Przejdź do treści

Jakie badania powinnaś wykonywać na czczo?

badanie krwii
Jakie badania wykonywać na czczo? Istock.com
Podoba Ci
się ten artykuł?
Udostępnij bliskim
Najnowsze
Kobieta patrzy na słońce. Ma zamknięte oczy i ręce na głowie
Witamina D – czy i kiedy można ją przedawkować? Jaka jej ilość jest bezpieczna? Tłumaczy farmaceutka
Schizofrenia / istockphoto
Schizofrenia – jak chorują kobiety?
Patenty babci na bycie zero waste
7 sposobów naszych babć na bycie zero waste
Co jeść na śniadanie? / istock
7 rzeczy, których nie powinniśmy jeść na śniadanie
test ciążowy
„Okresu brak a wynik testu negatywny”. Ginekolog wyjaśnia, kiedy najlepiej wykonać test ciążowy

Wszystko, co jesz i pijesz, ma wpływ na skład twojej krwi. Żeby lekarz analizujący wyniki badań otrzymał jak najbardziej wiarygodny, miarodajny ich obraz, krew powinna zostać pobrana na czczo. O jakie badania chodzi i o której godzinie zgłosić się do laboratorium?

Badania krwi wykonuje się zarówno w celach diagnostycznych (by potwierdzić bądź wykluczyć chorobę) oraz profilaktycznych (by okresowo sprawdzić ogólny stan zdrowia organizmu). W tym drugim przypadku warto zgłaszać się do laboratorium przynajmniej raz w roku.

Większość badań krwi wykonuje się na czczo; w przypadku niektórych oznaczeń mówi się wręcz o tym, że pacjent powinien być „bezwzględnie na czczo”. To bardzo ważne, ponieważ składniki pożywienia, przedostając się do krwiobiegu, mają wpływ na wyniki i mogą dać ich zafałszowany obraz. Efektem tej sytuacji może być błędnie postawiona diagnoza. Badania wymagające bezwzględnego pozostawania na czczo to przede wszystkim poziom glukozy, żelaza, trójglicerydów (lipidogram) oraz morfologia.

Najpopularniejsze badania, które należy wykonywać na czczo:

  • morfologia
  • OB
  • lipidogram (CHOL, HDL, nie-HDL, LDL, TG)
  • glukoza
  • insulina
  • aminokwasy
  • próby wątrobowe (ALB, AST, ALT, ALP, GGTP, bilirubina całkowita)
  • prolaktyna
  • kortyzol
  • aldosteron
  • elektrolity (sód, potas)
  • badanie INR (APTT i PT – parametr krzepnięcia krwi)
  • pierwiastki (m.in. żelazo)
  • badanie TIBC (całkowita zdolność wiązania żelaza)
  • poziom witaminy B12
  • mocznik, kreatynina, kwas moczowy

Uwagi do badań – lipidogram

Przed wykonaniem lipidogramu (cholesterol, HDL-chol, LDL-chol, trójglicerydy) należy unikać spożywania produktów bogatych w tłuszcze. Dieta powinna być lekkostrawna, a kolacja najlepiej bezmięsna. W dniu poprzedzającym badanie nie powinno się spożywać orzechów. Kolację należy zjeść do godz. 18. Uwaga! Przed wykonaniem lipidogramu nie przyjmuj leków na obniżenie stężenia cholesterolu, natomiast w wieczór poprzedzający badanie nie spożywaj alkoholu.

Jak się przygotować do rozmowy z ginekologiem?

Uwagi do badań – glukoza i insulina

Przed badaniem poziomu glukozy ostatni posiłek należy spożyć najpóźniej o godz. 18–19 dnia poprzedzającego wykonanie badania. To samo dotyczy doustnego testu obciążenia glukozą (tzw. krzywej cukrowej). Zaleca się, by przed jednym i drugim badaniem zachować 14-godzinną przerwę w spożywaniu posiłków. Przed wykonaniem krzywej cukrowej należy ponadto pamiętać o odstawieniu leków mających wpływ na gospodarkę węglowodanową. Podobnie badanie poziomu insuliny, które wykonuje się w celu zdiagnozowana ewentualnej cukrzycy, powinno się wykonywać bezwzględnie na czczo.

Uwagi do badań – próby wątrobowe

Próby wątrobowe obejmują kilka badań, które już we wczesnym stadium pozwalają wykryć zaburzenia gospodarki tłuszczowej oraz zapalenie czy stłuszczenie wątroby. Są to: ALB (albumina w surowicy), ALP (fosfataza alkaliczna), ALT (aminotransferaza alaninowa), AST (aminotransferaza asparaginianowa), BIL-T (bilirubina całkowita), GGTP (gamma-glutamylotranspeptydaza). Zaleca się, aby już na 7 dni przed planowanym badaniem nie spożywać pokarmów ciężkostrawnych oraz alkoholu.

