Przejdź do treści

Antyseptyka – co oznacza pojęcie? Historia i znaczenie antyseptyki w medycynie

Mężczyzna w niebieskiej koszulce odkaża sobie ranę na nodze
Fot. Robert Przybysz/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
kobieta żuje gumę do żucia
Zdarzyło ci się żuć gumę przed zabiegiem? O tym, czy jest to bezpieczne, mówi anestezjolog
Unsplash.com
Łykasz lewotyroksynę na niedoczynność tarczycy, a potem pijesz kawę? To niezbyt zdrowe połączenie
„Podnieść piersi? Ale dla kogo? Mi się podoba i tylko to się liczy” – pisze piosenkarka Tanerélle na Twitterze
loto
Letnie BHP, czyli czego nie robić podczas upałów
Pexels.com
Dr Lifestyle: Owocowe smoothie może być mniej wartościowe niż te same owoce zjedzone w całości

Antyseptyka ma swoje korzenie w XIX wieku i stosowana jest z powodzeniem w medycynie po dziś dzień. Gdyby nie środki antyseptyczne, chirurdzy mieliby poważne problemy z wykonywaniem operacji, a ludzie z licznymi infekcjami, a nawet przedwczesnymi zgonami.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to jest antyseptyka? Antyseptyka to system medycznych środków, których podjęcie ma na celu zniszczenie mikroorganizmów w obrębie rany, ogniska patologicznego, narządów i tkanek oraz w organizmie pacjenta jako całości, przy użyciu aktywnych substancji chemicznych i czynników biologicznych, a także mechanicznych i fizycznych metod działania. Zapobiega wprowadzaniu patogenów do ran, tkanek, narządów oraz jam ciała pacjenta podczas operacji chirurgicznych, opatrywania ran, endoskopii i innych procedur leczniczych i diagnostycznych.

Środki antyseptyczne

Pochodzenie terminu i opracowanie metod antyseptyki i aseptyki w dużej mierze związane jest z Ludwikiem Pasteurem, który w 1863 roku udowodnił, że procesy fermentacji i rozkładu są związane z rozwojem mikroorganizmów. Przenosząc ideę Pasteura na salę operacyjną, angielski chirurg Joseph Lister dał naukowe uzasadnienie ropienia ran, wyjaśniając ten ówcześnie powszechny problem wnikaniem do ran i rozwojem w nich mikrobów. Antyseptyka polega na m.in. stosowaniu preparatów, które w odpowiednich stężeniach mają niszczący wpływ na większość drobnoustrojów. Zwykle stosuje się je w leczeniu zainfekowanych ran, zmianach w błonie śluzowej oraz w wielu innych przypadkach. Mechanizm działania różnych antyseptyków nie jest taki sam. Może być związany z denaturacją białka, upośledzeniem przepuszczalności błony komórkowej mikroorganizmu, hamowaniem enzymów ważnych dla aktywności życiowej bakterii, grzybów i wirusów.

Chcesz lepszej ochrony organizmu?

Dobre bakterie są naszymi małymi sojusznikami. Sprawdź jak WIMIN może wesprzeć ochronę Twojego organizmu.

Sprawdź

Aseptyka i antyseptyka a dezynfekcja i sterylizacja

Sterylizacja polega na całkowitym uwolnieniu substancji i obiektów od szkodliwych mikroorganizmów za pomocą metod fizycznych i chemicznych. Dezynfekcja zaś to zestaw metod całkowitego, częściowego lub selektywnego niszczenia potencjalnie patogennych mikroorganizmów na przedmiotach i powierzchniach użytkowych w celu zahamowania przenoszenia chorób zakaźnych. Sterylizacja jest podstawą antyseptyki, najbardziej skutecznej i niezawodnej metody zapobiegania infekcjom poprzez dezynfekcję. Środki i stosowane metody sterylizacji powinny być oceniane pod względem skuteczności w niszczeniu bakterii i ich form przetrwalnikowych, powinny być również bezpieczne dla pacjentów i personelu medycznego i nie mogą wpływać ujemnie na właściwości użytkowe powierzchni i przedmiotów poddawanych sterylizacji

