Przejdź do treści

Co to jest martwica i jakie są jej rodzaje? Przyczyny i leczenie choroby

mikroskopijne komórki martwicy
Fot. Kateryna_Kon / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Martwica to stan, w którym dochodzi do obumierania tkanek organizmu z powodu niedotlenienia, niedokrwienia, infekcji lub urazu. Martwica wywołuje nieodwracalne skutki i może nawet zagrażać życiu. Obejmuje skórę, narządy wewnętrzne oraz kości.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

lek. Marta Dąbrowska
Marta Dąbrowska
lekarz

Prawidłowe funkcjonowanie komórek i tkanek każdej części ciała jest możliwe dzięki dostarczaniu do nich odpowiedniej ilości utlenowanej krwi oraz składników odżywczych. Jeżeli z różnych powodów proces ten jest utrudniony lub uniemożliwiony, nieodżywione i niedotlenione komórki zaczynają obumierać. Na skutek tego w tkankach organizmu powstaje martwica. W zależności od mechanizmu wyróżnia się martwicę jałową, skrzepową, rozpływną i zgorzel.

Co to jest martwica?

Martwica, inaczej nekroza, jest stanem, w którym ma miejsce obumarcie tkanek lub narządów. Składa się na nią ciąg zmian, które zachodzą po śmierci komórki w wyniku niedotlenienia, niedokrwienia, zakażenia, urazu, zadziałania czynnika toksycznego, chemicznego lub termicznego.

Przyczyną martwicy jest najczęściej chemiczny lub mechaniczny uraz, np. zmiażdżenie, oparzenie lub długotrwały ucisk na tkankę, który prowadzi do zablokowania przepływu krwi, a tym samym do niedostarczenia tlenu i substancji odżywczych do komórek w danym obszarze ciała. Inną przyczyną są zakażenia drobnoustrojami – najczęściej beztlenowymi bakteriami z rodziny Clostridium, które prowadzą do rozkładu lub gnicia tkanek w miejscu wniknięcia.

Wyróżnia się kilka rodzajów martwicy:

  • martwica jałowa – dochodzi do niej bez obecności drobnoustrojów,
  • martwica skrzepowa – powstaje w wyniku niedokrwienia (przykładem jest zawał mięśnia sercowego); uszkodzony fragment narządu przestaje funkcjonować,
  • martwica rozpływna – uszkodzona tkanka rozpuszcza się całkowicie i zmienia w gęstą masę pod wpływem działania enzymów litycznych (np. nieodwracalne uszkodzenie komórek w rejonie martwicy mózgu po udarze niedokrwiennym),
  • zgorzel (gangrena) – dochodzi do rozkładu lub gnicia obumarłych tkanek pod wpływem obecności w nich bakterii; wyróżnia się zgorzel suchą, wilgotną i gazową.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Odporność
Naturell Uromaxin + C, 60 tabletek
15,99 zł
Odporność
WIMIN Odporność, 30 kaps.
59,00 zł
NOWOŚĆ
Odporność, Trawienie, PNOS
Nasiona trybuły ogrodowej do samodzielnego wysiania, 1 g
2,00 zł
Odporność
Naturell Immuno Hot, 10 saszetek
16,48 zł
Odporność, Good Aging, Energia, Beauty
Wimin Zestaw z Twoim mikrobiomem, 30 saszetek
139,00 zł
Oparzenia ‒ pierwsza pomoc. Co jest dobre na oparzenia?

Jałowa martwica kości: udowej, pięty i kolana

Jałowa martwica kości oznacza obumarcie fragmentu kości na skutek jego niedokrwienia. Choroba występuje głównie u dzieci i młodzieży i dotyczy nasady rosnących kości – naczynia krwionośne, które się w nich znajdują, nie są ze sobą połączone, dlatego niektóre tkanki kostne są słabiej ukrwione, przez co dociera do nich niedostateczna ilość tlenu i niezbędnych składników odżywczych. Martwica powstaje bez udziału drobnoustrojów, dlatego określa się ją mianem „jałowej”.

Przyczyna schorzenia u dzieci nie jest dokładnie poznana, przypuszcza się, że może być spowodowana intensywnym wzrostem. Natomiast jałowa martwica kości u dorosłych rozwija się w wyniku urazu, nadmiernego i długotrwałego obciążenia, wysokiego stężenia cholesterolu we krwi, terapii sterydami, nadużywania alkoholu.

