Przejdź do treści

Amoniak w moczu i we krwi – badanie, norma, zatrucie amoniakiem

Amoniak w moczu i we krwi - badanie, norma, zatrucie amoniakiem Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Ciężko ustać ci w tej pozycji? Naukowcy mówią, o czym może to świadczyć
„Nadżerkę, taką prawdziwą, będzie miało tylko 30 proc. z was. To, czym najczęściej 'straszą’ was ginekolodzy, to ektopia” – mówi dr Agnieszka Nalewczyńska
Dieta łagodząca objawy PMS, czyli co jeść, żeby mniej cierpieć
Ciśnieniomierze odejdą w zapomnienie? Grafenowy tatuaż sam zmierzy ciśnienie krwi
Wyleczą migrenę botoksem. Przełomową terapię zrefunduje państwo

Amoniak to związek azotowy powstający w świetle jelita podczas trawienia białek przez bakterie jelitowe. Jest to związek toksyczny, który metabolizowany jest w wątrobie i usuwany wraz z moczem oraz potem. Gdy amoniak kumuluje się w organizmie, wówczas może dojść do rozwoju encefalopatii, a w skrajnych przypadkach – nawet do śmierci. 

Co to jest amoniak?

Amoniak to związek powstający w przemianach metabolicznych aminokwasów, zachodzących w przewodzie pokarmowym. Powstanie amoniaku towarzyszy oddzieleniu grupy aminowej od aminokwasów. Powstały amoniak dociera wraz z krwią do wątroby, gdzie włączany jest w cykl przemian określanych jako cykl mocznikowy. Amoniak przekształcany jest w mocznik – związek wydalany wraz z moczem. Taki sposób usuwania amoniaku z organizmu ma na celu ograniczenie jego szkodliwości. Amoniak we krwi występuje w postaci jonów NH4+ i ma zdolność do przekraczania bariery krew – mózg.

Amoniak w moczu

Obecność amoniaku w moczy wynika z procesu amoniogenezy, czyli uwalniania amoniaku z cząsteczki glutaminy. Proces ten zachodzi w nerkach i ma na celu usuwanie jonów wodorowych z organizmu, co pozwala utrzymać równowagę kwasowo-zasadową. W stanach kwasicy zwiększa się ilość jonów wodorowych, co pociąga za sobą nasiloną amoniogenezę i zwiększenie ilości amoniaku w moczu.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

kobieta w laboratorium

Podwyższony amoniak we krwi, czyli hiperamonemia

Zwiększenie stężenia amoniaku we krwi powyżej wartości prawidłowych określane jest mianem hiperamonemii. Wysoki amoniak może być spowodowany przez wrodzone zaburzenia metabolizmu, a także nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządów odpowiedzialnych za metabolizowanie amoniaku i jego usuwanie z organizmu.

Hiperamonemia pierwotna związana jest z występowaniem mutacji genowych prowadzących do wrodzonych zaburzeń metabolizmu. W efekcie ograniczenia lub całkowitego braku aktywności enzymów uczestniczących w cyklu mocznikowym, dochodzi do zaburzeń metabolizmu amoniaku i jego usuwania z organizmu.

Hiperamonemia wtórna to wysoki poziom amoniaku we krwi spowodowany jest nieprawidłowościami w funkcjonowaniu organizmu, prowadzącymi do zwiększonej syntezy amoniaku bądź upośledzonego usuwania tego związku z organizmu. Najczęstsze przyczyny hiperamonemii wtórnej to:

  • wzmożona praca mięśni (drgawki, niewydolność oddechowa angażująca mięśnie oddechowe),
  • niewydolność wątroby,
  • kwasica organiczna,
  • infekcje wywołane przez bakterie wytwarzające ureazę,
  • palenie papierosów,
  • stosowanie niektórych leków (np. kwasu walproinowego).

Jak objawia się wysoki poziom amoniaku we krwi?

Gdy dojdzie do podwyższenia poziomu amoniaku we krwi w przebiegu hiperamonemii wtórnej, wówczas pojawiają się takie objawy jak:

  • wymioty,
  • senność,
  • zaburzenia świadomości,
  • drżenie kończyn,
  • wiotkość mięśni,
  • drgawki.

