Przejdź do treści

Fosfataza alkaliczna – o czym nam mówi i jak interpretować wyniki?

młoda kobieta
Fosfataza alkaliczna - o czym nam mówi i jak interpretować wyniki?Elijah Henderson/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Bolesny obrzęk stóp w ciąży. Jak pomoże osteopatiia?
Bolesny obrzęk stóp w ciąży – jak może pomóc osteopata? Rozmowa z Eweliną Tyszko-Bury
Połóg – pierwsze dni po porodzie
Połóg – co cię może zaskoczyć tuż po porodzie? Opisuje Natalia Białobrzeska
Przyczyny wzdęć i zaparć / istock
Wzdęcia i zaparcia. Masz z nimi problem? Naturoterapeutka wyjaśnia możliwe przyczyny ich występowania
7 sygnałów, że pijesz za dużo wody
koronawirus, transmisja koronawirusa
Dlaczego niektórzy roznoszą koronawirusa bardziej niż inni?

Fosfataza alkaliczna to jedno z badań laboratoryjnych oceniających funkcję wątroby i dróg żółciowych, ale również dostarczających informacji o stanie układu kostnego organizmu. W jakich sytuacjach wykonywane jest oznaczanie fosfatazy alkalicznej i o czym może świadczyć nieprawidłowy wynik tego badania? W jakich sytuacjach wzrost fosfatazy alkalicznej nie jest niepokojący?

Co to jest fosfataza alkaliczna?

Fosfataza alkaliczna ( ALP, fosfataza zasadowa ) to enzym powszechnie występujący w komórkach ludzkiego organizmu. Największa ilość fosfatazy alkalicznej znajduje się w komórkach wątroby, dróg żółciowych, jelit oraz nerek i kości.  W wątrobie ALP znajduje się na obrzeżach komórek tworzących przewody żółciowe- niewielkie przewody odprowadzające żółć z wątroby do jelit, gdzie żółć wspomaga trawienie tłuszczów. W kościach ALP powstaje w wyspecjalizowanych komórkach zwanych osteoblastami, które biorą udział w procesie tworzenia kości Wyróżnia się poszczególne odmiany tkankowe enzymu ( izoenzymy)- na przykład izoenzym wątrobowy czy izoenzym kostny fosfatazy alkalicznej.

Badanie aktywności fosfatazy alkalicznej możliwe jest dzięki pobraniu próbki krwi żylnej oraz oznaczeniu laboratoryjnemu. Przed badaniem konieczne jest pozostawanie na czczo ( dopuszczalne jest wypicie kilku łyków czystej, niegazowanej wody). Czas oczekiwania na wynik nie przekracza zwykle jednej doby.

Fosfataza alkaliczna- normy

Wynik fosfatazy alkalicznej podawany jest w jednostkach międzynarodowych na mililitr (IU/ml)- tak zwana aktywność enzymu. Za wartości prawidłowe uważa się wynik oznaczenia poniżej 270 IU/ml. Normy laboratoryjne mogą jednak różnić się w zależności od laboratorium i użytych do oznaczenia odczynników.

Wyniki aktywności fosfatazy alkalicznej u dzieci są odmienne niż u dorosłych, dlatego konieczne jest porównanie wyniku z normami tabelarycznymi dla wieku dziecka oraz płci. Podwyższona fosfataza alkaliczna u dziecka spowodowana jest zwykle dużą aktywnością tego enzymu w rosnącej tkance kostnej. Wynika to z fizjologicznie większej aktywności osteoblastów ( komórek budujących kość) u dzieci. Aktywność zwiększa się w okresach przyspieszonego wzrastania w pierwszych 3 miesiącach życia, a także 2–3-krotnie w trakcie skoku wzrostowego, który ma miejsce podczas dojrzewania płciowego. Fosfataza alkaliczna u dzieci występuje  w przewadze pod postacią izoenzymu kostnego.

O czym może świadczyć podwyższona fosfataza alkaliczna?

