Przejdź do treści

Fibrynoliza – na czym polega? Jakie jest jej zastosowanie?

krwinki w 3D
Fot. Ezume Images / stock.adobe.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Wszyscy kłamiemy. Wiesz, którym typem kłamcy jesteś? Sprawdź i zastanów się, czy warto
Jak dobrze się kłócić? Poznaj 5 kroków do udanej i dojrzałej kłótni
Refluks żołądkowo-przełykowy: objawy i dieta
Refluks żołądkowo-przełykowy: jakie są objawy? Czego powinnaś unikać?
Jak biegać, żeby schudnąć?
Po wielkanocnym biesiadowaniu trzeba spalić nadmiar kalorii. Podpowiadamy, jak biegać, aby chudnąć
Dziewczyna „chłopięca” czy”dziewczęca”? Po co w ogóle wybierać?! Zobacz świetne zdjęcia, które przełamują ten stereotypowy podział

Fibrynoliza jest częścią układu hemostazy odpowiadającą za rozpuszczanie zakrzepu w naczyniach krwionośnych. Enzymem fibrynolitycznym osocza jest plazmina, która powstaje z nieaktywnego plazminogenu pod wpływem tkankowego aktywatora plazminogenu (t-PA).

Nasze teksty zawsze konsultujemy z najlepszymi specjalistami

Paweł Żmuda-Trzebiatowski
lekarz

Głównym składnikiem zakrzepu jest fibryna, która powstaje z fibrynogenu z udziałem trombiny. W czasie trawienia fibrynogenu i fibryny powstają produkty degradacji oznaczane literami X, Y, D i E. Podczas trawienia fibryny zamiast fragmentu D powstają D-dimery, które są wykorzystywane w diagnostyce chorób zakrzepowo-zatorowych.

Czym jest fibrynoliza?

Układ fibrynolityczny odpowiada za rozpuszczanie fibryny zwanej włóknikiem. Składa się z czterech elementów: plazminogenu, jego aktywatorów, inhibitorów aktywatorów plazminogenu oraz inhibitorów plazminy. Odpowiada głównie za usuwanie fibryny poprzez jej strawienie do produktów degradacji fibryny FDP. Składniki układu fibrynolitycznego uczestniczą także w przebudowie tkanek, gojeniu ran oraz tworzeniu nowych naczyń krwionośnych.

Fibrynoliza ma nie tylko funkcję fizjologiczną – uczestniczy także w procesach patologicznych, takich jak rozwój tętniaków, rozwój miażdżycy czy progresja nowotworów. Najważniejszym białkiem układu fibrynolitycznego jest plazminogen. Podczas aktywacji dochodzi do jego przekształcenia w plazminę. Należy pamiętać, że układ fibrynolityczny jest w ciągłej równowadze z układem krzepnięcia. Stan ten nazywany jest hemostazą.

probówki

Zaburzenia fibrynolizy

Zaburzenia fibrynolizy mogą wynikać zarówno z niedoboru składników fibrynolitycznych, np. plazminogenu, jak i ze zwiększonej produkcji inhibitorów aktywatorów plazminogenu, uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych czy zwiększenia potencjału krwi do krzepnięcia. Niedobór składników fibrynolizy przejawia się przewagą procesów krzepnięcia krwi i dłuższym trawieniem składników zakrzepu. Z kolei wzmożona aktywność fibrynolizy, np. wynikająca z niedoboru inhibitora aktywatora plazminogenu typu 1, będzie objawiać się nadmiernym krwawieniem m.in. z nosa, przewodu pokarmowego czy dróg rodnych.

Czas fibrynolizy

Jednym z najczęściej wykorzystywanych badań w kierunku zaburzeń układu fibrynolitycznego jest czas fibrynolizy. Próbkę krwi żylnej pobiera się do probówki z cytrynianem sodu, a następnie poddaje odpowiednim działaniom w celu wytrącenia tzw. frakcji euglobulinowej, która pozbawiona jest większości białek odpowiedzialnych za hamowanie przekształcania plazminogenu w plazminę.

Mając odpowiednio przygotowany preparat, mierzy się czas potrzebny do naturalnej lizy skrzepliny, czyli czas fibrynolizy. Zazwyczaj wynosi on 100 do 300 minut. Wydłużony czas fibrynolizy możemy zaobserwować w chorobach, które prowadzą do zaburzenia prawidłowych mechanizmów fibrynolitycznych, np. uszkodzenia naczyń krwionośnych w wyniku miażdżycy. Z kolei czas lizy skrzepu ulega skróceniu w marskości wątroby, raku prostaty, skazach krwotocznych, zespole rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego czy we wstrząsie.

Zobacz także

Wskazania i przeciwwskazania do fibrynolizy

Fibrynoliza stosowana jest w schorzeniach, które powstają w wyniku zamknięcia światła naczynia krwionośnego przez skrzeplinę. Do takich chorób należy zawał serca, zatorowość płucna i udar niedokrwienny mózgu. Do podstawowych leków fibrynolitycznych należy alteplaza, tenekteplaza oraz streptokinaza. Ze względu na poważne ryzyko wtórnego krwawienia nie u każdego pacjenta można zastosować leczenie fibrynolityczne.

Do bezwzględnych przeciwwskazań do fibrynolizy należy:

  • udar krwotoczny mózgu przebyty kiedykolwiek,
  • udar niedokrwienny przebyty w ciągu ostatnich 6 miesięcy,
  • tętniak rozwarstwiający aorty,
  • uraz lub nowotwór ośrodkowego układu nerwowego,
  • skaza krwotoczna,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego w ciągu ostatnich 30 dni,
  • przebyty duży uraz lub operacja w ciągu ostatnich 3 miesięcy.

