Przejdź do treści

Udar cieplny – nie daj się upałom!

Ilustracja: shutterstock
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Opryszczka w ciąży - czy jest się czego bać?
Opryszczka w ciąży. Czy jest groźna? Jak wygląda leczenie? Wyjaśnia ginekolog
Życie po wycięciu tarczycy. Co się zmienia, o czym pamiętać, czy można zajść w ciążę?
Oko kobiety / unsplash.com
W Polsce na cukrzycę cierpi ok. 2,7 mln osób. 25 proc. z nich nawet nie wie, że choruje. Czy cukrzycę można zobaczyć?
Sonia Kuczeńska / fot. Paweł Grabowski
Sonia Kuczeńska: jestem dumna z bycia ring girl, ponieważ każdego dnia muszę walczyć ze stereotypami dotyczącymi tej pracy
Anna Lewandowska o ćwiczeniach w II trymestrze ciąży: mam jeden, ale za to mocny argument na to, dlaczego nie warto rezygnować z aktywności fizycznej w ciąży

Utożsamiany jest z udarem słonecznym, jednak to pojęcie szersze. Może się nam przydarzyć nawet wtedy, gdy nie przebywaliśmy na słońcu. Pojawia się, kiedy dochodzi do przegrzania ciała, a organizm nie jest już w stanie kontrolować swojej temperatury. Następstwem mogą być nieodwracalne uszkodzenia wielu narządów. W upały wystarczą banalne zaniedbania, byśmy doznali udaru cieplnego.

Dorosły zdrowy człowiek nie stanie się ofiarą upału, jeśli nawadnia organizm, unika picia alkoholu w trakcie upalnego dnia (alkohol oraz napoje z kofeiną sprzyjają odwodnieniu), chroni głowę przed przegrzaniem, okrywając ją, i nosi lekkie, dostosowane do pogody ubranie. A także schładza się – gdy czuje taką potrzebę – powietrzem wentylatora, spryskaniem karku czy twarzy wodą, schowaniem się w chłodniejszym (zacienionym) miejscu.

Udar słoneczny czy cieplny?

Najbardziej oczywistym obrazkiem ilustrującym warunki, w których najczęściej doznajemy udaru cieplnego jest słoneczna plaża. Gdy przez długi czas narażeni jesteśmy na silne promieniowanie słoneczne, przegrzana zostaje nieosłonięta głowa oraz kark, następuje wzrost temperatury mózgu o 1,5–2,5 st. C, co prowadzi do jego obrzęku, i w takiej sytuacji może dojść do udaru słonecznego. Uwaga: udar słoneczny to pojęcie węższe niż udar cieplny, bowiem ten ostatni zagraża nam również w pochmurny upalny dzień, tym bardziej kiedy dodatkowo jest parno i duszno, np. przed burzą (pamiętajmy, że parna pogoda uniemożliwia odparowanie potu z powierzchni skóry). Innym rodzajem udaru cieplnego jest jego postać wysiłkowa, związana z pracą lub uprawianiem sportu w gorących, wilgotnych warunkach – zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych – w rozgrzanych pomieszczeniach, bez klimatyzacji. Dlatego jeśli wybieramy się na rowerową przejażdżkę czy wycieczkę w góry, pamiętajmy koniecznie o nakryciu głowy i częstym uzupełnianiu płynów – popijać należy, zanim pojawi się uczucie pragnienia.

Warto też pamiętać, że do zaburzeń termoregulacji może przyczyniać się dodatkowo przyjmowanie niektórych leków, np. przeciwalergicznych (antyhistaminowych), moczopędnych, neuroleptyków, antydepresantów, psychostymulantów i substancji obniżających ciśnienie krwi, a także picie alkoholu.

Uwaga: dzieci!