Fosfataza alkaliczna powyżej normy może sugerować cholestazę wewnątrz- lub zewnątrzwątrobową- zaburzenia związane z nieprawidłowym przepływem żółci w wątrobie lub drogach wyprowadzających żółć. Sytuacja taka pojawia się przy ucisku dróg żółciówych (na przykład z zewnątrz przez rozwijający się guz) lub obecnej w drogach żółciowych przeszkodzie ( złóg, zator), jak również przy chorobach wątroby o różnej etiologii (marskość wątroby, choroby nowotworowe, toksyczne uszkodzenie wątroby, poalkoholowe uszkodzenie wątroby).

Zwiększenie aktywności ALP może również towarzyszyć zmianom związanym ze wzmożonym procesem powstawania tkanki kostnej, np. w chorobach kości takich jak choroba Pageta, reumatoidalne zapalenie stawów lub też gojeniu złamań.

Pobieranie krwi kobiecie w ciąży

Fosfataza alkaliczna poniżej normy- o jakich zaburzeniach może świadczyć?

Fosfataza alkaliczna poniżej normy zazwyczaj nie budzi niepokoju. Wynik taki może świadczyć o błędzie laboratoryjnym, w niezwykle rzadkich przypadkach może być on jednak efektem złożonych zaburzeń metabolicznych (choroby Wilsona, wrodzonych niedoborów fosfatazy alkalicznej, zaburzeń obrotu kostnego).

Fosfataza alkaliczna w ciąży

Podwyższona fosfataza alkaliczna w ciąży to nie zawsze stan chorobowy. Niewielkie odchylenia w badaniu fosfatazy alkalicznej są fizjologią w okresie ciąży- również łożysko produkuje pewną ilość fosfatazy alkalicznej, która jest następnie wydzielana do krwi.  Wielokrotnie wyższe wartości fosfatazy alkalicznej mogą  świadczyć o chorobie dróg żółciowych obserwowanej u ciężarnych- cholestazie ciążowej. Schorzeniu zwykle towarzyszy nasilający się świąd skóry. Cholestaza pojawia się w drugim lub trzecim trymestrze ciąży i wymaga bezwzględnego leczenia, a niekiedy również wcześniejszego rozwiązania ciąży przed planowanym terminem. Zbyt wysoki wynik fosfatazy alkalicznej nie świadczy jednak o rozpoznaniu choroby, konieczne jest wykonanie oznaczenia kwasów żółciowych w surowicy krwi oraz konsultacja lekarska oceniająca wyniki badań.

 

Bibliografia

  1. Szutowicz A., Raszei-Szpecht A., 2009. Skrypt. Diagnostyka laboratoryjna. Tom I.Gdański Uniwersytet Medyczny, Zlecenie KW/224/09.Recenzent prof. dr hab.Wiesława Łysiak-Szydłowska. S. 59-60.
  2. Nowakowska-Duława E, Nowak A. Kamica żółciowa  i zapalenie dróg żółciowych. W: Wielka Interna – Gastroenterologia. Część I. Dąbrowski A (red.). Medical Tribune Polska 2010; 394-415.
  3. Burke MD. Liver function: test selection and interpretation of results. Clin Lab Med 2002; 22: 377-390.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Złamana kość / unsplash

Złamałaś kość, a teraz nie chce się zrastać? Ortopeda wyjaśnia, jak wygląda leczenie w takim przypadku

Woreczek żółciowy. Objawy i leczenie pęcherzyka żółciowego

Kobieta w białej bluzce trzyma się za brzuch w okolicy wątroby

Encefalopatia wątrobowa – czym jest? Objawy i leczenie choroby

Przeszczep wątroby - jakie są rokowania i kto kwalifikuje się do niego?

Przeszczep wątroby – jakie są rokowania i kto kwalifikuje się do niego?

Dwie dziewczyny siedzą na bieżni i jedzą jabłka

W czasie pandemii w większym stopniu szkodzimy swojej wątrobie. Co wpływa na jej obciążenie? Wyjaśnia naturopatka

Zielona herbata / rawpixel

Wątroba jest prawdopodobnie najbardziej obciążanym narządem w naszym organizmie. Jak o nią zadbać?

