Przejdź do treści

Co to jest martwica i jakie są jej rodzaje? Przyczyny i leczenie choroby

mikroskopijne komórki martwicy
Fot. Kateryna_Kon / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Dlaczego ściskające brzuch spodnie i legginsy to zły pomysł? Basia Tworek wyjaśnia
Masz problemy z odpornością? Estabiom pomoże ci wzmocnić układ immunologiczny. Sprawdziłam razem z moją rodziną!
„Gruba jak świnia, to masz problem, by się przekręcić”, „Nie masz pojęcia, jak się rodzi”. Ginekolożka o przemocy na porodówkach
Nowy wariant koronawirusa niepokoi naukowców. Wykryto w nim aż 32 mutacje w obrębie białka tzw. kolca
Psychodeliki na depresję? „To największy postęp w leczeniu depresji od czasów Prozacu”

Martwica to stan, w którym dochodzi do obumierania tkanek organizmu z powodu niedotlenienia, niedokrwienia, infekcji lub urazu. Martwica wywołuje nieodwracalne skutki i może nawet zagrażać życiu. Obejmuje skórę, narządy wewnętrzne oraz kości.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Prawidłowe funkcjonowanie komórek i tkanek każdej części ciała jest możliwe dzięki dostarczaniu do nich odpowiedniej ilości utlenowanej krwi oraz składników odżywczych. Jeżeli z różnych powodów proces ten jest utrudniony lub uniemożliwiony, nieodżywione i niedotlenione komórki zaczynają obumierać. Na skutek tego w tkankach organizmu powstaje martwica. W zależności od mechanizmu wyróżnia się martwicę jałową, skrzepową, rozpływną i zgorzel.

Co to jest martwica?

Martwica, inaczej nekroza, jest stanem, w którym ma miejsce obumarcie tkanek lub narządów. Składa się na nią ciąg zmian, które zachodzą po śmierci komórki w wyniku niedotlenienia, niedokrwienia, zakażenia, urazu, zadziałania czynnika toksycznego, chemicznego lub termicznego.

Przyczyną martwicy jest najczęściej chemiczny lub mechaniczny uraz, np. zmiażdżenie, oparzenie lub długotrwały ucisk na tkankę, który prowadzi do zablokowania przepływu krwi, a tym samym do niedostarczenia tlenu i substancji odżywczych do komórek w danym obszarze ciała. Inną przyczyną są zakażenia drobnoustrojami – najczęściej beztlenowymi bakteriami z rodziny Clostridium, które prowadzą do rozkładu lub gnicia tkanek w miejscu wniknięcia.

Wyróżnia się kilka rodzajów martwicy:

  • martwica jałowa – dochodzi do niej bez obecności drobnoustrojów,
  • martwica skrzepowa – powstaje w wyniku niedokrwienia (przykładem jest zawał mięśnia sercowego); uszkodzony fragment narządu przestaje funkcjonować,
  • martwica rozpływna – uszkodzona tkanka rozpuszcza się całkowicie i zmienia w gęstą masę pod wpływem działania enzymów litycznych (np. nieodwracalne uszkodzenie komórek w rejonie martwicy mózgu po udarze niedokrwiennym),
  • zgorzel (gangrena) – dochodzi do rozkładu lub gnicia obumarłych tkanek pod wpływem obecności w nich bakterii; wyróżnia się zgorzel suchą, wilgotną i gazową.
Oparzenia ‒ pierwsza pomoc. Co jest dobre na oparzenia?

Jałowa martwica kości: udowej, pięty i kolana

Jałowa martwica kości oznacza obumarcie fragmentu kości na skutek jego niedokrwienia. Choroba występuje głównie u dzieci i młodzieży i dotyczy nasady rosnących kości – naczynia krwionośne, które się w nich znajdują, nie są ze sobą połączone, dlatego niektóre tkanki kostne są słabiej ukrwione, przez co dociera do nich niedostateczna ilość tlenu i niezbędnych składników odżywczych. Martwica powstaje bez udziału drobnoustrojów, dlatego określa się ją mianem „jałowej”.

Przyczyna schorzenia u dzieci nie jest dokładnie poznana, przypuszcza się, że może być spowodowana intensywnym wzrostem. Natomiast jałowa martwica kości u dorosłych rozwija się w wyniku urazu, nadmiernego i długotrwałego obciążenia, wysokiego stężenia cholesterolu we krwi, terapii sterydami, nadużywania alkoholu.

Najczęściej występuje:

  • jałowa martwica głowy kości udowej,
  • jałowa martwica guzowatości kości piszczelowej,
  • jałowa martwica pięty (w guzie piętowym).

Objawy jałowej martwicy kości to ból, który narasta podczas wykonywania czynności i ustępuje po wysiłku, tkliwość uciskowa, obrzęk, a niekiedy także ograniczenie ruchomości stawów. U dzieci tkanki objęte martwicą wchłaniają się i są zastępowane nową tkanką. Może być ona jednak podatna na różnego rodzaju deformacje.

