Przejdź do treści

W jakim celu wykonuje się hirudoterapię? Szanse i zagrożenia związane z leczeniem pijawkami lekarskimi

Lekarz nakładający na plecy kobiety pijawkę, w celu wykonania hirudoterapii
Fot. Сергей Чирков / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta trzyma niemowlaka
Dlaczego dziecko chce być przy piersi mamy? Nie zawsze chodzi o głód
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
Metoda Ferbera – czy naprawdę sprawdza się w usypianiu dzieci?
kobiety w łóżku
„Szantażowanie seksem wciąż cieszy się popularnością” – twierdzi psycholożka
Dziecko w szkole
Koronawirus w Polsce a nauka zdalna. MEN: dzieci nie wrócą do szkół do końca roku szkolnego
starsza kobieta - niewydolność serca
Niewydolność serca – „epidemia widmo”. Dotyka ponad miliona Polaków, większość z nich nie wie, że jest chora

Hirudoterapia stosowana była już w starożytności. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego określenia pijawek – Hirudo. Największą popularność metoda ta zdobyła na przełomie XVIII i XIX w. za sprawą Françoisa Broussaisa, według którego zbyt duża ilość krwi w organizmie jest przyczyną chorób.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

W Polsce hirudoterapia należy do metod medycyny niekonwencjonalnej. W wielu krajach uznana jest za jeden ze sposobów leczenia i stosowana przez lekarzy m.in. w Anglii, Niemczech, Rosji i USA. Obecnie w hirudoterapii wykorzystuje się pijawki z hodowli laboratoryjnych.

Podstawy hirudoterapii – na czym polega leczenie pijawkami?

Pijawki są zewnętrznymi pasożytami żywiącymi się krwią koni, bydła i człowieka. Przywierają do ciała żywiciela za pomocą otworu gębowego zaopatrzonego w przyssawki i trzy promieniście ułożone szczęki – w każdej z nich jest ok. 90 chitynowych zębów. Jednorazowo pijawka może pobrać z ciała żywiciela ilość krwi odpowiadającą jej dziesięciokrotnej masie. W tym czasie z jej gruczołów ślinowych wydziela się ok. 60 różnych białek i innych substancji, które wykazują działanie lecznicze w wielu chorobach, m.in.:

  • inhibitory krzepnięcia krwi, z których najważniejsza jest hirudyna,
  • hamujące agregację płytek krwi,
  • substancje o działaniu fibrynolitycznym – hementyna i hementeryna,
  • inhibitory proteinaz – wykazują działanie przeciwzapalne,
  • endorfiny,
  • neuroprzekaźniki – serotonina, dopamina, histamina, acetyloholina,
  • steroidy – m.in. kortyzol, progesteron, estradiol i testosteron,
  • antyelastaza – rozkłada elastynę,
  • substancje zapobiegające wzrostowi mikroorganizmów – chloromycetyna, hialuronidaza, kolagenaza,
  • substancje rozkładające triglicerydy i cholesterol – triglicerydaza, esteraza cholesterolowa,
  • PC-LS – reguluje ciśnienie tętnicze krwi i ma działanie przeciwpłytkowe.

Dawniej do hirudoterapii pozyskiwano pijawki ze środowiska naturalnego, co sprzyjało rozprzestrzenianiu się chorób wirusowych i bakteryjnych, jak zapalenie mięśnia sercowego czy opon mózgowo-rdzeniowych i posocznicy. Obecnie gabinety hirudoterapii stosują pijawki laboratoryjne z gatunku Hirudo medicinalis. Nie wykorzystuje się tych samych pijawek u różnych osób, co wyklucza ryzyko przenoszenia chorób.

Kobieta z krwawiącym nosem, objawem miażdżycy

Kiedy hirudoterapia może być skuteczna?

Ze względu na substancje, które pijawki wpuszczają do krwioobiegu swojego żywiciela, hirudoterapia wykazuje korzystne działanie w wielu chorobach, zwłaszcza układu sercowo-naczyniowego, takich jak:

  • choroby zakrzepowo-zatorowe – silne działanie przeciwzakrzepowe wykazuje hirudyna. Jej skuteczność w zapobieganiu zawałom i udarom jest niekiedy większa niż w przypadku kwasu acetylosalicylowego. W niektórych krajach stosuje się jej rekombinowane pochodne – desirudynę i lepirudynę. Korzystne działanie w chorobach zakrzepowo-zatorowych wykazują także antykoagulanty oraz substancje przeciwagregacyjne i fibrynolityczne;
  • miażdżyca – hirudoterapia korzystnie wpływa na stężenie lipidów ze względu na wydzielaną przez pijawki esterazę cholesterolową oraz triglicerydazę, która rozkłada triglicerydy;
  • nadciśnienie tętnicze – substancja PC-LS dobrze reguluje ciśnienie tętnicze: podwyższa zbyt niskie i obniża zbyt wysokie. Z kolei histamina rozszerza naczynia krwionośne, dzięki czemu bierze udział w obniżeniu ciśnienia.

