Przejdź do treści

Fibrynoliza – na czym polega? Jakie jest jej zastosowanie?

krwinki w 3D
Fot. Ezume Images / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
yoga twarzy joga
Joga dla twarzy. Kasia Bem pokazuje miny, które działają lepiej niż botoks
istockphoto
Często miewasz migreny? Sprawdź, co może prowokować bóle
Komosa ryżowa zapiekana z brzoskwiniami
dziewczyna z lodami
Niepozorne nawyki, które niszczą zęby. Oto 6 rzeczy, których dla dobra zębów lepiej nie robić
Chuda niekoniecznie znaczy zdrowa
Uważaj przy odchudzaniu. „Chuda” niekoniecznie znaczy „zdrowa”

Fibrynoliza jest częścią układu hemostazy odpowiadającą za rozpuszczanie zakrzepu w naczyniach krwionośnych. Enzymem fibrynolitycznym osocza jest plazmina, która powstaje z nieaktywnego plazminogenu pod wpływem tkankowego aktywatora plazminogenu (t-PA).

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Paweł Żmuda-Trzebiatowski
lekarz

Głównym składnikiem zakrzepu jest fibryna, która powstaje z fibrynogenu z udziałem trombiny. W czasie trawienia fibrynogenu i fibryny powstają produkty degradacji oznaczane literami X, Y, D i E. Podczas trawienia fibryny zamiast fragmentu D powstają D-dimery, które są wykorzystywane w diagnostyce chorób zakrzepowo-zatorowych.

Czym jest fibrynoliza?

Układ fibrynolityczny odpowiada za rozpuszczanie fibryny zwanej włóknikiem. Składa się z czterech elementów: plazminogenu, jego aktywatorów, inhibitorów aktywatorów plazminogenu oraz inhibitorów plazminy. Odpowiada głównie za usuwanie fibryny poprzez jej strawienie do produktów degradacji fibryny FDP. Składniki układu fibrynolitycznego uczestniczą także w przebudowie tkanek, gojeniu ran oraz tworzeniu nowych naczyń krwionośnych.

Fibrynoliza ma nie tylko funkcję fizjologiczną – uczestniczy także w procesach patologicznych, takich jak rozwój tętniaków, rozwój miażdżycy czy progresja nowotworów. Najważniejszym białkiem układu fibrynolitycznego jest plazminogen. Podczas aktywacji dochodzi do jego przekształcenia w plazminę. Należy pamiętać, że układ fibrynolityczny jest w ciągłej równowadze z układem krzepnięcia. Stan ten nazywany jest hemostazą.

probówki

Zaburzenia fibrynolizy

Zaburzenia fibrynolizy mogą wynikać zarówno z niedoboru składników fibrynolitycznych, np. plazminogenu, jak i ze zwiększonej produkcji inhibitorów aktywatorów plazminogenu, uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych czy zwiększenia potencjału krwi do krzepnięcia. Niedobór składników fibrynolizy przejawia się przewagą procesów krzepnięcia krwi i dłuższym trawieniem składników zakrzepu. Z kolei wzmożona aktywność fibrynolizy, np. wynikająca z niedoboru inhibitora aktywatora plazminogenu typu 1, będzie objawiać się nadmiernym krwawieniem m.in. z nosa, przewodu pokarmowego czy dróg rodnych.

Czas fibrynolizy

Jednym z najczęściej wykorzystywanych badań w kierunku zaburzeń układu fibrynolitycznego jest czas fibrynolizy. Próbkę krwi żylnej pobiera się do probówki z cytrynianem sodu, a następnie poddaje odpowiednim działaniom w celu wytrącenia tzw. frakcji euglobulinowej, która pozbawiona jest większości białek odpowiedzialnych za hamowanie przekształcania plazminogenu w plazminę.

Mając odpowiednio przygotowany preparat, mierzy się czas potrzebny do naturalnej lizy skrzepliny, czyli czas fibrynolizy. Zazwyczaj wynosi on 100 do 300 minut. Wydłużony czas fibrynolizy możemy zaobserwować w chorobach, które prowadzą do zaburzenia prawidłowych mechanizmów fibrynolitycznych, np. uszkodzenia naczyń krwionośnych w wyniku miażdżycy. Z kolei czas lizy skrzepu ulega skróceniu w marskości wątroby, raku prostaty, skazach krwotocznych, zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego czy we wstrząsie.

Zobacz także

Wskazania i przeciwwskazania do fibrynolizy

Fibrynoliza stosowana jest w schorzeniach, które powstają w wyniku zamknięcia światła naczynia krwionośnego przez skrzeplinę. Do takich chorób należy zawał serca, zatorowość płucna i udar niedokrwienny mózgu. Do podstawowych leków fibrynolitycznych należy alteplaza, tenekteplaza oraz streptokinaza. Ze względu na poważne ryzyko wtórnego krwawienia nie u każdego pacjenta można zastosować leczenie fibrynolityczne.

Do bezwzględnych przeciwwskazań do fibrynolizy należy:

  • udar krwotoczny mózgu przebyty kiedykolwiek,
  • udar niedokrwienny przebyty w ciągu ostatnich 6 miesięcy,
  • tętniak rozwarstwiający aorty,
  • uraz lub nowotwór ośrodkowego układu nerwowego,
  • skaza krwotoczna,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego w ciągu ostatnich 30 dni,
  • przebyty duży uraz lub operacja w ciągu ostatnich 3 miesięcy.