Leczenie fibrynolityczne

W zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST wskazaniem do fibrynolizy jest niemożność wykonania pierwotnej angioplastyki tętnicy wieńcowej w ciągu 120 minut od wystąpienia objawów. W tym przypadku leczenie fibrynolityczne powinno zostać włączone w ciągu 30 minut od przybycia chorego do szpitala. Najczęściej stosuje się alteplazę oraz tenekteplazę. Ze względu na ryzyko uczulenia bardzo rzadko stosowana jest streptokinaza. Dodatkowo, oprócz leczenia fibrynolitycznego, podaje się leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe.

W przypadku zatorowości płucnej przed włączeniem fibrynolizy należy wcześniej wykonać badania obrazowe, takie jak angio-TK, celem potwierdzenia schorzenia. Jeżeli jednak chory jest w bardzo ciężkim stanie, to decyzję o sposobie leczenia podejmuje się na podstawie stanu klinicznego pacjenta. Leczenie fibrynolityczne jest najskuteczniejsze, gdy zostanie włączone w ciągu 48h od wystąpienia objawów.

W leczeniu udaru niedokrwiennego mózgu stosuje się alteplazę. Powinna ona zostać podana w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów. Jednak przyjmuje się, że leczenie z wykorzystaniem alteplazy może być też skuteczne w przedziale 4,5–6 godzin od wystąpienia objawów.

Bibliografia

Przytrzymaj
i odkryj

Interna Szczeklika, red. P. Gajewski, Kraków 2018.
J. Kołodziejczyk, B. Wachowicz, Zaburzenia fibrynolizy jako czynnik zakrzepicy, Łódź 2009.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Lekarz nakładający na plecy kobiety pijawkę, w celu wykonania hirudoterapii

W jakim celu wykonuje się hirudoterapię? Szanse i zagrożenia związane z leczeniem pijawkami lekarskimi

Kobieta na zabiegu peelingiem enzymatycznym

Jak działa peeling enzymatyczny? Efekty, przebieg zabiegu, wskazania i przeciwwskazania

Dwójka lekarzy wykonuje sedacje pacjentowi

Na czym polega sedacja i w jakim celu się ją stosuje? Rodzaje, bezpieczeństwo i wskazania do sedacji

Kobieta na zabiegu osoczem bogatopłytkowym

Leczenie osoczem bogatopłytkowym – wszechstronne zastosowanie i efekty preparatu krwiopochodnego

Dziewczyna uzależniona od komputera

Uzależnienie od komputera i Internetu u dzieci i młodzieży – objawy i sposoby leczenia

kobieta zasłania twarz przed światłem słonecznym z powodu światłowstrętu

Światłowstręt – objawy i leczenie nadwrażliwości oczu. Skąd bierze się światłowstręt?

Chłopiec na hamaku wymagający terapii behawioralnej

Terapia behawioralna – historia i charakterystyka. Na czym polega jej skuteczność?

Kobieta siedząca pod ścianą i cierpiąca na hipernatermię

Jak powstaje hipernatremia? Przyczyny, objawy i leczenie choroby

Krew pobrana do fiolki do badania LDH

LDH – czym jest ten wskaźnik i o czym mówi jego wysoki poziom?

Krew we fiolce pobrana do badania AspAT

AspAT – czym zajmuje się ten enzym i w jakim celu bada się jego poziom?

Kobieta pod zabiegu mikrodermabrazji

Mikrodermabrazja – na czym polega ten zabieg i czy jest skuteczny?

Kobieta cierpiąca na przerost nadnerczy

Czym jest i jak się objawia wrodzony przerost nadnerczy? Konsekwencje schorzenia

Kobieta odczuwająca skutki wstrząsu kardiogennego

Wstrząs kardiogenny – objawy, postępowanie i leczenie w stanie zagrożenia życia

Kobieta wykonująca resuscytację na manekinie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa – na czym polega i jak ją prawidłowo wykonać?

Kobieta w ciąży siedząca na kanapie i stresująca się

Stres w ciąży – czy ma negatywny wpływ na rozwój dziecka?

Dziecko trzyma się za ucho z powodu bólu

Jak postępować w przypadku bólu ucha? Jak uśmierzyć ból?

Starsza kobieta z ryzykiem raka skóry

Rak skóry – rodzaje, objawy i leczenie nowotworu. Jaka jest przyczyna zmian?

Lekarka badająca mężczyznę chorego na Zespół Conna

Zespół Conna – przyczyny i objawy hiperaldosteronizmu. Hiperaldosteronizm pierwotny i wtórny

Krwinki zmierzające w stronę aglutencji

Aglutynacja – na czym polega ten proces i do czego się go wykorzystuje?

Kobieta trzymająca się za szyję z powodu mioklonii

Mioklonie – czym są, jakie są ich przyczyny i objawy? Czy mioklonie świadczą o chorobie?

Kobieta na konsultacji u lekarza w sprawie ozonoterapii

Ozonoterapia – czym jest ta metoda? Przy jakich schorzeniach jest zalecana terapia ozonowa?

Lekarz przeprowadzający toksykologię

Toksykologia – czym się zajmuje? Dlaczego warto badać właściwości substancji toksycznych?

Kobieta z objawem Chełmońskiego, trzymająca się za ramię z powodu skurczu

Objaw Chełmońskiego – czym jest i w jakim celu stosują go medycy?

Kobieta o osobowości schizoidalnej, czytająca książkę

Osobowość schizoidalna – podłoże, objawy i leczenie. Na czym polega zaburzenie?