Przejdź do treści

Antyseptyka – co oznacza pojęcie? Historia i znaczenie antyseptyki w medycynie

Mężczyzna w niebieskiej koszulce odkaża sobie ranę na nodze
Fot. Robert Przybysz/AdobeStock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wszyscy kłamiemy. Wiesz, którym typem kłamcy jesteś? Sprawdź i zastanów się, czy warto
Jak dobrze się kłócić? Poznaj 5 kroków do udanej i dojrzałej kłótni
Refluks żołądkowo-przełykowy: objawy i dieta
Refluks żołądkowo-przełykowy: jakie są objawy? Czego powinnaś unikać?
Jak biegać, żeby schudnąć?
Po wielkanocnym biesiadowaniu trzeba spalić nadmiar kalorii. Podpowiadamy, jak biegać, aby chudnąć
Dziewczyna „chłopięca” czy”dziewczęca”? Po co w ogóle wybierać?! Zobacz świetne zdjęcia, które przełamują ten stereotypowy podział

Antyseptyka ma swoje korzenie w XIX wieku i stosowana jest z powodzeniem w medycynie po dziś dzień. Gdyby nie środki antyseptyczne, chirurdzy mieliby poważne problemy z wykonywaniem operacji, a ludzie z licznymi infekcjami, a nawet przedwczesnymi zgonami.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Co to jest antyseptyka? Antyseptyka to system medycznych środków, których podjęcie ma na celu zniszczenie mikroorganizmów w obrębie rany, ogniska patologicznego, narządów i tkanek oraz w organizmie pacjenta jako całości, przy użyciu aktywnych substancji chemicznych i czynników biologicznych, a także mechanicznych i fizycznych metod działania. Zapobiega wprowadzaniu patogenów do ran, tkanek, narządów oraz jam ciała pacjenta podczas operacji chirurgicznych, opatrywania ran, endoskopii i innych procedur leczniczych i diagnostycznych.

Środki antyseptyczne

Pochodzenie terminu i opracowanie metod antyseptyki i aseptyki w dużej mierze związane jest z Ludwikiem Pasteurem, który w 1863 roku udowodnił, że procesy fermentacji i rozkładu są związane z rozwojem mikroorganizmów. Przenosząc ideę Pasteura na salę operacyjną, angielski chirurg Joseph Lister dał naukowe uzasadnienie ropienia ran, wyjaśniając ten ówcześnie powszechny problem wnikaniem do ran i rozwojem w nich mikrobów. Antyseptyka polega na m.in. stosowaniu preparatów, które w odpowiednich stężeniach mają niszczący wpływ na większość drobnoustrojów. Zwykle stosuje się je w leczeniu zainfekowanych ran, zmianach w błonie śluzowej oraz w wielu innych przypadkach. Mechanizm działania różnych antyseptyków nie jest taki sam. Może być związany z denaturacją białka, upośledzeniem przepuszczalności błony komórkowej mikroorganizmu, hamowaniem enzymów ważnych dla aktywności życiowej bakterii, grzybów i wirusów.

Aseptyka i antyseptyka a dezynfekcja i sterylizacja

Sterylizacja polega na całkowitym uwolnieniu substancji i obiektów od szkodliwych mikroorganizmów za pomocą metod fizycznych i chemicznych. Dezynfekcja zaś to zestaw metod całkowitego, częściowego lub selektywnego niszczenia potencjalnie patogennych mikroorganizmów na przedmiotach i powierzchniach użytkowych w celu zahamowania przenoszenia chorób zakaźnych. Sterylizacja jest podstawą antyseptyki, najbardziej skutecznej i niezawodnej metody zapobiegania infekcjom poprzez dezynfekcję. Środki i stosowane metody sterylizacji powinny być oceniane pod względem skuteczności w niszczeniu bakterii i ich form przetrwalnikowych, powinny być również bezpieczne dla pacjentów i personelu medycznego i nie mogą wpływać ujemnie na właściwości użytkowe powierzchni i przedmiotów poddawanych sterylizacji

Pomoc w przypadku obrażeń i oparzeń

Aseptyka i antyseptyka są niezbędne w leczeniu wszelkich zadrapań, otarć, ran i oparzeń. Przed zastosowaniem roztworu antyseptycznego na uraz należy dokładnie umyć ręce oraz usunąć pozostałości brudu i ciał obcych z rany. Po leczeniu konieczne jest monitorowanie pacjenta, ponieważ niektóre środki antyseptyczne mogą wywoływać reakcje alergiczne. Na przykład powszechna jest nietolerancja jodu, rzadziej chloru. Jeśli skóra jest znacznie uszkodzona, rana lub oparzenie są głębokie, nie można wlać do niej pierwszego lepszego środka antyseptycznego. Może to prowadzić do oparzeń, dodatkowego uszkodzenia rany, martwicy jej krawędzi i dłuższego gojenia. Nie zaleca się również stosowania antyseptyków bez konsultacji z lekarzem w przypadku ropnych zmian skórnych i innych chorób skóry. Nieodpowiednie stosowanie środków antyseptycznych może zaostrzyć chorobę lub spowolnić powrót do zdrowia. Należy pamiętać, że niektóre środki antyseptyczne wymagają specjalnych warunków przechowywania. Dlatego nie wszystkie będą odpowiednie do skompletowania zestawu pierwszej pomocy w samochodzie lub na czas podróży.

