Odra

Odra prowadzi do wielu powikłań, począwszy od zapalenia ucha środkowego, zapalenia mózgu, aż po zgon. Jej głównym objawem jest plamisto-grudkowa wysypka. Leczenie jest wyłącznie objawowe, obejmuje leki przeciwgorączkowe czy nawadnianie chorego.

Odra jest chorobą wirusową o wysokiej zakaźności. Jej główne, najczęstsze objawy obejmują gruboplamistą wysypkę, zapalenie błon śluzowych wyściełających ściany układu oddechowego, jak i zapalenie spojówek. Zakażenie często przebiega z gorączką. Trudno o uniknięcie zakażenia, gdyż chory zaraża już nawet na 5 dni przed pojawieniem się wysypki. Wirus przenosi się drogą kropelkową, a czas wylęgania zakażenia sięga 9–11 dni.

Odra – mechanizm zakażenia

Chorobę wywołuje wirus odry, który wnika do nabłonka wyściełającego górne drogi oddechowe i spojówki. Namnażanie wirusa zachodzi w pobliskiej tkance limfatycznej, czyli m.in. węzłach chłonnych. Dalej wirus przenika do krwi, powodując objawy uogólnione. Odrą zarażamy się od drugiego człowieka poprzez kontakt z wydzielinami z dróg oddechowych, przede wszystkim drogą kropelkową. Ryzyko zakażenia po kontakcie z chorym jest bardzo wysokie. Czas wylęgania choroby wynosi około tygodnia, a pojawienie się wysypki od kontaktu z chorym może nastąpić nawet po 14 dniach, choć należy mieć na względzie, że człowiek staje się źródłem zakażenia już na kilka dni przed pojawieniem się wysypki, jak i około 3 dni po jej wystąpieniu.

Objawy odry

Pierwsze objawy odry występują na kilka dni przed pojawieniem się wysypki i określane są jako prodromalne, czyli zwiastunowe. Jest to czas, w którym chory jest już zakaźny dla otoczenia, mimo iż po objawach trudno jeszcze stwierdzić zarażenie odrą. Do objawów zalicza się wysoką gorączkę sięgającą nawet 40℃, nieżyt nosa, kaszel, a także zapalenie spojówek z towarzyszącym światłowstrętem. Objawy te mają zmienne nasilenie i nie u wszystkich są tak specyficzne. Na dwa dni przed pojawieniem się wysypki mogą wystąpić tzw. plamki Koplika, czyli szarobiałe grudki lokalizujące się na błonie śluzowej wyściełającej policzki od wewnątrz. Jest to bardzo swoisty dla odry objaw, jednak jego brak nie wyklucza odry.

Głównym objawem, z którym kojarzona jest odra, jest osutka plamisto-grudkowa. Charakteryzuje się ona powstawaniem plamek, a także grudek o różnym odcieniu czerwieni, zazwyczaj nieprzekraczających średnicy 1 cm. Wysypka stopniowo rozszerza się przez około 3 dni. Charakterystyczne dla niej jest to, iż zaczyna się często najpierw w okolicy czoła, za uszami, a dalej dopiero szerzy się na tułów i kończyny. Po kilku dniach wysypka zaczyna być coraz bledsza i stopniowo zanika. Pozostawia niewielkie ogniska złuszczania się naskórka i przebarwienia. Rzadkim objawem jest uogólnione powiększenie węzłów chłonnych czy objawy z innych układów czy narządów, co jest zupełnie niespecyficzne.

Zobacz także: Objawy odry

Jak rozpoznać odrę?

Celem rozpoznania odry lekarz w pierwszej kolejności zbiera wywiad, w którym można wykazać kontakt z osobą zakażoną. Ponadto rozpoznanie sugerują objawy fizykalne. Jeśli lekarz nie jest pewny co do rozpoznania, wykonuje takie badania jak badanie serologiczne czy hodowla wirusa. Badanie serologiczne polega na wykryciu swoistych przeciwciał przeciwko wirusowi odry. O świeżym zakażeniu świadczy obecność przeciwciał klasy IgM. Badanie wykonuje się z krwi, jak również poprzez hodowlę. Wszystkie przypadki odry powinny być natychmiast zgłaszane do państwowej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

Powikłania odry

Odra jest bardzo niebezpieczną chorobą zakaźną, gdyż nie tylko stanowi istotny problem epidemiologiczny (szybkie rozprzestrzenianie się wirusa), ale również niesie za sobą liczne powikłania. W naszym kraju po wprowadzeniu szczepień ogniska odry nie występowały. Problem pojawił się w bieżącym roku, szczególnie ze względu na to, że duży odsetek rodziców nie szczepi swoich dzieci. Mogłoby się wydawać, że odra jako choroba wysypkowa nie jest groźna. Nic bardziej mylnego. U niemowląt i osób starszych ryzyko wystąpienia powikłań jest szczególnie wysokie. Śmiertelność na odrę u niemowląt może sięgać nawet 30%. Należy pamiętać, że pierwsza dawka skojarzonej szczepionki na odrę, świnkę i różyczkę podawana jest po ukończeniu przez dziecko pierwszego roku życia. Wobec czego niemowlęta po zetknięciu się z wirusem z pewnością ulegną zakażeniu, ponieważ nie miały szans zostać jeszcze zaszczepione. Wśród powikłań odry obserwuje się:

  • zapalenie mózgu,
  • zapalenie płuc,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • zapalenie mięśnia sercowego,
  • zapalenie nerwu wzrokowego z całkowitą utratą wzroku,
  • immunosupresja,
  • wtórne, ciężkie zakażenia bakteryjne,
  • podostre stwardniające zapalenie mózgu,
  • zmiany neurodegeneracyjne,
  • zgon.

Odra – leczenie

Leczenie odry jest wyłącznie objawowe. W razie wystąpienia gorączki podaje się leki przeciwgorączkowe. Ponadto bardzo ważny jest wypoczynek i stałe nawodnienie. Czasami w przebiegu wysypki skórnej dochodzi do nadkażeń bakteryjnych, jak również wtórnych zakażeń bakteryjnych, które wymagają leczenia antybiotykami. Choroba może mieć przebieg łagodny, jednak osoby starsze czy niemowlęta są narażone na poważne powikłania. Podstawą jest więc profilaktyka, a obejmuje ona przede wszystkim szczepienia ochronne, jak również podawanie immunoglobulin po kontakcie z chorym. Chory powinien być izolowany przez 4 dni od wystąpienia wysypki. Jeżeli osoba zakażona wie, iż miała kontakt z chorym na odrę, a nie była szczepiona, wtedy powinna być izolowana przez cały okres wylęgania choroby.

Najnowsze