Przejdź do treści

W jakim celu wykonuje się hirudoterapię? Szanse i zagrożenia związane z leczeniem pijawkami lekarskimi

Lekarz nakładający na plecy kobiety pijawkę, w celu wykonania hirudoterapii
Fot. Сергей Чирков / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kawa
„Jeśli jest godzina 13, masz już za sobą dwie filiżanki kawy i czekasz aż twoja herbata wystygnie, to sygnał, że przesadzasz”. O tym, jaka jest bezpieczna dawka kawy, mówi internistka
Kobieta w ciąży podczas badania krzywej cukrowej.
Krzywa cukrowa i jej znaczenie podczas ciąży
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Ćwiczenia na nogi i pośladki z kettlebells
Pierwsza pomoc po ukąszeniu kleszcza. Czy wiesz jak się uchronić przed boreliozą?
Skąd się bierze miód?
Skąd się bierze miód? Produkcja tego niezwykłego nektaru jest naprawdę fascynująca

Hirudoterapia stosowana była już w starożytności. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego określenia pijawek – Hirudo. Największą popularność metoda ta zdobyła na przełomie XVIII i XIX w. za sprawą Françoisa Broussaisa, według którego zbyt duża ilość krwi w organizmie jest przyczyną chorób.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

W Polsce hirudoterapia należy do metod medycyny niekonwencjonalnej. W wielu krajach uznana jest za jeden ze sposobów leczenia i stosowana przez lekarzy m.in. w Anglii, Niemczech, Rosji i USA. Obecnie w hirudoterapii wykorzystuje się pijawki z hodowli laboratoryjnych.

Podstawy hirudoterapii – na czym polega leczenie pijawkami?

Pijawki są zewnętrznymi pasożytami żywiącymi się krwią koni, bydła i człowieka. Przywierają do ciała żywiciela za pomocą otworu gębowego zaopatrzonego w przyssawki i trzy promieniście ułożone szczęki – w każdej z nich jest ok. 90 chitynowych zębów. Jednorazowo pijawka może pobrać z ciała żywiciela ilość krwi odpowiadającą jej dziesięciokrotnej masie. W tym czasie z jej gruczołów ślinowych wydziela się ok. 60 różnych białek i innych substancji, które wykazują działanie lecznicze w wielu chorobach, m.in.:

  • inhibitory krzepnięcia krwi, z których najważniejsza jest hirudyna,
  • hamujące agregację płytek krwi,
  • substancje o działaniu fibrynolitycznym – hementyna i hementeryna,
  • inhibitory proteinaz – wykazują działanie przeciwzapalne,
  • endorfiny,
  • neuroprzekaźniki – serotonina, dopamina, histamina, acetyloholina,
  • steroidy – m.in. kortyzol, progesteron, estradiol i testosteron,
  • antyelastaza – rozkłada elastynę,
  • substancje zapobiegające wzrostowi mikroorganizmów – chloromycetyna, hialuronidaza, kolagenaza,
  • substancje rozkładające triglicerydy i cholesterol – triglicerydaza, esteraza cholesterolowa,
  • PC-LS – reguluje ciśnienie tętnicze krwi i ma działanie przeciwpłytkowe.

Dawniej do hirudoterapii pozyskiwano pijawki ze środowiska naturalnego, co sprzyjało rozprzestrzenianiu się chorób wirusowych i bakteryjnych, jak zapalenie mięśnia sercowego czy opon mózgowo-rdzeniowych i posocznicy. Obecnie gabinety hirudoterapii stosują pijawki laboratoryjne z gatunku Hirudo medicinalis. Nie wykorzystuje się tych samych pijawek u różnych osób, co wyklucza ryzyko przenoszenia chorób.

Kobieta z krwawiącym nosem, objawem miażdżycy

Kiedy hirudoterapia może być skuteczna?

Ze względu na substancje, które pijawki wpuszczają do krwioobiegu swojego żywiciela, hirudoterapia wykazuje korzystne działanie w wielu chorobach, zwłaszcza układu sercowo-naczyniowego, takich jak:

  • choroby zakrzepowo-zatorowe – silne działanie przeciwzakrzepowe wykazuje hirudyna. Jej skuteczność w zapobieganiu zawałom i udarom jest niekiedy większa niż w przypadku kwasu acetylosalicylowego. W niektórych krajach stosuje się jej rekombinowane pochodne – desirudynę i lepirudynę. Korzystne działanie w chorobach zakrzepowo-zatorowych wykazują także antykoagulanty oraz substancje przeciwagregacyjne i fibrynolityczne;
  • miażdżyca – hirudoterapia korzystnie wpływa na stężenie lipidów ze względu na wydzielaną przez pijawki esterazę cholesterolową oraz triglicerydazę, która rozkłada triglicerydy;
  • nadciśnienie tętnicze – substancja PC-LS dobrze reguluje ciśnienie tętnicze: podwyższa zbyt niskie i obniża zbyt wysokie. Z kolei histamina rozszerza naczynia krwionośne, dzięki czemu bierze udział w obniżeniu ciśnienia.

Hirudoterapia stosowana jest także na żylaki. Ponadto może zmniejszać ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych u osób po zabiegach replantacyjnych – przyspiesza gojenie się rany i ogranicza rozwój stanu zapalnego. Ze względu na zawartość endorfin wydzielina pijawek korzystnie wpływa na układ nerwowy. Przyczynia się do poprawy nastroju w depresji i nerwicach. Badania przeprowadzone na embrionach kurcząt wskazują, że leczenie pijawkami, czyli hirudoterapia stymuluje wzrost komórek nerwowych. Przypuszcza się zatem, że hirudoterapia może znaleźć zastosowanie w leczeniu dystrofii nerwowo-mięśniowej oraz chorób Parkinsona i Alzheimera.

