Przejdź do treści

Fibrynoliza – na czym polega? Jakie jest jej zastosowanie?

krwinki w 3D
Fot. Ezume Images / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Co robi alkohol kobiecie po 30. urodzinach?
Editing friends, czyli porządki wśród znajomych. „Warto co jakiś czas przejrzeć spis swoich kontaktów” – radzi psycholog dr Joanna Heidtman
Rozciąganie pleców na sportowo
Bolą cię oczy? Sprawdź, w jakich przypadkach powinnaś udać się do okulisty
Gruszkowe brownie bez pieczenia. Poznaj deser doskonały!

Fibrynoliza jest częścią układu hemostazy odpowiadającą za rozpuszczanie zakrzepu w naczyniach krwionośnych. Enzymem fibrynolitycznym osocza jest plazmina, która powstaje z nieaktywnego plazminogenu pod wpływem tkankowego aktywatora plazminogenu (t-PA).

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Paweł Żmuda-Trzebiatowski
lekarz

Głównym składnikiem zakrzepu jest fibryna, która powstaje z fibrynogenu z udziałem trombiny. W czasie trawienia fibrynogenu i fibryny powstają produkty degradacji oznaczane literami X, Y, D i E. Podczas trawienia fibryny zamiast fragmentu D powstają D-dimery, które są wykorzystywane w diagnostyce chorób zakrzepowo-zatorowych.

Czym jest fibrynoliza?

Układ fibrynolityczny odpowiada za rozpuszczanie fibryny zwanej włóknikiem. Składa się z czterech elementów: plazminogenu, jego aktywatorów, inhibitorów aktywatorów plazminogenu oraz inhibitorów plazminy. Odpowiada głównie za usuwanie fibryny poprzez jej strawienie do produktów degradacji fibryny FDP. Składniki układu fibrynolitycznego uczestniczą także w przebudowie tkanek, gojeniu ran oraz tworzeniu nowych naczyń krwionośnych.

Fibrynoliza ma nie tylko funkcję fizjologiczną – uczestniczy także w procesach patologicznych, takich jak rozwój tętniaków, rozwój miażdżycy czy progresja nowotworów. Najważniejszym białkiem układu fibrynolitycznego jest plazminogen. Podczas aktywacji dochodzi do jego przekształcenia w plazminę. Należy pamiętać, że układ fibrynolityczny jest w ciągłej równowadze z układem krzepnięcia. Stan ten nazywany jest hemostazą.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Zaburzenia fibrynolizy

Zaburzenia fibrynolizy mogą wynikać zarówno z niedoboru składników fibrynolitycznych, np. plazminogenu, jak i ze zwiększonej produkcji inhibitorów aktywatorów plazminogenu, uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych czy zwiększenia potencjału krwi do krzepnięcia. Niedobór składników fibrynolizy przejawia się przewagą procesów krzepnięcia krwi i dłuższym trawieniem składników zakrzepu. Z kolei wzmożona aktywność fibrynolizy, np. wynikająca z niedoboru inhibitora aktywatora plazminogenu typu 1, będzie objawiać się nadmiernym krwawieniem m.in. z nosa, przewodu pokarmowego czy dróg rodnych.

Czas fibrynolizy

Jednym z najczęściej wykorzystywanych badań w kierunku zaburzeń układu fibrynolitycznego jest czas fibrynolizy. Próbkę krwi żylnej pobiera się do probówki z cytrynianem sodu, a następnie poddaje odpowiednim działaniom w celu wytrącenia tzw. frakcji euglobulinowej, która pozbawiona jest większości białek odpowiedzialnych za hamowanie przekształcania plazminogenu w plazminę.

Mając odpowiednio przygotowany preparat, mierzy się czas potrzebny do naturalnej lizy skrzepliny, czyli czas fibrynolizy. Zazwyczaj wynosi on 100 do 300 minut. Wydłużony czas fibrynolizy możemy zaobserwować w chorobach, które prowadzą do zaburzenia prawidłowych mechanizmów fibrynolitycznych, np. uszkodzenia naczyń krwionośnych w wyniku miażdżycy. Z kolei czas lizy skrzepu ulega skróceniu w marskości wątroby, raku prostaty, skazach krwotocznych, zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego czy we wstrząsie.

Zobacz także

Wskazania i przeciwwskazania do fibrynolizy

Fibrynoliza stosowana jest w schorzeniach, które powstają w wyniku zamknięcia światła naczynia krwionośnego przez skrzeplinę. Do takich chorób należy zawał serca, zatorowość płucna i udar niedokrwienny mózgu. Do podstawowych leków fibrynolitycznych należy alteplaza, tenekteplaza oraz streptokinaza. Ze względu na poważne ryzyko wtórnego krwawienia nie u każdego pacjenta można zastosować leczenie fibrynolityczne.

