Przejdź do treści

Fosfataza alkaliczna – o czym nam mówi i jak interpretować wyniki?

młoda kobieta
Fosfataza alkaliczna - o czym nam mówi i jak interpretować wyniki?Elijah Henderson/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Czujesz, że przytłaczają cię emocje? Wypróbuj technikę samoregulacji STOP
Śpisz w skarpetkach? Sprawdź, czy to na pewno dobry pomysł
„Śmierdzisz”, „masz coś między nogami”, „okres jest obrzydliwy”. Okresowa Koalicja podkreśla: „Miesiączka jest wyśmiewana, a my obrażane”
„Jakie jeszcze ćwiczenia/profile polecacie?”. Aleksandra Żebrowska w humorystyczny sposób o powrocie do formy
Jak często należy ćwiczyć?

Fosfataza alkaliczna to jedno z badań laboratoryjnych oceniających funkcję wątroby i dróg żółciowych, ale również dostarczających informacji o stanie układu kostnego organizmu. W jakich sytuacjach wykonywane jest oznaczanie fosfatazy alkalicznej i o czym może świadczyć nieprawidłowy wynik tego badania? W jakich sytuacjach wzrost fosfatazy alkalicznej nie jest niepokojący?

Co to jest fosfataza alkaliczna?

Fosfataza alkaliczna ( ALP, fosfataza zasadowa ) to enzym powszechnie występujący w komórkach ludzkiego organizmu. Największa ilość fosfatazy alkalicznej znajduje się w komórkach wątroby, dróg żółciowych, jelit oraz nerek i kości.  W wątrobie ALP znajduje się na obrzeżach komórek tworzących przewody żółciowe- niewielkie przewody odprowadzające żółć z wątroby do jelit, gdzie żółć wspomaga trawienie tłuszczów. W kościach ALP powstaje w wyspecjalizowanych komórkach zwanych osteoblastami, które biorą udział w procesie tworzenia kości Wyróżnia się poszczególne odmiany tkankowe enzymu ( izoenzymy)- na przykład izoenzym wątrobowy czy izoenzym kostny fosfatazy alkalicznej.

Badanie aktywności fosfatazy alkalicznej możliwe jest dzięki pobraniu próbki krwi żylnej oraz oznaczeniu laboratoryjnemu. Przed badaniem konieczne jest pozostawanie na czczo ( dopuszczalne jest wypicie kilku łyków czystej, niegazowanej wody). Czas oczekiwania na wynik nie przekracza zwykle jednej doby.

W przestrzeni zakupowej HelloZdrowie znajdziesz produkty polecane przez naszą redakcję:

Fosfataza alkaliczna- normy

Wynik fosfatazy alkalicznej podawany jest w jednostkach międzynarodowych na mililitr (IU/ml)- tak zwana aktywność enzymu. Za wartości prawidłowe uważa się wynik oznaczenia poniżej 270 IU/ml. Normy laboratoryjne mogą jednak różnić się w zależności od laboratorium i użytych do oznaczenia odczynników.

Wyniki aktywności fosfatazy alkalicznej u dzieci są odmienne niż u dorosłych, dlatego konieczne jest porównanie wyniku z normami tabelarycznymi dla wieku dziecka oraz płci. Podwyższona fosfataza alkaliczna u dziecka spowodowana jest zwykle dużą aktywnością tego enzymu w rosnącej tkance kostnej. Wynika to z fizjologicznie większej aktywności osteoblastów ( komórek budujących kość) u dzieci. Aktywność zwiększa się w okresach przyspieszonego wzrastania w pierwszych 3 miesiącach życia, a także 2–3-krotnie w trakcie skoku wzrostowego, który ma miejsce podczas dojrzewania płciowego. Fosfataza alkaliczna u dzieci występuje  w przewadze pod postacią izoenzymu kostnego.

O czym może świadczyć podwyższona fosfataza alkaliczna?

Fosfataza alkaliczna powyżej normy może sugerować cholestazę wewnątrz- lub zewnątrzwątrobową- zaburzenia związane z nieprawidłowym przepływem żółci w wątrobie lub drogach wyprowadzających żółć. Sytuacja taka pojawia się przy ucisku dróg żółciówych (na przykład z zewnątrz przez rozwijający się guz) lub obecnej w drogach żółciowych przeszkodzie ( złóg, zator), jak również przy chorobach wątroby o różnej etiologii (marskość wątroby, choroby nowotworowe, toksyczne uszkodzenie wątroby, poalkoholowe uszkodzenie wątroby).

Zwiększenie aktywności ALP może również towarzyszyć zmianom związanym ze wzmożonym procesem powstawania tkanki kostnej, np. w chorobach kości takich jak choroba Pageta, reumatoidalne zapalenie stawów lub też gojeniu złamań.

Pobieranie krwi kobiecie w ciąży

Fosfataza alkaliczna poniżej normy- o jakich zaburzeniach może świadczyć?

Fosfataza alkaliczna poniżej normy zazwyczaj nie budzi niepokoju. Wynik taki może świadczyć o błędzie laboratoryjnym, w niezwykle rzadkich przypadkach może być on jednak efektem złożonych zaburzeń metabolicznych (choroby Wilsona, wrodzonych niedoborów fosfatazy alkalicznej, zaburzeń obrotu kostnego).