Pomoc w przypadku obrażeń i oparzeń

Aseptyka i antyseptyka są niezbędne w leczeniu wszelkich zadrapań, otarć, ran i oparzeń. Przed zastosowaniem roztworu antyseptycznego na uraz należy dokładnie umyć ręce oraz usunąć pozostałości brudu i ciał obcych z rany. Po leczeniu konieczne jest monitorowanie pacjenta, ponieważ niektóre środki antyseptyczne mogą wywoływać reakcje alergiczne. Na przykład powszechna jest nietolerancja jodu, rzadziej chloru. Jeśli skóra jest znacznie uszkodzona, rana lub oparzenie są głębokie, nie można wlać do niej pierwszego lepszego środka antyseptycznego. Może to prowadzić do oparzeń, dodatkowego uszkodzenia rany, martwicy jej krawędzi i dłuższego gojenia. Nie zaleca się również stosowania antyseptyków bez konsultacji z lekarzem w przypadku ropnych zmian skórnych i innych chorób skóry. Nieodpowiednie stosowanie środków antyseptycznych może zaostrzyć chorobę lub spowolnić powrót do zdrowia. Należy pamiętać, że niektóre środki antyseptyczne wymagają specjalnych warunków przechowywania. Dlatego nie wszystkie będą odpowiednie do skompletowania zestawu pierwszej pomocy w samochodzie lub na czas podróży.

Zobacz także

Ochrona przed przeziębieniem

Antyseptyka wraz ze swoimi środkami do profilaktyki i leczenia zapalenia gardła, migdałków, jamy ustnej, opryszczki i przeziębienia jest dostępna w różnych postaciach: od roztworów do płukania przez aerozole do inhalacji po tabletki i pastylki do ssania. W tym przypadku substancje antyseptyczne są często integralnymi składnikami złożonych preparatów, które mogą również obejmować środki eliminujące dyskomfort w gardle: olejki eteryczne, znieczulenia miejscowe, substancje zapachowe. Jednakże zastosowanie niektórych antyseptyków może nieść ze sobą wysokie prawdopodobieństwo reakcji alergicznych i działania drażniącego. Ponadto preparaty zawierające roślinne środki antyseptyczne i olejki eteryczne są przeciwwskazane u pacjentów uczulonych na pyłki. Dlatego należy ostrożnie podchodzić do wyboru środków antyseptycznych. Jeśli mamy skłonność do alergii, lepiej wybrać środki jednoskładnikowe o niskim potencjale uczulającym. W każdej sytuacji klinicznej można wybrać optymalny środek antyseptyczny, biorąc pod uwagę skuteczność i bezpieczeństwo jego stosowania, a także wygodę podawania.

Najnowsze w naszym serwisie

Zainteresował Cię WIMIN?

Zobacz więcej

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

„Przez uwarunkowania kulturowe, społeczne i religijne kobiety zgwałcone przez męża często nie wiedzą, że są ofiarami przestępstwa” – mówią Kamila Ferenc i Adam Kuczyński z Fundacji Przeciw Kulturze Gwałtu

„Fizjoterapeuci wykonują wspaniałą pracę. Ale zarabiają 1800 zł na rękę i żeby zarobić godnie, pracują po 12 godzin przez 7 dni w tygodniu” – mówi fizjoterapeutka Sandra Osipiuk

„Tak zwane „środowisko” feministyczne niesłusznie upatruje w nas konkurencję. A feminizm w Polsce potrzebuje pluralizmu” – mówią Agata Maciejewska i Kasia von Alexandrowitsch, założycielki „Dziewuchy Dziewuchom”

Zainteresują cię również:

Upały? Myj ręce! Okazuje się, że wiele z nas robi to niepoprawnie

Wegański biszkopt nadziany porzeczkami

Dieta dla zdrowych stawów

Zadbaj o stawy. Sprawdź, które produkty im sprzyjają, a które szkodzą

Wirus opryszczki, którego mamy prawie wszyscy. Wiesz o nim wszystko?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Zajady – jak je leczyć domowymi sposobami?

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

5 powodów, dla których warto jeść jogurt

Jogurt jest super. Poznaj kilka korzyści płynących z jedzenia jogurtu

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?