Przeciwwskazania do stosowania hirudoterapii

Hirudoterapii nie można stosować u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko poronienia oraz wystąpienia zakażeń wymagających antybiotykoterapii. Niewskazana jest także u osób chorujących na anemię i hemofilię oraz z niską krzepliwością krwi. Ograniczenia dotyczą także:

  • kobiet w czasie menstruacji,
  • dzieci poniżej 10 roku życia,
  • osób zarażonych wirusem HIV,
  • pacjentów z aktywną gruźlicą,
  • chorób: nadżerkowego zapalenia żołądka, krwawień z przełyku,
  • niskiego ciśnienia tętniczego (hipotonia),
  • alergii na proteiny – mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne,
  • łączenia hirudoterapii z antykoagulantami, kwasem acetylosalicylowym, niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi oraz inhibitorami agregacji płytek krwi.

Działania niepożądane po hirudoterapii występują rzadko, jednak mogą być niebezpieczne. O jej zastosowaniu powinien zdecydować specjalista.

Zobacz także

Najnowsze w naszym serwisie

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

R. Tarnowska, H. Car, Hirudoterapia – za i przeciw, Farmacja Polska 2009/5 (65), s. 331–337.
N.I. Chalisova, I.P. Baskova, L.L. Zavalova i wsp., Neurite-stimulating effect of Hirudo medicinalis salivary gland secreting factors in organotypic culture of the dorsal root ganglia, Ross. Fiziol. im. I.M. Sechenova 2001/87 (6), s. 815–820.
N.I.Chalisova, L.P. Baskova, L.L. Zavalova i wsp., The neurite-stimulating influence of components of medicinal leech salivary gland secretions in organotypic culture of spinal ganglia, Neuroscience and behavioral physiology, 2003/1 (33), s. 85–88.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jędrne piersi to zdrowe piersi! Zobacz, jak je zbadać, by uniknąć błędów

Jestem ciągle zmęczona. Dlaczego? Jakie mogą być przyczyny?

kobieta w ciasnym pomieszczeniu

Klaustrofobia – na czym polega schorzenie i jak sobie z nim radzić?

Chorzy od pracy

5 negatywnych syndromów chorób, które mogą pojawić się podczas pracy

znudzone dziecko

ADHD – czym się objawia i kogo dotyka najczęściej?

kobieta trzymająca się za bolący prawy bark

Ból stawów barkowych, czyli objaw o charakterze miejscowym i rzutowanym – domowe sposoby walki z dolegliwością

Kobieta siedzi po turecku na biurku i medytuje. Przed nią stoi na biurku laptop, za nią regał z książkami, fotel i okno

5 biurowych trików, które ratują kręgosłup

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na obsesję korzysta z telefonu komórkowego

Obsesja – jak może się objawiać? Czy leczenie może pomóc pozbyć się obsesji?

kobieta siedząca na łóżku trzymająca się za lędźwie

Co może oznaczać ból w kościach? Przyczyny, charakter, sposoby łagodzenia dolegliwości

alergolog

Lekarz alergolog – kim jest, czym się zajmuje i jak wygląda wizyta?

Osoba cierpiąca na osteomalację

Czym jest osteomalacja? Poznaj objawy choroby i dowiedz się, jakie leczenie można zastosować

Kobieta na wizycie u lekarza na badaniu profilaktycznym

Badania profilaktyczne – jak często je wykonywać? Najlepszy sposób na kontrolę stanu zdrowia

Zaburzony skład krwi czyli małopłytkowość

Małopłytkowość – jakie są przyczyny małopłytkowości i skuteczne sposoby leczenia?

Kobieta po zabiegu wymazu z pochwy

Rodzaje, wskazania i interpretacja wyników wymazów z pochwy

Kobieta cierpiąca na kifozę piersiową na masażu

Kifoza piersiowa – kiedy fizjologiczny łuk kręgosłupa ewoluuje do patologicznej postaci?

Lekarz diagnozujący objaw Goldflama

Jak zbadać objaw Goldflama i o czym on świadczy? Jak interpretować wynik badania?

Kobieta cierpiąca z powodu protruzji

Protruzja – przyczyny, objawy i leczenie schorzenia krążków kręgosłupa

Pacjent na wizycie u torakochirurga

Torakochirurgia – co to jest i czym zajmuje się ta dziedzina medycyny? Jakie choroby leczy?

Dziewczynka z mózgowym porażeniem dziecięcym na terapii

Jak wygląda mózgowe porażenie dziecięce i na czym polega rehabilitacja schorzenia?

Lekarze chirurdzy podczas wykonywania przeszczepu serca

Czym jest przeszczep serca? Jakie są wskazania i przeciwwskazania do operacji? Jak wygląda życie po transplantacji?

Lekarz przeprowadzający zabieg angiografii

Angiografia – badanie naczyń krwionośnych. Jak się do niego przygotować?

Kobieta trzymająca się za brzuch z powodu zapalenia cewki moczowej

Zapalenie cewki moczowej – sposoby na złagodzenie nieprzyjemnych dolegliwości

Kapsułka probiotyku trzymana w palcach

Po co stosuje się probiotyki? Jak działają bakterie probiotyczne?