Hirudoterapia stosowana jest także na żylaki. Ponadto może zmniejszać ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych u osób po zabiegach replantacyjnych – przyspiesza gojenie się rany i ogranicza rozwój stanu zapalnego. Ze względu na zawartość endorfin wydzielina pijawek korzystnie wpływa na układ nerwowy. Przyczynia się do poprawy nastroju w depresji i nerwicach. Badania przeprowadzone na embrionach kurcząt wskazują, że leczenie pijawkami, czyli hirudoterapia stymuluje wzrost komórek nerwowych. Przypuszcza się zatem, że hirudoterapia może znaleźć zastosowanie w leczeniu dystrofii nerwowo-mięśniowej oraz chorób Parkinsona i Alzheimera.

Przeciwwskazania do stosowania hirudoterapii

Hirudoterapii nie można stosować u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko poronienia oraz wystąpienia zakażeń wymagających antybiotykoterapii. Niewskazana jest także u osób chorujących na anemię i hemofilię oraz z niską krzepliwością krwi. Ograniczenia dotyczą także:

  • kobiet w czasie menstruacji,
  • dzieci poniżej 10 roku życia,
  • osób zarażonych wirusem HIV,
  • pacjentów z aktywną gruźlicą,
  • chorób: nadżerkowego zapalenia żołądka, krwawień z przełyku,
  • niskiego ciśnienia tętniczego (hipotonia),
  • alergii na proteiny – mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne,
  • łączenia hirudoterapii z antykoagulantami, kwasem acetylosalicylowym, niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi oraz inhibitorami agregacji płytek krwi.

Działania niepożądane po hirudoterapii występują rzadko, jednak mogą być niebezpieczne. O jej zastosowaniu powinien zdecydować specjalista.

Zobacz także

Najnowsze w naszym serwisie

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

R. Tarnowska, H. Car, Hirudoterapia – za i przeciw, Farmacja Polska 2009/5 (65), s. 331–337.
N.I. Chalisova, I.P. Baskova, L.L. Zavalova i wsp., Neurite-stimulating effect of Hirudo medicinalis salivary gland secreting factors in organotypic culture of the dorsal root ganglia, Ross. Fiziol. im. I.M. Sechenova 2001/87 (6), s. 815–820.
N.I.Chalisova, L.P. Baskova, L.L. Zavalova i wsp., The neurite-stimulating influence of components of medicinal leech salivary gland secretions in organotypic culture of spinal ganglia, Neuroscience and behavioral physiology, 2003/1 (33), s. 85–88.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Dieta matki karmiącej. Co jeść, czego unikać, przepisy

Domowe sposoby na zapalenie spojówek. Jak leczyć?

Jak leczyć zapalenie spojówek? Domowe sposoby

Niskie ciśnienie rozkurczowe - przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania

Niskie ciśnienie rozkurczowe – przyczyny, objawy, możliwe sposoby zapobiegania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Drętwienie rąk – przyczyny i leczenie. Jakie wybrać leki na drętwienie palców u rąk?

Mizofonia - co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Mizofonia – co to jest, objawy i przyczyny. Jak leczyć to schorzenie?

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

Wada wzroku minus czy plus? A może astygmatyzm? Rodzaje wad wzroku

dentystka w maseczce ochronnej

Ratownik do studentów kierunków medycznych: „myślcie przede wszystkim o sobie, przydadzą się twardy tyłek i mocne łokcie”

szyja kobiety

Tracheotomia – czym jest ten zabieg? Wskazania i możliwe powikłania

kobieta podczas badań

Biorezonans – na czym polega, jak działa i czy jest skuteczny?

ipodwiązanie jajników

Podwiązanie jajników – zabieg, metody i skutki kobiecej sterylizacji

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG. Na czym polega elektromiografia i jakie są wskazania?

mózg w 3D

Wylew krwi do mózgu – przyczyny, objawy i leczenie udaru krwotocznego

Dziewczynka z chorobą sierocą tuli misia.

Choroba sieroca i jej fazy. Jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Dziecko leży w szpitalu podłączone do kroplówki

Wstrząs septyczny – przyczyny i objawy. Leczenie powikłań sepsy

Kobieta z amnezją próbująca coś sobie przypomnieć.

Amnezja – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia utraty pamięci?

Pająk na ręce - arachnofobia

Arachnofobia – co to jest i jakie są jej objawy? Wyjaśniamy, jak leczyć arachnofobię

choroba kawasaki i leki

Choroba Kawasakiego u dorosłych i dzieci – objawy, przyczyny, powikłania

Mężczyzna wykonuje ćwiczenia na rwę kulszową

Ćwiczenia na rwę kulszową. Rehabilitacja i ćwiczenia na nerw kulszowy w domu

Dziewczynka z białym nalotem na języku

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Po co nam... wyrostek robaczkowy?

Po co nam wyrostek robaczkowy? Czy faktycznie jest niepotrzebnym organem?

Twarz kobiety z białymi zębami. Od obrazka odchodzi obrazek, na którym kobieta miała żółte zęby.

Jak wybielić zęby? Domowe sposoby na wybielanie zębów

Akcja studentów pielęgniarstwa "Obalamy stereotypy"

„Nic nie robią tylko kawę piją”. Studentki pielęgniarstwa i położnictwa walczą ze stereotypami zawodowymi w świetnej akcji

naukowiec - salmonella

Salmonella – objawy zakażenia bakterią i rozpoznanie. Na czym polega leczenie?

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Policzek kobiety z włókniakiem miękkim

Włókniak miękki ‒ jakie są jego przyczyny i jak się pozbyć takich zmian?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?