U małego dziecka do przegrzania ciała dochodzi szybciej niż u dorosłego, bo maluch nie potrafi jeszcze utrzymać stałej temperatury – jego układ termoregulacji nadal się rozwija. Co zatem robić, by nie dopuścić do przegrzania i w konsekwencji udaru cieplnego? Jeśli czas upałów spędzamy w pomieszczeniu, należy pozostawić dziecko w samej pieluszce. Podczas snu można przykryć je co najwyżej lekkim bawełnianym kocykiem. Temperaturę ciała sprawdzamy, dotykając karku i klatki piersiowej, stopy i dłonie zazwyczaj są chłodne. W upalne dni z niemowlęciem najlepiej wybrać się na spacer przed 10 lub po 17: wystarczy założyć bawełniane body z krótkim rękawkiem oraz, obowiązkowo, lekką bawełnianą czapeczkę lub chustkę na głowę. Nie powinniśmy rozkładać budki w wózku – w gondoli zatrzyma się powietrze i maluchowi będzie duszno i gorąco. By osłonić dziecko przed słońcem, lepiej rozłożyć parasolkę, która nie zatrzyma przepływu powietrza. Dość niefortunnym zwyczajem jest okrywanie wózka nawet najcieńszą tetrową pieluszką, by ochronić szkraba przed słońcem i gorącem. W ten sposób utrudnimy cyrkulację powietrza i wewnątrz wózka temperatura zrobi się wyższa niż na zewnątrz. Różnica może być spora: nawet kilkanaście stopni plus mniejszy dopływ tlenu i większa wilgotność powietrza. W takim środowisku zdecydowanie rośnie ryzyko pojawianie się tzw. pieluszkowego udaru cieplnego.

Pamiętajmy także, że pozostawianie dziecka nawet na chwilę w rozgrzanym samochodzie to narażanie jego życia. Gdy na zewnątrz temperatura wynosi ok. 33 st. C, w ciągu 20 minut wewnątrz auta jest w stanie przekroczyć 50 st. C, podwyższając temperaturę ciała malucha do krytycznego poziomu. Ta zasada dotyczy też wszelkich innych niesamodzielnych żywych stworzeń – psów, kotów, chomików itp.

Ilustracja: shutterstock

…i seniorzy

Każdego lata w Europie na skutek przegrzania umiera kilkaset osób, znaczna część z nich to seniorzy. Dzieje się tak dlatego, że organizmy osób starszych i chorych dużo szybciej ulegają przegrzaniu, a dodatkowym czynnikiem sprzyjającym wystąpieniu udaru są choroby układu sercowo-naczyniowego i cukrzyca. Zasady spędzania czasu na świeżym powietrzu podczas upałów w przypadku starszych w dużej mierze pokrywają się z tymi dotyczącymi dzieci, a więc obowiązuje lekkie przewiewne ubranie i koniecznie okrycie głowy. Dodatkowo, jeśli tylko nie ma pilnej potrzeby wyjścia na dwór, w środku dnia lepiej pozostać w chłodniejszym wnętrzu – na spacer można pójść rankiem lub wieczorem. Warto też uświadomić sobie, że starsi ludzie sami często nie komunikują swoich potrzeb, dlatego butelki czy szklanki z wodą warto porozstawiać w różnych częściach domu i przypominać o częstym uzupełnieniu płynów, również wtedy, gdy podopieczny nie czuje pragnienia. W starszym wieku odczucie, czy chce się pić, czy nie, często jest zaburzone.

Jak postępować w przypadku udaru cieplnego?

Udar cieplny często jest mylony z zatruciem pokarmowym lub przeziębieniem, ponieważ towarzyszą mu bardzo podobne objawy: osłabienie, zawroty i bóle głowy, gorączka, dreszcze, nudności, a nawet wymioty. Dlatego przede wszystkim należy wziąć pod uwagę kontekst. Jeśli objawy wystąpiły w upalny dzień, lepiej założyć, że mamy do czynienia z udarem cieplnym. Charakterystycznym, dodatkowym symptomem udaru cieplnego, tylko często występującym w bardziej zaawansowanym stadium, jest zaczerwieniona, gorąca, ale sucha, pozbawiona potu skóra. Jeśli podejrzewamy u kogoś udar cieplny, należy zabrać go ze słońca i przenieść w cień lub do budynku: posadzić przy wentylatorze, schłodzić ciało za pomocą mokrych kompresów lub polewając wodą (niezbyt zimną, by nie doszło do szoku termicznego). Konieczne jest też nawodnienie organizmu. Wodę można lekko osolić, bo wraz z potem uciekają też elektrolity, przede wszystkim sód i potas. Jeśli takie działania nie przynoszą ulgi lub pojawiają się nowe objawy: dreszcze, zdezorientowanie, utrata przytomności, trzeba jak najszybciej wezwać pogotowie. W tym czasie osobę przytomną należy ułożyć na plecach z nogami uniesionymi na wysokość ok. 30 cm. Osobę nieprzytomną, ale oddychającą, z zachowaną pracą serca kładziemy w pozycji bocznej ustalonej i stale kontrolujemy oddech oraz tętno, aż do przyjazdu pogotowia. Gdy ustają, rozpoczynamy reanimację. Uwaga: w przypadku udaru cieplnego nie stosuje się do obniżenia temperatury leków przeciwgorączkowych, bo są nieskuteczne.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Zainteresują cię również:

10 produktów łagodzących objawy menopauzy

34 tydzień ciąży - czy dziecko w brzuchu słyszy?