Z kolei w przebiegu hiperamonemii pierwotnej objawy mogą pojawić się w pierwszych dobach po urodzeniu. Jeśli rozwija się hiperamonemia o wczesnym początku, objawy zauważalne mogą być w pierwszej lub drugiej dobie życia. Objawy bardzo często mają charakter niespecyficzny i obejmują wymioty, drażliwość, letarg oraz hiperwentylację. Natomiast w przypadku hiperamonemii o późnym początku objawy pojawiają się w późniejszym okresie życia i mają charakter wymiotów, bólów głowy, ataksji, zaburzenia chodu.

Bardzo wysokiemu poziomowi amoniaku we krwi może towarzyszyć rozwój encefalopatii. Śpiączka i śmierć mogą wystąpić w przypadku, gdy hiperamonemia przekracza 200 mikromoli/ l.

Kiedy wykonuje się badanie poziomu amoniaku?

Badanie amoniaku we krwi może być zlecone w celu diagnostyki schorzeń wątroby oraz rozpoznania encefalopatii wątrobowej. Ponadto badanie to znajduje zastosowanie w monitorowaniu efektywności leczenia encefalopatii. Tego typu test biochemiczny wykonywany jest ponadto w przebiegu zaburzeń świadomości czy śpiączki o nieznanej przyczynie. Amoniak we krwi oznaczany jest także u noworodków i niemowląt, u których występują zaburzenia neurologiczne czy śpiączka. Badanie może być wykonane także u tych dzieci, które kilka dni wcześniej przeszły infekcję wirusową, a obecnie pojawia się u nich letarg, apatia i wymioty.

Badanie amoniaku wykonywane jest przy podejrzeniu nasilenia procesów gnilnych w jelicie. Kolejne zastosowanie badania to ocena bloku metabolicznego w cyklu mocznikowym.

Amoniak w moczu oznaczany jest przy podejrzeniu zaburzenia funkcjonowania nerek, a także przy podejrzeniu zaburzeń równowagi wodno – elektrolitowej.

Pojemnik z moczem i wyniki badania moczu

Przebieg badania amoniaku we krwi i moczu

Amoniak jako jony NH4+ oznaczany jest w próbce krwi żylnej. Nie ma konieczności specjalnego przygotowania do badania, pacjent powinien jedynie zgłosić się do laboratorium na czczo. Amoniak w moczu oznaczany jest w próbce moczu uzyskanej na drodze dobowej zbiórki. Mocz należy zbierać przez całą dobę, oddając pierwszy mocz poranny do toalety i kończą zbiórkę pobraniem porannej próbki moczu w dniu następnym. Należy określić objętość całej zbiórki dobowej i pobrać z niej niewielką próbkę, którą dostarcza się do laboratorium.

Norma amoniaku we krwi i w moczu

Prawidłowy poziom amoniaku we krwi to 19-60 mikrogram/ dl. U noworodków poziom amoniaku we krwi nie powinien przekraczać 50 mikrogram/dl. Z kolei norma dla amoniaku w moczu to 30-50 mmol/l.

Interpretacja wyniku badania amoniaku we krwi

Amoniak we krwi powyżej normy świadczy o zaburzeniach funkcji wątroby lub nerek, przez co upośledzony zostaje metabolizm amoniaku i jego usuwanie z organizmu. Niewydolności nerek może towarzyszyć zapach amoniaku z ust. Kolejną przyczyną zbyt wysokiego amoniaku może być zespół Reye’a, czyli występujące u dzieci uszkodzenie wątroby i encefalopatia po zażyciu kwasu acetylosalicylowego.

Zbyt wysoki amoniak może występować w przebiegu defektów genetycznych związanych z niedoborami enzymów cyklu mocznikowego. Ponadto przyczynami podwyższenia amoniaku we krwi mogą być: palenie papierosów, spożywanie alkoholu czy nasilony wysiłek fizyczny.

Zbyt niski poziom amoniaku we krwi zdarza się rzadko i zazwyczaj towarzyszy nieprawidłowemu ciśnieniu tętniczemu.

Amoniak w moczu – jak interpretować badanie?

