Przejdź do treści

Antyseptyka – co oznacza pojęcie? Historia i znaczenie antyseptyki w medycynie

Mężczyzna w niebieskiej koszulce odkaża sobie ranę na nodze
Fot. Robert Przybysz/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
„Zapisałem panu tabletki, które sprawią, że penis będzie mniej bolał. Proszę wrócić, jak będzie pan się chciał starać o dziecko”. Ekspertka o podwójnych standardach
3 mokre ręczniki – tego potrzebujesz przy przegrzaniu organizmu. Gdzie je przyłożyć, wyjaśnia ratownik medyczny
Zakładasz nogę na nogę? To jeden z wielu nawyków, których nie lubi dno miednicy. Mówi o tym fizjoterapeutka uroginekologiczna Monika Grzegorzewicz
Meghan Markle o normalizacji poronienia i o aborcji. „To, co dzieje się w naszych ciałach, jest głęboko osobiste”
Lek na nadciśnienie zniknął z aptek. Kolejne dostawy nie są planowane

Antyseptyka ma swoje korzenie w XIX wieku i stosowana jest z powodzeniem w medycynie po dziś dzień. Gdyby nie środki antyseptyczne, chirurdzy mieliby poważne problemy z wykonywaniem operacji, a ludzie z licznymi infekcjami, a nawet przedwczesnymi zgonami.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to jest antyseptyka? Antyseptyka to system medycznych środków, których podjęcie ma na celu zniszczenie mikroorganizmów w obrębie rany, ogniska patologicznego, narządów i tkanek oraz w organizmie pacjenta jako całości, przy użyciu aktywnych substancji chemicznych i czynników biologicznych, a także mechanicznych i fizycznych metod działania. Zapobiega wprowadzaniu patogenów do ran, tkanek, narządów oraz jam ciała pacjenta podczas operacji chirurgicznych, opatrywania ran, endoskopii i innych procedur leczniczych i diagnostycznych.

Środki antyseptyczne

Pochodzenie terminu i opracowanie metod antyseptyki i aseptyki w dużej mierze związane jest z Ludwikiem Pasteurem, który w 1863 roku udowodnił, że procesy fermentacji i rozkładu są związane z rozwojem mikroorganizmów. Przenosząc ideę Pasteura na salę operacyjną, angielski chirurg Joseph Lister dał naukowe uzasadnienie ropienia ran, wyjaśniając ten ówcześnie powszechny problem wnikaniem do ran i rozwojem w nich mikrobów. Antyseptyka polega na m.in. stosowaniu preparatów, które w odpowiednich stężeniach mają niszczący wpływ na większość drobnoustrojów. Zwykle stosuje się je w leczeniu zainfekowanych ran, zmianach w błonie śluzowej oraz w wielu innych przypadkach. Mechanizm działania różnych antyseptyków nie jest taki sam. Może być związany z denaturacją białka, upośledzeniem przepuszczalności błony komórkowej mikroorganizmu, hamowaniem enzymów ważnych dla aktywności życiowej bakterii, grzybów i wirusów.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Aseptyka i antyseptyka a dezynfekcja i sterylizacja

Sterylizacja polega na całkowitym uwolnieniu substancji i obiektów od szkodliwych mikroorganizmów za pomocą metod fizycznych i chemicznych. Dezynfekcja zaś to zestaw metod całkowitego, częściowego lub selektywnego niszczenia potencjalnie patogennych mikroorganizmów na przedmiotach i powierzchniach użytkowych w celu zahamowania przenoszenia chorób zakaźnych. Sterylizacja jest podstawą antyseptyki, najbardziej skutecznej i niezawodnej metody zapobiegania infekcjom poprzez dezynfekcję. Środki i stosowane metody sterylizacji powinny być oceniane pod względem skuteczności w niszczeniu bakterii i ich form przetrwalnikowych, powinny być również bezpieczne dla pacjentów i personelu medycznego i nie mogą wpływać ujemnie na właściwości użytkowe powierzchni i przedmiotów poddawanych sterylizacji

