Przejdź do treści

W jakim celu wykonuje się hirudoterapię? Szanse i zagrożenia związane z leczeniem pijawkami lekarskimi

Lekarz nakładający na plecy kobiety pijawkę, w celu wykonania hirudoterapii
Fot. Сергей Чирков / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Musimy przestać wierzyć w te medyczne mity! Wraz z ekspertami obaliliśmy 10 z nich
Flower photo created by freepik - www.freepik.com
Zastanawiałaś się kiedyś, jak to jest wybierać między ciepłym posiłkiem a komfortem podczas okresu? One tak. I postanowiły coś z tym zrobić!
łóżko para nóg
Jak wywabić plamy po seksie z pościeli? Poznaj kilka przydatnych trików
Które ćwiczenia na macie najlepiej wyrzeźbią twoje ciało? Odpowiada fizjoterapeutka Magdalena Mikołajczyk
Dieta a choroba tarczycy. O najczęściej popełnianych błędach pisze dietetyczka Anna Reguła

Hirudoterapia stosowana była już w starożytności. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego określenia pijawek – Hirudo. Największą popularność metoda ta zdobyła na przełomie XVIII i XIX w. za sprawą Françoisa Broussaisa, według którego zbyt duża ilość krwi w organizmie jest przyczyną chorób.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

W Polsce hirudoterapia należy do metod medycyny niekonwencjonalnej. W wielu krajach uznana jest za jeden ze sposobów leczenia i stosowana przez lekarzy m.in. w Anglii, Niemczech, Rosji i USA. Obecnie w hirudoterapii wykorzystuje się pijawki z hodowli laboratoryjnych.

Podstawy hirudoterapii – na czym polega leczenie pijawkami?

Pijawki są zewnętrznymi pasożytami żywiącymi się krwią koni, bydła i człowieka. Przywierają do ciała żywiciela za pomocą otworu gębowego zaopatrzonego w przyssawki i trzy promieniście ułożone szczęki – w każdej z nich jest ok. 90 chitynowych zębów. Jednorazowo pijawka może pobrać z ciała żywiciela ilość krwi odpowiadającą jej dziesięciokrotnej masie. W tym czasie z jej gruczołów ślinowych wydziela się ok. 60 różnych białek i innych substancji, które wykazują działanie lecznicze w wielu chorobach, m.in.:

  • inhibitory krzepnięcia krwi, z których najważniejsza jest hirudyna,
  • hamujące agregację płytek krwi,
  • substancje o działaniu fibrynolitycznym – hementyna i hementeryna,
  • inhibitory proteinaz – wykazują działanie przeciwzapalne,
  • endorfiny,
  • neuroprzekaźniki – serotonina, dopamina, histamina, acetyloholina,
  • steroidy – m.in. kortyzol, progesteron, estradiol i testosteron,
  • antyelastaza – rozkłada elastynę,
  • substancje zapobiegające wzrostowi mikroorganizmów – chloromycetyna, hialuronidaza, kolagenaza,
  • substancje rozkładające triglicerydy i cholesterol – triglicerydaza, esteraza cholesterolowa,
  • PC-LS – reguluje ciśnienie tętnicze krwi i ma działanie przeciwpłytkowe.

Dawniej do hirudoterapii pozyskiwano pijawki ze środowiska naturalnego, co sprzyjało rozprzestrzenianiu się chorób wirusowych i bakteryjnych, jak zapalenie mięśnia sercowego czy opon mózgowo-rdzeniowych i posocznicy. Obecnie gabinety hirudoterapii stosują pijawki laboratoryjne z gatunku Hirudo medicinalis. Nie wykorzystuje się tych samych pijawek u różnych osób, co wyklucza ryzyko przenoszenia chorób.

Kobieta z krwawiącym nosem, objawem miażdżycy

Kiedy hirudoterapia może być skuteczna?

