Przejdź do treści

Fosfataza alkaliczna – o czym nam mówi i jak interpretować wyniki?

młoda kobieta
Fosfataza alkaliczna - o czym nam mówi i jak interpretować wyniki?Elijah Henderson/Unsplash
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Nagietek lekarski - właściwości i zastosowanie w medycynie
Nagietek lekarski – właściwości i zastosowanie w medycynie
Ból sutków - kiedy występuje i jakie są jego przyczyny?
Ból sutków – kiedy występuje i jakie są jego przyczyny?
Maseczka - kobieta szyje na maszynie
„Maseczki. Proszę się częstować”. Akcja mieszkanki Otwocka podbiła internet
Kobiety w maseczkach - kronawirus
Powstanie aplikacja, która pomoże kontrolować rozprzestrzenianie się koronawirusa. Pracuje nad nią Ministerstwo Cyfryzacji
młoda kobieta
„Seks nie powinien boleć! Chyba, że tego chcesz” – mówi Katarzyna Koczułap

Fosfataza alkaliczna to jedno z badań laboratoryjnych oceniających funkcję wątroby i dróg żółciowych, ale również dostarczających informacji o stanie układu kostnego organizmu. W jakich sytuacjach wykonywane jest oznaczanie fosfatazy alkalicznej i o czym może świadczyć nieprawidłowy wynik tego badania? W jakich sytuacjach wzrost fosfatazy alkalicznej nie jest niepokojący?

Co to jest fosfataza alkaliczna?

Fosfataza alkaliczna ( ALP, fosfataza zasadowa ) to enzym powszechnie występujący w komórkach ludzkiego organizmu. Największa ilość fosfatazy alkalicznej znajduje się w komórkach wątroby, dróg żółciowych, jelit oraz nerek i kości.  W wątrobie ALP znajduje się na obrzeżach komórek tworzących przewody żółciowe- niewielkie przewody odprowadzające żółć z wątroby do jelit, gdzie żółć wspomaga trawienie tłuszczów. W kościach ALP powstaje w wyspecjalizowanych komórkach zwanych osteoblastami, które biorą udział w procesie tworzenia kości Wyróżnia się poszczególne odmiany tkankowe enzymu ( izoenzymy)- na przykład izoenzym wątrobowy czy izoenzym kostny fosfatazy alkalicznej.

Badanie aktywności fosfatazy alkalicznej możliwe jest dzięki pobraniu próbki krwi żylnej oraz oznaczeniu laboratoryjnemu. Przed badaniem konieczne jest pozostawanie na czczo ( dopuszczalne jest wypicie kilku łyków czystej, niegazowanej wody). Czas oczekiwania na wynik nie przekracza zwykle jednej doby.

Fosfataza alkaliczna- normy

Wynik fosfatazy alkalicznej podawany jest w jednostkach międzynarodowych na mililitr (IU/ml)- tak zwana aktywność enzymu. Za wartości prawidłowe uważa się wynik oznaczenia poniżej 270 IU/ml. Normy laboratoryjne mogą jednak różnić się w zależności od laboratorium i użytych do oznaczenia odczynników.

Wyniki aktywności fosfatazy alkalicznej u dzieci są odmienne niż u dorosłych, dlatego konieczne jest porównanie wyniku z normami tabelarycznymi dla wieku dziecka oraz płci. Podwyższona fosfataza alkaliczna u dziecka spowodowana jest zwykle dużą aktywnością tego enzymu w rosnącej tkance kostnej. Wynika to z fizjologicznie większej aktywności osteoblastów ( komórek budujących kość) u dzieci. Aktywność zwiększa się w okresach przyspieszonego wzrastania w pierwszych 3 miesiącach życia, a także 2–3-krotnie w trakcie skoku wzrostowego, który ma miejsce podczas dojrzewania płciowego. Fosfataza alkaliczna u dzieci występuje  w przewadze pod postacią izoenzymu kostnego.

O czym może świadczyć podwyższona fosfataza alkaliczna?

Fosfataza alkaliczna powyżej normy może sugerować cholestazę wewnątrz- lub zewnątrzwątrobową- zaburzenia związane z nieprawidłowym przepływem żółci w wątrobie lub drogach wyprowadzających żółć. Sytuacja taka pojawia się przy ucisku dróg żółciówych (na przykład z zewnątrz przez rozwijający się guz) lub obecnej w drogach żółciowych przeszkodzie ( złóg, zator), jak również przy chorobach wątroby o różnej etiologii (marskość wątroby, choroby nowotworowe, toksyczne uszkodzenie wątroby, poalkoholowe uszkodzenie wątroby).

Zwiększenie aktywności ALP może również towarzyszyć zmianom związanym ze wzmożonym procesem powstawania tkanki kostnej, np. w chorobach kości takich jak choroba Pageta, reumatoidalne zapalenie stawów lub też gojeniu złamań.

Pobieranie krwi kobiecie w ciąży

Fosfataza alkaliczna poniżej normy- o jakich zaburzeniach może świadczyć?

Fosfataza alkaliczna poniżej normy zazwyczaj nie budzi niepokoju. Wynik taki może świadczyć o błędzie laboratoryjnym, w niezwykle rzadkich przypadkach może być on jednak efektem złożonych zaburzeń metabolicznych (choroby Wilsona, wrodzonych niedoborów fosfatazy alkalicznej, zaburzeń obrotu kostnego).