Leczenie fibrynolityczne

W zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST wskazaniem do fibrynolizy jest niemożność wykonania pierwotnej angioplastyki tętnicy wieńcowej w ciągu 120 minut od wystąpienia objawów. W tym przypadku leczenie fibrynolityczne powinno zostać włączone w ciągu 30 minut od przybycia chorego do szpitala. Najczęściej stosuje się alteplazę oraz tenekteplazę. Ze względu na ryzyko uczulenia bardzo rzadko stosowana jest streptokinaza. Dodatkowo, oprócz leczenia fibrynolitycznego, podaje się leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe.

W przypadku zatorowości płucnej przed włączeniem fibrynolizy należy wcześniej wykonać badania obrazowe, takie jak angio-TK, celem potwierdzenia schorzenia. Jeżeli jednak chory jest w bardzo ciężkim stanie, to decyzję o sposobie leczenia podejmuje się na podstawie stanu klinicznego pacjenta. Leczenie fibrynolityczne jest najskuteczniejsze, gdy zostanie włączone w ciągu 48h od wystąpienia objawów.

W leczeniu udaru niedokrwiennego mózgu stosuje się alteplazę. Powinna ona zostać podana w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów. Jednak przyjmuje się, że leczenie z wykorzystaniem alteplazy może być też skuteczne w przedziale 4,5–6 godzin od wystąpienia objawów.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Interna Szczeklika, red. P. Gajewski, Kraków 2018.
J. Kołodziejczyk, B. Wachowicz, Zaburzenia fibrynolizy jako czynnik zakrzepicy, Łódź 2009.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Polecamy

lady pasztet

„Jestem w ciąży, więc dla mnie najbardziej palące jest to, żeby kobiety wyszły z domów, a żeby do tych domów przyszli faceci” – mówi Katarzyna Barczyk, autorka bloga Lady Pasztet

Judith Butler

Judith Butler: słowo „lesbijka” pojawiło się w mojej głowie w wieku 14 lat, gdy zakochałam się w dziewczynie

„Kiedy szłam z kimś do łóżka, zasłaniałam swoje rozstępy. Dopiero po długim czasie zrozumiałam, że moi partnerzy i partnerki nie zwracają na to żadnej uwagi” – mówi Katarzyna, która polubiła swoje niedoskonałości

lewandowska

„Jeżeli ktoś twierdzi, że się wyleczył z Hashimoto, bo zmienił coś w diecie, to jest to tylko dowód anegdotyczny” – mówi Agata Lewandowska, dietetyk i autorka książki „Hashimoto. Dieta i styl życia w chorobie”

Zainteresują cię również:

paznokcie

Paznokcie mówią wiele o twoim zdrowiu. Sprawdź, jakie ostrzeżenia mogą ci wysyłać

kobieta ucząca się reanimacji

Reanimacja a resuscytacja. Jaka jest różnica? Jak je przeprowadzić?

Migrena na talerzu. Czego nie jeść, by uniknąć bólu głowy?

„W pierwszej kolejności pobiera się serce, następnie płuca, wątrobę, trzustkę i na końcu nerki”. Panna Chirurg, czyli dziewczyna przy stole operacyjnym, opowiada jak wygląda procedura przeszczepiania

kobieta w stanie lękowym

Stany lękowe – jak i dlaczego powstają? Pokonywanie lęku

Jak pomóc, gdy ktoś się zadławi?

Kobieta w szpitalu

7 faktów o zaburzeniach krzepliwości krwi, które trzeba znać

Biegacz ze zdjętymi butami sportowymi i skręconą kostką siedzi na ziemi

Objawy i sposoby leczenia skręconej kostki

kobieta na ćwiczeniach

Tiki nerwowe – jakie są przyczyny, rodzaje i objawy powtarzalnych ruchów mięśni?

Dziewczyna z długimi włosami, uśmiecha się i pokazuje język

Co można wyczytać z języka? Kolor, nalot i faktura mówią dużo o twoim stanie zdrowia

5-10-8 – prosta zasada zdrowego serca

ilustracja przedstawiająca neuroprzekaźniki

Rola neuroprzekaźników w poprawnym funkcjonowaniu organizmu

ilustracja ukazująca leukocyty

Co to są leukocyty? Funkcje białych krwinek oraz przyczyny ich nieprawidłowych wyników

kobieta cierpiąca na leukoplakię otwiera usta

Leukoplakia – jakie czynniki predysponują do jej powstania? Czym jest stan przedrakowy?

lekarz przeprowadzający badania genetyczne

Jak przebiegają badania genetyczne i jakie choroby pozwalają wykryć?

Neurolog omawia z pacjentką wyniki badań

Neurolog, czyli specjalista od schorzeń i chorób układu nerwowego. Jakie dokładnie leczy choroby?

różne rodzaje opatrunków w postaci plastrów i bandaża

Opatrunki – rodzaje, wskazania oraz sposób doboru odpowiedniego środka

Wykonywanie badania elektromiograficznego

Badanie EMG – elektromiografia. Jak wygląda badanie i jakie są wskazania?

Zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej

Toksyna botulinowa w praktyce neurologicznej oraz kosmetologii

Pływające bakterie na odporność

Co to jest immunologia i jakie są jej rodzaje? Badania immunologiczne w diagnostyce

kobieta leży na stole do masażu i korzysta z talasoterapii

Talasoterapia – co to jest i jak działa? Czy zabiegi talasoterapii są skuteczne?

leki psychotropowe w postaci tabletek wysypane na stół

Działanie leków psychotropowych. Przebieg leczenia, skutki uboczne, efekty

Badanie psychologiczne u psychologa

Jak wyglądają badania psychologiczne kierowców oraz w wojsku?

kobieta cierpiąca na abulię spogląda z balkonu na ulicę

Abulia jako przykład zaburzeń woli i aktywności złożonej