Przejdź do treści

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

żółtaczka
Jak zabezpieczać się przed WZW A? Fot. andriano_cz/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Jak starzeje się wzrok kobiet? Sprawdź, co możesz zrobić, by spowolnić ten proces
Dorota Gardias o swojej chorobie: Uzmysłowiłam sobie, że nasze życie jest bardzo kruche
Czekają nas dodatkowe obostrzenia w święta Bożego Narodzenia? Premier: „Te święta mogłyby być spokojniejsze, gdyby kolejne kilka milionów Polaków się zaszczepiło”
„Depresja to prawdziwe cholerstwo. Gdy uderza, życie potrafi być naprawdę strasznie trudne”- mówi psycholożka Monika Kotlarek. Jak pomóc samemu sobie w depresji?
Wszystko, co chcesz wiedzieć o antybiotykach, a być może nie miałaś kogo zapytać – wyjaśnia lek. Małgorzata Stefańska

WZW A (wirusowe zapalenie wątroby typu A) jest chorobą spowodowaną najczęściej przez spożycie żywności lub wody zanieczyszczonej wirusem HAV. Objawy WZW typu A to zażółcenie śluzówek i skóry oraz dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Choroba jest zakaźna i wymaga profilaktyki epidemiologicznej. Leczenie opiera się na łagodzeniu objawów. Zachorowaniu można zapobiegać poprzez zastosowanie szczepionki na WZW A.

Czym jest WZW A

WZW typu A, inaczej “choroba brudnych rąk” lub żółtaczka pokarmowa, to schorzenie wywołane przez wirusa zapalenia wątroby typu A (HAV). Jest bardzo rozpowszechnione na świecie – jak się szacuje, ponad połowa wszystkich wirusowych zapaleń wątroby wywołana jest tym wirusem. Najlepsze warunki dla jego rozwoju występują w krajach o złych warunkach sanitarnych. Najwięcej przypadków jest w krajach Ameryki Południowej, Azji Południo-Wschodniej czy Afryki. Wiele przypadków zakażenia notuje się także w krajach o wysokim standardzie, w miejscach zbiorowego żywienia, gdzie występują zaniedbania higieniczne i sanitarne.

Okres inkubacji wirusa wywołującego zapalenie wątroby typu A wynosi od 15 do 50 dni. Zakaźność w WZW A jest obecna 2-3 tygodnie przed wystąpieniem żółtaczki oraz 5-7 dni po jej ujawnieniu się.

WZW A – jak można się zarazić?

Do zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu A może dojść poprzez:

  • Spożycie żywności lub wody zawierającej cząsteczki wirusa.
  • Kontakt bezpośredni lub kontakt seksualny z osobą chorą.
  • Zakażenie noworodka w trakcie porodu siłami natury.
  • Transfer wirusa z podróży do krajów azjatyckich.

WZW A zazwyczaj ustępuje całkowicie, choć u osób z ciężkim przebiegiem choroby mogą występować ostre stany zapalne wątroby i uszkodzenie miąższu narządu. Przebycie wirusowego zapalenia wątroby typu A uodparnia pacjenta na tę chorobę na resztę życia. Po przechorowaniu WZW A możliwe jest oddawanie krwi.

WZW A – najczęstsze objawy

Główne objawy WZW A to:

  • żółtaczka – zażółcenie skóry i białek oczu,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • bóle brzucha,
  • nudności,
  • wymioty,
  • okresowo biegunka lub zaparcia,
  • niewielkie powiększenie wątroby i śledziony,
  • gorączka,
  • zapalenie górnych dróg oddechowych,
  • osłabienie,
  • bóle stawów,
  • ciemny mocz i odbarwiony stolec.
kobieta, która trzyma się za bolący brzuch

U dzieci przebieg WZW A najczęściej jest bezżółtaczkowy lub skąpoobjawowy, co sprzyja niekontrolowanemu rozprzestrzenianiu się choroby. Objawy WZW A u dzieci – jeśli występują – są łagodne i przemijające, zwykle nie wymagają zmian trybu życia i nie zaburzają znacząco funkcjonowania. U dorosłych zapalenie wątroby typu A częściej ma ciężki przebieg, a w 70 proc. przypadków występuje żółtaczka.

WZW A – diagnostyka

Rozpoznania WZW A dokonuje się na podstawie objawów, wywiadu i badań diagnostycznych. Jakie testy są wykonywane? Lekarz przed ustaleniem diagnozy zleca badania krwi – poziom enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT), albumin, mocznika, parametrów układu krzepnięcia. Rozpoznanie pewne stawia się po wykazaniu obecności przeciwciał anty-HAV w klasie IgM w surowicy krwi.

WZW A – leczenie

Leczenie WZW A może przebiegać w warunkach domowych. Hospitalizacji najczęściej wymagają pacjenci z podejrzeniem niewydolności wątroby i innymi powikłaniami. Terapia WZW typu A opiera się na łagodzeniu objawów, odpoczynku, spożywaniu regularnych, lekkostrawnych posiłków oraz uzupełnianiu płynów. Ważne jest unikanie przyjmowania leków, których zażywanie nie stanowi konieczności. Zachorowaniu można zapobiegać poprzez zastosowanie szczepionki na WZW A.

Zobacz także

WZW A – profilaktyka

Zapobieganie WZW typu A opiera się na przestrzeganiu zasad higieny i wykonaniu szczepionki.

Wirus zapalenia wątroby typu A na skórze dłoni może przetrwać nawet 4 godziny. Częste mycie rąk pozwala na ograniczenie ryzyka transmisji. W przypadku WZW A szczególnie istotne jest zachowanie higieny przed i w trakcie przygotowywania posiłków.

Dodatkowo zaleca się, żeby osoby podróżujące unikały spożywania żywności niepoddanej obróbce termicznej. Woda przeznaczona do picia powinna być albo komercyjnie zabutelkowana albo zagotowana (bezpiecznie można ją spożywać po podgrzewaniu przez 1 minutę w temperaturze min. 85°C).

WZW A a szczepionka

Szczepienie na WZW A to podstawowy sposób profilaktyki choroby. W Programie Szczepień Ochronnych stanowi zalecaną (nieobowiązkową) szczepionkę. W Polsce dostępne są szczepionki podstawowe (tylko na WZW A) i skojarzone (na WZW A i B). Podaje się je w dwóch lub trzech dawkach w odstępach:

  • 2 dawki: 6–12 miesięcy,
  • 3 dawki skojarzone z WZW B: 0–1–6 miesięcy.

Jak długo ważne jest szczepienie na WZW A? Badania pokazują, że po 2 dawkach szczepionki przeciwciała ochronne utrzymują się we krwi nie krócej niż 15 lat (często odporność pozostaje nawet na 25 lat lub dłużej).

Kto powinien wykonać szczepienie na WZW A? Do grup, dla których zgodnie z danymi GIS szczepionka jest najbardziej zalecana należą:

  • osoby wyjeżdżające do krajów o dużej lub umiarkowanej liczbie zachorowań na WZW A (szczepionkę należy wtedy podać min. 2 tygodnie przed podróżą),
  • pracownicy zatrudnieni przy produkcji i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości oraz konserwacji urządzeń wykorzystywanych do tego celu,
  • dzieci od osiągnięcia wieku przedszkolnego oraz młodzież (jeśli nie chorowały wcześniej na WZW typu A).

Cena szczepionki na WZW A waha się między 120 a 220 zł za jedną dawkę (w zależności od placówki wykonującej szczepienie oraz rodzaju i składu szczepionki).

WZW A – jaka dieta

Zalecenia żywieniowe dla osób chorych na WZW A obejmują przyjmowanie częstych posiłków w małych ilościach (5–6 dziennie), o stałych porach. W diecie należy uwzględnić produkty lekkostrawne, takie jak:

  • jasne pieczywo,
  • kasze drobnoziarniste,
  • ryż,
  • odtłuszczone produkty mleczne,
  • białka jaja,
  • chude mięso,
  • ryby,
  • oleje roślinne,
  • ziemniaki gotowane,
  • warzywa i owoce gotowane bez skórki i pestek,
  • musy i przeciery owocowe.

Do picia polecana jest przede wszystkim woda niegazowana, rozcieńczone soki i słabe herbaty.

W diecie przy WZW typu A należy wykluczyć produkty ciężkostrawne, z dużą zawartością tłuszczów i błonnika. Zalecane jest unikanie:

  • ciemnego pieczywa,
  • ostrych przypraw,
  • smażonych potraw,
  • tłustego mięsa,
  • żółtek jaj,
  • tłustego nabiału,
  • warzyw kapustnych, cebulowych, nasion roślin strączkowych,
  • alkoholu, mocnej kawy i herbaty.

Ważna jest higiena spożywania posiłków – nie należy jeść w nerwowym pośpiechu, ale zadbać o spokój i dokładne przeżuwanie pokarmu.

Najnowsze w naszym serwisie

WZW A – powikłania

WZW A może doprowadzić do powikłań, w tym nadostrego zapalenia wątroby i niewydolności narządu. Komplikacje będące zagrożeniem życia pojawiają się rzadko (występują u 1 na 250 pacjentów z WZW A). W grupie ryzyka powikłań są osoby starsze i pacjenci z innymi chorobami wątroby.

WZW typu A – rokowania

Objawy wirusowego zapalenia wątroby typu A ustępują zazwyczaj w ciągu 2 miesięcy. Czasami po wyzdrowieniu dochodzi jednak do epizodu nawrotu choroby – w takiej sytuacji dolegliwości w zdecydowanej większości przypadków również są przemijające.

Na świecie z powodu zakażenia HAV i jego nadostrej wersji umiera średnio 1,4 mln osób. Najwięcej przypadków jest w Azji Południowej oraz Afryce Środkowej i Południowej.  Polska od lat 80. XX w. do 2017 r. należała do obszaru o niskiej endemiczności  (w 2016 r. rozpoznano 35 przypadków, były to osoby podróżujące do obszarów o wysokim ryzyku zakażenia). W 2017 r. nastąpił aż 85-krotny wzrost zapadalności na to schorzenie – do końca 2017 r. rozpoznano 3072 przypadki, a do połowy czerwca 2018 r. – 812.

 

 

Bibliografia:

  1. Kawalec W., Grenda R., Kulus M. (red.) (2013) Pediatria tom 2, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  2. Szczeklik A., Gajewski P. (red.) (2018), Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków.
  3. World Health Organization (2020) Hepatitis A.
  4. National Health Service (2019) Hepatitis A.
  5. Jarosz M. (red.) (2010) Praktyczny podręcznik dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa.
  6. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia (2019) Komunikat Głównego Inspektora Sanitatnego z dnia 16 października 2019 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2020.
  7. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny (2020) Szczepionka przeciw wzw A.
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Łupież – przyczyny, rodzaje, profilaktyka

Rak żołądka - przyczyny powstania, objawy i rokowania

Rak żołądka – przyczyny powstania, objawy i rokowania

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

Unikasz schabowego i alkoholu? Są jeszcze inne rzeczy, na które musisz uważać w trosce o swoją wątrobę

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

WZW typu C – objawy i leczenie. Jak się można zarazić?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Kobieta siedząca na toalecie martwiąca się krwią w kale

Co oznacza krew w kale u dzieci i dorosłych? Przyczyny, diagnostyka, choroby

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta pijąca ciepłą herbatę, próbująca złagodzić objawy hipotermii

Hipotermia – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

Kobieta z chorą trzustką leży skulona na łóżku i trzyma się za bolący brzuch.

Ostre zapalenie trzustki – jak leczyć pojawiający się silny stan zapalny?

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Posocznica - przyczyny i objawy

Sepsa (posocznica) – na czym polega? Jakie są jej przyczyny, objawy i sposoby leczenia?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?