Przejdź do treści

Czym jest zespół Raynauda?

kobieta, którą boli dłoń
Źródło: StockAdobre Fot. chajamp
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
opalanie po covid-19/
Osoby zaszczepione przeciw COVID-19 i ozdrowieńcy powinni uważać z opalaniem – uczulają włoscy lekarze
Christian Eriksen
 „To co, uratowało Eriksena, to szybka reakcja jego kolegów!”. Lekarka apeluje, by nie bać się udzielać pierwszej pomocy
Niewyspana nie siadaj za kierownicę! Brak snu działa jak alkohol / istock
Niewyspana nie siadaj za kierownicę! Brak snu działa jak alkohol
5 produktów, które pomogą przetrwać upały
Chia fresca - lemoniada z nasionami chia
Chia fresca – lemoniada z nasionami chia. Na upały idealna!

Zespół Raynauda to określenie wtórnego, towarzyszącego innym chorobom objawu, który polega na występowaniu nagłego zblednięcia skóry palców dłoni lub stóp, rzadziej nosa i uszu. Zblednięcie może być spowodowane niską temperaturą lub silnymi emocjami, nierzadko jednak nie udaje się ustalić przyczyny wystąpienia objawu.

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Agnieszka Widera
lekarz

Objaw Raynauda, któremu nie towarzyszą inne dolegliwości zwany jest chorobą Raynauda, natomiast ten sam objaw występujący w przebiegu innych chorób zwany jest zespołem Raynauda. Są to dolegliwości, które znacznie częściej dotyczą kobiet. Zespół Raynauda występuje rzadziej niż choroba Raynauda.

Zespół Raynauda – przyczyny

Przebieg zespołu Raynauda jest zależny od ciężkości choroby podstawowej. Wystąpienie zespołu Raynauda może być pierwszym objawem wielu chorób, które są jego przyczyną.

Najczęstsze przyczyny zespołu Raynauda to:

    • układowe choroby tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym, np. twardzina układowa, toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), zespół antyfosfolipidowy;
    • choroby naczyń, np. choroba Takayasu, guzkowe / olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniak Wegenera, miażdżyca, mikroangiopatie cukrzycowe;
  • choroby krwi, np. białaczka, nadkrzepliwość, szpiczak mnogi, czerwienica prawdziwa;
  • choroby układu nerwowego, np. wiąd rdzenia, zespół cieśni nadgarstka;
    • czynniki zawodowe, np. przewlekła ekspozycja na wibracje i urazy palców, kontakt z metalami ciężkimi, niską temperaturę;
    • stosowanie niektórych leków, np. beta blokerów, alkaloidów sporyszu, doustnych środków antykoncepcyjnych i metotreksatu;
  • czynniki infekcyjne, np. WZW B, WZW C, Helicobacter pylori, trąd;
  • nadciśnienie płucne;
  • nowotwory.

Zespół Raynauda – objawy

Objaw Raynauda składa się z trzech następujących po sobie faz: zblednięcia, zasinienia oraz czynnego przekrwienia. Nagły skurcz naczyń, w reakcji na zimno lub stres doprowadza do zblednięcia skóry palców oraz osłabienia czucia dłoni. Następnie dochodzi do zasinienia, które spowodowane jest niedokrwieniem palców. Zasinieniu towarzyszy ból oraz drętwienie dłoni. Faza czynnego przekrwienia powstaje z powodu nagłego rozszerzenia się naczyń, które objawia się zaczerwienieniem oraz ociepleniem skóry palców. Rozszerzeniu naczyń towarzyszy również uczucie pieczenia skóry dłoni.

W zespole Raynauda najczęściej dominuje faza zasinienia. Częściej występują również powikłania objawu, takie jak owrzodzenia, blizny naparstkowe na opuszkach palców oraz stwardnienie skóry. W skrajnych przypadkach może wystąpić martwica opuszek palców.

Objawy serca w zespole Raynauda spowodowane są występowaniem chorób naczyniowych, pierwotnych dla objawu.

Zobacz także

Zespół Raynauda – diagnostyka

Diagnostyka zespołu Raynauda opiera się na wykryciu choroby podstawowej, w przebiegu której występuje objaw Raynauda. Pierwszym elementem badania jest wywiad chorobowy, którego celem jest zebranie dokładnych informacji na temat nasilenia objawu, liczby faz (nie zawsze występują wszystkie trzy) oraz czynników ryzyka.

W diagnostyce zespołu Raynauda zastosowanie znajduje próba prowokacyjna, która polega na zanurzeniu dłoni chorego w zimnej wodzie w celu wywołania objawu. Próba ta jest dodatnia u około połowy pacjentów, ale jej ujemny wynik nie może stanowić podstawy do wykluczenia występowania objawu Raynauda.

Ważnym badaniem w diagnostyce zespołu Raynauda jest kapilaroskopia. Polega ona na ocenie naczyń wałów paznokciowych pod mikroskopem. Pierwotny objaw Raynauda (choroba Raynauda) charakteryzuje się brakiem widocznych zmian naczyniowych w badaniu kapilaroskopowym, natomiast w zespole Raynauda widoczne są wyraźne odchylenia od normy.

Niezwykle ważne w diagnozie zespołu Raynauda jest wykonanie badań podstawowych, takich jak morfologia krwi, OB, CRP oraz badanie ogólne moczu. Zastosowanie znajdują również bardziej celowane badania, takie jak oznaczenie poziomu czynnika reumatoidalnego i przeciwciał przeciwjądrowych. Obecność przeciwciał może świadczyć o wystąpieniu zespołu Raynauda towarzyszącego chorobie autoimmunologicznej.