34 tydzień ciąży – czy dziecko w brzuchu słyszy?

Alkohol na diecie – tak czy nie?

Czosnek – serce go pokocha

Zupa kurkowa z soczewicą i batatem

Zupa kurkowa z soczewicą i batatem

Potas, magnez, wapń i sód ‒ elektrolity w akcji

Fakty i mity: Aspiryna zapobiega zawałowi serca

Fakty i mity: Aspiryna zapobiega zawałowi serca

Mężczyzna i kobieta uprawiają seks, mężczyzna leży na kobiecie

Pochwica – zaburzenie, które dotyka kobiet. Przyczyny, objawy oraz sposoby radzenia sobie z pochwicą

Rodzic układa serce z dłoni, w nim są stopy dziecka

Artrogrypoza, czyli wrodzona sztywność stawów – przyczyny, objawy, leczenie

Kobieta stoi w toalecie

Anuria, czyli bezmocz – jakie są przyczyny schorzenia? Leczenie i rokowania

Maleńkie dziecko w białym kaftaniku leży w łóżczeczku

Zespół Pradera-Williego – jakie są przyczyny i objawy tego genetycznego schorzenia?

Mężczyzna przepaławia papieros

Wpływ palenia papierosów na organizm i zdrowie. Dlaczego nikotyna jest szkodliwa?

Kobieta trzyma w rękach maleńkie dziecko

Aborcja w Polsce – czy jest zgodna z prawem? O czym mówi ustawa antyaborcyjna?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Pół twarzy kobiety, która ma chore oczy

Czym jest jaglica oczu? Przyczyny jej powstawania, objawy oraz sposoby leczenia egipskiego zapalenia spojówek

kobieta trzyma na ramieniu szarego kota

Jak wygląda uczulenie na kota? Objawy i leczenie reakcji alergicznej zawartej w kociej sierści

Kobieta siedzi w gabinecie lekarskim podłączona pod aparaturę emg

Badanie EMG – charakterystyka, wskazania, inwazyjność. Po co wykonuje się elektromiografię?

Ktoś obejmuje od tyłu starszą kobietę

Czym jest zastrzał? Przyczyny, objawy i leczenie stanów zapalnych w obrębie dłoni i stóp

Mężczyzna leży w szpitalu, ma założoną maseczkę do oddychania

Dusznica bolesna – zespół objawów wywołanych chorobą niedokrwienną serca. Na czym polega?

Mama dotyka dłońmi niemowlę zawinięte w pieluszkę

Syndrom Westa, czyli napady zgięciowe – objawy, leczenie, rokowania. Jak wygląda rehabilitacja dziecka z tą chorobą?

Kobieta trzyma się za krocze

Rzęsistkowica – jedna z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową. Przyczyny, objawy i leczenie zakażenia rzęsistkiem pochwowym

Kobieta na tle muru i jej kilka podobizn w formie cieni

Rozdwojenie jaźni – jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia dysocjacyjnych zaburzeń tożsamości?

Lekarka w okularach robi badanie okulistyczne pacjentce w krótkich włosach

Bielmo na oku – przyczyny, objawy i leczenie zmętnienia rogówki. Czy można zapobiec temu schorzeniu?

Olulista wykonuje pacjentce badanie okulistyczne

Zwyrodnienie plamki żółtej – przyczyny i objawy. Jak wygląda leczenie schorzenia?

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

dziewczyna trzyma blistry z witaminami

11 witamin i minerałów, których potrzebujesz, gdy masz 20, 30, 40, 50 lat

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

pms

„O PMS lubi się żartować, bo to przecież tylko gorsze dni kobiety. Tymczasem u podłoża PMS leży nierównowaga hormonalna”. Jak na nią wpłynąć, tłumaczy dietetyczka i naturopatka Monika Skuza

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

„Życie człowieka, którym się zajmuję, nie może zależeć od tego czy mi smutno, czy jestem zły, czy się boję” – mówi Mateusz Sieradzan, znany na FB jako Pan Pielęgniarka