przepuklina

Przepuklina to przemieszczenie się tkanek poza jamę ciała, która jest ich fizjologicznym miejscem położenia. Przyczyną jej pojawienia się jest osłabienie powłok i nacisk na nie od wewnątrz. Wyróżnia się kilka rodzajów przepukliny, które dzieli się ze względu na umiejscowienie, przyczynę powstania i objawy.

Przepuklina może pojawić się u dzieci i osób dorosłych. Często zdarza się, że jest obecna w obrębie jamy brzusznej u noworodków (zwłaszcza wcześniaków) już w chwili narodzin. Nie każda z nich wymaga leczenia operacyjnego. Lekarz podejmuje decyzję w zależności od wielkości, umiejscowienia jej oraz trybu życia pacjenta. Najgroźniejszym powikłaniem jest uwięźnięcie przepukliny, które prowadzi do martwicy znajdujących się w niej tkanek.

Co to jest przepuklina?

Przepuklina to często rozpoznawane schorzenie, charakteryzujące się tym, że tkanki lub fragmenty narządów przesuwają się poza jamę ciała, która jest ich prawidłową lokalizacją. Otwór, przez który dochodzi do przemieszczenia się, może być nabytą luką lub naturalnie występującą, ale z różnych względów osłabioną powłoką ciała. Każda przepuklina u dorosłych i dzieci posiada: wrota przepukliny (czyli otwór), kanał, worek przepuklinowy i znajdującą się w nim zawartość.

Przepuklina wygląda jak umiejscowiony pod skórą guzek, który osiąga różne rozmiary. Znajduje się w nim tkanka tłuszczowa lub fragment narządu. Może być tkliwy podczas dotyku lub nie dawać żadnych objawów. Najczęściej cofa się samoistnie lub pod wpływem ucisku. Pojawia się w sytuacji wzmożonego ciśnienia w jamie brzusznej – podczas kaszlu, parcia na stolec, podnoszenia ciężkich przedmiotów. W przypadku przepukliny wewnętrznej fragment lub znaczna część organu przemieszcza się poza swoje anatomiczne położenie (np. z jamy brzusznej do klatki piersiowej).

Mianem przepukliny określa się także wysunięcie krążków międzykręgowych w kręgosłupie. Najczęściej występuje przepuklina kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego.

Jakie są rodzaje przepuklin?

Rodzaj przepukliny zależy zwykle od miejsca jej położenia oraz przyczyny powstania. Dzieli się je na:

  • wrodzone, nabyte lub pourazowe,
  • zewnętrzne (znajdujące się poza jamą ciała) lub wewnętrzne (przemieszczające się do innych jam ciała),
  • przepukliny brzuszne (pachwinowe, pępkowe, mosznowe, kresy białej) i inne (cewy nerwowej, rozworu przełykowego, przeponowe).

Z punktu widzenia klinicznego najważniejszy jest podział, który określa zachowanie się i objawy przepukliny:

  • przepuklina odprowadzalna – jej zawartość cofa się do jamy ciała pod wpływem nacisku palca lub samoistnie,
  • przepuklina nieodprowadzalna – z powodu zrostów nie jest możliwe wprowadzenie jej zawartości do jamy ciała,
  • przepuklina uwięźnięta – ulega zakleszczeniu i nie cofa się do jamy ciała, pojawiają się objawy świadczące o niedrożności lub zaburzeniu ukrwienia znajdujących się w niej tkanek.

Jak rozpoznać przepuklinę?

Rozpoznanie przepukliny stawia się na podstawie wywiadu lekarskiego, objawów klinicznych (obecności widocznego guzka), badania fizykalnego oraz badań obrazowych: badania ultrasonograficznego, zdjęcia rentgenowskiego (z użyciem środka kontrastującego), tomografii komputerowej oraz rezonansu magnetycznego. W przypadku przepukliny wewnętrznej można wykonać także badanie endoskopowe lub manometryczne.

Przepuklina pachwinowa – objawy i leczenie

Przepuklina pachwinowa jest jednym z rodzajów przepukliny brzusznej, umiejscowionym w okolicy pachwiny. Powstaje zazwyczaj z powodu dużego wysiłku lub po urazie w miejscu osłabienia mięśni i powłok brzucha. Częściej rozpoznaje się ją u mężczyzn.

Pierwsze objawy przepukliny pachwinowej to uczucie ciężkości w brzuchu, zaparcia oraz pobolewanie w okolicy pachwin, które nasila się podczas kaszlu, śmiechu lub wysiłku. Następnie pojawia się niewielki, miękki guzek. Zwykle cofa się samoistnie, może jednak przybrać większe rozmiary i być stale widoczny. Jedynym i najskuteczniejszym sposobem leczenia jest operacja przepukliny.

Przepuklina kresy białej – objawy i leczenie

Przepuklina kresy białej powstaje pod wpływem rozejścia się tkanki łączącej lewy i prawy mięsień prosty brzucha. Objawia się niewielką wypukłością pokrytą skórą, która może pojawić się na całej długości, między zakończeniem mostka a spojeniem łonowym. Może towarzyszyć jej pobolewanie w podbrzuszu, uczucie ciągnięcia podczas pochylania się i nudności. Leczenie przepukliny obejmuje wykonywanie ćwiczeń wzmacniających mięśnie brzucha oraz zabieg chirurgiczny.

Przepuklina pępkowa u niemowląt

Przepuklina pępkowa u niemowląt jest anatomiczną wadą wrodzoną, zwykle obecną już w momencie narodzin dziecka, jednak zauważa się ją nieco później. Wiąże się z niedostatecznym wykształceniem i osłabieniem mięśni brzucha. Objawem przepukliny pępkowej jest guzek lub obrzęk w okolicy pępka, który powiększa się podczas płaczu i krzyku.

Małe zmiany zwykle ustępują samoistnie, zanim dziecko ukończy 2. rok życia. Postępowanie lecznicze w przypadku przepukliny pępkowej polega na częstym układaniu niemowlęcia na brzuchu oraz oklejaniu wypukłości specjalnymi plastrami. Jeżeli guzek jest duży i nie znika samoistnie, przeprowadza się zabieg chirurgiczny. O leczeniu decyduje specjalista.

Najnowsze