Fosfataza alkaliczna w ciąży

Podwyższona fosfataza alkaliczna w ciąży to nie zawsze stan chorobowy. Niewielkie odchylenia w badaniu fosfatazy alkalicznej są fizjologią w okresie ciąży- również łożysko produkuje pewną ilość fosfatazy alkalicznej, która jest następnie wydzielana do krwi.  Wielokrotnie wyższe wartości fosfatazy alkalicznej mogą  świadczyć o chorobie dróg żółciowych obserwowanej u ciężarnych- cholestazie ciążowej. Schorzeniu zwykle towarzyszy nasilający się świąd skóry. Cholestaza pojawia się w drugim lub trzecim trymestrze ciąży i wymaga bezwzględnego leczenia, a niekiedy również wcześniejszego rozwiązania ciąży przed planowanym terminem. Zbyt wysoki wynik fosfatazy alkalicznej nie świadczy jednak o rozpoznaniu choroby, konieczne jest wykonanie oznaczenia kwasów żółciowych w surowicy krwi oraz konsultacja lekarska oceniająca wyniki badań.

 

Bibliografia

  1. Szutowicz A., Raszei-Szpecht A., 2009. Skrypt. Diagnostyka laboratoryjna. Tom I.Gdański Uniwersytet Medyczny, Zlecenie KW/224/09.Recenzent prof. dr hab.Wiesława Łysiak-Szydłowska. S. 59-60.
  2. Nowakowska-Duława E, Nowak A. Kamica żółciowa  i zapalenie dróg żółciowych. W: Wielka Interna – Gastroenterologia. Część I. Dąbrowski A (red.). Medical Tribune Polska 2010; 394-415.
  3. Burke MD. Liver function: test selection and interpretation of results. Clin Lab Med 2002; 22: 377-390.

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Poznaj funkcje wątroby i zadbaj o jej prawidłową pracę

Poznaj funkcje wątroby i zadbaj o jej prawidłową pracę

7 rzeczy, za które pokocha cię twoja wątroba

kobieta w kuchni

Gdy wątroba cierpi – nie boli. Na co zwrócić uwagę i jak o nią zadbać?

Osteofitoza – przyczyny, objawy, leczenie

Osteofitoza – przyczyny, objawy, leczenie

Fosfolipidy – czym są i jaką odgrywają rolę?

Fosfolipidy – czym są i jaką odgrywają rolę?

Węglan wapnia - Dowiedz się czym jest, jak wpływa na nasz organizm oraz dlaczego jest taki ważny?

Węglan wapnia i jego rola w organizmie

Motylica wątrobowa - czym jest i co powoduje

Motylica wątrobowa – czym jest i co powoduje?

krewetki

Mocne kości i sprawne stawy to w dużej mierze zasługa odpowiedniej diety. Ważny jest nie tylko wapń

Olej z ostropestu — poznaj olej o wielu korzyściach i dowiedz się o nim wszystkiego!

Olej z ostropestu – poznaj korzyści z jego stosowania!

Uszkodzenia kości strzałkowej. Co warto wiedzieć?

Uszkodzenia kości strzałkowej. Co warto wiedzieć?

Niedrożność dróg żółciowych - przyczyny i metody leczenia

Niedrożność dróg żółciowych – przyczyny i metody leczenia

Osteopenia - jakie daje objawy i jak się ją leczy?

Osteopenia – czym jest, jakie daje objawy, jak wygląda leczenie?

Tkanka kostna - rola w organizmie człowieka

Tkanka kostna – rola w organizmie człowieka

Osteoporoza

Osteoporoza – objawy i sposoby leczenia

Wątroba

Dieta wątrobowa – kiedy warto ją stosować?

unsplash.com

Przebarwienia na skórze, inny niż zwykle kolor moczu, uczucie zmęczenia? To może być chora wątroba

Ostropest plamisty

Ostropest plamisty – twoja wątroba go pokocha. Poznaj jego wszystkie właściwości i sposób użycia!

5 sposobów na oszczędzanie wątroby latem

Oczyszczanie wątroby

Oczyszczanie wątroby – detoks, który poprawi twoje samopoczucie

Ostropest - właściwości i zastosowanie

Ostropest – czym jest i w jakim celu jest używany?

kolendr

Przejadłaś się? Sprawdź, jakie zioła mogą przynieść ulgę

10 nietypowych sygnałów problemu z jelitami

Jak można się zarazić zapaleniem wątroby typu C? Pozytywna Doktor wyjaśnia

kobieta ćwicząca na zewnątrz

Łamliwe kości, ból stawów, wypadające włosy? Uzupełnij niedoboru krzemu w diecie

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Co oznacza obniżona temperatura ciała i jakie są jej przyczyny? Kiedy spadek temperatury może być niebezpieczny?

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

cynk w migdałach

Cynk – gdzie go szukać? Poznaj 5 naturalnych źródeł cynku

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

kobieta wycierająca nos

Grypa hiszpanka – przyczyny i objawy. Historia największej pandemii na świecie

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

Kobieta trzymająca się za plecy na dole z powodu bólu pleców

Co oznacza ból pleców na dole i jakie podjąć leczenie, by go uśmierzyć?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta trzymająca się obiema rękami z okolice mostka

Co oznacza ból w mostku? Charakter i różne przyczyny dolegliwości