Po potwierdzeniu występowania choroby, lekarz wpisuje do akt pacjenta rozpoznanie zespołu Raynauda wg ICD-10, który jest międzynarodowym systemem klasyfikacji chorób.

Zespół Raynauda – leczenie

Leczenie zespołu Raynauda obejmuje profilaktykę, farmakoterapię oraz w wyjątkowych sytuacjach metody chirurgiczne. Profilaktyka obejmuje redukcję czynników ryzyka, czyli unikanie wyziębienia oraz sytuacji stresowych. Dodatkowo zalecane są ćwiczenia mające na celu poprawę krążenia. Jeżeli wystąpienie objawu Raynauda jest związane z wykonywaną pracą, to należy rozważyć zmianę zatrudnienia. Chorzy powinni również unikać palenia papierosów oraz picia napojów z wysoką zawartością kofeiny.

Leki stosuje się u pacjentów, u których napady występują często, a profilaktyka nie przynosi skutku. Leki mają na celu przywrócenie prawidłowego krążenia w obrębie dłoni.

Opracowanie chirurgiczne w zespole Raynauda polega na usunięciu tkanek martwiczych oraz rekonstrukcji naczyń. Zastosowanie znajduje również sympatektomia, która jest zabiegiem polegającym na zniszczeniu nerwów w układzie współczulnym. Efektem zabiegu jest zwiększenie ukrwienia dłoni.

Leczenie zespołu Raynauda polega jednak przede wszystkim na leczeniu choroby podstawowej.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Interna Szczeklika 2015/16, red. P. Gajewski, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2015, s. 394–395.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Limfoscyntygrafia – wskazania, przebieg i wyniki badania

Kury

Zgłoszono pierwszy przypadek ptasiej grypy H10N3 u człowieka

„Polski ład” ogłoszony. Co nowego w ramach działań w zakresie ochrony zdrowia?

Opieka paliatywna – na czym polega i jakie są jej rodzaje. Dla kogo jest przeznaczona taka forma opieki?

Opieka paliatywna – komfort w chorobie w starszym wieku. Na czym polega? Czy możemy się tego nauczyć?

Kobieta i mężczyzna ćwiczą

Ćwiczenia na kręgosłup dla każdego, czyli sposób na zdrowe plecy. Jak właściwie dobrać zestaw ćwiczeń?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Przelewanie w brzuchu – czy jest normalne? Co może oznaczać uczucie przelewania wody w brzuchu?

Meteopaci to osoby chore na pogodę. Jakie są przyczyny, objawy i sposoby leczenia meteopatii?

Suchość pochwy – problem kobiet z niskim poziomem estrogenów. Jak sobie radzić z tą dolegliwością?

Jaglany detoks – oczyść swój organizm szybko i bezpiecznie

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Demielinizacja – przyczyny, objawy, rodzaje chorób i leczenie

Szpital

Lek. Bartosz Fiałek: Szpitalny oddział ratunkowy jest miejscem, do którego zgłaszamy się w stanie bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia. Nie w celu diagnostyki

Pletyzmografia – rodzaje, wskazania, przygotowanie do badania

Po jakim czasie wykonać test na HIV od ekspozycji na zakażenie? Rodzaje testów na HIV

prof. Krzysztof J. Filipiak

Prof. Krzysztof J. Filipiak: „Wielu z nas zdaje sobie sprawę, że szczepionki znajdą się w Polsce najwcześniej jesienią 2021 r. Nadal więc czeka nas trudny rok walki z pandemią”

Karboksyterapia – co to jest, efekty, przeciwwskazania

Czym jest aborcja eugeniczna? Czy jest legalna w Polsce? Dlaczego budzi kontrowersje?

Lekarze odkryli nowy organ w naszych ciałach. Mamy go w głowie

Peeling kawitacyjny – efekty, przeciwwskazania, jak często robić?

kobieta u kosmetyczki

Fotoodmładzanie – co to jest, efekty, rodzaje, przeciwwskazania

Nagrodę Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymali: Harvey J. Alter, Michael Houghton and Charles M. Rice

Nagroda Nobla 2020 w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana! Znamy laureatów

chory kręgosłup

Skolioza, skrzywienie boczne – przyczyny, objawy, ćwiczenia

lekarz wykonuje usg piersi pacjentki

USG piersi – kiedy i jak często robić? Jak wygląda USG piersi?

Najpopularniejsze

matka z dorosłą córką

„Przez całe życie była toksyczną osobą, w każdej roli: pracownika, koleżanki, siostry, córki. I toksyczną mamą” – opowiada 35-letnia Ada o swojej matce

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

białe plamy na paznokciach

Białe plamy na paznokciach – co oznaczają i jak się ich pozbyć?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Badanie krwi AST - co to jest i jak interpretować wyniki?

Badanie krwi AST – co to jest i jak interpretować wyniki?

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

laboratorium

D-dimery – co to jest? Jak obniżyć zbyt wysoki poziom?

żyły na nogach

Zapalenie żył – jakie objawy wskazują na stan zapalny w żyłach powierzchownych i głębokich?

kobieta z problemami skórnymi

Wybroczyny (petocje) – co to jest, dlaczego powstają i jak sobie z nimi poradzić?