Wysoki poziom amoniaku w moczu może wskazywać na stosowanie diety wysokobiałkowej, cukrzycę czy kwasicę metaboliczną. Z kolei wyczuwalny zapach amoniaku w moczu towarzyszy bakteryjnym infekcjom dróg moczowych. Zbyt niski pozom amoniaku w moczu wiąże się z kłębuszkowym zapaleniem nerek lub zasadowicą metaboliczną.

Zatrucie amoniakiem

Zatrucie amoniakiem jest konsekwencją narażenia na amoniak w postaci gazowej. Dotyczy to głównie narażenia zawodowego i może prowadzić do kontaktu amoniaku ze skórą, zatruciem na drodze pokarmowej oraz wdychania amoniaku. Po kontakcie ze skórą dochodzi do powstania poparzenia i rozległych pęcherzy. Pokarmowe zatrucie amoniakiem prowadzi do wystąpienia wymiotów i nudności, bólu brzucha, zatrzymania moczu. Z kolei wdychaniu amoniaku towarzyszy podrażnienie śluzówki dróg oddechowych, trudności w oddychaniu i duszności. Zatrucie amoniakiem jest potencjalnie śmiertelne.

 

Bibliografia:

  1. Ali R., Nagalli S., Hyperammonemia; StatPearls
  2. Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych; MediPage 2011
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Skan mózgu pozwoli na wykrycie alzheimera / istock

Chorobę Alzheimera można zdiagnozować za pomocą pojedynczego skanu mózgu. Nowe odkrycie naukowców

Glifosat – co to jest i jak go usunąć? Jaki wpływ na nasze zdrowie mają herbicydy?

Poznaj patenty trenerów i dietetyków na lepszą przemianę materii

Jak naturalnie obniżyć ciśnienie – jaka dieta jest najlepsza?

Dr Maciej Mazurec: Cytologia powoli przechodzi do lamusa, staje się metodą historyczną. Mamy znacznie skuteczniejszy test, który zwiększa bezpieczeństwo pacjentek nawet o 60-70 proc.

Dr Maciej Mazurec: Cytologia powoli przechodzi do lamusa. Mamy znacznie skuteczniejszy test, który zwiększa bezpieczeństwo pacjentek nawet do 70 proc.

Czujesz ból, gdy siusiasz? Osiem możliwych powodów

Układ dokrewny – funkcje i budowa. Jakie hormony są najważniejsze?

Androstendion – rola w organizmie, normy i interpretacja. Kiedy badać poziom hormonu?

zamyślona kobieta o jasnych włosach

Jakie badania profilaktyczne zrobić, by nie bać się choroby? Wiele dolegliwości długo nie daje objawów

„Ciało bez wątpienia lubi aktywność. Ale sport trzeba przyjąć z całym dobrodziejstwem inwentarza”. Jak nie zaczynać aktywności, mówi Andrzej Pyda

7 suplementów stworzonych z myślą o kobietach

Suplementy dla kobiet – sprawdź, czy twój organizm ich nie potrzebuje

Choroby cywilizacyjne – przykłady, przyczyny. Jak im zapobiegać?

Dopadają cię skurcze i miewasz przyspieszone tętno? Może masz za mało potasu w organizmie?

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Aceton w moczu

Aceton w moczu – przyczyny, objawy, leczenie

Permanentne zmęczenie - z czego wynika? / istock

Permanentne zmęczenie. Z czego może wynikać?

Kwasica metaboliczna, badanie

Kwasica metaboliczna – przyczyny, objawy, leczenie

Karboksyhemoglobina, fiolka krwi

Karboksyhemoglobina – badanie i interpretacja wyniku, objawy zatrucia tlenkiem węgla

Szczawiany

Szczawiany – wpływ na zdrowie. Co neutralizuje szczawiany?

Ida Karpińska

Ida Karpińska o diagnozie raka szyjki macicy: „Wyłam, mówiąc: 'Przecież to niemożliwe’ ” [WIDEO]

Mierzenie wskaźnika glikemicznego

Glikemia – wskaźnik określający poziom cukru we krwi

Kobieta z lampą w ręce

10 niezdrowych wieczornych nawyków

Drink z brokatem

Jak uleczyć sylwestrowego kaca? Lekarka zdradza sprawdzone patenty

Kobieta trzyma się na szyję, bo ma niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy – objawy, przyczyny, diagnoza i leczenie

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

×