Leczenie martwicy kości polega przede wszystkim na odciążaniu zajętego obszaru, aby chronić odbudowującą się tkankę przed zniekształceniami. Zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej, czasowe unieruchomienie kończyny, rehabilitację oraz stosowanie specjalistycznego sprzętu ortopedycznego (np. wkładek ortopedycznych), a niekiedy także zabieg chirurgiczny.

Zobacz także

Jak wygląda martwica skóry?

Martwica skóry pojawia się najczęściej w miejscu rany, zwłaszcza jeżeli powstała ona w wyniku zmiażdżenia. Może pojawić się także w odleżynach oraz po oparzeniach i odmrożeniach. Przyczyną jest niedotlenienie i niedokrwienie tkanek lub zakażenie bakteriami – głównie beztlenowymi. Wyróżnia się:

  • zgorzel suchą – zwykle nie powodują jej bakterie, w jej przebiegu dochodzi do wysuszania tkanek,
  • zgorzel wilgotną – szybko namnażające się bakterie w obrębie rany powodują rozkład i gnicie tkanek; często ma nagły przebieg i wysoką śmiertelność.

Pierwszymi objawami martwicy skóry są ból, obrzęk i zaczerwienienie wokół rany. Podczas dotyku skóra wydaje charakterystyczny dźwięk przypominający trzeszczenie. Następnie pojawiają się liczne pęcherze wypełnione treścią ropną i gazem. Z rany wydobywa się cuchnący, gnilny zapach. Poza tym występują objawy ogólne: złe samopoczucie, przyspieszenie tętna, spadek ciśnienia tętniczego krwi i podwyższona temperatura. Leczenie martwicy skóry zależy od czynnika, który ją wywołał. Obejmuje antybiotykoterapię, tlenoterapię hiperbaryczną lub oczyszczanie rany z martwicy, czyli usunięcie martwych tkanek.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Produkty, które można jeść przy wrzodach

Wrzody żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

mięśniaki macicy - kobieta w gabinecie lekarskim

Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie

Osoba odwiedzająca osobę chorą na Parkinsona trzyma dłoń na jej dłoniach

Choroba Parkinsona – przyczyny, objawy, diagnoza i leczenie

Zdjęcie rentgenowskie przedstawiające chorobę

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) – przyczyny, objawy, leczenie

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

Mężczyzna z kamicą nerkową ugina się z powodu wielkiego bólu

Kamica nerkowa – objawy, przyczyny i leczenie kamieni nerkowych

Regularne kładzenie się spać o 22 może zminimalizować ryzyko zawału serca – wynika z badania

Regularne kładzenie się spać o 22 może zminimalizować ryzyko zawału serca – wynika z badania

Domowe sposoby na ból gardła – który wybrać, jak leczyć?

Kobieta cierpiąca na fobię społeczną

Fobia społeczna – jak sobie z nią radzić i czy można ją pokonać?

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – przyczyny, leczenie. Objawy ataku paniki

Mężczyzna z nadciśnieniem tętniczym mierzy swoje ciśnienie

Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Choroby serca - rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich

Choroby serca – rodzaje, objawy i przyczyny najczęstszych z nich

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Kobieta z rakiem macicy trzyma się za bolący brzuch.

Rak trzonu macicy – jakie są objawy i rokowania, jak przebiega leczenie raka endometrium?

Płytki krwi (PLT, trombocyty) – norma, badanie. Niski i podwyższony poziom płytek krwi

bolący brzuch

Rak trzustki – objawy, rokowania, przyczyny. Ile się żyje?

Kobieta siedząca na toalecie martwiąca się krwią w kale

Co oznacza krew w kale u dzieci i dorosłych? Przyczyny, diagnostyka, choroby

Mężczyzna trzyma się za klatkę piersiową, przstawia chusteczkę do ust i mocno kaszle

Gruźlica (suchoty) – objawy, przyczyny, leczenie, szczepionka

Kobieta pijąca ciepłą herbatę, próbująca złagodzić objawy hipotermii

Hipotermia – przyczyny, objawy i pierwsza pomoc

Czy można umrzeć z przepracowania? Odpowiada lek. Ewa Stawiarska

„Tak, można umrzeć z przepracowania. I są na to dowody naukowe” – podkreśla lek. Ewa Stawiarska

Kobieta zakażona glistą ludzką leży skulona i trzyma się za brzuch.

Glista ludzka – objawy, leczenie, drogi zakażenia glistnicą

RSV. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

„To nie COVID-19 i PIMS są dla nas wyzwaniem, tylko wirus RSV”. Lekarze mówią o oddziałach, które pękają w szwach

Posocznica - przyczyny i objawy

Sepsa (posocznica) – na czym polega? Jakie są jej przyczyny, objawy i sposoby leczenia?

Najpopularniejsze

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

kobieta pijąca zioła

Naturalne odrobaczanie. Czy naprawdę wszyscy mamy pasożyty?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Respirator

Jak wygląda intubacja i podłączenie pacjenta do respiratora? Wyjaśnia anestezjolożka Zofia Patyna-Giżejowska

Pozycje seksualne, czyli jak urozmaicić seks. Najlepsze pozycje

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?