Przejdź do treści

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi: „Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera”. O różnorodności, która występuje w spektrum autyzmu, mówi Tony Attwood

Tony Attwood / fot. archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Młoda krew wydłuża życie? Naukowcy w końcu poznali odpowiedź
„Tam na dole”, „muszelka”, „siusia”. Badanie pokazało, jak Polki nazywają swoje narządy płciowe
Nie żyje Olivia Newton-John. Gwiazda „Grease” od 30 lat chorowała na nowotwór
Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła
Szczepionka komórkowa na raka coraz bliżej? Pracują nad nią polscy naukowcy

— Oficjalne i uświęcone tradycją podejście do autyzmu przedstawia go jako tragedię, katastrofę, porażkę. Ja tymczasem znam wielu bohaterów z autyzmem, również wiele najmilszych osób, jakie w życiu poznałem, ma autyzm. Dotyczy to także mojej rodziny — mam syna z autyzmem i autystyczną wnuczkę. Przekazuję diagnozę razem z gratulacjami, bo od tej chwili wszyscy wiemy, dlaczego dziecko jest inne. Nie jest szalone, nie jest złe, nie jest głupie. Jest inne – mówi Tony Attwood, brytyjski psycholog, który spektrum autyzmu zajmuje się już pół wieku.

 

Tony Attwood jest brytyjskim psychologiem, który cały swój dorobek zawodowy poświęcił badaniom zaburzeń osób ze spektrum autyzmu, w tym zespołem Aspergera. Jest autorem przełożonej na ponad 25 języków książki „Zespół Aspergera. Kompletny przewodnik”. Attwood założył prywatną klinikę diagnostyczną oraz leczniczą dla dzieci i dorosłych z zespołem Aspergera w Brisbane w 1992 roku. Jest konsultantem w Minds and Hearts Clinic w Brisbane (Klinika Umysłów i Serc) dr Michelle Garnett, prowadzi warsztaty oraz liczne seminaria na konferencjach krajowych oraz międzynarodowych. Tytuł doktora zdobył na University College London.

Monika Szubrycht: 20 lat temu terapeuci popełniali wiele błędów, z których dopiero teraz zdają sobie sprawę. Czy pan również popełniał błędy na początku swojej pracy?

Tony Attwood: Pracujemy, opierając się na informacjach, którymi aktualnie dysponujemy. Z biegiem czasu pojawiają się nowe informacje, można nauczyć się czegoś nowego. Z mojej perspektywy, w porównaniu do tego, co wiedzieliśmy 20 lat temu, jedną z najważniejszych zmian jest dojście autyzmu do głosu. Autystyczne osoby mówią, na czym polega ich doświadczenie, robią to na przykład w swoich autobiografiach. To jest wielka zmiana w rozumieniu, jak to jest być autystycznym. Możemy ich wysłuchać, nie opierać się wyłącznie na obserwacji, jak wcześniej. Zdaliśmy sobie sprawę z tego, że autyzm to nie tylko dziecko, które nie umie mówić, ale to równie dobrze może być profesor uniwersytetu albo aktor, który odnosi sukcesy w swoim zawodzie. Wiemy, jak bardzo zróżnicowany jest autyzm. Dla mnie najlepszą metodą nauki o autyzmie jest rozmowa z osobą, która ma autyzm, lub czytanie ich autobiografii, które tak wiele tłumaczą. Dzięki temu docierasz do serca, nie do zachowania.

Z jednej strony mamy grupę samorzeczników z autyzmem, błyskotliwych, potrafiących dbać o swoje interesy, z drugiej strony rodziców autystycznych dzieci, często niewerbalnych, z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Obie strony przedstawiają autyzm w inny sposób. Jak pogodzić te dwie skrajności?

Istnieją oficjalne kryteria diagnostyczne – jeśli spełniasz je w wystarczająco wysokim stopniu, otrzymasz diagnozę. Ale w autyzmie nie ma niczego wyjątkowego. To pewne wzory zachowań i poziom ich ekspresji, który sprawia, że nabierają diagnostycznego znaczenia.

