Zakażenie owsikami – jak je rozpoznać i leczyć?

Objawy zakażenia owsikami 

Zakażenie owsikami bardzo łatwo rozpoznać. Niekiedy pasożyty widoczne są bowiem gołym okiem – w kale zarażonej osoby lub w okolicach odbytu, gdy samice składają jajeczka. Najbardziej charakterystycznym objawem zakażenia owsikami jest jednak świąd w okolicach odbytu, który nasila się nocą. Owsicy towarzyszyć mogą także: 

• niespokojny sen lub bezsenność, 
• moczenie nocne – zwłaszcza u dziewczynek, co jest wynikiem zapalenia sromu i osłabienia napięcia zwieraczy pęcherza moczowego, 
• niepokój i problemy z koncentracją,  
• brak apetytu, 
• bladość skóry, 
• podkrążone oczy, 
• zgrzytanie zębami, 
• mdłości i bóle brzucha.  

Należy pamiętać, że nie wszystkie oznaki zakażenia owsikami muszą występować jednocześnie, a ich nasilenie zależy od zaawansowania choroby, liczby pasożytów i odporności żywiciela.

Jakie są źródła zakażenia owsikami? 

Jak się okazuje, owsikami zarazić można się w bardzo łatwy sposób. Badania pokazują, że owsica jest najczęściej występującą parazytozą przewodu pokarmowego w Polsce, diagnozuje się ją bowiem u około 10 proc. dzieci w wieku od 5. do 14. lat. To właśnie duże skupiska najmłodszych – żłobki, przedszkola czy domy dziecka – są źródłami zakażenia, czyli dostania się jaj owsików do przewodu pokarmowego.  

Na mnogość zakażeń i rozwoju owsicy wpływa z pewnością łatwość przenoszenia np. na zabawkach czy pościeli, a także zdolność do zarażania mimo przebywania jaj poza organizmem ludzkim przez okres nawet trzech tygodni. Jaka jest droga zakażenia owsikami? Wyróżnia się: 

• zakażenie doustne, kiedy jaja dostają się do przewodu pokarmowego razem z pożywieniem, 
• autoinwazję, gdy drapiące się dziecko przenosi jaja z odbytu do ust, np. pod paznokciami, 
• retroinwazję, która polega na powrocie larw rozwijających się na skórze odbytu do jelita grubego, 
• zakażenie inhalacyjne, czyli wchłanianie jaj razem z unoszącymi się w powietrzu cząsteczkami kału i połykanie ich.

Jak leczyć owsiki? 

Punktem wyjścia leczenia owsicy jest trafna diagnoza. Choć owsiki można rozpoznać gołym okiem na skórze odbytu lub w świeżym kale, ich obecność potwierdza się także w wymazach wykonywanych rano, koniecznie tuż po przebudzeniu i przed myciem. Ocena parazytologiczna i zweryfikowanie znalezionych nicieni, a także trzykrotne powtórzenie wymazu zwiększa zaś szansę na wykrycie owsików do 90 proc.   

Należy pamiętać, że leczeniem obejmuje się nie tylko osobę zarażoną, ale i wszystkich domowników. Poza podaniem jednorazowej odpowiedniej dawki leków i powtórzeniem kuracji po około dwóch tygodniach zaleca się dokładne posprzątanie mieszkania lub placówki, w której przebywało zakażone dziecko. Dodatkowo należy zadbać o higienę tj. codzienne mycie miejsc intymnych, zmianę ręczników i pościeli.

Domowe sposoby na owsiki

Leczenie owsicy wymaga zastosowania odpowiednich leków przeciwpasożytniczych. Warto jednak wesprzeć farmakoterapię odpowiednią dietą, a więc ograniczając ilość węglowodanów, szczególnie białego cukru. Jedz natomiast więcej razowego pieczywa i kasz bogatych w białko oraz warzyw pełnych błonnika. Możesz także zacząć pić zioła, np. piołun czy wrotycz.

Zakażenie owsikami u dorosłych – czy jest możliwe? 

Mimo że owsica kojarzona jest głównie z dziećmi, do zakażenia owsikami może dojść także u osób dorosłych. Najczęściej są to rodzice zakażonych maluchów lub pracownicy żłobków i przedszkoli. Choć objawy zakażenia owsikami u dorosłych są takie same, jak w przypadku dzieci, zdarza się, że choroba przebiega bezobjawowo, wywołując jedynie niewielki dyskomfort związany ze świądem odbytu lub miejsc intymnych.  

Bibliografia: 

1. https://www.gov.pl/web/psse-miedzyrzecz/owsica—co-zrobic-gdy-w-przedszkolu-jest-owsica [dostęp 07.09.2023]. 
2. Popielska J., Marczyńska M., Najczęstsze zarażenia pasożytnicze w Polsce, Pediatria po dyplomie 2012, tom 16, nr 5.  
3. Przeżyj zdrowo i bezpiecznie swoje wakacje, broszura informacyjna Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Kielcach.