Przejdź do treści

Co to jest martwica i jakie są jej rodzaje? Przyczyny i leczenie choroby

mikroskopijne komórki martwicy
Fot. Kateryna_Kon / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Tego możesz nie wiedzieć o zapaleniu zatok
5 rzeczy, których możesz nie wiedzieć o zapaleniu zatok
antybiotyk
Antybiotyk to nie witaminka! Dlaczego nie powinnyśmy brać go zbyt często?
Zastanawiasz się, czy skorzystać z pomocy trenera personalnego? Oto 5 argumentów „za”
Otwierasz krem i po kilku miesiącach do niego wracasz? To błąd! Poznaj 5 zasad obsługi kosmetyków
Jak rozpoznać zawał i pomóc osobie, która go przechodzi? Poznaj porady ratownika medycznego!

Martwica to stan, w którym dochodzi do obumierania tkanek organizmu z powodu niedotlenienia, niedokrwienia, infekcji lub urazu. Martwica wywołuje nieodwracalne skutki i może nawet zagrażać życiu. Obejmuje skórę, narządy wewnętrzne oraz kości.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Prawidłowe funkcjonowanie komórek i tkanek każdej części ciała jest możliwe dzięki dostarczaniu do nich odpowiedniej ilości utlenowanej krwi oraz składników odżywczych. Jeżeli z różnych powodów proces ten jest utrudniony lub uniemożliwiony, nieodżywione i niedotlenione komórki zaczynają obumierać. Na skutek tego w tkankach organizmu powstaje martwica. W zależności od mechanizmu wyróżnia się martwicę jałową, skrzepową, rozpływną i zgorzel.

Co to jest martwica?

Martwica, inaczej nekroza, jest stanem, w którym ma miejsce obumarcie tkanek lub narządów. Składa się na nią ciąg zmian, które zachodzą po śmierci komórki w wyniku niedotlenienia, niedokrwienia, zakażenia, urazu, zadziałania czynnika toksycznego, chemicznego lub termicznego.

Przyczyną martwicy jest najczęściej chemiczny lub mechaniczny uraz, np. zmiażdżenie, oparzenie lub długotrwały ucisk na tkankę, który prowadzi do zablokowania przepływu krwi, a tym samym do niedostarczenia tlenu i substancji odżywczych do komórek w danym obszarze ciała. Inną przyczyną są zakażenia drobnoustrojami – najczęściej beztlenowymi bakteriami z rodziny Clostridium, które prowadzą do rozkładu lub gnicia tkanek w miejscu wniknięcia.

Wyróżnia się kilka rodzajów martwicy:

  • martwica jałowa – dochodzi do niej bez obecności drobnoustrojów,
  • martwica skrzepowa – powstaje w wyniku niedokrwienia (przykładem jest zawał mięśnia sercowego); uszkodzony fragment narządu przestaje funkcjonować,
  • martwica rozpływna – uszkodzona tkanka rozpuszcza się całkowicie i zmienia w gęstą masę pod wpływem działania enzymów litycznych (np. nieodwracalne uszkodzenie komórek w rejonie martwicy mózgu po udarze niedokrwiennym),
  • zgorzel (gangrena) – dochodzi do rozkładu lub gnicia obumarłych tkanek pod wpływem obecności w nich bakterii; wyróżnia się zgorzel suchą, wilgotną i gazową.
Oparzenia ‒ pierwsza pomoc

Jałowa martwica kości: udowej, pięty i kolana

Jałowa martwica kości oznacza obumarcie fragmentu kości na skutek jego niedokrwienia. Choroba występuje głównie u dzieci i młodzieży i dotyczy nasady rosnących kości – naczynia krwionośne, które się w nich znajdują, nie są ze sobą połączone, dlatego niektóre tkanki kostne są słabiej ukrwione, przez co dociera do nich niedostateczna ilość tlenu i niezbędnych składników odżywczych. Martwica powstaje bez udziału drobnoustrojów, dlatego określa się ją mianem „jałowej”.

Przyczyna schorzenia u dzieci nie jest dokładnie poznana, przypuszcza się, że może być spowodowana intensywnym wzrostem. Natomiast jałowa martwica kości u dorosłych rozwija się w wyniku urazu, nadmiernego i długotrwałego obciążenia, wysokiego stężenia cholesterolu we krwi, terapii sterydami, nadużywania alkoholu.

Najczęściej występuje:

  • jałowa martwica głowy kości udowej,
  • jałowa martwica guzowatości kości piszczelowej,
  • jałowa martwica pięty (w guzie piętowym).

Objawy jałowej martwicy kości to ból, który narasta podczas wykonywania czynności i ustępuje po wysiłku, tkliwość uciskowa, obrzęk, a niekiedy także ograniczenie ruchomości stawów. U dzieci tkanki objęte martwicą wchłaniają się i są zastępowane nową tkanką. Może być ona jednak podatna na różnego rodzaju deformacje.

