Przejdź do treści

Coraz więcej z nas potrzebuje pomocy psychoterapeuty, ale obecnie dla wielu to luksus. Dr Agnieszka Mościcka-Teske mówi, jak skorzystać z psychoterapii, kiedy nas na nią nie stać

Dr Agnieszka Mościcka-Teske / fot. archiwum prywatne
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim

Pandemia, wojna w Ukrainie i wysoka inflacja to trzy duże ciosy dla naszego zdrowia psychicznego. Sprawiły, że u wielu z nas stres, lęk i niepewność jutra są coraz bardziej spotęgowane. To wszystko przekłada się na kondycję psychiczną Polek i Polaków. Z badania przeprowadzonego przez Instytut Psychiatrii i Neurologii wynika, że różnych zaburzeń psychicznych doświadcza w swoim życiu ponad 25 proc. Polaków. Jednak gdzie i jak szukać pomocy w czasach szalejącej inflacji, kiedy liczy się każdy grosz? Rozmawiamy o tym z dr Agnieszką Mościcką-Teske, psycholożką, terapeutką, interwentką kryzysową oraz kierowniczką Zakładu Psychologii Klinicznej i Zdrowia Uniwersytetu SWPS w Poznaniu.

 

Ewelina Kaczmarczyk: Coraz więcej osób potrzebuje teraz psychoterapii, a coraz mniej z nas niestety na nią stać. Przekonała się o tym pani osobiście?

Agnieszka Mościcka-Teske: Mnie nie zdarzyło się, żeby pacjent rezygnował z psychoterapii ze względów finansowych. Być może jestem dopiero przed tym. Natomiast na pewno zdarzają się takie sytuacje i będą się zdarzać.

Co może zrobić psychoterapeuta w sytuacji, kiedy jego pacjent czy pacjentka potrzebuje pomocy terapeutycznej, a zwyczajnie już nie ma środków, żeby ją opłacać?

Bardzo ważne jest to, że psychoterapeuta powinien pokazać pacjentowi różne możliwe opcje. Absolutnie nie może powiedzieć: „No, niestety, u mnie wzrosła stawka i teraz mnie nie obchodzi to, co się stanie i że pana/pani nie stać, żeby tu dalej przychodzić”. Terapeuta musi, w porozumieniu z pacjentem, zabezpieczyć tę sytuację.

W jaki sposób może to zrobić?

Jeśli chodzi o opłaty za psychoterapię, to może dochodzić do różnych zmian w tym zakresie, np. kiedy ktoś nagle doświadczył jakiegoś kryzysu finansowego, a potrzebuje nadal korzystać z terapii. Można wtedy przeformułować rodzaj odpłatności, ale musi być to w pełni świadome. Jedną z opcji jest zmniejszenie na jakiś czas opłaty ze sesję i np. po pół roku wyrównanie jej, gdy sytuacja finansowa pacjenta się poprawi. Psychoterapeuta może zaproponować również mniejszą częstotliwość spotkań, np. nie raz w tygodniu, tylko raz na dwa tygodnie. Nie jest to bez znaczenia dla procesu psychoterapii, ale jest to też jakieś rozwiązanie.

Często też, kiedy pacjenci mówią, że muszą zakończyć terapię z powodów finansowych, psychoterapeuci przekazują namiary do instytucji czy osób, które przyjmują w ramach refundacji NFZ. Natomiast wtedy trzeba liczyć się z tym, że nie kontynuuje się z nowym psychoterapeutą procesu terapeutycznego, który do tej pory się odbywał. Rozpoczyna się go wtedy zupełnie od nowa, ponieważ nowy specjalista nie ma wglądu w to, co się działo wcześniej na terapii. Oczywiście może być tak, że pacjent kontynuuje rozpoczęte wcześniej wątki albo cel, który sobie założył w poprzednim cyklu terapeutycznym. Natomiast terapeuta nie może wyjść z założenia, że dowie się wszystkiego, co było na poprzedniej terapii i będzie pracował dalej nad tym, co się już tam dokonało. W psychoterapii ważna jest nie tylko treść, którą wnosi pacjent, ale również relacja pacjent-terapeuta, która jest również jednym z czynników leczących. I to jest oczywiste, że nie da się kontynuować poprzedniej relacji z nowym terapeutą.