Zobacz także

Ochrona przed przeziębieniem

Antyseptyka wraz ze swoimi środkami do profilaktyki i leczenia zapalenia gardła, migdałków, jamy ustnej, opryszczki i przeziębienia jest dostępna w różnych postaciach: od roztworów do płukania przez aerozole do inhalacji po tabletki i pastylki do ssania. W tym przypadku substancje antyseptyczne są często integralnymi składnikami złożonych preparatów, które mogą również obejmować środki eliminujące dyskomfort w gardle: olejki eteryczne, znieczulenia miejscowe, substancje zapachowe. Jednakże zastosowanie niektórych antyseptyków może nieść ze sobą wysokie prawdopodobieństwo reakcji alergicznych i działania drażniącego. Ponadto preparaty zawierające roślinne środki antyseptyczne i olejki eteryczne są przeciwwskazane u pacjentów uczulonych na pyłki. Dlatego należy ostrożnie podchodzić do wyboru środków antyseptycznych. Jeśli mamy skłonność do alergii, lepiej wybrać środki jednoskładnikowe o niskim potencjale uczulającym. W każdej sytuacji klinicznej można wybrać optymalny środek antyseptyczny, biorąc pod uwagę skuteczność i bezpieczeństwo jego stosowania, a także wygodę podawania.

Najnowsze w naszym serwisie

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Dziewczyna uzależniona od komputera

Uzależnienie od komputera i Internetu u dzieci i młodzieży – objawy i sposoby leczenia

kobieta zasłania twarz przed światłem słonecznym z powodu światłowstrętu

Światłowstręt – objawy i leczenie nadwrażliwości oczu. Skąd bierze się światłowstręt?

Chłopiec na hamaku wymagający terapii behawioralnej

Terapia behawioralna – historia i charakterystyka. Na czym polega jej skuteczność?

Kobieta siedząca pod ścianą i cierpiąca na hipernatermię

Jak powstaje hipernatremia? Przyczyny, objawy i leczenie choroby

Krew pobrana do fiolki do badania LDH

LDH – czym jest ten wskaźnik i o czym mówi jego wysoki poziom?

Krew we fiolce pobrana do badania AspAT

AspAT – czym zajmuje się ten enzym i w jakim celu bada się jego poziom?

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na przerost nadnerczy

Czym jest i jak się objawia wrodzony przerost nadnerczy? Konsekwencje schorzenia

Kobieta odczuwająca skutki wstrząsu kardiogennego

Wstrząs kardiogenny – objawy, postępowanie i leczenie w stanie zagrożenia życia

Kobieta wykonująca resuscytację na manekinie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – na czym polega i jak ją prawidłowo wykonać?

Kobieta w ciąży siedząca na kanapie i stresująca się

Stres w ciąży – czy ma negatywny wpływ na rozwój dziecka?

Dziecko trzyma się za ucho z powodu bólu

Jak postępować w przypadku bólu ucha? Jak uśmierzyć ból?

Starsza kobieta z ryzykiem raka skóry

Rak skóry – rodzaje, objawy i leczenie nowotworu. Jaka jest przyczyna zmian?

Lekarka badająca mężczyznę chorego na Zespół Conna

Zespół Conna – przyczyny i objawy hiperaldosteronizmu. Hiperaldosteronizm pierwotny i wtórny

Krwinki zmierzające w stronę aglutencji

Aglutynacja – na czym polega ten proces i do czego się go wykorzystuje?

Kobieta trzymająca się za szyję z powodu mioklonii

Mioklonie – czym są, jakie są ich przyczyny i objawy? Czy mioklonie świadczą o chorobie?

Kobieta na konsultacji u lekarza w sprawie ozonoterapii

Ozonoterapia – czym jest ta metoda? Przy jakich schorzeniach jest zalecana terapia ozonowa?

Lekarz przeprowadzający toksykologię

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Kobieta z objawem Chełmońskiego, trzymająca się za ramię z powodu skurczu

Objaw Chełmońskiego – czym jest i w jakim celu stosują go medycy?

Kobieta o osobowości schizoidalnej, czytająca książkę

Osobowość schizoidalna – podłoże, objawy i leczenie. Na czym polega zaburzenie?

kobieta cierpiąca na opryszczkę dotyka wargi

HSV jako wirus wywołujący opryszczkę. Czy jest zagrożeniem dla organizmu?

kobieta karmiąca dziecko piersią chodzi po polu

Jakie są zasady prawidłowego odżywiania się matki karmiącej piersią

kobieta cierpiąca na chorobę Gauchera siedzi na łóżku

Choroba Gauchera – leczenie, objawy i diagnostyka tej rzadkiej choroby

Kobieta trzymająca się za głowę z powodu zawrotów głowy

Przyczyny, objawy i leczenie zawrotów głowy. Czy zawroty głowy podczas leżenia zagrażają zdrowiu?