Przejdź do treści

Amoniak w moczu i we krwi – badanie, norma, zatrucie amoniakiem

Amoniak w moczu i we krwi - badanie, norma, zatrucie amoniakiem Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Koncert w bańkach
Niezwykły koncert w trakcie pandemii. Fani i zespół zamknięci w… bańkach!
Ludzie na koncercie
Lek. Bartosz Fiałek wzburzony weekendowymi imprezami: ludzie, których ignorancja przekracza „dach świata”
Izrael zostanie „hermetycznie zamknięty”? Izraelska minister turystyki: to ekstremalny krok i naruszenie podstawowych praw
Izrael zostanie „hermetycznie zamknięty” z powodu koronawirusa? Premier: wyprzedzamy cały świat
Zmiana kolejności szczepień przeciw COVID-19
Zmiana kolejności szczepień przeciw COVID-19. Kto i w jakiej sytuacji będzie mógł przyjąć preparat wcześniej?
Genogram – do czego służy, jak zrobić, symbole genogramu

Amoniak to związek azotowy powstający w świetle jelita podczas trawienia białek przez bakterie jelitowe. Jest to związek toksyczny, który metabolizowany jest w wątrobie i usuwany wraz z moczem oraz potem. Gdy amoniak kumuluje się w organizmie, wówczas może dojść do rozwoju encefalopatii, a w skrajnych przypadkach – nawet do śmierci. 

Co to jest amoniak?

Amoniak to związek powstający w przemianach metabolicznych aminokwasów, zachodzących w przewodzie pokarmowym. Powstanie amoniaku towarzyszy oddzieleniu grupy aminowej od aminokwasów. Powstały amoniak dociera wraz z krwią do wątroby, gdzie włączany jest w cykl przemian określanych jako cykl mocznikowy. Amoniak przekształcany jest w mocznik – związek wydalany wraz z moczem. Taki sposób usuwania amoniaku z organizmu ma na celu ograniczenie jego szkodliwości. Amoniak we krwi występuje w postaci jonów NH4+ i ma zdolność do przekraczania bariery krew – mózg.

Amoniak w moczu

Obecność amoniaku w moczy wynika z procesu amoniogenezy, czyli uwalniania amoniaku z cząsteczki glutaminy. Proces ten zachodzi w nerkach i ma na celu usuwanie jonów wodorowych z organizmu, co pozwala utrzymać równowagę kwasowo-zasadową. W stanach kwasicy zwiększa się ilość jonów wodorowych, co pociąga za sobą nasiloną amoniogenezę i zwiększenie ilości amoniaku w moczu.

kobieta w laboratorium

Podwyższony amoniak we krwi, czyli hiperamonemia

Zwiększenie stężenia amoniaku we krwi powyżej wartości prawidłowych określane jest mianem hiperamonemii. Wysoki amoniak może być spowodowany przez wrodzone zaburzenia metabolizmu, a także nieprawidłowości w funkcjonowaniu narządów odpowiedzialnych za metabolizowanie amoniaku i jego usuwanie z organizmu.

Hiperamonemia pierwotna związana jest z występowaniem mutacji genowych prowadzących do wrodzonych zaburzeń metabolizmu. W efekcie ograniczenia lub całkowitego braku aktywności enzymów uczestniczących w cyklu mocznikowym, dochodzi do zaburzeń metabolizmu amoniaku i jego usuwania z organizmu.

Hiperamonemia wtórna to wysoki poziom amoniaku we krwi spowodowany jest nieprawidłowościami w funkcjonowaniu organizmu, prowadzącymi do zwiększonej syntezy amoniaku bądź upośledzonego usuwania tego związku z organizmu. Najczęstsze przyczyny hiperamonemii wtórnej to:

  • wzmożona praca mięśni (drgawki, niewydolność oddechowa angażująca mięśnie oddechowe),
  • niewydolność wątroby,
  • kwasica organiczna,
  • infekcje wywołane przez bakterie wytwarzające ureazę,
  • palenie papierosów,
  • stosowanie niektórych leków (np. kwasu walproinowego).

Jak objawia się wysoki poziom amoniaku we krwi?