Kto ma rację w sprawie autyzmu? Mówi się, że jeśli poznasz jedną autystyczną osobę, to znasz tylko jedną osobę z autyzmem. Różnorodność, która występuje w spektrum autyzmu, jest niesamowita, absolutnie niesamowita. Rodzice wiedzą, jak sytuacja wygląda u ich dziecka, a osoba autystyczna wie, jak to wygląda u niej. Ale istnieje wiele innych wariantów – i ci, którzy płynnie mówią, i ci, co nie powiedzą ani słowa. Wszystko zależy też od osobowości danego człowieka. Powtórzę się: staram się wsłuchiwać w głosy osób z autyzmem, ich percepcja liczy się najbardziej. Ale istnieje też perspektywa ich rodziców, nauczycieli czy społeczeństwa, nie można ich lekceważyć.

zespół aspergera

Każdy z nas jest inny. Czy zatem dzielenie osób na neurotypowe i autystyczne ma sens?

Cóż, kiedy się dzielimy, ryzykujemy powstanie przekonania, że któraś grupa będzie uważała się za lepszą od tej drugiej. To nie jest dobry pomysł. Odpowiedzią jest koncepcja różnorodności, uznawanie i akceptowanie różnic pomiędzy nami. Wiele lat temu osoby leworęczne były postrzegane jako złe, uważano, że służą diabłu. Nie wolno ci używać lewej ręki! – przestrzegano. Dzisiaj nikogo leworęczność nie dziwi. Może sprawiać pewne problemy z nożyczkami albo z pisaniem, ale nikogo to już nie przeraża. Chciałbym, żeby podobne było postrzeganie autyzmu. Po prostu ich mózgi działają nieco inaczej, jak u leworęcznych.

W tytułach kilku pana książek pojawia się zespół Aspergera. Co pan myśli o usunięciu tego pojęcia z nowej klasyfikacji chorób ICD?

W nauce gestem uprzejmości jest nazywanie zjawiska na cześć osoby, która pierwsza je opisała. Mamy więc przewrót kopernikański i teorię grawitacji Newtona. Pierwsze opisy tego rodzaju przypadków sporządził Hans Asperger, a odczytała je brytyjska psychiatra Lorna Wing. Tak, znam takie dzieci! – stwierdziła. Zaczęła używać terminu zespół Aspergera, by uhonorować lekarza, który jako pierwszy zauważył te objawy. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne i Światowa Organizacja Zdrowia dążą jednak do ujednolicenia terminologii obowiązujących w ich klasyfikacjach chorób i zaburzeń, to się nie może rozjeżdżać. Uznano więc, że nazwa odimienna nie będzie już stosowana i mówi się teraz po prostu o zaburzeniach ze spektrum autyzmu, nie o zespole Aspergera. Zdecydowali psychiatrzy z Ameryki, ale w społeczności osób z autyzmem nie spotkało się to wyłącznie z pozytywnymi reakcjami. Nie dziwię się

Moim zdaniem zespół Aspergera budził pozytywne skojarzenia. Kiedy ktoś mówił: Mam zespół Aspergera, budził życzliwe zainteresowanie. Kiedy mówi, że ma autyzm, słyszy protesty: Nie masz autyzmu! Przecież mówisz! Patrzysz mi w oczy! Nie klaszczesz! Nie wygląda mi to na autyzm”. To może powodować pewne problemy. Autyzm jest bardzo pojemnym terminem, więc pocięcie go na mniejsze podgrupy miało sens i jestem przekonany, że w przyszłości będziemy świadkami takiego podziału. Może te podzbiory autyzmu nie będą już nosiły czyjegoś nazwiska, raczej będą odwoływały się do objawów czy uwarunkowań genetycznych, ale różnicowanie ma tu sens. Kiedy więc sam stawiam diagnozę, piszę: Zaburzenia ze spektrum autyzmu, poziom pierwszy, dawniej zwany zespołem Aspergera„. Również dlatego, że powstało wiele książek o zespole Aspergera i pod tym hasłem można znaleźć wszystkie użyteczne informacje.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Tony Attwood
Istnieje wiele innych wariantów - i ci, którzy płynnie mówią, i ci, co nie powiedzą ani słowa. Wszystko zależy też od osobowości danego człowieka. Staram się wsłuchiwać w głosy osób z autyzmem, ich percepcja liczy się najbardziej

Przekazując diagnozę rodzicom, mówi profesor: Gratuluję, mają państwo dziecko z zespołem Aspergera„. U nas taka diagnoza obwieszczana jest tym samym tonem, którym informuje się pacjenta o śmiertelnej chorobie.