„Niektórzy pacjenci życzą sobie, żeby w trakcie psychoterapii terapeuta coś z nimi skutecznie 'zrobił'. Terapia nie jest leczeniem zęba” – dr Krzysztof Ciepliński / pexels

A czy terapeuta może „przerzucić” swojego pacjenta na płatność refundowaną przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jeśli pracuje w placówce, która współpracuje z NFZ?

Tak, ale trzeba liczyć się z tym, że okres oczekiwania w przypadku płatności w ramach NFZ wynosi nawet kilka miesięcy.

A gdzie mogą szukać pomocy osoby, które jeszcze nie chodzą na terapię, ale czują, że potrzebują wsparcia, tylko zwyczajnie nie stać ich na psychoterapię?

Pacjenci, którzy mają problemy finansowe, mogą korzystać z różnych programów, które są realizowane przez system albo dofinansowywane systemowo – albo przez wspomniany już NFZ, albo przez różne inne instytucje, np. unijne albo samorządowe. Działa to na takiej zasadzie, że różne przychodnie, ośrodki zdrowia psychicznego czy poradnie uzyskują środki na finansowanie pracy grupy psychoterapeutycznej albo konsultacje indywidualne. Nie ma niestety żadnego rejestru takich programów, dlatego pacjent musi szukać na własną rękę, gdzie takie okazje się zdarzają. Można je znaleźć np. pod hasłem „program profilaktyki zdrowia psychicznego” albo „program promocji zdrowia psychicznego”. Bardzo często w ramach tych inicjatyw są realizowane otwarte formy terapeutyczne, w których pacjenci mogą bezpłatnie uczestniczyć.

Oprócz tego można poszukać też takich dróg wsparcia, które co prawda nie są psychoterapią, ale również pomogą przetrwać trudny czas. Mogą to być na przykład bezpłatne grupy wsparcia albo inne grupy samopomocowe.

Są jakieś konkretne fundacje czy stowarzyszenia, które oferują takie bezpłatne grupy wsparcia albo psychoterapię?

Jest ich bardzo dużo. Właściwie można by je wymieniać i wymieniać. Jedną z takich fundacji jest na przykład eFkropka, inna – zajmująca się stricte dziećmi i młodzieżą – to Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Natomiast oferty poszczególnych organizacji często się zmieniają i nie każda przez cały czas oferuje bezpłatną pomoc. Dlatego warto sprawdzać na bieżąco na stronach różnych fundacji, które zajmują się zdrowiem psychicznym, co aktualnie oferują.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zdrowie umysłu
Miralo Sen, Suplement na dobry sen, 20 kapsułek
20,99 zł
PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Deep Focus from Plants 60 kaps. wegański
45,00 zł 60,00 zł
Zdrowie umysłu
Miralo, Suplement diety wspomagający odporność na stres, 20 kapsułek
20,99 zł
PROMOCJA
Zdrowie umysłu
Good Sleep from Plants 60 kaps. wegański
45,00 zł 60,00 zł
Zdrowie umysłu
Naturell Ashwagandha, 60 tabletek
18,15 zł
Często też, kiedy pacjenci mówią, że muszą zakończyć terapię z powodów finansowych, psychoterapeuci przekazują namiary do instytucji czy osób, które przyjmują w ramach refundacji NFZ. Natomiast wtedy trzeba liczyć się z tym, że nie kontynuuje się z nowym psychoterapeutą procesu terapeutycznego, który do tej pory się odbywał

Na jednym z blogów znalazłam radę, że jeśli nie stać nas na psychoterapeutę, to najlepiej zacząć od wizyty u psychiatry, który oceni, czy faktycznie potrzebna jest nam psychoterapia, czy wystarczą odpowiednie leki. Czy to faktycznie dobry kierunek?