Kolka wątrobowa: objawy, przyczyny i sposoby leczenia

Kolka wątrobowa: objawy, przyczyny i sposoby leczenia

Mała kość, duży problem. Nazywa się ją kością guziczną, choć „ogonowa“ brzmi zdecydowanie bardziej obrazowo

Mała kość, duży problem. Nazywa się ją kością guziczną, choć „ogonowa“ brzmi zdecydowanie bardziej obrazowo

Wielkanoc to survival dla wątroby. Jak przetrwać te święta?

Wielkanoc to survival dla wątroby. Jak przetrwać te święta?

Cukier, który szkodzi wątrobie

Cukier, który szkodzi wątrobie

Poznaj funkcje wątroby i zadbaj o jej prawidłową pracę

Poznaj funkcje wątroby i zadbaj o jej prawidłową pracę

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

kobieta w kuchni

Gdy wątroba cierpi – nie boli. Na co zwrócić uwagę i jak o nią zadbać?

Osteofitoza – przyczyny, objawy, leczenie

Osteofitoza – przyczyny, objawy, leczenie

Fosfolipidy – czym są i jaką odgrywają rolę?

Fosfolipidy – czym są i jaką odgrywają rolę?

Węglan wapnia - Dowiedz się czym jest, jak wpływa na nasz organizm oraz dlaczego jest taki ważny?

Węglan wapnia i jego rola w organizmie

Motylica wątrobowa - czym jest i co powoduje

Motylica wątrobowa – czym jest i co powoduje?

krewetki

Mocne kości i sprawne stawy to w dużej mierze zasługa odpowiedniej diety. Ważny jest nie tylko wapń

Olej z ostropestu — poznaj olej o wielu korzyściach i dowiedz się o nim wszystkiego!

Olej z ostropestu – poznaj korzyści z jego stosowania!

Uszkodzenia kości strzałkowej. Co warto wiedzieć?

Uszkodzenia kości strzałkowej. Co warto wiedzieć?

Niedrożność dróg żółciowych - przyczyny i metody leczenia

Niedrożność dróg żółciowych – przyczyny i metody leczenia

Osteopenia - jakie daje objawy i jak się ją leczy?

Osteopenia – czym jest, jakie daje objawy, jak wygląda leczenie?

Tkanka kostna - rola w organizmie człowieka

Tkanka kostna – rola w organizmie człowieka

Osteoporoza

Osteoporoza – objawy i sposoby leczenia

Najpopularniejsze

Kortyzol – jak go obniżyć? Objawy i przyczyny podwyższonego poziomu kortyzolu

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

Płatki kwiatków na otwartej dłoni

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

5 rzeczy, które mężczyźni uwielbiają w łóżku

Para na kanapie

Seks analny – co to jest i jakie są najlepsze pozycje analne?

spuchnięta powieka - kobieca powieka

Spuchnięta powieka – przyczyny i leczenie opuchlizny. Domowe sposoby na opuchnięte powieki.

kobieta, ból

Fibromialgia – kiedy boli cię wszystko. Czym objawia się ta tajemnicza choroba?

Ból trzustki - kobieta trzymająca się za brzuch

Ból trzustki – jak boli trzustka i jak odróżnić ból trzustki od bólu żołądka?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Rak kości – objawy i przyczyny

Rak kości – przyczyny i objawy. Jak je szybko rozpoznać?

Truskawki - produkty bogate w błonnik

Błonnik – w czym jest go dużo? Sprawdź, jakie owoce i warzywa są bogate w błonnik

Kiedy występuje niskie ciśnienie i wysoki puls?

Niskie ciśnienie i wysoki puls – kiedy występują? Co to oznacza?

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

Kobieta krzywi się z powodu bólu spowodowanego złamanym palcem

Jak rozpoznać złamanie palca – czyli objawy złamanego palca u ręki i stopy?