Najczęściej występuje:

  • jałowa martwica głowy kości udowej,
  • jałowa martwica guzowatości kości piszczelowej,
  • jałowa martwica pięty (w guzie piętowym).

Objawy jałowej martwicy kości to ból, który narasta podczas wykonywania czynności i ustępuje po wysiłku, tkliwość uciskowa, obrzęk, a niekiedy także ograniczenie ruchomości stawów. U dzieci tkanki objęte martwicą wchłaniają się i są zastępowane nową tkanką. Może być ona jednak podatna na różnego rodzaju deformacje.

Leczenie martwicy kości polega przede wszystkim na odciążaniu zajętego obszaru, aby chronić odbudowującą się tkankę przed zniekształceniami. Zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej, czasowe unieruchomienie kończyny, rehabilitację oraz stosowanie specjalistycznego sprzętu ortopedycznego (np. wkładek ortopedycznych), a niekiedy także zabieg chirurgiczny.

Zobacz także

Jak wygląda martwica skóry?

Martwica skóry pojawia się najczęściej w miejscu rany, zwłaszcza jeżeli powstała ona w wyniku zmiażdżenia. Może pojawić się także w odleżynach oraz po oparzeniach i odmrożeniach. Przyczyną jest niedotlenienie i niedokrwienie tkanek lub zakażenie bakteriami – głównie beztlenowymi. Wyróżnia się:

  • zgorzel suchą – zwykle nie powodują jej bakterie, w jej przebiegu dochodzi do wysuszania tkanek,
  • zgorzel wilgotną – szybko namnażające się bakterie w obrębie rany powodują rozkład i gnicie tkanek; często ma nagły przebieg i wysoką śmiertelność.

Pierwszymi objawami martwicy skóry są ból, obrzęk i zaczerwienienie wokół rany. Podczas dotyku skóra wydaje charakterystyczny dźwięk przypominający trzeszczenie. Następnie pojawiają się liczne pęcherze wypełnione treścią ropną i gazem. Z rany wydobywa się cuchnący, gnilny zapach. Poza tym występują objawy ogólne: złe samopoczucie, przyspieszenie tętna, spadek ciśnienia tętniczego krwi i podwyższona temperatura. Leczenie martwicy skóry zależy od czynnika, który ją wywołał. Obejmuje antybiotykoterapię, tlenoterapię hiperbaryczną lub oczyszczanie rany z martwicy, czyli usunięcie martwych tkanek.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Pulsujący ból głowy – jakie są przyczyny i co przyniesie ulgę?

Szybka utrata wagi – o czym może świadczyć nagłe chudnięcie?

Plaster na ręce

Wynalazek Polaków zdobył Nagrodę Jamesa Dysona 2022! „Inteligentny plaster” medyczną rewolucją

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

Czy osoba niebędąca lekarzem może zostać ukarana za leczenie ludzi? Wyjaśnia prawniczka Patrycja Pieszczek-Bober

wątroba

Przewlekła choroba, która niszczy ważny narząd. Czym jest marskość wątroby?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Strzykawki i fiolki do badania IGG przy boreliozie

Borelioza IgG – wyjaśniamy, jak interpretować wyniki badania

Ćwiczenia relaksacyjne - sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

Ćwiczenia relaksacyjne – sposób na walkę ze stresem dla osób w każdym wieku

dłonie

Skąd się bierze i co oznacza drętwienie palców u rąk? Wyjaśniamy

Nietypowe objawy udaru, jakich lepiej nie ignorować. Jak rozpoznać mikroudar?

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Polska badaczka opracowała nowy sposób

Szacowanie ryzyka chorób serca może być niedługo znacznie prostsze i szybsze. Ważne osiągnięcie polskiej badaczki

plamy na nogach

Czym są czerwone plamy na nogach i co może być ich przyczyną?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka to twój częsty problem? Poznaj przyczyny i domowe sposoby leczenia

Guzek pod pachą - Kobieta bada palcami pachę.

Martwi cię guzek pod pachą? Poznaj przyczyny, objawy i metody diagnostyczne zmian pod pachami

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

Syndrom zimnej ręki. Marzną ci dłonie i stopy przez cały rok? To sygnał od organizmu!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

×