Trudno powiedzieć. Podkreśliłabym raczej równorzędne znaczenie wizyty u psychiatry i u psychologa. Rzeczywiście psychiatra będzie potrafił ocenić, czy pomoc psychoterapeutyczna jest potrzebna. Powie nam też, gdzie można z niej skorzystać i będzie umiał wskazać dostępne formy bezpłatnej pomocy. Ale bardzo podobnie jest w przypadku spotkania z psychologiem. On również jest przygotowany do tego, żeby dokonać z pacjentem wstępnej oceny, czy jest mu bardziej potrzebna pomoc medyczna, np. farmakoterapia, czy taka łączona z psychoterapią, albo może tylko i wyłącznie sama psychoterapia. Bo musimy pamiętać o tym, że nawet przy poważniejszych zaburzeniach zdrowia psychicznego, takich jak zaburzenia depresyjne czy lękowe, niekoniecznie od razu potrzebna jest farmakoterapia. A jeśli już jest ona wprowadzona, to najnowsza wiedza mówi o tym, że powinna być ona łączona z psychoterapią.

Natomiast zaletą wizyty u psychiatry jest to, że jest w stanie również ocenić dzięki swojej wiedzy medycznej, w jakim stopniu to, co nam dolega, może być związane z innymi problemami zdrowotnymi, a w jakim jest to problem natury stricte psychicznej.

Do psychiatry łatwiej dostać się na NFZ niż do psychoterapeuty?

Zdecydowanie tak. Natomiast równie łatwo jest w przypadku wizyty u psychologa w ramach NFZ. Najtrudniej jest dostać się na refundowaną psychoterapię, ponieważ proces terapeutyczny trwa przez dłuższy czas i jeśli pacjenci są w cyklu psychoterapii, to miejsce u specjalisty jest po prostu przez kilka miesięcy zajęte. Więc jeśli ktoś potrzebuje szybko pomocy, to dobrym rozwiązaniem jest wizyta u psychologa i psychiatry, a potem odczekanie w kolejce do psychoterapeuty.

Zdarza się, że pacjent pomaga w stworzeniu narzędzia diagnostycznego. Psychoterapeuta może więc czerpać inne zyski niż czysto materialne z prowadzenia bezpłatnej psychoterapii, ale ważne, aby informacja o tym była transparentna dla pacjenta

Zna pani osoby, które mimo już dużego doświadczenia i odpowiedniego wykształcenia decydują się na prowadzenie psychoterapii całkowicie bezpłatnie, bez wynagrodzenia od NFZ czy fundacji?

Tak. Natomiast one decydują się na to bardzo świadomie i robią to dla ludzi, którzy rzeczywiście są w ogromnej potrzebie, ale ze względów materialnych nie mogliby sobie absolutnie pozwolić na kontakt z psychologiem czy terapeutą. Wtedy mają swoje gabinety, w których pobierają pełne stawki, a dodatkowo np. kilka godzin w miesiącu pracują wolontaryjnie w fundacjach czy stowarzyszeniach.

Jaki to może mieć wpływ na proces terapeutyczny? Nie istnieje na przykład ryzyko, że psychoterapeuta zacznie realizować własne cele i dbać o własne potrzeby, a nie pacjenta?

Zawsze będzie takie ryzyko. Dlatego że w każdej relacji doświadczamy wymiany i zawsze pojawia się jakiś zysk. Pacjent dostaje wsparcie emocjonalne, natomiast dla psychoterapeuty będzie to wymiana jego doświadczenia, wiedzy technik czy narzędzi – albo na pieniądze, albo np. na zbieranie danych badawczych, które terapeuta później decyduje się opublikować w czasopiśmie naukowym. Zdarza się też na przykład, że pacjent pomaga w stworzeniu narzędzia diagnostycznego. Psychoterapeuta może więc czerpać inne zyski niż czysto materialne z prowadzenia bezpłatnej psychoterapii, ale ważne, aby informacja o tym była transparentna dla pacjenta.