Do bezwzględnych przeciwwskazań do fibrynolizy należy:

  • udar krwotoczny mózgu przebyty kiedykolwiek,
  • udar niedokrwienny przebyty w ciągu ostatnich 6 miesięcy,
  • tętniak rozwarstwiający aorty,
  • uraz lub nowotwór ośrodkowego układu nerwowego,
  • skaza krwotoczna,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego w ciągu ostatnich 30 dni,
  • przebyty duży uraz lub operacja w ciągu ostatnich 3 miesięcy.

Leczenie fibrynolityczne

W zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST wskazaniem do fibrynolizy jest niemożność wykonania pierwotnej angioplastyki tętnicy wieńcowej w ciągu 120 minut od wystąpienia objawów. W tym przypadku leczenie fibrynolityczne powinno zostać włączone w ciągu 30 minut od przybycia chorego do szpitala. Najczęściej stosuje się alteplazę oraz tenekteplazę. Ze względu na ryzyko uczulenia bardzo rzadko stosowana jest streptokinaza. Dodatkowo, oprócz leczenia fibrynolitycznego, podaje się leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe.

W przypadku zatorowości płucnej przed włączeniem fibrynolizy należy wcześniej wykonać badania obrazowe, takie jak angio-TK, celem potwierdzenia schorzenia. Jeżeli jednak chory jest w bardzo ciężkim stanie, to decyzję o sposobie leczenia podejmuje się na podstawie stanu klinicznego pacjenta. Leczenie fibrynolityczne jest najskuteczniejsze, gdy zostanie włączone w ciągu 48h od wystąpienia objawów.

W leczeniu udaru niedokrwiennego mózgu stosuje się alteplazę. Powinna ona zostać podana w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów. Jednak przyjmuje się, że leczenie z wykorzystaniem alteplazy może być też skuteczne w przedziale 4,5–6 godzin od wystąpienia objawów.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Interna Szczeklika, red. P. Gajewski, Kraków 2018.
J. Kołodziejczyk, B. Wachowicz, Zaburzenia fibrynolizy jako czynnik zakrzepicy, Łódź 2009.

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Mini wątroby będą mogły uratować życie! / pexels

Badacze wyhodują pacjentom nowe narządy. Miniaturowe wątroby będą mogły uratować życie!

Syndrom zimnej ręki. Marzną ci dłonie i stopy przez cały rok? To sygnał od organizmu!

"Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat". Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

„Cała medycyna nieziemsko się rozwija, nie warto opierać się na doświadczeniach sprzed lat”. Aga Szuścik o tym, że nasze myślenie o leczeniu jest często nieaktualne

Ożywianie komórek życiowych u świni / gettyimages

Rewolucja w medycynie. Naukowcy ożywili część komórek u świni, która już nie żyła

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

10-latka czekająca na przeszczep serca dostała kamizelkę defibrylującą. To najmłodsza pacjentka w Polsce, u której ją zastosowano

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

Lek stosowany w chorobach serca został wycofany z obrotu. Powodem wada jakościowa

AOS. Czym jest ambulatoryjna opieka specjalistyczna, jakie obejmuje świadczenie i kto może z niej skorzystać?

Opiekun medyczny – jakie zmiany po nowelizacji ustawy o niektórych zawodach medycznych?

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź, jak się zachować krok po kroku

Pierwsza pomoc w przypadku poparzenia przez meduzę. Sprawdź krok po kroku, jak się zachować

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Od 1 lipca na te badania skieruje cię lekarz rodzinny. Będzie można wykonać je bezpłatnie

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

Weterynarz będzie wykonywał badanie krwi? Tak zakłada nowy projekt ustawy

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. "Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne"

22 proc. kobiet z niepełnosprawnością nigdy nie było u ginekologa. „Brak otwartości często jest bardziej wykluczający niż bariery architektoniczne”

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowa ustawa o zarządzaniu kryzysowym?

Karetka w każdej gminie i wyższe zapomogi. Co jeszcze zakłada nowy projekt ustawy o zarządzaniu kryzysowym?

Plamienie zamiast miesiączki – co oznacza?

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej

Dramatyczne warunki w dziecięcym szpitalu psychiatrycznym w Warszawie. To kolejny symbol tragicznego stanu psychiatrii dziecięcej w Polsce

Łatwo zasypiasz w dzień i nie śpisz w nocy? To może być narkolepsja. Sprawdź, jakie objawy ma to zaburzenie

Gumkowanie hemoroidów – co to jest, objawy. Profilaktyka i leczenie żylaków odbytu

Opalanie natryskowe – czy jest bezpieczną alternatywą dla promieni UV?

Ciałko żółte – funkcje, rola w ciąży, torbiele ciałka żółtego

Chlamydioza – objawy i leczenie zakażenia chlamydią

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Nowe zasady dotyczące odwiedzania pacjentów w szpitalu. Sprawdź, co się zmieniło

Siedem osób usłyszało zarzuty w sprawie samobójstwa znanego lekarza. "Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna"

Siedem osób z zarzutami w sprawie samobójstwa znanego lekarza. „Fala hejtu wymierzona w profesora była okrutna”

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta stoi przy oknie

Nerwobóle (neuralgia) w klatce piersiowej – przyczyny, objawy i leczenie

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

×