Badanie krwi

Badanie krwi jest najprostszym i powszechnie dostępnym narzędziem diagnostycznym, które informuje o stanie zdrowia i pozwala na szybkie wykrycie nieprawidłowości w organizmie. Laboratoria medyczne oferują szeroką ofertę testów z krwi. Wykonanie raz do roku podstawowych badań krwi jest zalecane w ramach profilaktyki zdrowotnej. Warto orientować się, co oznaczają poszczególne wyniki.

W układzie krwionośnym dorosłego człowieka zawarte jest około 5–6 l krwi, w zależności od płci i masy ciała. Transportuje ona składniki odżywcze do każdej komórki ciała, chroni organizm przed drobnoustrojami oraz pełni ważną rolę w oddychaniu, ponieważ jest nośnikiem tlenu z płuc do wszystkich tkanek i narządów.

Badanie krwi – dlaczego jest tak ważne w diagnostyce?

Krew składa się z osocza, w którym zawieszone są elementy morfotyczne: czerwone krwinki, białe krwinki oraz płytki krwi. Poza nimi znajdują się również: glukoza, elektrolity, białka, cholesterol, hormony, witaminy, kwasy tłuszczowe i fibrynogen odpowiedzialny za krzepliwość krwi. Odpowiedni poziom każdego elementu odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie ludzkiego organizmu, a tym samym zdrowie i dobre samopoczucie. Badanie krwi pozwala na ocenę jakościową i ilościową substancji zawartych we krwi.

Jak przygotować się do pobierania krwi?

Najbardziej miarodajne wyniki daje wykonanie badania krwi na czczo w godzinach porannych. „Na czczo” oznacza spożycie ostatniego, lekkiego posiłku dzień przed badaniem do godziny 18. Później dopuszczalne jest jedynie picie niesłodzonej, niegazowanej wody. Należy powstrzymać się od palenia papierosów, żucia gumy i ciężkiej aktywności fizycznej w dniu badania.

Badanie polega na pobraniu próbki krwi z żyły łokciowej za pomocą igły i wprowadzeniu jej do specjalnej probówki. Następnie materiał jest oceniany przez analityka medycznego. Zazwyczaj wyniki badania krwi są gotowe do odbioru jeszcze tego samego dnia.

Podstawowe badania krwi

Podstawowe badania krwi są zalecane do wykonywania raz w roku w ramach profilaktyki zdrowotnej i wczesnego wykrywania chorób. Są one również przeprowadzane cyklicznie w ramach medycyny pracy: w trakcie zatrudnienia i przed jego rozpoczęciem. Do podstawowych badań należą:

  • morfologia krwi,
  • badanie odczynu Biernackiego (OB),
  • cholesterol i trójglicerydy, tzw. lipidogram,
  • poziom glukozy.

Nieprawidłowe wyniki podstawowych badań krwi są wskazaniem do rozszerzenia diagnostyki i wykonania bardziej szczegółowych badań.

Zobacz także: Badania krwi w ciąży – jakie badania krwi należy wykonać? Kiedy badanie krwi wykryje ciążę?

Morfologia krwi – interpretacja wyników

Morfologia krwi obwodowej jest podstawowym badaniem, które pozwala określić jakość i ilość elementów morfotycznych. Za jej pomocą lekarz jest w stanie rozpoznać między innymi infekcję i niedokrwistość. Wynik morfologii krwi składa się z symboli i cyfr, które oznaczają poszczególne elementy:

  • WBC – poziom białych krwinek, czyli leukocytów we krwi. Norma wynosi 3.80–10.00. Podwyższony poziom świadczy o infekcji, a obniżony o osłabionej odporności.
  • RBC – poziom czerwonych krwinek, który powinien wynosić 3.70–5.10.
  • HGB – hemoglobina odpowiedzialna za transport tlenu. Norma dla kobiet to 12.0–16.0, a dla mężczyzn 14.0–18.0. Jej niski poziom oznacza anemię.
  • HCT – hematokryt, procentowa zawartość czerwonych krwinek w całej krwi. Prawidłowo wynosi 37–47%.
  • MCV – objętość erytrocytu, która wynosi 80–99.0. Jej mniejszy poziom oznacza anemię z powodu braku witaminy B12.
  • MCH – masa hemoglobiny w erytrocycie, która powinna wynosić 27.0–35.0, a jej obniżony poziom oznacza anemię z niedoboru żelaza.
  • PLT – to liczba trombocytów, które pełnią rolę w procesie krzepnięcia. Prawidłowy poziom to 140–440.
  • MON – monocyty, typ białych krwinek odpowiedzialnych za odporność. Monocyty powyżej normy świadczą o infekcji.

Możliwe jest wykonanie morfologii z rozmazem. Rozmaz to szczegółowa procentowa analiza leukocytów: monocytów, limfocytów, neutrofilów, bazofili i eozynofili, komórek biorących udział w procesach odpornościowych organizmu. Nieprawidłowe wyniki rozmazu świadczą o zakażeniach i wymagają dalszej diagnostyki.

Normy badań krwi mogą różnić się w zależności od laboratorium. Na kartce z wynikiem zawsze powinny znaleźć się zakresy obowiązujących wartości.

Biochemia krwi

Badanie biochemiczne krwi pozwala ocenić elementy osocza. Ich poziom obrazuje stan poszczególnych narządów i układów w ciele człowieka. Za jego pomocą można zmierzyć:

  • poziom glukozy,
  • kreatyninę,
  • potas, sód, wapń, magnez, żelazo, fosfor,
  • mocznik,
  • albuminy,
  • białko całkowite,
  • poziomy hormonów,
  • lipidogram – cholesterol całkowity, lipoproteinę wysokiej gęstości (HDL), lipoproteinę niskiej gęstości (LDL), trójglicerydy,
  • próby wątrobowe – aminotransferazę alaninową (ALT) i aminotransferazę asparaginową (AST),
  • bilirubinę,
  • Insulinę.

Jakie jeszcze badania krwi można wykonać?

Poza podstawowymi badaniami krwi można wykonywać różnego rodzaju testy dla oznaczenia np. grupy krwi czy poziomu gonadotropiny kosmówkowej (beta-HCG) świadczącej o ciąży. Poza tym wykonuje się testy z krwi na pasożyty, obecność alergii, boreliozę, zakażenie wirusem HIV czy chorobami wenerycznymi. Jedno ukłucie pozwala na sprawdzenie funkcjonowania całego organizmu.

Polecane

probówki

Morfologia krwi – dlaczego warto wykonywać badanie regularnie?

zestresowana kobieta w pracy

Kortyzol – norma i stany alarmowe. Czym jest hormon stresu?

srzykawka

Wyniki morfologii krwi – interpretacja, odchylenia od normy

odczyt wyników

Morfologia z rozmazem – cena, normy. Jak wygląda badanie?

Kobieta rozmawia z lekarzem w gabinecie

Lekarz rodzinny – za co odpowiada?

Bakteria brucelozy

Bruceloza – objawy, przebieg i leczenie

Mięso, kapusta, granat, nasiona, czekolada

Niedobór żelaza podczas okresu obniża nastrój i wiąże się z ryzykiem depresji

Pojemnik z moczem i wyniki badania moczu

Wyniki badania moczu – interpretacja wyników badań moczu

Skończyłaś 30 lat? Sprawdź, jakie badania powinnaś robić

Lekarz prowadzi leczenie kobiety z nadczynnością tarczycy

Leczenie nadczynności tarczycy – metody. Leki, jod, operacja

Chłopiec chory na cukrzycę typu 1 sprawdza poziom cukru we krwi

Cukrzyca typu 1 u dzieci. Jak ją rozpoznać? Najczęstsze objawy

Lekarka sprawdza, czy pacjentka ma anemię sierpowatą

Anemia sierpowata – jakie są jej przyczyny i objawy? Jak się ją leczy?