Leczenie martwicy kości polega przede wszystkim na odciążaniu zajętego obszaru, aby chronić odbudowującą się tkankę przed zniekształceniami. Zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej, czasowe unieruchomienie kończyny, rehabilitację oraz stosowanie specjalistycznego sprzętu ortopedycznego (np. wkładek ortopedycznych), a niekiedy także zabieg chirurgiczny.

Zobacz także

Jak wygląda martwica skóry?

Martwica skóry pojawia się najczęściej w miejscu rany, zwłaszcza jeżeli powstała ona w wyniku zmiażdżenia. Może pojawić się także w odleżynach oraz po oparzeniach i odmrożeniach. Przyczyną jest niedotlenienie i niedokrwienie tkanek lub zakażenie bakteriami – głównie beztlenowymi. Wyróżnia się:

  • zgorzel suchą – zwykle nie powodują jej bakterie, w jej przebiegu dochodzi do wysuszania tkanek,
  • zgorzel wilgotną – szybko namnażające się bakterie w obrębie rany powodują rozkład i gnicie tkanek; często ma nagły przebieg i wysoką śmiertelność.

Pierwszymi objawami martwicy skóry są ból, obrzęk i zaczerwienienie wokół rany. Podczas dotyku skóra wydaje charakterystyczny dźwięk przypominający trzeszczenie. Następnie pojawiają się liczne pęcherze wypełnione treścią ropną i gazem. Z rany wydobywa się cuchnący, gnilny zapach. Poza tym występują objawy ogólne: złe samopoczucie, przyspieszenie tętna, spadek ciśnienia tętniczego krwi i podwyższona temperatura. Leczenie martwicy skóry zależy od czynnika, który ją wywołał. Obejmuje antybiotykoterapię, tlenoterapię hiperbaryczną lub oczyszczanie rany z martwicy, czyli usunięcie martwych tkanek.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Jak cukier wpływa na mózg, wygląd i odporność?

Co cukier robi z twoim wyglądem, psychiką i odpornością?

Płyn do higieny intymnej dla faceta? „Czemu nie” – odpowiada Małgorzata Marcinkiewicz, założycielka kliniki Projekt Skóra

„Skóra jest nie tylko wizytówką. Widzę w niej, jaki problem ma dany człowiek” – mówi dr Małgorzata Marcinkiewicz, założycielka kliniki Projekt Skóra

Nastolatki z trądzikiem i kartkami z napisem #trądziknietabu

„Omijałam szerokim łukiem swoje odbicie w lustrze i czułam, że nie jestem w stanie już nic zrobić, że trądzik mnie powoli niszczy”. Akcja #Trądziknietabu mówi „stop” stygmatyzacji osób z trądzikiem

rozciągająca się kobieta

O czym może świadczyć ból żeber? Jak wyglądają objawy? Jak złagodzić ból?

Marchewki / rawpixel

Marchewka to samo dobro dla naszej skóry! Czy pamiętasz o niej w codziennej diecie?

Gruszki na stole

Szukasz zimą witamin, dzięki którym będziesz mieć zdrową skórę? Znajdziesz je w gruszce i pietruszce!

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

omdlenie

Czym jest utrata przytomności? Udzielanie pierwszej pomocy przy omdleniu

zgaga

Przyczyny zgagi – co może powodować dyskomfort i palenie za mostkiem?

naukowiec

Objawy salmonelli – jak je szybko rozpoznać?

kobieta w ciąży

Wzdęcia w ciąży – jak sobie z nimi radzić?

ból

Co stres robi z naszymi stawami? Będziesz zaskoczona

Chorujesz na łuszczycę? Dermatolog podpowiada, jakie jedzenie może ci zaszkodzić

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

Fonoforeza – wskazania i przeciwwskazania

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

Terapia genowa. Czym jest i kiedy się ją stosuje?

badania wysokościowe

Badania wysokościowe – na czym polegają? Jak się do nich przygotować?

USG ginekologiczne - na czym polega, jak się do niego przygotować?

USG ginekologiczne – na czym polega, jak się do niego przygotować?

Tomografia komputerowa - cena, jak się przygotować do badania?

Tomografia komputerowa – cena, jak się przygotować do badania?

Rogowiec - przyczyny, objawy i sposoby leczenia tej choroby skóry

Rogowiec – przyczyny, objawy i sposoby leczenia tej choroby skóry

Osutka polekowa - czym jest? Osutka plamista i plamisto-grudkowa bez tajemnic

Osutka polekowa – czym jest? Osutka plamista i plamisto-grudkowa bez tajemnic

Najpopularniejsze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

mózg

Chorzy ze stresu – co się dzieje z naszym organizmem w sytuacjach stresowych?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Orgazm? Proszę bardzo!

Orgazm? Proszę bardzo! Poznaj 10 sposobów, aby łatwiej go osiągnąć

8 sposobów na podniesienie libido

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – jak interpretować wyniki?

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia