Skaza białkowa

Skaza białkowa to alergia pokarmowa, która w znacznym stopniu związana jest z uczuleniem na białko krowie. Objawy pojawiają się zwykle około 2–3 miesiąca życia dziecka, najczęściej są niecharakterystyczne i nie kojarzone od razu z alergią na białko. Zwykle skaza białkowa ustępuje samoistnie około 3. roku życia dziecka.

Skaza białkowa, potocznie bywa nazywana także skazą pokarmową. Jej istotą jest uczulenie na białko, najczęściej mleka krowiego. Zdarza się też, że może być zdiagnozowana skaza białkowa u niemowlaka karmionego piersią – ma ona wówczas związek z dietą matki, zawierającą białko mleka krowiego. Najczęściej mamy do czynienia ze skazą białkową u niemowląt około 2-3 miesiąca życia, jednakże jeżeli uczulenie jest duże, zdarzają się objawy skazy białkowej u noworodka. Dolegliwości są bardzo różne, często dotyczą przewodu pokarmowego, ale najczęściej pojawia się wysypka przy skazie białkowej. Leczenie skazy białkowej polega przede wszystkim na diecie eliminacyjnej, co powoduje ustanie uciążliwych objawów. Najczęściej ze skazy białkowej się „wyrasta”, gdyż z reguły dolegliwości nie występują u dzieci powyżej 3. roku życia.

Skaza białkowa – przyczyny

Jak w przypadku każdej innej alergii, przyczyny skazy białkowej nie są do końca znane. Wiadomo, że przy skazie białkowej pewne znaczenie ma genetyka i dzieci alergików będa miały predyspozycje do rozwoju uczulenia. Sam mechanizm alergii jest taki sam jak innych. Organizm, a konkretnie układ odpornościowy, rozpoznaje białko jako czynnik stanowiący potencjalne zagrożenie dla organizmu. To uruchamia kaskadę procesów immunologicznych, związanych z immunoglobulinami IgE i histaminą, które odpowiedzialne są z dolegliwości typowymi dla skazy białkowej.

Skaza białkowa – objawy

Przy skazie białkowej objawy u niemowląt i u dzieci są bardzo zbliżone. Głównym jest wysypka, która występuje na twarzy i w okolicy zausznej. Przy skazie białkowej wysypka na twarzy zwykle ma postać czerwonych, drobnych ziarnistości. Objawy skazy białkowej na policzkach są najbardziej nasilone. Zdarza się, że wysypka obejmuje też inne lokalizacje w organizmie (zwłaszcza zgięcia stawowe). Rzadko obserwujemy objawy skazy białkowej na rękach.

Mimo że wiadomo, jak wygląda skaza białkowa u niemowlaka, często diagnoza nie jest stawiana w momencie pojawienia się pierwszych objawów. Jeżeli zmiany skórne nie są leczone i nie wprowadzi się odpowiedniej diety, może dojść do rozwoju atopowego zapalenia skóry (AZS), które polega na występowaniu chropowatego, bardzo suchego naskórka, zwłaszcza w zgięciach łokciowych i kolanowych. Zmiany skórne są bardzo swędzące, drapanie powoduje powstawanie przeczosów i nadżerek, mogą też tworzyć się szpecące blizny.

Skaza białkowa u dorosłych jest zdecydowanie mniej popularna, aczkolwiek zdarza się uczulenie na białko mleka krowiego objawiające się bólami brzucha, wzdęciami i wysypką.

Leczenie skazy białkowej

Przy skazie białkowej dieta eliminacyjna stanowi podstawę leczenia. Czego nie jeść przy skazie białkowej? Dieta nie ogranicza się jedynie do wykluczenia białka mleka krowiego i jego przetworów – powinniśmy wykluczyć także mleko pochodzące od innych zwierząt, białka jaj kurzych i niektóre mięsa (wołowina, wieprzowina). Po wyeliminowaniu tego wszystkiego należy zadbać, aby uzupełnić dietę innymi produktami o zbliżonej wartości odżywczej. Przy skazie białkowej dieta matki karmiącej również powinna wykluczyć spożywanie tych produktów. Nawet jeśli u matki nie występują objawy skazy, mogą się one pojawić u dziecka karmionego piersią i jedynie eliminacja produktów z diety matki zmniejsza dolegliwości u niemowlaka.

Skaza białkowa u niemowląt karmionych sztucznie wymaga zastosowania specjalnej mieszanki mlecznej o składzie właściwym dla alergików. Wszelkie modyfikacje karmienia i wprowadzanie specjalnych mieszanek mlecznych powinny zostać jednak najpierw skonsultowane z lekarzem. Warto również zdawać sobie sprawę z tego, że dzieci ze skazą białkową są w grupie ryzyka rozwoju innych alergii pokarmowych. To szczególnie istotne w czasie rozszerzania diety niemowlętom. Obowiązuje wówczas zasada, że wprowadzamy jeden nowy składnik na raz i obserwujemy dziecko przez kilka dni – jeżeli brak dolegliwości, można wprowadzać kolejny produkt. Warto również pamiętać, że u większości dzieci skaza białkowa ustępuje samoistnie do 3. roku życia i zdiagnozowanie jej w okresie niemowlęcym nie przesądza o konieczności wykluczenia mleka i jego przetworów na całe życie. Zmiany skórne, zwłaszcza jeżeli są nasilone, wymagają stosowania specjalnych preparatów do kąpieli oraz proszków do prania. Obecnie na rynku dostępnych jest wiele preparatów o właściwościach natłuszczających i regenerujących naskórek. Jeżeli jest taka potrzeba, lekarz może zapisać specjalne maści lub kremy, które łagodzą dolegliwości i zmniejszają nasilenie zmian skórnych.