Gdy dojdzie do podwyższenia poziomu amoniaku we krwi w przebiegu hiperamonemii wtórnej, wówczas pojawiają się takie objawy jak:

  • wymioty,
  • senność,
  • zaburzenia świadomości,
  • drżenie kończyn,
  • wiotkość mięśni,
  • drgawki.

Z kolei w przebiegu hiperamonemii pierwotnej objawy mogą pojawić się w pierwszych dobach po urodzeniu. Jeśli rozwija się hiperamonemia o wczesnym początku, objawy zauważalne mogą być w pierwszej lub drugiej dobie życia. Objawy bardzo często mają charakter niespecyficzny i obejmują wymioty, drażliwość, letarg oraz hiperwentylację. Natomiast w przypadku hiperamonemii o późnym początku objawy pojawiają się w późniejszym okresie życia i mają charakter wymiotów, bólów głowy, ataksji, zaburzenia chodu.

Bardzo wysokiemu poziomowi amoniaku we krwi może towarzyszyć rozwój encefalopatii. Śpiączka i śmierć mogą wystąpić w przypadku, gdy hiperamonemia przekracza 200 mikromoli/ l.

Kiedy wykonuje się badanie poziomu amoniaku?

Badanie amoniaku we krwi może być zlecone w celu diagnostyki schorzeń wątroby oraz rozpoznania encefalopatii wątrobowej. Ponadto badanie to znajduje zastosowanie w monitorowaniu efektywności leczenia encefalopatii. Tego typu test biochemiczny wykonywany jest ponadto w przebiegu zaburzeń świadomości czy śpiączki o nieznanej przyczynie. Amoniak we krwi oznaczany jest także u noworodków i niemowląt, u których występują zaburzenia neurologiczne czy śpiączka. Badanie może być wykonane także u tych dzieci, które kilka dni wcześniej przeszły infekcję wirusową, a obecnie pojawia się u nich letarg, apatia i wymioty.

Badanie amoniaku wykonywane jest przy podejrzeniu nasilenia procesów gnilnych w jelicie. Kolejne zastosowanie badania to ocena bloku metabolicznego w cyklu mocznikowym.

Amoniak w moczu oznaczany jest przy podejrzeniu zaburzenia funkcjonowania nerek, a także przy podejrzeniu zaburzeń równowagi wodno – elektrolitowej.

Pojemnik z moczem i wyniki badania moczu

Przebieg badania amoniaku we krwi i moczu

Amoniak jako jony NH4+ oznaczany jest w próbce krwi żylnej. Nie ma konieczności specjalnego przygotowania do badania, pacjent powinien jedynie zgłosić się do laboratorium na czczo. Amoniak w moczu oznaczany jest w próbce moczu uzyskanej na drodze dobowej zbiórki. Mocz należy zbierać przez całą dobę, oddając pierwszy mocz poranny do toalety i kończą zbiórkę pobraniem porannej próbki moczu w dniu następnym. Należy określić objętość całej zbiórki dobowej i pobrać z niej niewielką próbkę, którą dostarcza się do laboratorium.

Norma amoniaku we krwi i w moczu

Prawidłowy poziom amoniaku we krwi to 19-60 mikrogram/ dl. U noworodków poziom amoniaku we krwi nie powinien przekraczać 50 mikrogram/dl. Z kolei norma dla amoniaku w moczu to 30-50 mmol/l.

Interpretacja wyniku badania amoniaku we krwi

Amoniak we krwi powyżej normy świadczy o zaburzeniach funkcji wątroby lub nerek, przez co upośledzony zostaje metabolizm amoniaku i jego usuwanie z organizmu. Niewydolności nerek może towarzyszyć zapach amoniaku z ust. Kolejną przyczyną zbyt wysokiego amoniaku może być zespół Reye’a, czyli występujące u dzieci uszkodzenie wątroby i encefalopatia po zażyciu kwasu acetylosalicylowego.

Zbyt wysoki amoniak może występować w przebiegu defektów genetycznych związanych z niedoborami enzymów cyklu mocznikowego. Ponadto przyczynami podwyższenia amoniaku we krwi mogą być: palenie papierosów, spożywanie alkoholu czy nasilony wysiłek fizyczny.

