fizjoterapeutka uroginekologiczna Monika Grzegorzewicz
Meghan Markle o normalizacji poronienia i o aborcji. „To, co dzieje się w naszych ciałach, jest głęboko osobiste”
Lek na nadciśnienie zniknął z aptek. Kolejne dostawy nie są planowane

Anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny, jest złożoną jednostką chorobową, w której splatają się czynniki psychologiczne i biologiczne. Choroba prowadzi do wychudzenia i wyniszczenia organizmu, a w skrajnych przypadkach do śmierci.

Co to jest anoreksja?

Anoreksja jest zaburzeniem odżywiania należącym do grupy zaburzeń psychicznych. Inne określenie anoreksji to jadłowstręt psychiczny. Współcześnie ludzie dążą do ideału, jaką jest szczupła sylwetka. Świadomość w zakresie zdrowego odżywiania jest coraz większa, jednak mimo to anoreksja jest nadal istotnym problemem społecznym.

Model psychospołeczny każdej chorującej na anoreksję osoby różni się. Nie da się więc podać jednej konkretnej przyczyny anoreksji. Początkowo anoreksję wiązano wyłącznie z dziewczynami i światem modelingu. Mimo iż anoreksja częściej jest rozpoznawana u kobiet, stanowi poważny problem również u mężczyzn czy młodych chłopców w okresie dojrzewania. Aby pomóc osobie z anoreksją, konieczne jest wdrożenie wielospecjalistycznego leczenia.

Kryteria diagnostyczne według ICD-10

  1. Zmniejszenie masy ciała (albo brak przyrostu – u dzieci) prowadzące do osiągnięcia masy ciała 15 proc. poniżej prawidłowej lub oczekiwanej dla wieku albo BMI równe lub mniejsze od 17,5
  2. Zachowania mające na celu zmniejszenie masy ciała: unikanie „tuczącego” pożywienia, prowokowanie wymiotów, przeczyszczania, wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, stosowanie leków zmniejszających łaknienie albo moczopędnych;
  3. Obawa przed przytyciem i zaburzony obraz własnego ciała
  4. Zaburzenia hormonalne, manifestujące się u kobiet zanikiem miesiączki, a u mężczyzn utratą zainteresowań seksualnych i potencji;
  5. Zaburzenie nie spełnia kryteriów rozpoznania bulimii psychicznej.

Jakie są pierwsze objawy anoreksji?

Anoreksja zaczyna się zazwyczaj od zwykłej chęci zrzucenia kilku kilogramów. Motywacja bywa różna. Pierwsze etapy odchudzania są zwykle kontrolowane, a sukcesy motywują do dalszej redukcji masy ciała. Patologiczne zaczyna być u niektórych osób poczucie nieograniczonej kontroli nad spożywanymi posiłkami. W pewnym momencie osoby zatracają jednak kontrolę, i nie dotyczy to wyłącznie jedzenia, ale całego życia. Najbliżsi mają problem w rozpoznaniu problemu, przynajmniej w początkowych okresach choroby. Dopiero kiedy chory chce jeść wyłącznie w samotności (aby móc wyrzucać jedzenie), traci na masie ciała, zaczyna to wzbudzać niepokój u bliskich.

Anoreksję można podejrzewać, gdy osoba odczuwa silny lęk przed przybraniem na wadze, nieprawidłowo ocenia wygląd swojej sylwetki i wymiary ciała, nie przejmuje się skutkami gwałtownego spadku wagi, jada w samotności, kłamie na temat liczby i wielkości spożytych posiłków, uprawia intensywne ćwiczenia fizyczne, często mówi o jedzeniu, kaloriach, zawartości tłuszczu w pożywieniu, gotuje dla innych tzw. zdrowe posiłki, jej BMI wynosi mniej niż 17,5.