 

Dr Agnieszka Mościcka-Teske – psycholożka, terapeutka, interwentka kryzysowa, kierowniczka Zakładu Psychologii Klinicznej i Zdrowia Uniwersytetu SWPS w Poznaniu. Zajmuje się badawczo i w praktyce problematyką stresu, wypalenia zawodowego, mobbingu i molestowania seksualnego

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

„Pierwszą fotografię świadomie opowiadającą o stracie zrobiłam rok po śmierci mamy. Przedstawiała puste łóżko, w którym zostało wgniecenie po jej głowie”. O terapeutycznej mocy fotografii opowiada Karolina Jonderko

Emocje pełnią bardzo ważną funkcję w naszym życiu. Poznaj najważniejsze mity na ich temat

Kiedy boli nas coś, czego nie ma. Ból fantomowy – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Kiedyś Zaborem straszono, dziś już nikt tego nie zrobi. O największym szpitalu psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży w Polsce

Young Leosia o korzystaniu z terapii: „Widzę, co dzieje się z moimi koleżankami i kolegami”

Kobieta rozmawia z psychoterapeutką w trakcie sesji

Powstanie nowa dziedzina specjalizacji m.in. dla lekarzy i pielęgniarek. „System opieki zdrowotnej zyska wysoko wyspecjalizowaną kadrę medyczną”

„Zaburzenia odżywiania u dorosłych pociągają za sobą bardzo wysokie koszty w relacji” – mówi psycholożka Marta Cieśla

Psycholożka Katarzyna Binkiewicz

„Żałoba to nie tylko emocje. Strata to doświadczenie totalne i doznajemy jej na każdym poziomie naszego funkcjonowania” – mówi psycholożka Katarzyna Binkiewicz

„Latałam z wywieszonym jęzorem, nie lubiłam siebie i jeszcze sobie dowalałam, że jestem beznadziejna”. O wychodzeniu z depresji i pracoholizmu opowiada Dagny Kurdwanowska

„Będziemy odchodzić od technologii, a skupiać się na powrocie do naturalnego kontaktu człowieka z człowiekiem. Takie skin to skin w psychologii” – mówi psycholożka Monika Winek

Czy psychiatra współpracuje z egzorcystą? Na to pytanie odpowiada Monika Tucholska, czyli @mamapsychiatra / gettyimages

Czy psychiatra współpracuje z egzorcystą? Na to pytanie odpowiada Monika Tucholska, czyli @mamapsychiatra

Czy „depresja klimatyczna” istnieje? „Katastrofy pogodowe mogą poskutkować dużym kryzysem zdrowia psychicznego”

Iga Świątek: „Zdrowie psychiczne jest ważne”. Tenisistka przekazała wygraną na rzecz organizacji non profit

„Współuzależnienie nie zawsze znika po zakończeniu związku z osobą uzależnioną. I nie tylko wraz z nim się pojawia” – mówi terapeutka uzależnień Joanna Flis

Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP

Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP

Zrób 8 kroków i przestań się martwić

7 skutecznych sposobów na przetrwanie kryzysu

Dr. n. med. Grzegorz Mączka

SESJA TERAPEUTYCZNA: Jesteś tym, kim myślisz, że jesteś

„Prób samobójczych jest znacznie więcej wśród kobiet niż mężczyzn” – mówi dr Halszka Witkowska, suicydolog i pomysłodawczyni projektu „Życie Warte Jest Rozmowy”

„Wszyscy dookoła widzieli we mnie super towarzyską, zaradną dziewczynę. Nikt nie zdawał sobie sprawy, ile mojej uwagi zajmuje picie” – mówi Asia Skwierczyńska, znana jako Sober Polish Girl

Filofobia – gdy miłość wywołuje atak paniki. Jakie są przyczyny strachu przed zakochaniem? 

Stresujesz się? Sięgnij po... szklankę wody! / unsplash

Stresujesz się? Sięgnij po… szklankę wody!

„Można stworzyć szczęśliwy związek, udane małżeństwo, można pracować, tylko trzeba być uważnym”. O życiu z ChAD mówi Monika Kotlarek

Zamknięto Oddział Psychiatryczny dla Dzieci i Młodzieży w Konstancinie-Jeziornej. Powodem brak psychiatrów dziecięcych / gettyimages

Zamknięto Oddział Psychiatryczny dla Dzieci i Młodzieży w Konstancinie-Jeziornie. Powodem brak psychiatrów dziecięcych

×