Autyzm

Autyzm to rodzaj zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, które objawia się brakiem komunikacji z innymi ludźmi, trudnościami w okazywaniu emocji oraz odbieraniu bodźców zewnętrznych. Choroba ujawnia się w wieku dziecięcym i trwa całe życie. Leczenie farmakologiczne wdraża się zachowawczo, gdy zachowań autystyka nie da się opanować innymi metodami.

Objawy autyzmu trudno sprecyzować, ponieważ każdy chory zachowuje się inaczej. Choroba jest wyzwaniem dla wielu terapeutów. W Polsce z autyzmem zmaga się około 30 tysięcy osób. Większy odsetek zachorowań stanowią dzieci. Jak rozpoznać autyzm i jak pomóc osobie chorej?

Autyzm – co to jest?

Fachowo autyzm określa się zaburzeniem ze spektrum autyzmu. Jest to rodzaj nieprawidłowości w ośrodkowym układzie nerwowym, który prowadzi do nietypowych zachowań. Choroba, o ile tak można nazwać to zaburzenie, objawia się w wieku dziecięcym. Jej pierwsze symptomy można dostrzec około 3 roku życia. Autyzm jest chorobą nieuleczalną. Jedyne, co można zrobić, to pomóc choremu funkcjonować w rzeczywistym świecie.

Na autyzm cierpią setki tysięcy osób na całym świecie. W samej Polsce cechy autyzmu ma około 30 tysięcy osób. Większość z nich to mali pacjenci, u których zdiagnozowano autyzm dziecięcy.

Dziecko autystyczne jest w wielu przypadkach nierozumiane przez swoich rodziców. Winny temu jest niski poziom edukacji, jeśli chodzi o tę chorobę. Rodzice trzylatków nie wiedzą, co to jest autyzm i jak można pomóc swojemu dziecku. W wielu z nich rodzi się frustracja.

Autyzm – przyczyny

Przyczyny autyzmu do dnia dzisiejszego nie określono, choć za czynnik sprawczy uważa się mutacje w genach. U osób autystycznych odkryto nieprawidłowy poziom serotoniny i innych neuroprzekaźników w mózgu, które mogły powstać jeszcze w okresie życia płodowego.

Autyzm – rodzaje

W medycynie funkcjonują dwa rodzaje autyzmu: wczesnodziecięcy i atypowy. Objawy autyzmu w obu postaciach są podobne, ale podzielono je ze względu na wiek, w którym zaobserwowano pierwsze zaburzenia.

Autyzm dziecięcy diagnozuje się u dzieci poniżej 3 roku życia, które z powodu choroby nie rozwijają się prawidłowo. Objawy autyzmu u niemowląt są charakterystyczne, ponieważ maluchy nie reagują na dźwięk, nie gaworzą i bardzo często wpatrują się w jeden punkt. Autyzm atypowy rozpoznaje się, gdy zaburzenia pojawiły się nagle po 3 roku życia. Dziecko ma kłopoty z komunikacją z innymi osobami, nie lubi być dotykane i potrafi być agresywne w przypadku zmian w jego otoczeniu.

Rodzaje autyzmu ujęto w amerykańskiej klasyfikacji psychiatrycznej DSM–5

(ang. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Choć nie opracowano w niej autyzmu atypowego, to na liście pojawiły się inne choroby, które pasują do zaburzeń ze spektrum autyzmu (ang. autism spectrum disorders, ASD). O ASD mówi się, gdy chory ma typowe autystyczne zachowania, ale też inne problemy o podobnym podłożu. Do takich zaburzeń zaklasyfikowano:

  • dziecięce zaburzenia dezintegracyjne,
  • zespół Aspergera,
  • zespół Retta.

Wśród rodzajów autyzmu pojawia się także autyzm wysokofunkcjonujący. Zaburzenia określa się w ten sposób, jeśli dziecko z autyzmem ma dodatkowo niski iloraz inteligencji.

Autyzm – objawy

Objawy autyzmu można podzielić na komunikacyjne, społeczne i codzienne kłopoty z zachowaniem np:

  • unikanie kontaktu z innymi ludźmi (dziećmi),
  • brak reakcji na dźwięki lub głos osoby bliskiej,
  • frustracja, złość lub agresja z powodu zmian w otoczeniu,
  • nieumiejętność okazywania uczuć i odczuwania emocji,
  • powtarzanie słów po innych osobach,
  • różnego rodzaju natręctwa np. powtarzanie w kółko tych samych czynności,
  • tendencja do uszkadzania swojego ciała,
  • nieumiejętność mówienia o sobie w pierwszej osobie.

Autyzm u dorosłych wygląda podobnie, choć przejawia w nieco inny sposób. Dorosłe osoby autystyczne żyją oderwane od rzeczywistości. Czasem nie zdają sobie sprawy, że ich zachowania mogą dziwić innych. Nie lubią zmian i jakiekolwiek niespodziewane wydarzenie budzi w nich lęk, który rodzi złość i frustrację.

Autyzm – leczenie

Diagnoza autyzmu jest trudna. Chorobę rozpoznaje się w oparciu o dokumentację zebraną podczas dwóch etapów. Ponieważ nie ma testu na autyzm, który pozwoliłby na postawienie diagnozy, to u chorych sprawdza się podstawowe umiejętności, takie jak liczenie, czytanie, pisanie oraz rozumienie. W etapie drugim chory musi się stawić na wizyty u specjalistów: neurologa, psychiatry, psychologa oraz pediatry rozwojowego. Bazując na ich ocenie lekarz może rozpoznać typ zaburzeń.

Nie ma leków na autyzm. Leczenie farmakologiczne w postaci podawania preparatów o działaniu przeciwlękowym, uspokajającym i przeciwdepresyjnym wdraża się dopiero, gdy zachowania autystyka wymykają się spod kontroli i nie można nad nimi zapanować w inny sposób.

Terapia autyzmu jest indywidualna dla każdego dziecka i dorosłego autystycznego. Musi być dobrana do jego możliwości i obecnych potrzeb. Najczęściej stosowaną metodą jest Program Aktywności zasugerowany przez Knillów. Metoda ta pozwala stymulować chorego za pomocą dotyku, dźwięku lub poprzez pozycje ciała czy mimikę twarzy. Każdej sesji towarzyszy muzyka.

Najnowsze