Fosfataza alkaliczna w ciąży

Podwyższona fosfataza alkaliczna w ciąży to nie zawsze stan chorobowy. Niewielkie odchylenia w badaniu fosfatazy alkalicznej są fizjologią w okresie ciąży- również łożysko produkuje pewną ilość fosfatazy alkalicznej, która jest następnie wydzielana do krwi.  Wielokrotnie wyższe wartości fosfatazy alkalicznej mogą  świadczyć o chorobie dróg żółciowych obserwowanej u ciężarnych- cholestazie ciążowej. Schorzeniu zwykle towarzyszy nasilający się świąd skóry. Cholestaza pojawia się w drugim lub trzecim trymestrze ciąży i wymaga bezwzględnego leczenia, a niekiedy również wcześniejszego rozwiązania ciąży przed planowanym terminem. Zbyt wysoki wynik fosfatazy alkalicznej nie świadczy jednak o rozpoznaniu choroby, konieczne jest wykonanie oznaczenia kwasów żółciowych w surowicy krwi oraz konsultacja lekarska oceniająca wyniki badań.

 

Bibliografia

  1. Szutowicz A., Raszei-Szpecht A., 2009. Skrypt. Diagnostyka laboratoryjna. Tom I.Gdański Uniwersytet Medyczny, Zlecenie KW/224/09.Recenzent prof. dr hab.Wiesława Łysiak-Szydłowska. S. 59-60.
  2. Nowakowska-Duława E, Nowak A. Kamica żółciowa  i zapalenie dróg żółciowych. W: Wielka Interna – Gastroenterologia. Część I. Dąbrowski A (red.). Medical Tribune Polska 2010; 394-415.
  3. Burke MD. Liver function: test selection and interpretation of results. Clin Lab Med 2002; 22: 377-390.

Zobacz także

i
Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Bunionette – czym się charakteryzuje i jak leczyć haluks małego palca?

Antykoagulant toczniowy – czym jest, diagnostyka, cena badań 

Książeczka sanepidowska – co to? Jak i gdzie wyrobić dokument potrzebny w wielu zawodach

Osteosarcoma, czyli kostniakomięsak – objawy, leczenie

FOP – objawy, przyczyny, leczenie i diagnostyka fibrodysplazji

unsplash.com

Przebarwienia na skórze, inny niż zwykle kolor moczu, uczucie zmęczenia? To może być chora wątroba

„Nie ma znaczenia, czy ktoś ma 20 czy 83 lata. Jego wątroba zawsze jest w podobnym wieku”. Zaskakujące odkrycie niemieckich naukowców

W Poznaniu wykryto dwa przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

W Poznaniu wykryto przypadki ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Nie wiadomo, co wywołuje groźną chorobę

Białko S – rola w organizmie, badanie, interpretacja wyniku

Haptoglobina – rola w organizmie, badanie i interpretacja. Objawy hemolizy

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Nadzwyczajny wzrost liczby przypadków ostrego zapalenia wątroby u dzieci. Część naukowców uważa, że może mieć to związek z COVID-19

Wielkanoc to survival dla wątroby. Jak przetrwać te święta?

Wielkanoc to survival dla wątroby. Jak przetrwać te święta?

Sekwencjonowanie DNA – cel, etapy i metody badania

Kwas moczowy we krwi – badanie, niskie i wysokie stężenie

Gospodarka wapniowo-fosforanowa – zaburzenia. Fosforany wapnia w moczu

Szklanka mleka

Hipokalcemia – objawy, leczenie. Co obniża poziom wapnia we krwi?

Hepatomegalia, badanie

Hepatomegalia – przyczyny, objawy i leczenie powiększonej wątroby

Pokrojone buraki

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

kanapka z łososiem i avocado

7 najgorszych rzeczy dla twojej wątroby

wątroba

Marskość wątroby – przyczyny, objawy, leczenie

kobieta z bólem wątroby

WZW B – szczepienie, objawy, leczenie, przyczyny i dieta

Unikasz schabowego i alkoholu? Są jeszcze inne rzeczy, na które musisz uważać w trosce o swoją wątrobę

WZW typu C – objawy i leczenie. Jak się można zarazić?

żółtaczka

WZW A – szczepionka, objawy, leczenie. Jak można się zarazić żółtaczką pokarmową?

Najpopularniejsze

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

Domowe sposoby na zatkane ucho. Jak odetkać ucho zatkane: woskowiną, katarem, wodą?

Kobieta

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Wysoki cholesterol - jakie są przyczyny i objawy? Sposoby na wysoki cholesterol

Wysoki cholesterol – jakie są przyczyny i objawy? Jak go obniżyć?

MCH – co to, podwyższone i poniżej normy. MCH w morfologii

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Poznaj sposoby masturbacji

„Każdy orgazm jest czymś pięknym, jednak ten rodzaj orgazmu jest wyjątkowy”. Seksuolożka o kobiecym wytrysku

para zakochanych, romantyczny wieczór

Nie masz ochoty na seks? Poznaj 8 sposobów na podniesienie libido

Orgazm - jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

Orgazm – jak go osiągnąć? 10 sposobów na lepszy orgazm

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Kobieta leżąca w łóżku

9 możliwych przyczyn krwawienia po seksie

Torbiel - twarz kobiety z widocznymi krostkami

Torbiel – czym jest, gdzie występuje i czy jest groźna dla zdrowia?

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Kobieta siedzi

Krwawienie po okresie – przyczyny, objawy, kolory wydzielin

×