Test na anoreksję

Można wykonać specjalistyczne testy u psychologa czy psychiatry, jednak przede wszystkim kryterium diagnostycznym anoreksji jest waga. Chory na anoreksję ma niedowagę. Jego masa ciała wynosi mniej niż 15 proc. poniżej normy dla danego wieku i wzrostu. Niedobór masy ciała może być określony również według wskaźnika BMI (body mass index). W przypadku anoreksji BMI jest niższe niż 17,5.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

zaburzenia odżywiania - kobieta nad talerzem z warzywami

Anoreksja – objawy

Objawem anoreksji jest przede wszystkim niedobór masy ciała. Aby podejrzewać anoreksję, należy zauważyć, iż chory zmniejsza ilość i częstość przyjmowanych posiłków. Absolutnie nie je potraw wysokokalorycznych. Do diety dołącza redukcyjne ćwiczenia fizyczne, a także środki pomagające w oczyszczaniu organizmu czy ograniczające łaknienie. Chory ma zdecydowanie zaburzony ogląd własnego ciała. Mimo niedowagi nie akceptuje swojego wyglądu, chce schudnąć jeszcze bardziej. Postrzega się zawsze jako osobę grubą. Ponadto pojawia się u niego patologiczny lęk przed przytyciem.

Niedobór masy ciała przekłada się na funkcjonowanie organizmu. Chory powoli przejawia zaburzenia w zakresie pracy osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. U dziewcząt pierwszym charakterystycznym objawem może być zatrzymanie miesiączkowania, mimo iż wcześniej miesiączkowały normalnie. U mężczyzn zdecydowanie zaczyna pogłębiać się problem z popędem płciowym, który ulega zmniejszeniu. Mężczyźni mają coraz większy problem z erekcją. Dochodzi do pogłębiania się innych zaburzeń, jak nieprawidłowa praca tarczycy, upośledzone wydzielanie hormonu wzrostu czy insuliny.

Objawy dodatkowe to: zaburzenia wodno-elektrolitowe, odchylenia w badaniach laboratoryjnych, zaburzenia metaboliczne, wyniszczenie organizmu, zaniki mięśniowe, bladość skóry, niedokrwistość, osłabienie, suchość i łuszczenie się skóry, obrzęki podskórne, niska temperatura ciała, utrata włosów, osłabienie paznokci, spadek ciśnienia krwi, bradykardia (obniżenie częstości akcji serca), zaburzenia rytmu serca, bóle i zawroty głowy, zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka. Ponadto bardzo często pojawiają się: zmiany w jamie ustnej, obrzęk ślinianek i próchnica zębów, co przede wszystkim jest konsekwencją wymiotów.

Fazy anoreksji

Przebieg anoreksji dzieli się na trzy fazy.

  1. Pierwsza z nich polega na świadomej walce z głodem, modyfikacji diety prowadzącej do ograniczenia ilości tłuszczów i węglowodanów w posiłkach. Stan chorego jest dobry, ale nie toleruje on swojego wyglądu, co wcale nie musi towarzyszyć nadwadze czy otyłości – na anoreksję zapadają także osoby szczupłe.
  2. W fazie drugiej głód przestaje być dokuczliwy, a chory ma poczucie władzy i panowania nad własnym ciałem. Masa ciała spada, pojawia się uczucie lekkości i zadowolenia. Chory zaczyna odczuwać lęk, czy nie je za dużo i wzmacnia działanie głodówki środkami przeczyszczającymi i intensywnymi ćwiczeniami fizycznymi.
  3. W ostatniej, trzeciej fazie, głód przestaje być odczuwalny, następuje całkowita utrata apetytu (jadłowstręt psychiczny), dalszy spadek masy ciała. W miejsce wcześniejszego zadowolenia pojawia się depresja i lęk o utratę „wypracowanych” efektów głodówki. Osoba dotknięta anoreksją nie zdaje sobie sprawy z choroby.
Danie z łososiem

Anoreksja bulimiczna i restrykcyjna

Anoreksja o typie restrykcyjnym obejmuje utratę masy ciała poprzez maksymalne ograniczenie pokarmów i stosowanie środków powodujących zmniejszenie ilości tkanki tłuszczowej. Do tego dochodzą również ćwiczenia fizyczne. Wszystko po to, by masa ciała była jak najniższa. Anoreksja bulimiczna wygląda podobnie. Jednak poza przewlekłym głodzeniem się i kompensacyjnymi zachowaniami występują napady obżarstwa, które również muszą być przez chorego ograniczane.

Chora na bulimię kobieta siedzi na podłodze w toalecie i z poczuciem winy spogląda na pizzę.

Leczenie anoreksji

Leczenie jadłowstrętu psychicznego jest postępowaniem multidyscyplinarnym, kompleksowym i długoterminowym. Powinno objąć pomoc psychiatryczną, psychologiczną, a także konsekwencje somatyczne anoreksji. Konieczne jest również wprowadzenie odpowiedniej diety służącej przyrostowi masy ciała.