Znamiona skórne u kobiety / istockphoto.com

Na czczo – to znaczy ile godzin po kolacji?

Na badanie krwi powinnaś optymalnie zgłosić się między godz. 7 a 11 rano. Najważniejsza kwestia to ta, by między ostatnim posiłkiem a momentem pobrania upłynęło pełne 12 godzin. Kolacja nie powinna być zbyt późna, a w nocy nie należy podjadać. Przed badaniem można wypić szklankę wody (szczególnie latem), ewentualnie gorzkiej herbaty. Uwaga! Powinna być to woda przegotowana bądź źródlana, ponieważ woda mineralna mogłaby zmienić skład krwi. Zachowaj rozsądek w nawadnianiu się przed badaniem – wypicie zbyt dużej ilości wody powoduje rozrzedzenie krwi. W próbce będzie wówczas mało krwinek, co może sugerować anemię. Postaraj się też nie robić morfologii krwi tuż po miesiączce; wynik również może wskazywać na anemię.

Nie wprowadzaj w tym czasie szczególnych zmian do swojego jadłospisu. W dniu poprzedzającym badanie nie należy się przejadać ani stosować głodówki. Ważne, aby na badanie krwi zgłosić się po przespanej nocy.

Konieczność bycia „bezwzględnie na czczo” oznacza natomiast, że ostatni posiłek należy spożyć optymalnie do godz. 18; powinien być on lekkostrawny, bez tłustych czy słodkich pokarmów. Nie należy pić alkoholu.

Na skład krwi mają wpływ wszystkie spożywane pokarmy oraz napoje.

Badanie, które można, ale nie trzeba wykonywać na czczo:

  • poziom hormonów tarczycy (TSH)
  • markery nowotworowe
  • badania pomagające wykryć boreliozę
  • badanie CRP
  • antygeny HCV, HBs, HIV
  • oznaczenie grupy krwi
  • ASO (antystreptolizyna)
  • hemoglobina glikowana
stanik

Badania na czczo u dzieci

Jeśli badanie krwi u dziecka powinno być wykonane na czczo, zaleca się, aby (w miarę możliwości) od ostatniego posiłku upłynęło 12 godzin. Ta zasada dotyczy przede wszystkim dzieci powyżej 3 roku życia. Niemowlętom i maluchom, które nie ukończyły trzech lat, można przed badaniem podać lekkie śniadanie. Jeśli maluszek karmiony jest mlekiem (matki bądź modyfikowanym), warto zadbać o to, by nie karmić go przed samym pobraniem krwi.

Bezwzględnie na czczo dziecko musi być do badania glukozy, prolaktyny, lipidów, żelaza czy gospodarki białkowej. Można jedynie podać mu ok. 100 ml wody (przegotowanej, źródlanej).

Jak widać, najpopularniejsze badania zlecane u dzieci – morfologia i CRP – nie wymagają głodzenia dziecka przed badaniem (możesz je wykonać nawet po południu, jeśli laboratorium daje taką możliwość).

Badania na czczo u dzieci najlepiej wykonać rano i zabrać ze sobą coś do popicia oraz zjedzenia dla dziecka. Maluch uspokoi się szybciej po badaniu, jeśli będzie mógł coś przekąsić. Niemowlakowi najlepiej zaproponować pierś.

Przed pobraniem krwi:

  • Odpocznij przez ok. 15 minut.
  • Nie pal papierosów.
  • Nie spożywaj alkoholu.
  • Nie pij niczego prócz wody.
  • Nie żuj gumy.
  • Ogranicz wysiłek.

Przed wykonaniem badań laboratoryjnych zawsze zapytaj swojego lekarza lub pracownika laboratorium o prawidłowe przygotowanie do wykonania badań oraz o optymalny czas  pobierania materiału.

konsultacja: Dorota Frączek, Koordynator Zespołu ds. Pielęgniarstwa i dr n. med. Honorata Sokolnicka, Dyrektor Działu Rozwoju Pielęgniarstwa i Położnictwa, Medicover Polska

Zobacz także

Podoba Ci się ten artykuł?

Tak
Nie

Powiązane tematy:

Zainteresują cię również:

Masz ponad 20 lat? Oto badania profilaktyczne, które powinnaś zacząć robić

prezerwatywy

Wirus HIV – mniejszy strach, więcej zakażeń

kobieta w laboratorium

Oddawanie materiału do badań. Sprawdź, czy robisz to prawidłowo

Słuchawki lekarskie, cyfry ułożone w 2020 i małe serce

Badania kontrolne dla kobiet – które warto robić co roku? Dietetyczka „Keep Fit In Style” przygotowała małą ściągę. Niech znajdzie się na twojej liście noworocznych postanowień!

Jak się przygotować do USG piersi

Jak przygotować się do USG piersi?