Ze względu na substancje, które pijawki wpuszczają do krwioobiegu swojego żywiciela, hirudoterapia wykazuje korzystne działanie w wielu chorobach, zwłaszcza układu sercowo-naczyniowego, takich jak:

  • choroby zakrzepowo-zatorowe – silne działanie przeciwzakrzepowe wykazuje hirudyna. Jej skuteczność w zapobieganiu zawałom i udarom jest niekiedy większa niż w przypadku kwasu acetylosalicylowego. W niektórych krajach stosuje się jej rekombinowane pochodne – desirudynę i lepirudynę. Korzystne działanie w chorobach zakrzepowo-zatorowych wykazują także antykoagulanty oraz substancje przeciwagregacyjne i fibrynolityczne;
  • miażdżyca – hirudoterapia korzystnie wpływa na stężenie lipidów ze względu na wydzielaną przez pijawki esterazę cholesterolową oraz triglicerydazę, która rozkłada triglicerydy;
  • nadciśnienie tętnicze – substancja PC-LS dobrze reguluje ciśnienie tętnicze: podwyższa zbyt niskie i obniża zbyt wysokie. Z kolei histamina rozszerza naczynia krwionośne, dzięki czemu bierze udział w obniżeniu ciśnienia.

Hirudoterapia stosowana jest także na żylaki. Ponadto może zmniejszać ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych u osób po zabiegach replantacyjnych – przyspiesza gojenie się rany i ogranicza rozwój stanu zapalnego. Ze względu na zawartość endorfin wydzielina pijawek korzystnie wpływa na układ nerwowy. Przyczynia się do poprawy nastroju w depresji i nerwicach. Badania przeprowadzone na embrionach kurcząt wskazują, że leczenie pijawkami, czyli hirudoterapia stymuluje wzrost komórek nerwowych. Przypuszcza się zatem, że hirudoterapia może znaleźć zastosowanie w leczeniu dystrofii nerwowo-mięśniowej oraz chorób Parkinsona i Alzheimera.

Przeciwwskazania do stosowania hirudoterapii

Hirudoterapii nie można stosować u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko poronienia oraz wystąpienia zakażeń wymagających antybiotykoterapii. Niewskazana jest także u osób chorujących na anemię i hemofilię oraz z niską krzepliwością krwi. Ograniczenia dotyczą także:

  • kobiet w czasie menstruacji,
  • dzieci poniżej 10 roku życia,
  • osób zarażonych wirusem HIV,
  • pacjentów z aktywną gruźlicą,
  • chorób: nadżerkowego zapalenia żołądka, krwawień z przełyku,
  • niskiego ciśnienia tętniczego (hipotonia),
  • alergii na proteiny – mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne,
  • łączenia hirudoterapii z antykoagulantami, kwasem acetylosalicylowym, niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi oraz inhibitorami agregacji płytek krwi.

Działania niepożądane po hirudoterapii występują rzadko, jednak mogą być niebezpieczne. O jej zastosowaniu powinien zdecydować specjalista.

Zobacz także

Najnowsze w naszym serwisie

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

R. Tarnowska, H. Car, Hirudoterapia – za i przeciw, Farmacja Polska 2009/5 (65), s. 331–337.
N.I. Chalisova, I.P. Baskova, L.L. Zavalova i wsp., Neurite-stimulating effect of Hirudo medicinalis salivary gland secreting factors in organotypic culture of the dorsal root ganglia, Ross. Fiziol. im. I.M. Sechenova 2001/87 (6), s. 815–820.
N.I.Chalisova, L.P. Baskova, L.L. Zavalova i wsp., The neurite-stimulating influence of components of medicinal leech salivary gland secretions in organotypic culture of spinal ganglia, Neuroscience and behavioral physiology, 2003/1 (33), s. 85–88.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

Dr Katarzyna Pogoda

„Wielką radość sprawia mi obserwowanie, jak kobiety po leczeniu świetnie się realizują, zmieniają podejście do życia, nabierają sił i energii do działania” – mówi dr Katarzyna Pogoda, onkolog kliniczny

„Nie polecam grup wsparcia, forów internetowych. Mam bardzo przykre doświadczenia z pacjentami, którzy zostali tam dotkliwie skrytykowani” – mówi Kamila Urbaniak, dietetyk i autorka bloga kreatorniazmian.pl

Laurie Penny

Laurie Penny: bez odwagi nasze pokolenie jest skazane na kolejną dekadę politycznego wykluczenia i gównianej muzyki

„Hormony działają na podstawie tego, co jemy. Jeśli nie jemy zgodnie ze swoim metabolicznym IQ, brak nam energii, koncentracji i mamy kłopoty z układem pokarmowym” – mówi health coach Agnieszka Pająk

Zainteresują cię również:

klimatyzacja

Klimatyzacja – poznaj jej plusy i minusy

swędząca skóra

Dlaczego skóra swędzi? Sprawdź, jaka może być przyczyna problemu

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej