Azot – właściwości, źródła, skutki nadmiaru i niedoboru

Azot, wraz z tlenem, węglem i wodorem, jest pierwiastkiem niezbędnym do życia i prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. W postaci organicznych związków azotowych, czyli białek, kwasów nukleinowych i aminokwasów, stanowi 1/5 ciała ludzkiego. 

Co to jest azot?

Azot (N) to pierwiastek występujący w stanie wolnym w postaci dwuatomowej cząsteczki jako gaz. Azot jest podstawowym składnikiem powietrza, ponadto tworzy liczne związki organiczne i nieorganiczne – tlenki, kwasy czy sole.

Właściwości azotu

Azot to niezbędny składnik białek budujących komórki organizmu, kwasów nukleinowych, peptydów, enzymów czy neuroprzekaźników. To najważniejsza rola azotu w organizmie. Ponadto azot w połączeniu z tlenem azot tworzy tlenek azotu – związek odpowiedzialny za rozszerzenie naczyń krwionośnych.

Dzienne zapotrzebowanie na azot

W celu dostarczenia optymalnych ilości azotu, należy spożywać odpowiednie ilości białka. Średnie zapotrzebowanie na białko to około 1 g/ kg m. c.

Zwiększone zapotrzebowanie na azot

Większe zapotrzebowanie na białko, a tym samym azot wykazują osoby:

• intensywnie uprawiające sport
• stosujące dietę niskokaloryczną, ale także wegańską i wegetariańską, zapewniające przewagę białek roślinnych nad zwierzęcymi, które mają wyższą wartość biologiczną.

Źródła azotu w diecie

Naturalnymi źródłami azotu są produkty zawierające aminokwasy budujące białka w produktach zwierzęcych (mięso, ryby, owoce morza, nabiał, jaja) i roślinnych, takich jak nasiona strączkowe, orzechy i pestki, pełne ziarna zbóż. Z kolei wysoką zawartością argininy, niezbędnej w syntezie tlenku azotu wyróżniają się buraki, szpinak, rukola, kapusta pekińska czy rzodkiewki.

Niedobór azotu w organizmie

Niedobór azotu może manifestować się jako:

• zahamowanie wzrostu u dzieci
• apatia
• biegunki
• łuszczenie skóry
• stłuszczenie wątroby
• opuchnięcie brzucha i nóg
• zanik mięśni.

Nadmiar azotu w organizmie

Nadmiar azotu w organizmie jest konsekwencją zbyt wysokiego spożycia białka. Towarzyszy mu obniżenia poziomu wapnia w organizmie, obciążenie wątroby i nerek, zwiększając ryzyko powstawania kamieni nerkowych.

Bibliografia:

Galloway J. i in., A chronology of human understanding of the nitrogen cycle; Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci, Jul 2013