Pomoc w przypadku obrażeń i oparzeń

Aseptyka i antyseptyka są niezbędne w leczeniu wszelkich zadrapań, otarć, ran i oparzeń. Przed zastosowaniem roztworu antyseptycznego na uraz należy dokładnie umyć ręce oraz usunąć pozostałości brudu i ciał obcych z rany. Po leczeniu konieczne jest monitorowanie pacjenta, ponieważ niektóre środki antyseptyczne mogą wywoływać reakcje alergiczne. Na przykład powszechna jest nietolerancja jodu, rzadziej chloru. Jeśli skóra jest znacznie uszkodzona, rana lub oparzenie są głębokie, nie można wlać do niej pierwszego lepszego środka antyseptycznego. Może to prowadzić do oparzeń, dodatkowego uszkodzenia rany, martwicy jej krawędzi i dłuższego gojenia. Nie zaleca się również stosowania antyseptyków bez konsultacji z lekarzem w przypadku ropnych zmian skórnych i innych chorób skóry. Nieodpowiednie stosowanie środków antyseptycznych może zaostrzyć chorobę lub spowolnić powrót do zdrowia. Należy pamiętać, że niektóre środki antyseptyczne wymagają specjalnych warunków przechowywania. Dlatego nie wszystkie będą odpowiednie do skompletowania zestawu pierwszej pomocy w samochodzie lub na czas podróży.

Zobacz także

Ochrona przed przeziębieniem

Antyseptyka wraz ze swoimi środkami do profilaktyki i leczenia zapalenia gardła, migdałków, jamy ustnej, opryszczki i przeziębienia jest dostępna w różnych postaciach: od roztworów do płukania przez aerozole do inhalacji po tabletki i pastylki do ssania. W tym przypadku substancje antyseptyczne są często integralnymi składnikami złożonych preparatów, które mogą również obejmować środki eliminujące dyskomfort w gardle: olejki eteryczne, znieczulenia miejscowe, substancje zapachowe. Jednakże zastosowanie niektórych antyseptyków może nieść ze sobą wysokie prawdopodobieństwo reakcji alergicznych i działania drażniącego. Ponadto preparaty zawierające roślinne środki antyseptyczne i olejki eteryczne są przeciwwskazane u pacjentów uczulonych na pyłki. Dlatego należy ostrożnie podchodzić do wyboru środków antyseptycznych. Jeśli mamy skłonność do alergii, lepiej wybrać środki jednoskładnikowe o niskim potencjale uczulającym. W każdej sytuacji klinicznej można wybrać optymalny środek antyseptyczny, biorąc pod uwagę skuteczność i bezpieczeństwo jego stosowania, a także wygodę podawania.

Najnowsze w naszym serwisie

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Ponad 90 proc. Polaków jest odpornych na koronawirusa? Niedzielski: Wynik daje nam pewien komfort bezpieczeństwa

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Wystawianie zwolnień lekarskich podczas teleporad było nielegalne? ZUS przeprowadza kontrole

Hydroterapia – korzyści z wodolecznictwa i rodzaje zabiegów

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Biały nalot na języku – co oznacza i jak go usunąć?

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Stan wegetatywny – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

„Tam, gdzie ktoś inny zastanawia się trzy razy czy iść i zaryzykować, tam Polak już jest”. O medycynie ekstremalnej mówi Dariusz Jaroń, autor książki „Ekstremalni”

Sekwencjonowanie DNA – cel, etapy i metody badania

Fakty i mity: Przeziębienie pęcherza

„Nie siadaj na betonie, bo złapiesz wilka”, czyli przeziębienie pęcherza. Czy to prawda?

Badania kliniczne – bezpieczeństwo i zasady. Czy każdy może poddać się testom klinicznym?

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

David Beckham oddał na dobę swoje konto na Instagramie lekarce z Charkowa. Cały świat zobaczył, jak wojna zmieniła rzeczywistość w szpitalach

Najpopularniejsze

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

ucho kobiety

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCV – morfologia, wyniki, norma. MCV podwyższone i za niskie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

para w łóżku

Fellatio, czyli oswajanie penisa. 7 najważniejszych zasad!

×