Test łyżeczki / unsplash

Test srebrnej łyżeczki to sposób na sprawdzenie stanu zdrowia w 60 sekund. Czy to naprawdę działa? Internistka odpowiada

Serce Polki / getty

Dr n. med. Marta Kałużna-Oleksy, kardiolożka: Polki najczęściej zabija choroba niedokrwienna serca i z tym związany zawał mięśnia sercowego

Tatuaż a rezonans magnetyczny / unsplash

Czy mając tatuaż na ciele, można poddać się badaniu rezonansem magnetycznym? Mamy komentarz radiolożki

lekarka

Badania profilaktyczne – które zrobić w zależności od wieku?

Kobieta w staniku czule tuląca kota

Jesteś w ciąży i masz kota? Ginekolog wyjaśnia, czy grozi ci toksoplazmoza

kobieta karmiąca

Jak karmienie piersią wpływa na zęby matki i dziecka? Wyjaśnia stomatolog

Szczawiany wapnia w moczu - norma. O czym świadczy ich podwyższony poziom?

Szczawiany wapnia w moczu – norma. O czym świadczy ich podwyższony poziom?

Konferencja Obserwuj Kwiat Kobiecości/ Fot. Katarzyna Gołąbska Photograph

Anna Dereszowska: Moja mama zmarła na raka jajnika. To jest bardzo trudny przeciwnik. Dlatego badajmy się!

Kobieta owinięta w szalik, a tle rozmyty jesienny krajobraz.

Z czym najczęściej przychodzimy do lekarza jesienią i zimą? Jak uniknąć choroby? Radzi lekarz rodzinny

niedobory w organizmie

Męczy cię zimowe osłabienie? Lekarka radzi, jakie badania zrobić, aby sprawdzić niedobory w organizmie

Glukoza w moczu - znaczenie, norma, badanie

Glukoza w moczu – znaczenie, norma, badanie

Azotyny w moczu - przyczyny ich obecności i leczenie

Azotyny w moczu – przyczyny ich obecności i leczenie

Białko w moczu — dlaczego się pojawia?

Białko w moczu – czego może być objawem?

Ketony w moczu — przyczyny, objawy, leczenie

Ketony w moczu – co oznaczają? Przyczyny, objawy, leczenie

Badania endoskopowe / istockphoto.com

Odczuwasz dreszcze zawstydzenia, gdy myślisz o kolonoskopii i gastroskopii? Trudno. Raz na jakiś czas musisz wykonać te badania

Badania profilaktyczne / istockphoto.com

Zły odczyt wyników badań

Chora tarczyca – jak rozpoznać pierwsze sygnały? Przyjrzyj się swoim włosom! Ostrzega trycholożka Magdalena Kania

kobieta je na ulicy w pośpiechu

Czy wiesz, jakie badania powinnaś wykonać na czczo? Skorzystaj ze ściągi!

Czerwony, pomarańczowy a może niebieski? Informacje o zdrowiu wyczytasz z koloru moczu

Najpopularniejsze

8 rzeczy, których organizm kobiety nie wybacza po 30-tce

Sandra Kubicka

Sandra Kubicka: nigdy już nie powiem, że jestem w stu procentach zdrowa, nawet jeśli kiedyś będę czuła się lepiej

„Wyjście z toksycznego związku nie łatwe, ale jest możliwe. I trzeba to zrobić. Dla siebie”. Dr Bogdan Stelmach o niezdrowych relacjach w parze

Masturbacja może być jeszcze przyjemniejsza. Co robić, aby przenieść doznania na wyższy poziom?

kobieta, którą bolą plecy

O czym świadczy ból pod łopatką? Charakter bólu, objawy i możliwe sposoby leczenia

Lekarz siedzi przy biurku i wypisuje długopisem skierowania

Jak długo ważne są skierowania na badania lekarskie? Najważniejsze informacje, o których warto pamiętać.

Regeneracja organizmu po odstawieniu alkoholu. Sprawdź, jakie są efekty, kiedy zrezygnujesz z weekendowego drinka

kleszcze

Borelioza: objawy po wielu latach. Jak można wykryć chorobę?

Kobieta pokazuje język, na nim jest zaznaczony czerwony punkt

Krosta na języku – przyczyny powstawania, leczenie. Skąd się bierze krosta na języku i jakie ma formy?

Mama zakleja plaster dziekcu. Na zdjeciu widoczne dłonie na drewnianym stole

Zastrzał – 7 domowych sposobów jak sobie z nim poradzić

kobieta, leżąca na łóżku, z bolącym brzuchem

Jak rozpoznać zakażenie owsikami? Czy pasożytów można pozbyć się domowymi sposobami?

8 sposobów na podniesienie libido

sen

Co oznacza drętwienie rąk w nocy i podczas snu?

kobieta z bólem zęba

Ropień zęba – domowe sposoby na opuchliznę

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

8 rzeczy, za które pokocha cię twoja trzustka

Ropiejące oczy kobiety

Ropiejące oczy u dzieci i dorosłych – przyczyny i metody leczenia