Leczenie polega na odizolowaniu chorego od środowiska rodzinnego i umieszczeniu go w ośrodku leczniczym. Tam podaje się bogato energetyczną, odżywczą dietę (często przez sondę) i stosuje psychoterapię (psychoterapii powinna poddać się także rodzina osoby chorej).

Jeśli anoreksja nie zostanie rozpoznana w pierwszych miesiącach jej trwania i przejdzie w postać chroniczną, u 15–20 proc. chorych następują trwałe zmiany w organizmie. Zbyt późne rozpoczęcie leczenia grozi śmiercią – 5-18 proc. anorektyków umiera z powodu wyniszczenia organizmu, a 2-5 proc. chorych popełnia samobójstwo wskutek depresji. Ofiarami anoreksji najczęściej padają dziewczęta i chłopcy w wieku 11–20 lat.

Powikłania anoreksji

Pod względem fizycznym, anoreksja powoduje te same powikłania, co głębokie niedożywienie. Są to głównie: nadmierna utrata tkanki tłuszczowej i mięśniowej, co skutkuje nietolerancją na zimno oraz objawy związane z szerokim niedoborem witamin i składników mineralnych: suchość skóry, wypadanie włosów, problemy z gojeniem się ran, krwawiące dziąsła, wzdęcia, zaparcia, zawroty głowy, problemy ze snem i wiele innych. Anoreksja prowadzi do śmierci u 5-10 proc. chorych.

Jak zapobiegać anoreksji?

Nie ma jednego sposobu na zapobieganie anoreksji. Przede wszystkim należy kształtować pozytywny obraz własnego ciała u dzieci. Rozwój anoreksji wiąże się z niską samooceną i potrzebą kontroli, cechy te więc trzeba wzmacniać w zdrowy sposób.

 

Źródła:

  1. Adam Bilikiewicz: Zaburzenia odżywiania się. W: Psychiatria: podręcznik dla studentów medycyny. Adam Bilikiewicz (red.). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006
  2. Andrzej Rajewski: Jadłowstręt psychiczny. W: Adam Bilikiewicz, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Janusz Rybakowski: Psychiatria
  3. Hoek H.W.. Incidence, prevalence and mortality of anorexia nervosa and other eating disorders. „Current opinion in psychiatry”. 4 (19)
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Laparotomia – wskazania, przebieg i dieta po operacji jamy brzusznej

W Poznaniu wykryto dwa przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

W Poznaniu wykryto przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

Ileostomia – rodzaje, wskazania, pielęgnacja i dieta. Jak żyć ze stomią?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Mikrobiota jelitowa – badanie i wskazania, co ją niszczy?

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa pandemia

Gorączka krwotoczna krymsko-kongijska znów stanowi zagrożenie. WHO ostrzega: to może być nowa epidemia

Gastrostomia, czyli o żywieniu dojelitowym. Wskazania i przeciwwskazania, jak powinno przebiegać

Ślina – skład, funkcje, zaburzenia wydzielania. Co sygnalizują zaburzenia pracy ślinianek?

Hepatomegalia, badanie

Hepatomegalia – przyczyny, objawy i leczenie powiększonej wątroby

Sposób na leczenie bąblowicy

Bąblowica – objawy i leczenie zarażenia tasiemcem

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta /fot. archiwum własne

Wybierz dla bliskich produkty wspomagające trawienie, by zdrowo i bez uczucia ciężkości przeżyli święta

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z zaparciami? Wyjaśnia fizjoterapeuta Kamil Kozakowski

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada jakie ćwiczenia mogą być pomocne

Jak możesz sobie sama poradzić z refluksem i zgagą? Kamil Kozakowski podpowiada, jakie ćwiczenia mogą być pomocne

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener

Brzuch jak balon? 3 ruchy na mniejszy brzuch na już! Poleca Pani Fizjotrener

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Na skorupkach jaj wykryto salmonellę. GIS wydał ostrzeżenie

Na skorupkach jaj wykryto salmonellę. GIS wydał ostrzeżenie

Wady i choroby wrodzone dróg żółciowych – objawy, leczenie

Sushi

Anisakioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Ciało obce w przewodzie pokarmowym – objawy i leczenie

Ananas

Trichurioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Kamica przewodowa, badanie

Kamica przewodowa – objawy, diagnostyka, leczenie i dieta

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×