Zbyt niski poziom amoniaku we krwi zdarza się rzadko i zazwyczaj towarzyszy nieprawidłowemu ciśnieniu tętniczemu.

Amoniak w moczu – jak interpretować badanie?

Wysoki poziom amoniaku w moczu może wskazywać na stosowanie diety wysokobiałkowej, cukrzycę czy kwasicę metaboliczną. Z kolei wyczuwalny zapach amoniaku w moczu towarzyszy bakteryjnym infekcjom dróg moczowych. Zbyt niski pozom amoniaku w moczu wiąże się z kłębuszkowym zapaleniem nerek lub zasadowicą metaboliczną.

Zatrucie amoniakiem

Zatrucie amoniakiem jest konsekwencją narażenia na amoniak w postaci gazowej. Dotyczy to głównie narażenia zawodowego i może prowadzić do kontaktu amoniaku ze skórą, zatruciem na drodze pokarmowej oraz wdychania amoniaku. Po kontakcie ze skórą dochodzi do powstania poparzenia i rozległych pęcherzy. Pokarmowe zatrucie amoniakiem prowadzi do wystąpienia wymiotów i nudności, bólu brzucha, zatrzymania moczu. Z kolei wdychaniu amoniaku towarzyszy podrażnienie śluzówki dróg oddechowych, trudności w oddychaniu i duszności. Zatrucie amoniakiem jest potencjalnie śmiertelne.

 

Bibliografia:

  1. Ali R., Nagalli S., Hyperammonemia; StatPearls
  2. Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych; MediPage 2011
i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pierwsze suplementy od kobiet dla kobiet

Poznaj WIMIN

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Kobieta

Wciąż słyszymy o potrzebie suplementacji witaminy B12. Jak ocenić jej realny poziom we krwi?

Katabolizm – co to jest, etapy, katabolizm a metabolizm

Kobieta rozwija matę do ćwiczeń

Poranny trening – dlaczego warto wstać?

10 niezdrowych wieczornych nawyków

Drink z brokatem

Jak uleczyć sylwestrowego kaca? Lekarka zdradza sprawdzone patenty

Chlorki we krwi – badanie, norma, jak obniżyć chlorki

Zespół Fanconiego

Zespół Fanconiego – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

Zbyt długie trzymanie moczu. Urolog ostrzega: prowadzi to do licznych infekcji i schorzeń

Tomografia komputerowa serca – jak wygląda? Wskazania, cena

USG stawów – wskazania, przygotowanie i przebieg badania

Rak prostaty – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Miopatia – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie miopatii

Tomografia komputerowa jamy brzusznej – ile trwa, kontrast

Glistnica – drogi zakażenia, objawy, leczenie i powikłania

USG trzustki – co wykrywa badanie i jak się przygotować?

niedobory w organizmie

Męczy cię sezonowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, by sprawdzić niedobory w organizmie

Mocznik we krwi i moczu – badanie, normy, interpretacja

Badanie ginekologiczne – jak wygląda, wskazania, przygotowanie

Rezonans magnetyczny kręgosłupa – ile trwa, jak wygląda, cena

Aldosteron – badanie, norma. Nadmiar i niedobór aldosteronu

Badanie kału – na pasożyty, ogólne, posiew. Jak pobrać kał?

Albuminy – norma, badanie, niedobór i nadmiar

Wazopresyna – funkcje, badanie. Nadmiar i niedobór wazopresyny

Mioglobina w moczu i we krwi – co to jest? Badanie, normy

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Basia Kędzior

Hello My Hero. „Wygląd nie mówi o tym, kim się jest, czy jest się lepszym, czy gorszym. Każdy ma tak samo ważny powód i prawo do życia” – mówi Basia Kędzior, dziewczyna z rybią łuską

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para w łóżku

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Klara Roterska

Klara Roterska: Nikt nie chciał wpisać mi w kartę leczenia słowa „gwałt”, wpisywali „przykre zdarzenie”

Morsowanie – wady i zalety. Czy naprawdę warto wbiec do lodowatej wody?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Objawy odstawienia alkoholu. Jakie są korzyści z niepicia alkoholu?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?