Malaria

Malaria jest jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych spotykanych w krajach tropikalnych. Jest przenoszona przez komary, a zarażonych może być kilkaset milionów osób w różnym przedziale wiekowym. Część chorych umiera na malarię, ponieważ nie ma szczepionki, która zapobiegłaby zachorowaniu.

Rozpoznanie malarii jest możliwe jedynie dzięki badaniom laboratoryjnym i na podstawie wywiadu przeprowadzonego z pacjentem. Choroba nie zawsze pojawia się od razu po powrocie z tropików, dlatego diagnostyka jest opóźniona. Pierwsze objawy malarii mogą się pojawić po miesiącu od momentu powrotu ze strefy malarycznej.

Co to jest malaria?

Malaria (inaczej nazywana zimnicą) jest chorobą zakaźną wywołaną przez pasożyty z rodzaju Plasmodium. Choroba występuje w krajach tropikalnych, a można się nią zarazić przez ugryzienie komara, który jest zainfekowany. Malarię uważa się za ogromny problem zdrowotny, ponieważ nie ma szczepionki, która zapobiegałaby tej chorobie. To dlatego wielu chorych nie udaje się uratować. Na malarię zmarło już kilkaset tysięcy osób. Liczba ta stale się zwiększa.

Malaria w Polsce pojawia się głównie w okresie wakacyjnym, gdy jest najwięcej wyjazdów do krajów tropikalnych. Mimo profilaktycznego podawania leków przed podróżami do krajów tropikalnych, co roku odnotowuje się około kilkudziesięciu zachorowań. Niestety, część z nich to przypadki śmiertelne.

W regionach takich jak Afryka Środkowa, Afryka Południowa, południowa część USA, Azja (np. Tajlandia) malaria jest spotykana najczęściej.

Cykl rozwojowy zarodźca malarii

Choroby tropikalne takie jak malaria wywołują pierwotniaki, które określa się mianem zarodźców malarii. Żywicielami dla tych pasożytów są komary, głównie samice z rodzaju widliszków. W ich organizmie dochodzi do zapłodnienia i rozwoju pasożytów. Ponieważ są one obecne w ślinie komara, do zakażenia człowieka dochodzi właśnie przez ugryzienie komara. Malarię wywołuje pięć rodzajów pasożytów – najgroźniejszy z nich jest zarodziec ruchliwy i zarodziec sierpowaty.

Czy malaria jest zaraźliwa? Nie. Zarazić się można wyłącznie poprzez kontakt z komarem. Choroba nie przenosi się z człowieka na człowieka, o ile osoba zdrowa nie otrzyma krwi od osoby zakażonej np. poprzez igłę lub w trakcie transfuzji.

Malaria – objawy

Pierwsze objawy malarii są niemal identyczne jak przy grypie. Nie pojawiają się od razu po ugryzieniu, ponieważ okres wylęgania się i rozmnażania pasożyta trwa około 10–14 dni, dlatego mogą wystąpić dopiero po miesiącu od momentu ukąszenia.

Objawy malarii to między innymi:

  • wysoka gorączka, która pojawia się w różnych odstępach czasu: co 48 lub co 72 godziny
  • zlewne poty
  • naprzemienne uderzenia zimna i gorąca
  • niedokrwistość
  • bóle głowy
  • nudności, wymioty
  • bóle brzucha, biegunka
  • arytmia
  • żółtaczka
  • zapalenie wątroby
  • powiększona śledziona.

Występujące symptomy są uzależnione od rodzaju zarodźca, którym człowiek został zainfekowany.

Malaria – leczenie

Aby można było leczyć malarię, konieczna jest szczegółowa diagnostyka laboratoryjna i obrazowa. Lekarz przeprowadza też dokładny wywiad z pacjentem. Badania opierają się głównie na rozmazie i analizie grubej kropli krwi pobranej z opuszka palca. Jeśli są one niewystarczające, to ocenia się stan zdrowia chorego poprzez szczegółowe badania ogólne.

Nie ma szczepionki na malarię. Preparaty stworzone przez koncerny farmaceutyczne są nadal w fazie testów klinicznych. W chwili obecnej potwierdzana jest ich skuteczność u pacjentów, którzy mieszkają w rejonach zagrożonych.

Leki na malarię nie są dostępne w Polsce, ale można je sprowadzać poprzez import docelowy. Na takie preparaty czeka się kilka tygodni, dlatego trzeba odpowiednio szybko udać się do lekarza medycyny podróży, aby wypisał receptę. Tabletki na malarię trzeba zażywać tydzień przed wyjazdem i tydzień po powrocie do kraju. Lekarstwo na malarię jest koniecznością, jeśli chcemy uniknąć powikłań.

Profilaktyka malarii

Malaria jest niezwykle groźną chorobą. Nieleczona może doprowadzić do poważnych powikłań lub nawet śmierci. Powikłaniem może być np. malaria mózgowa, ostra niewydolność oddechowa, niewydolność nerek lub obrzęk płuc.

Brak szczepionki bardzo utrudnia profilaktykę malarii. Chorobie można zapobiec dzięki środkom odstraszającym owady, czyli repelentom. Osobom wyjeżdżającym w tropiki zaleca się również zabranie odzieży, która uniemożliwia ukąszenie. Sposobem na zabezpieczenie się przed zakażeniem jest również zamykanie okien w miejscu pobytu.

Podróżując w rejon malaryczny, szczególną ostrożność powinny zachować dzieci, kobiety w ciąży oraz osoby z wadliwym systemem immunologicznym.