I wtedy autyzm od razu staje się tragedią… Niełatwo zmienić takie podejście. Oficjalne i uświęcone tradycją podejście do autyzmu przedstawia go jako tragedię, katastrofę, porażkę. Ja tymczasem znam wielu bohaterów z autyzmem, również wiele najmilszych osób, jakie w życiu poznałem,  mają autyzm. Dotyczy to także mojej rodziny – mam syna z autyzmem i autystyczną wnuczkę. Przekazuję diagnozę razem z gratulacjami, bo od tej chwili wszyscy wiemy, dlaczego dziecko jest inne. Nie jest szalone, nie jest złe, nie jest głupie. Jest inne. Nie dlatego, że rodzice popełnili jakiekolwiek błędy. Mówię: „Gratuluję wam, bo od tej chwili możecie przestać się zamartwiać i zastanawiać się, z czym macie do czynienia. Teraz już wiecie i możecie poszukać informacji na ten temat. Gratuluję zamknięcia etapu niepewności. To dobra wiadomość”.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta na wizycie u lekarki

Czy można nagrywać swoją wizytę u lekarza? Patrycja Pieszczek-Bober wyjaśnia, czy jest to zgodne z prawem

Nerw błędny – budowa, przebieg, uszkodzenie i leczenie. Dlaczego nazywa się go „wędrowcem”?

„Kobiety uczą się zachowań społecznych na zasadzie kopiuj-wklej, aż osiągają biegłość, która czyni ich autyzm niewidzialnym”. O życiu i kobiecości ze spektrum autyzmu mówi psycholożka i nauczycielka jogi Agata Ucińska

Mylona z alzheimerem, parkinsonem, uważana za chorobę dzieci. Jak rozpoznać i leczyć padaczkę u seniorów, mówi dr n. med. Maria Maliszewska

„Te wszystkie przykre słowa były małymi ciosami, przez które coś, co w sobie lubiłam, stawało się moim kompleksem” – mówi Katarzyna Czapraga, ofiara fat shamingu

Zbiera hajs dla matek do przehulania na SPA, paznokcie i koncert. Ludzie wpłacili jej już ponad 80 tysięcy złotych

Rejestr ciąż wchodzi w życie - co to oznacza? / istock

Rejestr ciąż wchodzi w życie. „Narzędzie represji w stosunku do wszystkich kobiet w ciąży” – komentuje dr Kamil Stępniak

Billie Eilish

Billie Eilish o zespole Tourette’a: „Podczas rozmowy ze mną się tego nie zauważa, ale dla mnie to wszystko jest bardzo męczące”

Leki

Czy w trakcie pobytu w szpitalu trzeba mieć swoje leki, które przyjmujemy na co dzień? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

„To jest gonitwa myśli w głowie, wrażenie umierania, duszenia się, zasłabnięcia”. Polska influencerka opowiedziała o atakach paniki

„Samodzielność dla osób ze spektrum autyzmu to wolność i godne życie” – mówi Monika Kłeczek, prezeska stowarzyszenia AS

Leczenie nerwobóli będzie prostsze? Australijscy naukowcy na drodze do stworzenia innowacyjnych leków

Choroba Devica – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Naprawią serca i oczy. Innowacyjne syntetyczne neurony zrewolucjonizują świat?

Nowa metoda leczenia choroby Parkinsona / istock

Polscy neurochirurdzy zoperowali mózg bez otwierania czaszki. Tak „wyłączyli” objawy Parkinsona

Malformacja – co to jest? Czy naczyniak mózgu jest niebezpieczny?

Dentystka obawiała się, że otyła kobieta popsuje jej fotel. „Nikt mnie tak nigdy nie potraktował”- mówi zszokowana pacjentka

Tachykardia zatokowa – co to jest, objawy, czy jest groźna?

„W dzieciństwie kąpałam się w bieliźnie, bo nie potrafiłam obnażyć się sama przed sobą” – mówi Maja Heban, transpłciowa aktywistka

Jakie są prawa pacjenta w Polsce i czego możemy oczekiwać od służby zdrowia. Lista jest długa

27-latka zmarła, bo lekarka nie podjęła się diagnozy. Zapadł wyrok w bulwersującej sprawie

Bruce Willis

Bruce Willis kończy karierę. Zdiagnozowano u niego ciężką chorobę

Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy i radzenie sobie z brakiem przyjemności przy wykonywaniu codziennych obowiązków

"Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego" - podkreśla farmeceutka. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

„Dieta realnie przekłada się na kondycję zdrowia psychicznego” – podkreśla Zofia Winczewska. Co jeść, żeby zadbać o układ nerwowy?

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

×